Thermopylae Muharebesi (MÖ 191)

Thermopylae Muharebesi MÖ 24 Nisan 191'de gerçekleşti. Roma-Seleukos Savaşı'nın bir parçası olarak, konsül Manius Acilius Glabrio liderliğindeki Roma Cumhuriyeti kuvvetlerinin III. Antiohos'un Seleukos - Aetolia ordusuyla karşı karşıya geldiği muharebedir.

Orduların ana birlikleri Thermopylae geçidinde ilk kez çarpıştığında, Seleukoslar çok sayıda Roma saldırısını püskürterek yerlerini korumayı başardılar. Bununla birlikte, Marcus Porcius Cato komutasındaki küçük bir Roma kuvveti, Callidromus Kalesi'ndeki Aetolia garnizonunu şaşırttıktan sonra yamaçtan Seleukoslar geride bırakmayı başardı. Seleukoslar paniklediler ve saflarını bozdular, bu da güçlerinin yok olmasına yol açtı. Antiohos süvarileriyle birlikte savaş alanından kaçmayı başardı ve kısa süre sonra Yunanistan anakarasından ayrıldı.

 Arka plan 
Baktriya (MÖ 210-209) ve Hint (MÖ 206-205) seferlerinden dönüşünün ardından Seleukos Kralı III. Antiohos, Makedonya kralı V. Filippos ile bir ittifak kurarak Ptolemaios Krallığı'nın bölgelerini ortaklaşa fethetmeyi amaçlıyor. MÖ 198'de Antiohos Beşinci Suriye Savaşı'ndan zaferle çıktı, Coele-Suriye'yi ele geçirdi ve güneydoğu sınırını güvence altına aldı. Daha sonra dikkatini Küçük Asya'ya odakladı ve kıyıdaki Ptolemaios topraklarına karşı başarılı bir kampanya başlattı. MÖ 196'da Antiohos, I. Attalos'un ölümü fırsatını Pergamon Krallığı'nın kontrolündeki şehirlere saldırmak için kullandı. Antiohos'un Küçük Asya'nın tamamını ele geçirmesinden korkan bağımsız şehirler Smirni ve Lampsakos, Roma Cumhuriyeti'nden koruma talebinde bulunmaya karar verdi. MÖ 196 baharının başlarında, Antiohos'un birlikleri Çanakkale Boğazı'nın Avrupa yakasına geçti ve stratejik açıdan önemli Lysimachia şehrini yeniden inşa etmeye başladı. MÖ 196 yılının Ekim ayında Antiohos, Lysimachia'da Romalı diplomatlardan oluşan bir heyetle görüştü. Romalılar, Antiohos'un Avrupa'dan çekilmesini ve Küçük Asya'daki Yunan şehir devletlerinin özerk statüsünü yeniden tesis etmesini talep etti. Antiohos, atası II. Antiohos'un imparatorluğunu yeniden inşa ettiğini iddia ederek karşılık verdi ve Romalıları, hakları geleneksel olarak Rodos tarafından savunulan Küçük Asya devletlerinin işlerine karışmakla eleştirdi.

MÖ 196/195 kışının sonlarında, Roma'nın eski baş düşmanı Kartacalı general Hannibal, Kartaca'dan Efes'teki Antiohos'un sarayına kaçtı. Scipio Africanus liderliğindeki savaş yanlısı bir partinin ortaya çıkmasına rağmen, Roma Senatosu itidalli davrandı. Romalılar ile Seleukoslar arasındaki müzakereler yeniden başladı ve tartışmalı toprakların statüsüne ilişkin Yunan ve Roma hukuku arasındaki farklılıklar nedeniyle bir kez daha durma noktasına geldi. MÖ 193 yazında, Aetolia Birliği'nin bir temsilcisi, Antiohos'a, Aetoliaların gelecekte Roma ile yapılacak bir savaşta onun tarafını tutacağına dair güvence verirken, Antiohos, Hannibal'in Kartaca'da Roma karşıtı bir darbe başlatma planlarına zımni destek verdi.

