Darbe Kuşağı

Darbe Kuşağı (Fransızca: la ceinture de coups d'État  ), darbelerin yaygınlığının yüksek olduğu ülkelerden oluşan Batı Afrika, Orta Afrika ve Sahel bölgesini tanımlamak için 2020'lerde ortaya çıkan modern bir jeopolitik kavram ve neolojizmdir. 2023 Nijer darbesinden sonra bu ülkeler Afrika'nın doğu kıyılarından batı kıyılarına uzanan bir zincir şeklinde meydana gelmiştir.

 Genel Bakış 
sol|küçükresim|upright=1.24| Sömürgecilik sonrası Afrika'daki başarılı darbelerin sayısı (28 Eylül 2023 itibarıyla).
orta|küçükresim|upright=1.25| Afrika ülkelerinin İnsani Gelişme Endeksi (İGE), Darbe Kuşağı kırmızıyla çerçevelenmiştir (Gabon bazen 2023 darbesinden sonra dahil edilir). Gabon dışında Darbe Kuşağı'ndaki her ülkenin İGE'si 0,500'ün altında bulunmaktadır, bu az gelişmiş ülke olduklarını göstermektedir.

 Menşei 
Muhtemelen daha eski olmasına rağmen, terim, Mali'de 2020 ve 2021 dahil olmak üzere, 2020'lerin başlarında gerçekleşen bir dizi darbenin ardından popüler bir hale geldi. Çad, Gine, ve Sudan  2021'de, Burkina Faso'da ikisi Ocak ve Eylül 2022'de, ve Nijer ileGabon'da 2023'te darbeler gerçekleşti. Bölgede ayrıca 2021'de Nijer ve Sudan'da, 2022'de Gine-Bissau ve Gambiya'da ve 2023'te Sudan, Sierra Leone ve Burkina Faso'da darbe girişimleri görülmüştür.

 Tarihi 
1990 yılından bu yana Sahraaltı Afrika'da gerçekleşen 27 darbenin 21'i eski Fransız sömürgelerinde gerçekleşmiştir. Bu durum bazılarının Afrika'daki Fransız etkisinin istikrarı bozan bir etkisi olup olmadığını sorgulamalarına yol açmıştır.

Burkina Faso, Mali ve Nijer 'deki askeri cuntalar, Fransız birliklerinin kendi topraklarında faaliyet göstermesine izin veren askeri anlaşmaları feshetmiş ve Mali örneğinde olduğu gibi Fransızcayı resmi dil olmaktan çıkarmışlardır.

ECOWAS, bölgeyle ilişkilendirilen bu etiketi değiştirmek için aktif olarak çalışmış, ancak başarılı olamamıştır; 2021'deki darbenin ardından Mali'yi askıya almış  ülkede askeri darbe gerçekleştikten kısa bir süre sonra 8 Eylül 2021'de Gine'yi de askıya almıştır."West African leaders suspend Guinea from Ecowas following coup,"  September 9, 2021, BBC News, retrieved September 9, 2021

Darbeler büyük ölçüde benzer nitelikteydi; çoğu, kendi hükûmetinin 2003'ten bu yana Sahel bölgesindeki El-kaide ve Işid tarafından yönlendirilen İslamcı isyancılara veya protestolara karşı tutumunu eleştiren memnuniyetsiz ordulardan ileri gelmektedir.

2023 Gabon darbesi biraz farklıydı; Gabon darbeden önce 56 yıl boyunca Bongo ailesi tarafından yönetilmişti, Sahel'e yakın değildi veya Sahel'in bir parçası değildi ve İslamcı veya ayrılıkçı isyanlardan zarar görmemişti. Ancak askeri darbe, 2023 Gabon genel seçimlerinin gidişatına ilişkin yaygın protestolar bağlamında meydana gelerek askeri cunta altında bir başkanlık cumhuriyetinin kurulmasına yol açmıştır.

