Kıbrıs'ın karayolları ağı

1907 yılında ilk arabaların adaya gelmesinden bu yana Kıbrıs, Avrupa'nın en modern karayolu ağlarından birini geliştirmiştir. 2002 yılı istatistiklerine göre Kıbrıs'ın özgür bölgelerindeki karayolu ağı 7.206 km'lik asfaltlanmış ve 4.387 km'lik asfaltsız yollardan oluşmaktaydı.

Ulaştırma, İletişim ve Bayındırlık Bakanlığı altındaki Bayındırlık Dairesi Başkanlığı; otoyolların, kırsal kesimin çoğunluğunun, şehirlerarası yol ağının ve ana şehir içi yolların bakımı, iyileştirilmesi ve inşasından sorumludur. Belediyeler yerel şehir içi yolların ikincil bakımından sorumludur. Kıbrıs Harekâtı sebebiyle karayolu ağının gelişim süreci kökten değişti ve altyapı yatırımları, Kıbrıs nüfusunun %80'inin ve kalkınmanın çoğunun yoğunlaştığı adanın güney kesimine odaklandı. Kıbrıs'ta 2004'ten 2009'a kadar ölümlü kazaların %40'a kadar azaldığını gösteren istatistiklere bakılırsa, adanın karayolu ağının durumu iyi sayılabilir.

1907 yılında adaya ilk arabalar geldiğinde ada İngiliz idaresi altındaydı. Bu dönemde adaya ithal edilen arabalar sağ direksiyonlu olduğundan ötürü trafik akışı soldan gidecek şekilde oluştu ve bu düzen bugün de devam etmektedir.

Kıbrıs'taki mevcut hız sınırları şunlardır:

 Otoyollarda 100 km/s (kamyonlar hariç) ve 65 km/s alt sınır
 Yerleşim bölgeleri dışında 80 km/s 
 Yerleşim bölgeleri içinde 50 km/s

sol|küçükresim|upright=0.68|"Uyarı! Soldan sürünüz" yazılı tabela
 Karayollarının Sınıflandırılması 
Kıbrıs'taki karayolları 5 kategoride sınıflandırılabilir:

 Otoyollar (Α): Adanın standartları en yüksek olan ana yollardır. İki yönde de iki ya da üç şeritten oluşur ve aynı seviyede olmayan kavşakları olup Α harfiyle kodlanır. Hız sınırı saatte asgari 65 km ve azami 100 km'dir. Anayolların yerini almışlardır (Β kodlu yollar) ve bu sebeple numaraları aynıdır. (ör. otoyol Α1 anayol Β1'in yerini almıştır). Bazι durumlardı bu otoyollar mevcut yolların geliştirilmesiyle yapılmıştır (ör. Α3-Β3). İlk otoyol planı 1970'te Lefkoşa ve Lefkoşa Havalimanı arasında yapılsa da 1974 olayları yüzünden gerçekleşmedi. Otoyol planları 1984'ten sonra yeniden uygulamaya konuldu.
 Şehirlerarası Yollar (Β): Genelde iki yönde birer şeritten oluşurlar, şehir içinde ikişer şerit olmaları da söz konusudur. Hız sınırları yerine göre saatte 65 veya 80 kilometredir. Otoyollardan önce adadaki anayol görevini görürlerdi, bugün daha çok bölgesel yol işlevindedirler. İnşaatlarına 1945'te başlanmış olup inşaası tamamlanan en son yol 1979'ta Baf ve Poli arasındaki B7 yoluydu.
 Ana Yollar(Ε): İki yönde birer şeritten oluşup Ε harfi ve üç sayıyla kodlanan asfalt yollar. Yerleşim alanları dışında 80 km/s hız sınırı olup yerleşim alanları içerisinde bu sınır 50 km/saat'e düşer. Bazı durumlarda rotaları köylerin içinden geçmektedir. Her ne kadar bu yolların ilki 1950'lerde yapılsa da 1974 harekatı sebebiyle 1970'ler ve 1980'lerde bu yolları inşaası hız kazanmıştı. Rakamların ilki yolun başladığı anayolu işaret eder. Bu yollar genelde köyleri birbirine bağlayan yollardır.
 Yerel Yollar (F): F harfi ve üç rakamla kodlanan yollar. Bu yollar İngiliz idaresi zamanında yapılan ve Kıbrıs'ın bağımsızlığının ilk yıllarında asfaltlanan yollardır. Bu yolların amacı köyleri birbirlerine ve daha büyük yerleşim yerlerine bağlamaktı; bu sebeple bu yollar köylerin içinden geçerler. Her ne kadar bu yolların pek çoğu E kategorisindeki yollar gibi iki şeritli olsa da iki aracın yan yana geçemeyeceği köy merkezlerinden veya normalde aşılamaz yerlerden geçtiklerinden ötürü yüksek hızlar sağlanamayacağından bu düşük seviyeye verilmişlerdir. Yerleşim yerleri dışında, çift şeritli oldukları yerlerde hız sınırı 50 km/s olup, yolun düz olması durumunda bu sınır 80 km/s olabilmektedir. Yerleşim birimleri içerisinde ve aşırı daraldıkları yerlerde hız sınırı 30 km/s olarak belirlenmiştir. 1970'ler ve 1980'lerde pek çok E kategorisi yolun hızla inşa edilmesine kadar anayol görevi görmüşlerdir. 1980'lerin başında yol sınıflandırmalarının yapıldığı dönemde alternatif olarak kullanılmayan yollar da bu kategoriye dahil edilmişti, bu sebepten ötürü bu yolların en sonuncuları asfaltlanmıştır.
 Kategorisiz yollar: Birincil veya ikincil yol olabilirler. Bu yollar sınıflandırmalardan sonra inşa edildiklerinden ötürü herhangi bir numara verilmemiştir.

