2024 Yaz Olimpiyatları'nda İsrail

İsrail, 26 Temmuz - 11 Ağustos 2024 tarihleri arasında Paris'te düzenlenen 2024 Yaz Olimpiyatları'na katılmıştır. Bu, İsrail'in Yaz Olimpiyatları'ndaki on sekizinci katılımı olmuştur. 1952'deki ilk katılımından itibaren ülke, ABD öncülüğündeki boykotu desteklemek amacıyla katılmadığı Moskova'da yapılan 1980 Yaz Olimpiyatları hariç tüm Yaz Olimpiyatları'na sporcu göndermiştir.

2024 Olimpiyatları'na katılımı, yirmi altı Fransız milletvekili ve çeşitli küresel spor organizasyonlarından İsrail'e yaptırım uygulanması ve etkinliklere katılımının engellenmesi çağrılarına neden oldu. Bu çağrılar, Hamas-İsrail Savaşı'nın Filistinli sporcular ve spor tesisleri üzerindeki etkileriyle ilgili olarak gündeme geldi. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) Başkanı Thomas Bach, bu durumun IOC için bir sorun teşkil etmediğini belirterek sporcuların boykot veya ayrımcılıktan uzak durmaları gerektiğini vurguladı. İsrail Millî Olimpiyat Komitesi Başkanı Yael Arad, İsrailli sporcuların "yüzde 100 katılım sağlayacağını" ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınacağını duyurdu.

Judocu Peter Paltçik ve yüzücü Andrea Murez açılış töreninde ülkenin bayrağını taşıyacak isimler olarak belirlendi.

Madalyalar

| width="78%" align="left" valign="top" |

MadalyaSporcuSporKategoriTarih     Yelken  Erkekler iQFoil       Judo  Kadınlar -78 kg       Judo  Kadınlar +78 kg       Yelken  Kadınlar iQFoil       Jimnastik  Erkekler yer hareketleri    Ofir ShahamDiana SvertsovAdar FriedmannRomi ParitzkiShani Bakanov Jimnastik Kadınlar ritmik grup genel toplam       Judo  Erkekler -100 kg  

| width="22%" align="left" valign="top" |

Kazananın cinsiyetine göre madalya sayısıCinsiyet   ToplamErkek1113Kadın0404Karma0000Toplam1517

Katılımcılar
küçükresim| right|Başkanlık Sarayı'nda 2024 İsrail Olimpiyat TakımıOyunlardaki toplam sporcu sayısı listesi aşağıdadır. Yedek atletler dahil edilmemiştir.
SporErkeklerKadınlarToplamArtistik yüzme 0  2  2Atıcılık 1  0  1Atletizm 4  2  6Badminton 1  0  1Binicilik 2  2  4Bisiklet 3  1  4Eskrim 1  0  1Futbol 18  0  18Jimnastik 1  7  8Judo 5  7  12Okçuluk 1  1  2Sörf 0  1  1Tekvando 0  1  1Triatlon 1  0  1Yelken 4  4  8Yüzme 12  6  18 Toplam  54  34  88

Artistik yüzme

SporcuKategoriTeknik rutinSerbest rutinToplamPuanSıraPuanSıraPuanSıraShelly BobritskyAriel NasseeDüet243.0666  9239.3416  11482.4082  11

Atıcılık

küçükresim|upright=0.82|Sergey Rihter
İsrailli atıcı Sergey Rihter, ISSF Dünya Olimpiyat Sıralaması'nda evrensellik kontenjanlarının yeniden belirlenmesinin ardından delegasyonda erkekler 10 metre havalı tüfek kategorisinden kota hakkı elde etti. Bu, onun Olimpiyat Oyunları'na dördüncü katılışı olmuştur.

