Myonessus Muharebesi

Myonessus Muharebesi, MÖ 190 yılının Eylül ayında gerçekleşti. Roma-Seleukos Savaşı'nın bir parçası olarak, Amiral Lucius Aemilius Regillus liderliğindeki Roma Cumhuriyeti filoları ve onun Eudamus komutasındaki Rodoslu müttefikleri ile Polyxenidas'ın Seleukos filosunun karşı karşıya geldiği bir savaştı.

Polyxenidas, Myonessos ile Korykos yarımadası arasında denize açılırken rakiplerine saldırdı. Roma-Rodos filosu ilk saldırıya direnerek savaş düzenini üstlenmeyi başardı. Eudamus daha sonra Rodos filosunu Romalıların sağ kanadına yönlendirerek Seleukosların kuşatma girişimini engelledi ve Seleukosların deniz kanadını alt etti. Polyxenidas filosunun yarısını kaybederek geri çekildi. Savaş, Roma'nın Ege Denizi üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırdı ve onların Seleukos Küçük Asya'sını istila etmelerine olanak sağladı.

 Arka plan 
Baktriya (MÖ 210-209) ve Hint (MÖ 206-205) seferlerinden dönüşünün ardından Seleukos Kralı III. Antiohos, Makedonya kralı V. Filippos ile bir ittifak kurarak Ptolemaios Krallığı'nın bölgelerini ortaklaşa fethetmeyi amaçlıyor. MÖ 198'de Antiohos Beşinci Suriye Savaşı'ndan zaferle çıktı, Coele-Suriye'yi ele geçirdi ve güneydoğu sınırını güvence altına aldı. Daha sonra dikkatini Küçük Asya'ya odakladı ve kıyıdaki Ptolemaios topraklarına karşı başarılı bir kampanya başlattı. MÖ 196'da Antiohos, I. Attalos'un ölümü fırsatını Pergamon Krallığı'nın kontrolündeki şehirlere saldırmak için kullandı. Antiohos'un Küçük Asya'nın tamamını ele geçirmesinden korkan bağımsız şehirler Smirni ve Lampsakos, Roma Cumhuriyeti'nden koruma talebinde bulunmaya karar verdi. MÖ 196 baharının başlarında, Antiohos'un birlikleri Çanakkale Boğazı'nın Avrupa yakasına geçti ve stratejik açıdan önemli Lysimachia şehrini yeniden inşa etmeye başladı. MÖ 196 yılının Ekim ayında Antiohos, Lysimachia'da Romalı diplomatlardan oluşan bir heyetle görüştü. Romalılar, Antiohos'un Avrupa'dan çekilmesini ve Küçük Asya'daki Yunan şehir devletlerinin özerk statüsünü yeniden tesis etmesini talep etti. Antiohos, atası II. Antiohos'un imparatorluğunu yeniden inşa ettiğini iddia ederek karşılık verdi ve Romalıları, hakları geleneksel olarak Rodos tarafından savunulan Küçük Asya devletlerinin işlerine karışmakla eleştirdi.

MÖ 196/195 kışının sonlarında, Roma'nın eski baş düşmanı Kartacalı general Hannibal, Kartaca'dan Efes'teki Antiohos'un sarayına kaçtı. Scipio Africanus liderliğindeki savaş yanlısı bir partinin ortaya çıkmasına rağmen, Roma Senatosu itidalli davrandı. Romalılar ile Seleukoslar arasındaki müzakereler yeniden başladı ve tartışmalı toprakların statüsüne ilişkin Yunan ve Roma hukuku arasındaki farklılıklar nedeniyle bir kez daha durma noktasına geldi. MÖ 193 yazında, Aetolia Birliği'nin bir temsilcisi, Antiohos'a, Aetoliaların gelecekte Roma ile yapılacak bir savaşta onun tarafını tutacağına dair güvence verirken, Antiohos, Hannibal'in Kartaca'da Roma karşıtı bir darbe başlatma planlarına zımni destek verdi.

Aetolialılar, iki taraf arasında bir savaşı kışkırtmayı umarak Yunan devletlerini Antiohos'un liderliği altında Romalılara karşı ortak ayaklanmaya teşvik etmeye başladı. Aetolialılar daha sonra stratejik açıdan önemli liman kenti Demetrias'ı ele geçirerek yerel Roma yanlısı grubun kilit üyelerini öldürdüler. MÖ 192 yılının Eylül ayında, Aetolia generali Thoantas, Antiohos'un sarayına geldi ve onu Yunanistan'daki Romalılara açıkça karşı çıkmaya ikna etti. Seleukoslar, Yunanistan'daki seferleri için nakledilmek üzere 10.000 piyade, 500 süvari, 6 savaş fili ve 300 gemi seçtiler.

