Osman Kazak

Osman Ağa Gülmemmedov ve ya Osman Kazak () - Çarlık Rusyası ve Azerbaycan Cumhuriyetinin subayı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin albayı.

Birinci Dünya Savaşı'na, Bakü Muharebesi'ne, Askeran Muharebesi'ne, Nisan işgali sonrası işgale karşı Karabağ ayaklanmasına ve Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı.

Birinci Dünya Savaşı'ndaki kahramanlıklarından dolayı kendisine ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf "Aziz George" haçı, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf "Aziz George" madalyaları, Bakü Muharebesi'ndeki kahramanlıklarından dolayı Mecidiye Nişanı ve Kurtuluş Savaşı'ndaki kahramanlıklarından dolayı "İstiglal" madalyası ile ödüllendirildi.

 Yaşamı 
Osman Ağa Gülmemmed Ağa oğlu, 16 Ağustos 1892'de Yelizavetpol ilinin Kazah ilçesinin Salahlı köyünde doğdu.

 Savaş yolu 

 Çarlık Rusya'sında 
Askerlik hizmetine Eylül 1914'te Kafkasya Yerel Süvari Tümeni Tatar Süvari Alayı'nda gönüllü olarak başladı. Bu alayın bir parçası olarak Ağustos 1917'ye kadar Avusturya ve Romanya cephelerinde askeri operasyonlara katıldı. Askerlik görevine bir asker olarak başladı. 1915'te kendisine küçük uryadnik rütbesi verildi. Şubat 1915'te Avusturya cephesinde Brigen şehri için yapılan savaşlarda yaralandı. 22 Mart 1916'da baş uryadnik rütbesine, 29 Haziran 1917'de ise milis-yunker rütbesine yükseldi. Cephedeki kahramanlıklarından dolayı kendisine ikinci, üçüncü ve dördüncü dereceli "Aziz George" haçı, ikinci, üçüncü ve dördüncü dereceli "Aziz George" madalyası verildi.

 Azerbaycan Cumhuriyeti'nde 
1917 sonbaharında Kafkas Yerel Süvari Tümeni'nin alayları Kafkasya'ya geri döndüler. 11 Aralık 1917'de Transkafkasya Özel Komitesi'nin kararıyla Azerbaycanlılardan oluşan Müslüman Kolordu oluşturuldu. Aliağa Şıhlinski, Tatar süvari alayının da dahil olduğu kolordu yönetiyordu. Osman Ağa bu alayda görevine devam etti. Müslüman Kolordusu askeri rütbelerine ilişkin 16 Mayıs 1918 tarih ve 26 sayılı emir uyarınca, Gülmemmedov'a kıdem ayrıcalığıyla birlikte teğmen rütbesi verilmiş, üçüncü tümen komutanlığına terfi ettirilmiştir. 1918 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ilanından sonra 26 Haziran'da Müslüman Kolordusu Azerbaycan Özül Kolordusu adını aldı ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Milli Ordusu kuruldu.

1918 yılında Kurdemir, Müsüslü ve Sangaçal muharebelerinde Bolşeviklere karşı savaştı. 17 Ağustos'ta Tatar süvari alayına bağlı bir birliğe Balahani köyünün kuzeybatısındaki tepeyi ele geçirme emri verildi. Kornet Gulmemmedov istihbarata gönderildi. Karşı tarafın pozisyonlarını inceledikten sonra, arkalarında panik yaratmak ve böylece saldıran birimin işini kolaylaştırmak için bir süvari hücumu başlattı. Göğüs göğüse çatışmayla sonuçlanan saldırı, tepenin ele geçirilmesi ve burada konuşlanan Ermeni-Rus müfrezesinin yenilgisiyle sonuçlandı. 1 subay doktor, 49 düşman askeri esir, 3 makineli tüfek ise ganimet olarak ele geçirildi. Bakü Savaşı'na katıldı. Savaşlardaki cesareti nedeniyle Osman Ağa Gülmemedov'a, General Nuru Paşa'nın emriyle kornet süvari birliğinde birinci subay rütbesi ve Osmanlı Devleti'nin kılıçlı "Mecidiye" nişanı verildi.

Bakü'nün 15 Eylül 1918'de işgalden kurtarılmasının ardından  23 Eylül  Karabağ hareketi başladı. Karabağ hareketine katılan kuvvetler arasında 9'uncu ve 106'ncı Türk alayları, milli gönüllü birlikleri ve 1'inci Azerbaycan Tümeni yer alıyordu.  Osman Ağa, Tatar Süvari Alayı'nın süvari birliğinin komutanı olarak bu savaşlara katıldı. Ocak 1919'da yapılan incelemede, saflarında savaştığı Birinci Azerbaycan Süvari Alayı, Harbiye Nazırı'nın bizzat teşekkürünü kazandı. Azerbaycan Cumhuriyeti Hükûmetinin askeri rütbelere ilişkin 16 Mayıs 1919 tarih ve 26 sayılı emrine göre, Osman Ağa Gülmemedov'a kıdem imtiyazıyla birlikte teğmen rütbesi verilmiş ve üçüncü bölümün komutanlığına terfi ettirilmiştir. 26 Haziran 1919'da 1. Cavanşir Piyade Alayı'ndan 1. Tatar Süvari Alayı'na devredildi. Denikin kuvvetlerinin Azerbaycan'a saldırma tehdidi nedeniyle ve kuzey sınırlarını korumak amacıyla Temmuz 1919'da Osman Ağa'nın görev yaptığı 1. Tatar Süvari Alayı hizmet için Gusar'a gönderildi