Aetolialılar, iki taraf arasında bir savaşı kışkırtmayı umarak Yunan devletlerini Antiohos'un liderliği altında Romalılara karşı ortak ayaklanmaya teşvik etmeye başladı. Aetolialılar daha sonra stratejik açıdan önemli liman kenti Demetrias'ı ele geçirerek yerel Roma yanlısı grubun kilit üyelerini öldürdüler. MÖ 192 yılının Eylül ayında, Aetolia generali Thoantas, Antiohos'un sarayına geldi ve onu Yunanistan'daki Romalılara açıkça karşı çıkmaya ikna etti. Seleukoslar, Yunanistan'daki seferleri için nakledilmek üzere 10.000 piyade, 500 süvari, 6 savaş fili ve 300 gemi seçtiler.

 Giriş 
Seleukos filosu Gökçeada ve İskados üzerinden geçerek Antiohos'un ordusunun karaya çıktığı Demetrias'a ulaştı. Antiohos, Lamya'ya gitti ve burada kendisini bir yıllığına  ilan eden Aetolialıların konseyine katıldı. Akha Birliği, MÖ 192 yılının Kasım ayında Romalıların da aynısını yapmasıyla Seleukoslar ve Aetolialılara savaş ilan etti. Antiohos, Halkida'yı kapılarını kendisine açmaya zorladı ve Delium'daki bir Roma kampına baskın düzenleyerek 250 askeri öldürdü. Halkidalılar teslim olması Eğriboz'un geri kalanının da onu örnek almasına yol açtı. Seleukoslar, Yunan doğu kıyısını etkili bir şekilde kontrol ederek şehri kendi operasyon üslerine dönüştürdüler. Antiohos daha sonra dikkatini Makedon Kralı V. Filippos ile olan ittifakını yeniden inşa etmeye yöneltti; bu ittifak, Filippos'un MÖ 197'deki Kinoskefalai Muharebesi'nde Romalılar tarafından kesin bir şekilde yenilgiye uğratılmasının ardından bozuldu. Filippos, Romalıların çatışmadan galip çıkmasını bekliyordu ve borçlu olduğu savaş tazminatlarının silinmesinin yanı sıra bölgesel ödüllere de güveniyordu; Seleukoslar ikisini de sağlayamadığından Antiohos'un teklifleri reddedildi ve Filippos Romalıların yanında yer aldı. Antiohos da aynı şekilde Atina'ya, Athamanilere, Boeotian Birliği'nin yanı sıra Akarnania ve Epir'deki şehir devletlerine ittifak teklifleriyle yaklaştı. Aetolialıların güvencelerine rağmen, Yunan devletlerinin çoğu gelecekteki misillemelerden korkarak tarafsız kaldı. Yalnızca Elis, Boeotian Birliği ve Athamanialı Amynander, Antiohos'a bağlılıklarını ilan ettiler; Antiohos'a daha sonra kayınbiraderi Megalopolisli Filippos için Makedonya tahtı sözü verildi.