 Darbe Kuşağı'ndaki darbelerin listesi 
Başarılı DarbeÜlkeDarbeHükûmetSonuç 1957 Sudan darbe girişimiAbdullah HalilBaşarısız Darbe1959 Sudan darbe girişimiIbrahim AbboudBaşarısız Darbe1963 Togo darbesiSylvanus OlympioBaşarılı Darbe1963 Dahomey darbesiCoutoucou Hubert MagaBaşarılı Darbe1964 Gabon darbesiLéon M'baBaşarılı Darbe - 1 Ocak 1966Saint-Sylvestre darbesiDavid DackoBaşarılı Darbe1966 Yukarı Volta darbesiMaurice YaméogoBaşarılı Darbe 1966 Nijerya darbesiNnamdi AzikiweBaşarısız Darbe1966 Gana darbesiKwame NkrumahBaşarılı Darbe1966 Nijerya karşı darbesiJohnson Aguiyi-IronsiBaşarılı Darbe1967 Togo darbesiNicolas GrunitzkyBaşarılı Darbeİlk 1967 Sierra Leone darbesiSiaka StevensBaşarılı Darbeİkinci 1967 Sierra Leone darbesiDavid LansanaBaşarılı Darbe1968 Mali darbesiModibo KeïtaBaşarılı Darbe 1969 Sudan askerî darbesiİsmâil el-EzherîBaşarılı Darbe-22 Temmuz 19711971 Sudan darbesiCafer NumeyriBaşarılı Darbe1972 Gana darbesiKofi Abrefa BusiaBaşarılı Darbe1972 Dahomey darbesiBenin Başkanlık KonsülüBaşarılı Darbe1974 Nijer darbesiHamani DioriBaşarılı Darbe-15 April 19751975 Çad darbesiN’Garta TombalbayeBaşarılı Darbe1975 Nijerya darbesiYakubu GowonBaşarılı Darbe1976 Nijerya darbe girişimiMurtala MuhammedBaşarısız Darbe-5 Temmuz 19761976 Sudan darbe girişimiCafer NumeyriBaşarısız Darbe Benin Halk Cumhuriyeti1977 Benin darbe girişimiMathieu KérékouBaşarısız Darbe1978 Moritanya darbesiMuhtâr Veled DâdeBaşarılı Darbe1979 Moritanya darbesiMustafa Veled SalekBaşarılı Darbe Orta Afrika İmparatorluğuCaban OperasyonuJean-Bédel BokassaBaşarılı Darbe1980 Liberya darbesiWilliam TolbertBaşarılı Darbe1980 Guinea-Bissau darbesiLuís CabralBaşarılı Darbe1980 Yukarı Volta darbesiSangoulé LamizanaBaşarılı Darbe1981 Moritanya darbe girişimiMuhammed Huna Veled HaydalaBaşarısız Darbe - 4 August 19811981 Gambia darbe girişimiDawda JawaraSenegal Müdahalesi ile Başarısız Darbe1981 Orta Afrika Cumhuriyeti darbesiDavid DackoBaşarılı Darbe1981 Gana darbesiHilla LimannBaşarılı Darbe1982 Orta Afrika Cumhuriyeti darbe girişimiAndré KolingbaBaşarısız Darbe1982 Yukarı Volta darbesiSaye ZerboBaşarılı Darbe1983 Yukarı Volta darbe girişimiJean-Baptiste OuédraogoBaşarısız Darbe1983 Yukarı Volta darbesiBaşarılı Darbe1983 Nijerya darbesiShehu ShagariBaşarılı Darbe1984 Gine darbesiLouis Lansana BeavoguiBaşarılı Darbe1984 Kamerun darbe girişimiPaul BiyaBaşarısız Darbe1984 Moritanya darbesiMuhammed Huna Veled HaydalaBaşarılı Darbe1985 Sudan darbesiCafer NumeyriBaşarılı Darbe1985 Nijerya darbesiMuhammed BuhariBaşarılı Darbe1985 Liberya darbeSamuel DoeBaşarısız Darbe1986 Togo darbe girişimiGnassingbé EyadémaBaşarısız Darbe1987 Sierra Leon darbe girişimiJoseph Saidu MomohBaşarısız Darbe1987 Burkina Faso darbesiThomas SankaraBaşarılı Darbe1989 Sudan askerî darbesiAhmed al-MirghaniBaşarılı Darbe1989 Burkina Faso darbe