21 Mart 1920'de Ermeni-Taşnak kuvvetleri aniden Askeran'da bulunan Cavanşir piyade alayının mevzilerine saldırarak Askeran geçişini ele geçirdi ve isyan başlattı. Daha sonra Azerbaycan ordusu Askaran istikametinde geniş çaplı bir taarruz başlattı. Osman Ağa Gülmemmadov da milli ordu subayı olarak 30 Mart'ta süvari alayının bir parçası olarak Gence'ye geldi. Daha sonra bu savaşlara katıldı. Askeran'da başlayan şiddetli çatışmalar Azerbaycan ordusunun zaferiyle sonuçlandı. Nisan ortasına kadar süren muharebelerde düşman kuvvetleri tamamen imha edildi.
sağ|küçükresim|277x277pik| Soldan: Memmed Agpolad, Baba Bey Behbud, Memmed Gazah . Oturanlar, sağdan: Osman Gazakh, Eyyub Saygın
Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgalinden sonra Azerbaycan'ın çeşitli bölgelerinde işgale karşı isyanlar çıkmıştır. Osman Ağa'nın görev yaptığı 1. Tatar Süvari Alayı, Cavanşir Piyade Alayı ve diğer askerî birliklerle birleşerek Nuru Paşa komutasındaki Karabağ ayaklanmasına katıldı. 3-4 Haziran gecesi Şuşa'ya girdiler ve devrim komitesi üyelerini ve aktif komünistleri tutukladılar. 15 Haziran'a kadar süren isyan, ilave kuvvetlerin gelmesi ve düşman uçaklarının bombalanmasıyla bastırıldı. Daha sonra Cumhuriyet ordusunun süvari ve piyade alaylarından hayatta kalan askerlerle birlikte savaşlara katıldı, Garyagin ve Cebrail istikametlerine çekilerek Aras Nehri'ni geçerek İran'a geçti.

 Türkiye'de 
Sovyet işgaline karşı ayaklanmanın yenilgiye uğratılmasından sonra Azerbaycan Cumhuriyeti Ordusu'nun geri kalan askerlerinin bir kısmı Zengezur'u geçerek Nahçıvan'a, bir kısmı da Hudaferin yönünden İran'a doğru Türkiye'ye geçti. Azerbaycan ordusunun başında bulunan Nuh bey Sofiyev, Türkiye sınırlarına yaklaşıldığında komutayı Samad bey Rafibeyli'ye devretti. Samad Bey komutasında önce Doğu Beyazıt'a, ardından Haziran-Temmuz aylarında Hasankale ve Erzuruma ulaştılar  Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla biri süvari, biri piyade alaylardan oluşan 1.200 kişilik Azerbaycan birliği oluşturuldu. Doğu'ya gelen Kazım Karabekir Paşa komutasındaki piyade alayı ve topçu bataryası orduya (XV. kolordu) kabul edildi. Osman Ağa Gülmemedov, 1.200 kişilik Azerbaycan birliğinin 56 subayından biriydi.

1920 sonbaharından 1921 başlarına kadar Doğu Anadolu'nun Ermenilerden temizlenmesiyle sonuçlanan Doğu Harekâtına  katıldı. 1923 yılında Kurtuluş Savaşındaki hizmetlerinden dolayı "İstiklal Madalyası" ile ödüllendirildi. Kurtuluş Savaşından sonra orduda kalarak askerlik görevine devam etti ve albay rütbesine kadar yükseldi.

Türkiyede 21 Haziran 1934'te kabul edilen Soyadı Kanunu'ndan  sonra Osman Ağa Gülmemmadov, Memmed "Kazak"  soyadını aldı.

Emekli olduktan sonra Kars'ta Yusuf Paşa mahallesinde yaşadı. Kars il meclisi üyeliğine seçildi. 1 Kasım 1950'de vefat etti. Kars Şehitliği'nde düzenlenen törenle toprağa verildi.

 Ailesi 
Azerbaycan Cumhuriyetinin subayı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin albayı, Terter ve Karabağ ayaklanmalarına katılan Mehmet Kazahın amcasıdır.

Gori Seminerinin mezunu, Kazah Öğretmenler Seminerinin öğretmeni ve Stalin baskılarının kurbanı Ahmet ağa Gülmemmedov'un kardeşidir.

Osman Kazak, 1931 yılında Kars'ta askerlik yaparken aslen Gümrü'lü olan Nezaket hanım'la evlendi. Bu evlilikten oğulları Hazar, Mahmut, Erdal ile kızları Türkan, Fatma, Lale ve Yüksel dünyaya geldi.

 Madalyaları 
1914-1917 yıllarında Birinci Dünya Savaşı cephesindeki kahramanlıklarından dolayı kendisine IV, III ve II dereceli "Aziz George" haçı, IV, III ve II dereceli "Aziz George" madalyaları ile ödüllendirildi.

1918 yılında Bakü Savaşındaki kahramanlıklarından dolayı kendisine "Mecidiye" nişanı ile ödüllendirildi.

1923 yılında Kurtuluş Savaşındaki hizmetlerinden dolayı "İstiklal Madalyası" ile ödüllendirildi.

 Kaynakça 
 Özel 

 Genel 


Kategori:Kurtuluş Savaşı'nda Azerbaycan asıllı askerler
Kategori:Albaylar
Kategori:Türk askerî personel
Kategori:Azeri askerî personel
Kategori:1950'de ölenler
Kategori:1892 doğumlular
Kategori:İstiklâl Madalyası sahipleri