Aralık 192'de Seleukoslar ve Aetolialı müttefikleri güneyden Selanik Birliği'ne karşı bir sefer başlatırken, Atamani ordusu batıdan saldırdı. Antiohos hızla güney Tesalya'nın çoğunu ele geçirdi ve erzaklarının bitmesinin ardından kışlık bölgelerine çekildi. MÖ 191 yılının Mart ayı başlarında Seleukoslar, Roma filosunu Yunanistan'ın batı kıyısındaki limanlardan mahrum bırakmak amacıyla Akarnania'yı işgal etti. Kısa bir seferin ardından Antiohos, Akarnania Birliği'nin yarısının kontrolünü ele geçirdi ve  Klytos'un bağlılığını kazandı. Aynı zamanda Romalı konsül Manius Acilius Glabrio, 20.000 piyade, 2.000 süvari ve 15 savaş filinden oluşan bir orduyla Brindisi'den İlirya'ya geçti. Glabrio'nun ordusu, Yunanistan'daki Romalı ve müttefik kuvvetlerinin toplamını 36.000 adama çıkardı; bu, Seleukoslar ve müttefiklerinin sayısını önemli ölçüde geride bıraktı. Bu arada V. Filippos ve Romalı Promagistratus Baebius, Teselya ve Athamania'da paralel saldırılar başlatarak bölgedeki Seleukos kazanımlarını hızla sildi. Glabrio ve Philip'in orduları, Pellina'daki Baebius'un ordularına katılmadan önce Limnaion'da birleşti. Antiohos, düşmanın Teselya'ya ilerleyişi ve Athamanian ordusunun dağılması konusunda uyarıldıktan sonra Khalkis'e döndü; yol boyunca dağınık garnizonlarını topluyordu.
sağ|küçükresim|upright=1.59| Herodot zamanındaki sahil şeridini ve haritanın (1876) zamanındaki sahil şeridini gösteren 1876 haritası. Thermopylae geçidi Alpeni ile Anthela arasındadır.

Antiohos, 12.000 piyade, 500 süvari ve 16 savaş filinden oluşan tüm kuvvetiyle Lamia'ya yürüdü ve aynı anda Aetolialılara orada seferber olma emrini verdi. Aetolialılar anayurtlarının işgalin eşiğinde olmasından korktukları için çağrısına yalnızca 4.000 adam yanıt verdi. Sayısal olarak üstün bir kuvvet tarafından kuşatılmaktan korkan Seleukoslar, Thermopylae geçidine çekildi. Aetolia kuvveti, Trachis'teki Ypati ve Heraclea şehirlerini garnizonlayan eşit güçte iki orduya bölündü; sırasıyla Aetolia ve Thermopylae'ye giden yolları kapattı. Antiohos'un birlikleri Thermopylae geçidinin yaklaşık  en dar bölümünü ele geçirdi. geniş doğu ucunda yer almaktadır.  uzunluktaki mevcut savunma duvarının genişletilmesi güneydeki tepeye tırmanıyor ve erişilemeyen bir uçurumda bitiyor. Duvarın önünde yer alan hendek ve toprak işleri Mali Körfezi'ne kadar uzanıyordu, ona bakan tepelerdeki eğimler nispeten kademeliydi ve Seleukosların onları mermi atıcılarla doldurmasına olanak tanıyordu. Helenistik dönem topçusu  barındırmak için özel kuleler inşa edildi. Glabrio, geçidin ortasındaki " sıcak kapılarda " kamp kurmadan önce Ypati ve Heraclea kırsalını kasıp kavurdu.

 Muharebe 
Antiohos, Makedon falanksını surların arkasına yerleştirirken  ve hafif piyade onun önünde duruyordu. Seleukosların sol kanadı birkaç yüz okçu, sapancı ve dart atıcıdan oluşuyordu. Antiohos süvarileri savaş fillerinin arkasında bir hat oluşturan sağ kanatta yönetti ve ordusunun kalıntıları bir art koruma oluşturdu. Aetolialılar  askerlerinin 2.000'ini geçide bakan Callidromus, Teichius ve Rhoduntia kalelerine nakletti, geri kalanı Ypati ve Heraclea'da kaldı. Geçidin doğusundaki kıyı, Seleukos donanmasının yanı sıra Khalkis ve Demetrias garnizonları tarafından korunuyordu. Seleukoslar, Küçük Asya'dan çok ihtiyaç duyulan takviye kuvvetleri gelene kadar geçidi tutmayı planladılar ve bu da onların açık alanda Romalılarla yüzleşmesine olanak tanıdı.