girişimiBlaise CompaoréBaşarısız Darbe1990 Nijerya darbe girişimiIbrahim BabangidaBaşarısız Darbe1990 Çad darbesiHissène HabréBaşarılı Darbe1991 Mali darbesiMoussa TraoréBaşarılı Darbe1992 Sierra Leon darbesiJoseph Saidu MomohBaşarılı Darbe1993 Nijerya darbesiErnest ShonekanBaşarılı Darbe1994 Gambia darbesiDawda JawaraBaşarılı Darbe1996 Nijer darbesiMahamane OusmaneBaşarılı Darbe1999 Nijer darbesiIbrahim Baré MaïnassaraBaşarılı Darbe1999 Fildişi darbesiHenri Konan BédiéBaşarılı Darbe2003 Orta Afrika Cumhuriyeti darbesiAnge-Félix PatasséBaşarılı Darbe-9 Haziran 20032003 Moritanya darbe girişimiMuaviye Veled Seyyid Ahmed et-TayiBaşarısız Darbe2003 Guinea-Bissau darbesiKumba IaláBaşarılı Darbe2003 Burkina Faso darbe girişimiBlaise CompaoréBaşarısız Darbe2004 Çad darbe girişimiIdriss DébyBaşarısız Darbe2005 Togo darbesiFambaré Ouattara NatchabaBaşarılı Darbe2005 Moritanya darbesiMuaviye Veled Seyyid Ahmed et-TayiBaşarılı Darbe2006 Çad darbe girişimiIdriss DébyBaşarısız Darbe2008 Moritanya darbesiSidi Ould Cheikh AbdallahiBaşarılı Darbe2008 Gine darbesiAboubacar SomparéBaşarılı Darbe2010 Nijer darbesiMamadou TandjaBaşarılı Darbe2011 Nijer darbe girişimiMahamadou IssoufouBaşarısız Darbe2012 Mali darbesiAmadou Toumani TouréBaşarılı Darbe-24 Mart 2013Bangui SavaşıFrançois BozizéSeleka Zaferi2013 Çad darbe girişimiIdriss DébyBaşarısız Darbe2014 Burkina Faso isyanıBlaise CompaoréBaşarılı İsyan2014 Gambia darbe girişimiYahya JammehBaşarısız Darbe2015 Burkina Faso darbeMichel KafandoBaşarısız Darbe2019 Gabonese darbe girişimiAli Bongo OndimbaBaşarısız Darbe2019 Sudan askerî darbesiÖmer el-BeşirBaşarılı Darbe2020 Mali askerî darbesiIbrahim Boubacar KeïtaBaşarılı Darbe2021 Nijer darbesi girişimiMuhammed BazumBaşarısız DarbeIdriss Déby'nin ölümüKoltuk boştuBaşarılı Darbe2021 Mali darbesiBah NdawBaşarılı Darbe2021 Gine askerî darbesiAlpha CondéBaşarılı DarbeEkim 2021 Sudan darbesiAbdullah HamdukBaşarılı DarbeOcak 2022 Burkina Faso darbesiRoch Marc Christian KaboréBaşarılı DarbeEylül 2022 Burkina Faso darbesiPaul-Henri Sandaogo DamibaBaşarılı Darbe2023 Sudan ÇatışmalarıAbdülfettah el-Burhanİç savaşa sebebiyet verdi.2023 Nijer darbesiMuhammed BazumBaşarılı Darbe2023 Sierra Leone darbe girişimiJulius Maada BioBaşarısız Darbe2023 Gabon askerî darbesiAli Bongo OndimbaBaşarılı Darbe2023 Burkina Faso darbe girişimiIbrahim TraoréBaşarısız Darbe2023 Sierra Leone darbe girişimiJulius Maada BioBaşarısız Darbe2023 Guinea-Bissau darbesiUmaro Sissoco EmbalóBaşarısız Darbe20 Mayıs 20242024 Kongo Demokratik Cumhuriyeti darbe girişimi Félix TshisekediBaşarısız Darbe12 Ekim 20252025 Madagaskar darbesiAndry RajoelinaBaşarılı Darbe26 Kasım 20252025 Guinea-Bissau darbesiUmaro Sissoco EmbalóBaşarılı Darbe

 Kaynakça 

Kategori:2020'lerde siyaset
Kategori:Jeopolitik
Kategori:Sahel
Kategori:Batı Afrika
Kategori:Orta Afrika