 Otoyollar 
sağ|küçükresim|Bir otoyol kavşağı tabelası.
İlk otoyol planları 1970 yılında Lefkoşa merkezi ile Lefkoşa Uluslararası Havalimanı arasında planlanmış ve bu amaçla şu anki Griva Digeni Caddesi genişletilmiş olsa da 1974'teki Türk askeri harekatı sebebiyle bu plan gerçekleştirilemedi ve adanın karayolu ağının gelişimi adanın hükûmetin etkin kontrolündeki güney kesimlerinde yoğunlaştı. Bu sebepten ötürü adadaki ilk otoyollar adanın güney kesiminde inşa edildi. Kıbrıs'ın ilk otoyolu 1986 yılında Lefkoşa - Limasol arasında (A1 ) açıldı. 7 yıl sonra, 1991 yılında Alambra'dan başlayan Lefkoşa - Larnaka otoyolu (A2 ) inşa edildi. 1995 yılında Larnaka - Limasol hattı (A5 ) tamamlanırken 1997 yılında otoyol ağı adanın en uzun tüneli (900 metre) ile birlikte Baf'a ulaştı (A6 ). 2002 yılında da Larnaka Uluslararası Havalimanı'ndan başlayan ve Aya Napa'ya (A3 ) uzanan Larnaka Çevreyolu açıldı. 2006 yılında Lefkoşa'dan Trodos'a gidecek olan otoyolun (A9) ilk kısmı Denya'ya ulaşacak şekilde hizmete açılsa da bu otoyol Ara Bölge'den geçeceği için Astromerit'e kadar olan bölümü inşa edilememiştir. Bununla birlikle 2023'te bu otoyolun Astromerit-Evrihu kısmının inşaatına başlandı. 
küçükresim|Kıbrıs'ta kullanılan otoyol başlangıcı tabelası
Şu anda inşaat aşamasında olan 4 otoyol bulunmaktadır. (A7, A8, A9, A22 )