Rakipleri tarafından kontrol edilen konumun doğal gücüne rağmen 25.000 ila 30.000 askerden oluşan bir orduya komuta ederek önemli bir sayısal avantaja sahip olan Glabrio bir saldırı başlatmaya karar verdi. Heraklea'yı kuşatmak için 2.000 asker gönderdi ve kampı korumak için 2.000 güçlü süvariyi bıraktı. MÖ 23 Nisan 191 gecesi Glabrio, Marcus Porcius Cato ve Lucius Valerius Flaccus'un 2.000 kişilik müfrezesine Aetolia kontrolündeki kalelere saldırma emrini verdi. 24 Nisan şafak vakti, Glabrio 18.000 kişilik ana Roma kuvvetini önden bir saldırıyla geçitten geçirdi.

Romalılar kendilerini Seleukos füze birlikleri tarafından ateşe verilmiş halde bulduğunda, ilk Roma saldırısı geri püskürtüldü. Romalılar devam etti, tekrarlanan saldırıları  ve hafif piyadelerin surların arkasına çekilmesi zorladı. Ancak Seleukos  duvarı Romalılar için aşılmaz olduğu ortaya çıktı ve ilerlemelerini durdurdu. Flaccus aynı şekilde Teichius ve Rhoduntia'nın savunucularına karşı ilerleme kaydedemedi. Öte yandan Cato, daha önce gece yürüyüşü sırasında yolunu kaybetmiş olan Callidromus'u şafak vakti keşfetti. 600 kişilik Aetolia garnizonu gafil avlanarak Seleukos kampına kaçtı. Cato, kamplarına saldıran Seleukosları  geride bıraktı; Cato'nun gücünün gerçekte olduğundan çok daha büyük olduğunu düşünen Seleukosların morali bozuldu. Seleukoslar safları bozdular ve düzensiz bir geri çekilmeye giriştiler; Antiohos ve süvarileri dışında tüm ordu kaybedildi.

 Sonrası 
sağ|küçükresim|upright=1.36| III. Antiohos'un Roma tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından küçültülmüş imparatorluk (başlıklı: Suriye, Seleukos Krallığı ) ve genişletilmiş Bergama ve Rodos eyaletleri. MÖ 188 civarı.

Antiohos karada kesin bir yenilgiye uğradı ve donanmasıyla bağlantısını kaybetti. Glabrio'nun Phokis ve Boeotia'dan hiçbir direnişle karşılaşmadan ilerlediğini öğrenince aceleyle Efes'e döndü. MÖ 191 yılının Mayıs ayında Khalkis'teki Seleukos garnizonu imparatorlarını Küçük Asya'ya kadar takip ettiğinde, Eğriboz şehirleri Romalıları hemen kurtarıcılar olarak karşıladı.

Seleukoslar daha sonra Roma filosunu Rodos ve Attalidlerin filolarıyla birleşmeden yok etmeye çalıştılar. MÖ 191 yılının Eylül ayında, Roma filosu Korykos Muharebesi'nde Seleukosları mağlup ederek Çanakkale Boğazı'ndaki Dardanus ve Sestos gibi birçok şehrin kontrolünü ele geçirmesini sağladı. MÖ 190 yılının Mayıs ayında Antiohos, Pergamon Krallığı'nı işgal ederek kırsal bölgeleri yağmaladı, başkentini kuşattı ve kralı II. Eumenis'i Yunanistan'dan geri dönmeye zorladı. MÖ 190 yılının Ağustos ayında Rodoslular, Eurymedon Savaşı'nda Hannibal'in filosunu yendiler. Bir ay sonra birleşik bir Roma-Rodos filosu, Myonessus Muharebesi'nde Seleukosları yendi. Seleukoslar artık Ege Denizi'ni kontrol edemiyordu ve bu da Roma'nın Küçük Asya'yı işgalinin yolunu açıyordu.

 Kaynakça 
Özel

Genel









Kategori:Roma Cumhuriyeti'nin muharebeleri
Kategori:Seleukos İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:MÖ 191