Dünya'daki çarpma kraterlerinin listesi

Dünya üzerindeki çarpma yapılarının aşağıdaki listesi, 2018 itibarıyla Earth Impact Database'de (Dünya Çarpma Veritabanı) kayıtlı 190 doğrulanmış kraterden bir seçkiyi içermektedir.
Listelerin yönetilebilirliğini korumak için, belirli bir zaman dilimindeki sadece en büyük çarpma yapıları dahil edilmiştir. Farklı kıtalar için alfabetik listeler aşağıdaki Kıtalara göre çarpma yapıları bölümünde bulunabilir.

 Boyut ve yaşa göre listelenmiş doğrulanan çarpma yapıları 
Bu çarpma yapıları, meteorlar (büyük asteroit parçalarından oluşan) veya kuyruklu yıldızların (buz, toz parçacıkları ve kayaç parçalardan oluşan) Dünya ile çarpışması sonucunda oluşmuştur. Aşınmış veya gömülü kraterler için belirtilen çap, genellikle orijinal krater kenar çapının en iyi mevcut tahminini ifade eder ve mevcut yüzey özelliklerine karşılık gelmeyebilir. Zaman birimleri bin veya milyon yıl cinsindendir.

 10.000 yıl veya daha az 
Yaşı on bin yıldan daha az ve çapı en az  olan krater sayısı oldukça azdır. Dünya Çarpma Veritabanı (EID) bu tür ondan az krateri listeler. Son 100.000 yılın en büyüğü ise Arjantin'de bulunan  çapındaki Rio Cuarto krateridir, ancak kökeni ve yaşı konusunda belirsizlikler vardır. Bazı kaynaklar yaşını 10 bin yıldan daha az olarak verirken, EID daha geniş bir aralık olarak 100 bin yıldan daha az olarak belirtir.

Yaklaşık olarak MÖ 1500 yılındaki İskandinav Tunç Çağı'na tarihlenen Kaali çarpışmaları, Estonya ve Finlandiya mitolojisini etkilemiş olabilir. Campo del Cielo (yaklaşık MÖ 2500) krateri, bazı Kızılderili kabilelerinin efsanelerinde yer alıyor olabilir. Henbury krateri (yaklaşık MÖ 2700) ise Avustralya Aborjinlerinin sözlü geleneklerinde yer edinmiştir.

küçükresim|Macha krateri'nin saha haritası
küçükresim|Kaali kraterlerinden biri

AdıKonumÜlkeÇap(km)Yaş(bin yıl)TarihKoordinatlarWabarRub el Khali ÇölüSuudi Arabistan0,10,2KaaliSaaremaaEstonya0,13,5Campo del CieloChacoArjantin0,14,5HenburyKuzey BölgesiAvustralya0,24,7MoraskoPoznańPolonya0,15,0BoxholeKuzey BölgesiAvustralya0,25,4MachaYakutistanRusya0,37,3Rio Cuarto (tartışmalı)Córdoba eyaletiArjantin4,5IlumetsaPõlvaEstonya0,086,6WhitecourtAlbertaKanada0,041,1

Rio Cuarto kraterleri için 2002 yılındaki bir araştırma, bunların aslında Eoliyen rüzgar kaynaklı yapılar olabileceğini iddia etmektedir. EID, Campo del Cielo için yaklaşık  boyut belirtirken diğer kaynaklar  olduğunu belirtir.

 10.000 ila 1 milyon yıl 
On bin ila bir milyon yıl arasında, çapı  az olan kraterler:
AdıKonumÜlkeÇap(km)Yaş(bin yıl)KoordinatlarWolfe CreekBatı AvustralyaAvustralya0,9MonturaquiAtacama ÇölüŞili0,455

Yaşı on bin yıl ila bir milyon yıl arasında değişen ve çapı en az  olan kraterler. Son bir milyon yılda oluşan en büyük krater, Kazakistan'da  çapındaki Zhamanshin krateridir. Bu krater, nükleer kış üretme kapasitesine sahip olarak tanımlanmıştır.

Bununla birlikte, şu an kaynağı bilinmeyen devasa Avustralasya saçılım alanının (yaklaşık 780.000 yıl)  çapında bir kraterden kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir.
küçükresim|sağ|Meteor Crater, 
küçükresim|sağ|Tenoumer krateri, 

AdıKonumÜlkeÇap(km)Yaş(bin yıl)KoordinatlarTenoumerSahra ÇölüMoritanyaYilanHeilongjiangÇinMeteor CraterArizonaABDXiuyanXiuyan Mançu Özerk İlçesiÇinLonarMaharaştraHindistanAgoudalAtlas DağlarıFasTswaingPretoria SaltpanGüney AfrikaZhamanshinKazakistanKazakistan

 1 milyon yıl ila 10 milyon yıl 
küçükresim|sağ|Elgygytgyn, 
küçükresim|sağ|Bosumtvi, 
Yaşı bir milyon ila on milyon yıl arasında değişen ve çapı en az  olan kraterler. Yaş tahminindeki belirsizlikler giderilirse, son on milyon yılda oluşan en büyük krater, EID veritabanında yaşı 5 milyon yıldan daha az (Pliyosen Dönemi) olarak belirtilen  çapındaki Karakul krateri olacaktır. Büyük fakat krater izi bulunmayan Eltanin çarpışması (2,5 milyon yıl önce) ise Pasifik Okyanusu'nda gerçekleşmiş olup, Pliyosen Dönemi'ndeki buzul oluşumlarına ve soğumaya katkıda bulunmuş olabileceği düşünülmektedir.