 Otoyollar Listesi 
AdıRotasıMesafeTamamlandığı YılDurumuNotlarbağlantı=A1 (Kıbrıs)|50x50pik Lefkoşa - LimasolLefkoşa, Limasol73 km1986Hizmete açıkKornos'ta 5200 metrelik acil durum pisti bulunmaktabağlantı=A2 (Kıbrıs)|50x50pik Lefkoşa - LarnakaAlambra, Limbya, Larnaka21 km1991Hizmete açıkbağlantı=A3 (Kıbrıs)|50x50pik Larnaka Uluslararası Havalimanı - Aya NapaLarnaka (Uluslararası Havalimanı), Livadya, Aya Napa55 km2002Hizmete açıkLivadya'ya kadar olan bölüm çevreyolu olarak hizmet veriyorbağlantı=A4 (Kıbrıs)|50x50pik Larnaka - Larnaka Uluslararası HavalimanıLarnaka, Larnaka Uluslararası Havalimanı4 kmOtoyol değil. Yola A kodu verildi.bağlantı=A5 (Kıbrıs)|50x50pik Larnaka - LimasolLarnaka, Angliside, Köfünye19 km1995Hizmete açıkKöfünye'de 5000 metrelik acil durum pisti bulunmaktabağlantı=A6 (Kıbrıs)|50x50pik Limasol - BafLimasol, Pissuri, Baf66 km1997Hizmete açıkbağlantı=A7 (Kıbrıs)|50x50pik Baf - Poli HırsofuBaf, Poli31 kmYapım aşamasında15.5 kilometrelik ilk bölüm yapım aşamasındabağlantı=A8 (Kıbrıs)|50x50pik Limasol - SaittaLimasol, Saitta22 kmYapım aşamasında3.7 kilometrelik ilk bölüm yapım aşamasındabağlantı=A9 (Kıbrıs)|50x50pik Lefkoşa - TrodosLefkoşa, Denya, Astromerit, Evrihu65 km2006 (ilk kısım)Kısmen hizmete açık Lefkoşa-Denya arası 20 kilometrelik ilk bölüm hizmete açık
 Denya-Astromerit arası bölüm planlama aşamasında
 Astromerit-Evrihu arası 11 kilometrelik bölüm yapım aşamasındabağlantı=A22 (Kıbrıs)|50x50pik Lefkoşa ÇevreyoluGeri, Çeri, Lakadamya32 kmYapım aşamasında7.5 kilometrelik ilk bölüm yapım aşamasında. Bu proje  A9'dan Kliru'ya gidecek olan ayrı bir otoyol projesini de kapsar.

 Şehirlerarası Yollar 
sol|küçükresim|upright=0.75|Kavşak (yol işareti)
sağ|küçükresim|upright=0.75|Dönel Kavşak (yol tabelası)
sağ|küçükresim|upright=0.76|Anayol kodu

 Şehirlerarası Yollar Listesi 
NumarasıRotası Β1  B1Limasol - Amatusa - Pendagomo - Şirokitya - Köfünye - Mosfiloti - Pera Horyo - Strovolos - Lefkoşa Β2  Β2Dali Sanayi Bölgesi - Dali - Limbya - Aradip - Larnaka Β3  Β3Larnaka - Oroklini - Dikelya - Ormidya - Şilofagu - Aya Napa Β4  Β4Larnaka - Larnaka Havalimanı - Kiti Β5  Β5Larnaka - Klaudia - Angliside - Köfünye Β6  Β6Limasol - İpsona - Erimi - Piskobu - Pissuri - Kukla - Yeroşibu - Baf Β7  Β7Baf - Mesogi - Tsada - Stroumbi - Yolu - Hirsofu - Poli Β8  Β8Limasol - Alassa - Trimiklini - Monyat - Platres - Trodos Β9  Β9Trodos - Galata - Evrihu - Astromerit - Peristerona - Goççinodrimitya - Lefkoşa Β10  Β10Goççinodrimitya - Lefkoşa Uluslararası Havalimanı- Lefkoşa Β13  Β13Ayandrea Caddesi - Kantara Caddesi (Lefkoşa) Β16  Β16John Keneddy Caddesi (Lefkoşa) Β17  Β17Larnaka Caddesi (Lefkoşa - Eylence) Β18  Β18Grigoris Afksentiu Caddesi (Lefkoşa - Aydemet) Β20  Β20Havari Paulo Caddesi (Baf - Aşağı Baf). Β22  Β22Spiru Kiprianu Caddesi - Kalamon Caddesi (Makedonitsa - Arhangel - Strovolos - Lefkoşa Genel Hastanesi)
Bu yolların numaralandırılmaları 1980'lerde yapılmış olup Lefkoşa içerisinde işaretlenmiş yolların bir kısmı 1974 öncesinde faal olan önemli yolları takip eder. B13 yolu Miamilya (Haspolat) üzerinden Değirmenlik ve Trikomo'ya (İskele) giderken B16 yolu doğrudan bugünkü Ercan Havalimanı'na bağlanan eski Mağusa yoluydu. Benzer şekilde, B17 yolu da Piroyi (Gaziler) ve Goşşi üzerinden giden eski Larnaka yoluydu.

 Avrupa Yolları 
Kıbrıs Cumhuriyeti, Uluslararası Avrupa karayolları ağına katılmamıştır, bu nedenle adada Avrupa yolu bulunmamaktadır.

 Kaynakça 

 Dış Bağlantılar 

 Ulaştırma, İletişim ve Bayındırlık Bakanlığı  
 RAPOR Kıbrıs Üniversitesi Hareketlilik Planı 
 Helenik Yol Ağı (Kıbrıs Ağ Bölümü) 

Kategori:Yollar