 Giriş 
Seleukos filosu Gökçeada ve İskados üzerinden geçerek Antiohos'un ordusunun karaya çıktığı Demetrias'a ulaştı. Akha Birliği, MÖ 192 yılının Kasım ayında Romalıların da aynısını yapmasıyla Seleukoslara ve Aetolialılara savaş ilan etti. Antiohos, MÖ Aralık 192 ile Mart 191 arasında Tesalya ve Akarnania'da sefer yaptı. Romalılar ve onların Makedon müttefikleri tarafından yürütülen birleşik karşı saldırı, Antiohos'un Tesalya'daki tüm kazanımlarını bir ay içinde sildi. MÖ 26 Nisan 191'de Thermopylae Muharebesi'nde iki taraf karşı karşıya geldi, Antiohos'un ordusu yıkıcı bir yenilgiye uğradı ve kısa süre sonra Efes'e döndü.

Romalılar, Küçük Asya'daki Seleukos üssünü işgal etmeyi amaçladılar ve bu operasyon ancak Ege Denizi'ni geçerek yapılabilirdi; Hellespontos ise lojistik kaygılar nedeniyle tercih edilen seçenekti. Antiohos, filosunu tek kullanımlık olarak görüyordu ve hâlâ Romalıları karada bozguna uğratabileceğine inanıyordu. Öte yandan düşmanları denizde büyük bir yenilgiyi göze alamazdı çünkü yeni bir filoya el koyacak insan gücü aylarca mevcut olmayacaktı. Tüm bu süre boyunca Roma piyadeleri Yunanistan anakarasında topraklanmış halde kalarak kendini ayakta tutmak için mücadele edecekti. Her iki taraf da aceleyle donanmalarını yeniden donatmaya, yeni savaş gemileri inşa etmeye ve denizcileri askere almaya başladı. Gaius Livius Salinator komutasındaki 81 gemiden oluşan bir Roma deniz kuvveti, Yunanistan anakarasındaki harekâtı etkilemek için Pire'ye çok geç ulaştı. Bu nedenle, Rodosluların ve Attalidlerin donanmalarıyla birleşmek üzere Trakya kıyılarına gönderildi. Seleukoslar bu başarılamadan Roma filosunu durdurmaya çalıştı. MÖ 191 yılının Eylül ayında, Roma filosu Korikos Muharebesi'nde Seleukosları mağlup ederek Hellespont'taki Dardanus ve Sestos gibi birçok şehrin kontrolünü ele geçirmesini sağladı.

Korikos Muharebesi'nin ardından, Canae'deki Roma-Pergamon filosu 77 Roma ve 50 Bergama gemisinden oluşuyordu; bunların yarısı  (savaşma kapasitesine sahip tüccar kadırgaları ). Amiral Polyxenidas komutasındaki ana Seleukos filosu 23 büyük gemi, 47 trireme ve yaklaşık 100  oluşuyordu ve Efes'te görevlendirildi. Hannibal, Kilikya'da 37 büyük gemiden oluşan ikinci bir filo kurmuştu. İki Seleukos filosunu ayıran, çoğunluğu dörtgen olan 75 büyük gemiden oluşan Rodos donanmasıydı. MÖ 190 baharında Rodoslular, Romalıları takviye etmek için Pausistratos komutasında 36 gemi gönderdi. Rodoslular, Sisam'daki Parormos limanında Polyksenidas tarafından ablukaya alındı. Polyxenidas, Rodos filosunu hainlikle yok etti. Kendisi de Rodoslu bir sürgündü ve Pausistratos'u Seleukos filosunu Rodoslulara teslim etme niyetinde olduğuna ikna etti. Polyxenidas, bir zamanlar siyasi rakibi olan Rodoslu amirali öldürdü, aynı zamanda 20 gemiyi ele geçirip 9'unu batırdı. Yine de Roma filosu Sisam açıklarında 20 Rodos gemisiyle buluşmayı başardı ve burada Romalı Amiral Lucius Aemilius Regillus genel komutayı devraldı. MÖ 190 yılının Ağustos ayında, Amiral Eudamus komutasındaki Rodos filosu Eurymedon Muharebesi'nde Hannibal'in filosuyla çatıştı. Daha deneyimli Rodoslular, Hannibal'in gemilerine üstünlük sağlayarak filosunun yarısını yok etmeyi başardılar. Pek çok bağımsız Küçük Asya devletinin Romalıların yanında yer alması nedeniyle Polyxenidas artık sayıca üstün ve izole edilmiş durumdaydı. MÖ 190 yılının Eylül ayında Aemilius, Roma ordusunun Küçük Asya'yı işgaline yardımcı olmak için filosunun bir kısmını Hellespont'a gönderdi. Polyxenidas, Romalılara denizden saldırma fırsatını değerlendirdi.