AdıKonumÜlkeÇap(km)Yaş(milyon yıl)KoordinatlarBosumtviAshantiGanaElgygytgynÇukotka Özerk OkruguRusyaBigachKazakistanKazakistanKarlaTataristanRusyaKarakulPamir DağlarıTacikistanEltanin çarpışmasıGüney okyanus Şili'nin güneybatısı?2,5

 10 milyon yıl veya daha fazla 
Çapı  veya daha fazla olan tüm kraterler, yaşı belirsiz olan Karakul  hariç, 10 milyon yıldan daha yaşlıdır.

Bu büyüklükte kırktan fazla krater bulunmaktadır. Son yüz milyon yılda oluşmuş en büyük iki kraterin, iki yok olma olayı Kretase-Paleojen için Chicxulub ve Eosen-Oligosen için Popigai çarpışması ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir.
küçükresim|sağ|Sudbury Havzası, 
küçükresim|sağ|Chicxulub Krateri, 
küçükresim|sağ|Popigai çarpma yapısı, 
küçükresim|sağ|Manicouagan çarpma yapısı, 
küçükresim|sağ|Acraman krateri, 
küçükresim|sağ|Charlevoix çarpma yapısı, 
küçükresim|sağ|Nördlinger Ries, 

AdıKonumÜlkeÇap(km)Yaş(milyon yıl)KoordinatlarVredefortÖzgür DevletGüney AfrikaChicxulubYucatánMeksikaSudburyOntarioKanadaPopigaiSibiryaRusyaManicouaganQuebecKanadaAcramanGüney AvustralyaAvustralyaMorokwengKalahari ÇölüGüney AfrikaKaraNenets Özerk OkruguRusyaBeaverheadIdaho ve MontanaUnited StatesTookoonookaQueenslandAvustralyaCharlevoixQuebecKanadaSiljan krateriDalarnaİsveçKarakulPamir DağlarıTacikistanMontagnaisYeni İskoçyaKanadaAraguainhaOrta BrezilyaBrezilyaChesapeake KörfeziVirginiaABDMjølnirBarents DeniziNorveçPuchezh-KatunkiNijni Novgorod OblastıRusyaSaint MartinManitobaKanadaWoodleighBatı AvustralyaAvustralyaCarswellSaskatchewanKanadaClearwater BatıQuebecKanadaMansonIowaABDSlate AdalarıOntarioKanadaYarrabubbaBatı AvustralyaAvustralyaKeurusselkäBatı FinlandiyaFinlandiyaShoemakerBatı AvustralyaAvustralyaMistastinNewfoundland ve LabradorKanadaClearwater DoğuQuebecKanadaKamenskGüney Federal BölgesiRusyaSteen RiverAlbertaKanadaStrangwaysKuzey BölgesiAvustralyaTunnunikKuzeybatı TopraklarıKanadaBoltyshKirovohrad OblastıUkraynaNördlinger RiesBavyera, Baden-WürttembergAlmanyaPresqu'îleQuebecKanadaHaughtonNunavutKanada LappajärviBatı FinlandiyaFinlandiya RochechouartFransaFransa Gosses BluffKuzey BölgesiAvustralyaAmelia CreekKuzey BölgesiAvustralyaLoganchaSibiryaRusyaObolonPoltava OblastıUkraynaDhalaMadhya PradeşHindistanNadir KrateriGine PlatosuGine

 Kıtalara göre çarpma yapıları 
2022 yılı itibarıyla, Earth Impact Database (Dünya Çarpma Veritabanı - EID) 190 adet doğrulanmış çarpma yapısını içermektedir. Aşağıdaki tablo, kıtaların Dünya kara alanındaki yüzdesine göre ve Asya ile Rusya yapılarının EID kurallarına göre bir arada gruplandırıldığı şekilde düzenlenmiştir. Bilinen çarpma yapılarının küresel dağılımı, küçük ama iyi finanse edilen Avrupa kıtasındaki doğrulanmış çarpma yapılarının büyük bir yüzdesine sahip olmasıyla şaşırtıcı bir asimetri göstermektedir. Bu durumun yapay bir durum olduğu ve Antarktika, Güney Amerika ve diğer yerler gibi daha az çalışılmış bölgelerde araştırmaların yoğunlaştırılmasının önemi vurgulanmaktadır.

"Kıta" sütunundaki bağlantılar, o kıtaya ait kraterlerin listesini gösterecektir.

 Kıta KıtanınDünya karaalanındakiyüzdesiKıtalarınbilinen 190 çarpmayapısına oranıÇarpma yapılarınınsayısı Asya ve Rusya  30%  16%  31 Afrika   20%11%  20 Kuzey Amerika   16% 32% 60 Güney Amerika   12%  6%  11 Antarktika   9% 0%  0 Avrupa  7% 22%  41 Avustralya   6% 14%  27 Toplam   100%  100%   190

 Ayrıca bakınız 
 Bolitler
 Earth Impact Database
 Yok oluş
 Çarpma olayları

 İlave okuma 



 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Impact Meteor Crater Viewer Dünya Üzerindeki Meteor Kraterlerinin Konumlarını Gösteren Google Haritalar Sayfası

Kategori:Bilim listeleriyle ilgili listeler
Kategori:Dünya üzerindeki çarpma kraterlerinin listeleri