 Muharebe 
Aemilius komutasındaki Roma-Rodos filosu 58 Roma ve 22 Rodos savaş gemisinden oluşuyordu. Polyxenidas'ın komutasındaki Seleukos filosu 89 savaş gemisinden oluşuyordu, ancak sayısal olarak üstün olmasına rağmen mürettebatı rakiplerininkinden daha az deneyimliydi. Müttefik filosu, tahıl elde etmek için Samos'taki üssünden Sakız Adası'na doğru yola çıktı; ikincil bir amaç, Antiohos tarafından kuşatılan müttefik şehri Notion'u kurtarmaktı. Notion stratejik olarak önemsiz olsa da Antiohos kuşatmanın Roma donanmasını müdahaleye kışkırtacağını tahmin etti. Sakız Adası'na yaklaşırken Romalılar, adaya baskın yapan 15 hafif gemiyi fark ettiler. Aemilius haklı olarak gemilerin Seleukoslara ait olduğunu varsayarak onları uzaklaştırdı. Akıncılar, Myonessus'a kaçmayı başardılar ve Polyxenidas'a müttefik filosunun muhtemelen Teos'a cezalandırıcı bir sefere çıkacağını bildirdiler. Teos, Antiohos'un yanında yer almak için sığınma statüsünden vazgeçmişti. Polyxenidas, filosunu Makris adasının arkasına saklayarak ve Roma-Rodos filosunun Teos'un dar kuzey limanından çıkmasını bekleyerek bir pusu kurdu. Romalılar aslında şehri kendilerine şarap sağlamaya zorlamak için Teos'a çıkmışlardı. Polyxenidas'ın haberi olmayan bir Tean köylüsü, Aemilius'u Seleukos donanmasının şehre yakın denizde olduğu konusunda uyarmıştı. Bu nedenle Aemilius hızla daha güvenli olan güney limanına doğru yola çıktı.

Müttefik filosu, Polyxenidas'ın saldırısına uğrayınca Myonessus ile Korykos yarımadası arasında denize açıldı. Başlangıçtaki kafa karışıklığına rağmen, Roma-Rodos filosu savaş düzenini üstlenmeyi başardı. Aemilius, tüm kuvveti boğazlardan çıkana kadar hattı tuttu ve ardından Seleukos sağ orta kısmına kademeli olarak bir karşı saldırı başlattı. Bu manevra, Roma'nın sağ (deniz) kanadını saldırıya ve sayısal olarak üstün Seleukoslar tarafından kuşatılmaya açık hale getirdi. Rodos filosu Roma'nın sol (karaya doğru) kanadında konumlanmıştı ve iki taraf arasındaki uzun mesafe nedeniyle henüz düşmanla çatışmamıştı. Rodoslulara komuta eden Eudamus, adamlarına müttefik merkezin arkasında, onu güçlendirmek için Roma'nın sağ kanadına doğru kürek çekmelerini emretti. Seleukoslar başlangıçta Roma'nın sağ kanadından yaklaşık 10 gemi sayıca üstünken, şimdi kendilerini tüm Rodos filosuyla karşı karşıya buldular. Rodoslular ateş sepetleri kullanarak rakiplerine panik yaydı. Seleukosların karaya bakan kanadı kendisini saldıran kuvvetlerden oldukça uzakta buldu, Aemilius ise merkezden geçerek Seleukosların denizdeki kanadına arkadan vurdu.

Savaşın neredeyse kaybedildiğini anlayan Polyxenidas, sağlam kara kanadıyla geri çekildi. Seleukoslar battı ve ele geçirilen 13 gemiyi kaybetti. Roma-Rodos kuvveti iki gemi battı ve bir gemi ele geçirildi. Polyxenidas, Seleukos donanmasından geriye kalan toplam 47 gemiyi Efes'e götürdü. Roma donanması onarım için Sakız Adası'na gitmeden önce güç gösterisi yaparak şehrin dışına çıktı. Savaş, sonraki altı yüzyıl boyunca Roma'nın Akdeniz üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırdı.

 Sonrası 
sağ|küçükresim|upright=1.36| III. Antiohos'un Roma tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından küçültülmüş imparatorluk (başlık: Suriye, Seleukos Krallığı ) ve genişleyen Bergama ve Rodos eyaletleri,  MÖ 188
Aemilius, konsül Lucius Cornelius Scipio Asiaticus'a Ege Denizi'nin kontrolünün güvence altına alındığını bildiren bir haberci gönderdi. Daha sonra geçişe yardımcı olmak için 30 Roma gemisini ve Rodos filosunu Hellespont'a gönderdi. Rodos donanmasının geri kalanı Hannibal'i Meis'de abluka altına alırken, Aemilius filosunu Fokaia'ya doğru yönetti. Denizde savaşı kaybeden Antiohos, ordularını Trakya'dan çekerken, aynı zamanda Roma'nın savaş masraflarının yarısını karşılamayı ve MÖ 196'da Lysimachia'da yapılan talepleri kabul etmeyi teklif etti. Ancak Romalılar Seleukosları kesin olarak ezmeye kararlıydı.

 Kaynakça 
Özel

Genel









Kategori:MÖ 190
Kategori:Roma Cumhuriyeti'nin deniz muharebeleri
Kategori:Seleukos İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:İzmir ili tarihi
Kategori:Antik Rodos