SporcuKategoriElemelerFinalPuanSıraPuanSıraSergey RihterErkekler 10 m havalı tüfek626,4  33Elendi

Atletizm

küçükresim|upright=0.82|Lonah Chemtai Salpeter
küçükresim|upright=0.82|Maru Teferi

Pist ve yol etkinlikleri
SporcuKategoriElemelerRepesajYarı finalFinalSonuçSıralamaSonuçSıralamaSonuçSıralamaSonuçSıralamaBlessing AfrifahErkekler 200 m20.785 R20.884Bu aşamaya geçemediMaru Teferi Erkekler maratonrowspan=3 colspan=6 2:10:42 26Gashau Ayale 2:11:3631Girmaw Amare2:12:51 44Lonah Chemtai SalpeterKadınlar maratonrowspan=2 colspan=6 2:26:08 9Maor Tiyouri  2:33:3749

Badminton

İsrail, BWF Paris Yarışı Sıralamalarına göre bir badminton oyuncusu ile Olimpiyat müsabakasına katılmaya hak kazandı.

 Sporcu Kategori Grup aşaması Elemeler Çeyrek final Yarı final Final / RakipSonuçRakipSonuçRakipSonuç SıraRakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçRakipSonuç Sıra Misha Zilberman Tek erkekler Mağlubiyet (17-21, 21-19, 13-21) Mağlubiyet (9-21, 11-21) Galibiyet (21-12, 21-10) 3Bu aşamaya geçemedi 27

Binicilik

Engel atlama
SporcuAtKategoriElemelerFinalCeza puanıSıralamaCeza puanıDereceSıralamaDaniel BlumanLadriano ZBireyselYarıştan çekildiBu aşamaya geçemediRobin MuhrGalaxy HM842Bu aşamaya geçemediIsabella RussekoffC Vier 22064Bu aşamaya geçemediDaniel BlumanAshlee BondRobin MuhrLadriano ZDonatello 141Galaxy HMTakım209 33157.459

Bisiklet

Yol yarışı
küçükresim|upright=0.82|Rotem Gafinovitz
SporcuKategoriDereceSıralamaItamar EinhornErkekler yol yarışı6:39:2762Rotem GafinovitzKadınlar yol yarışı4:13:4277

Pist
İsrail, nihai UCI Olimpiyat sıralamalarının açıklanmasının ardından erkekler sprint ve keirin etkinliklerine iki bisikletçi için kota elde etse de yalnızca bir bisikletçi göndermeyi tercih etti.

Sprint
SporcuKategoriElemelerBirinci turRepesaj 1İkinci turRepesaj 2Üçüncü turRepesaj 3Çeyrek finalYarı finalFinal / DereceSürat (km/sa)SıralamaRakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)RakipDereceSürat (km/sa)SıralamaMikhail IakovlevErkekler sprint9.15278.6713 Galibiyet 9.77973.627Galibiyet 9.89572.764Mağlubiyet 9.74173.922Mağlubiyet 10.02072.246Bu aşamaya geçemedi7
küçükresim|upright=0.82|Mikhail Iakovlev

Keirin
SporcuKategoriBirinci turRepesajÇeyrek finalYarı finalFinalSıralamaSıralamaSıralamaSıralamaSıralamaSıralamaMikhail IakovlevErkekler Keirin1 5Bu aşamaya geçemedi13

Dağ bisikleti
SporcuKategoriDereceSıralamaTomer ZaltsmanErkekler cross-country1:34:4729

Eskrim

küçükresim|upright=0.82|Yuval Freiliç

2008 yılından beri ilk kez İsrail, Olimpiyat Oyunları'nda bir eskrimciyle temsil edildi. Yuval Freiliç Paris 2024 için FIE resmî sıralamasında Avrupa bölgesinin en yüksek puanlı iki bireysel eskrimcisinden biri olarak erkekler epe kategorisinde kota hakkı elde etti.

SporcuKategoriSon 64 turuSon 32 turuSon 16 turuÇeyrek finalYarı finalFinal / Rakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçSıralamaYuval FreiliçErkekler epe  Mağlubiyet 13-15Bu aşamaya geçemedi 19

Futbol

TakımKategoriGrup maçlarıÇeyrek finalYarı finalFinal / RakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçSıralamaRakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçSıralamaİsrail erkek millîlerErkeklerBerabere 1-1Mağlubiyet 2-4Mağlubiyet 0-14Bu aşamaya geçemedi15

Jimnastik

Artistik
küçükresim|upright=0.82|2020 Olimpiyat altın madalyası sahibi Artem Dolgopyat
Erkekler
SporcuEtkinlikElemeFinalAletToplamSıraAletToplamSıraArtem DolgopyatYer hareketleri14.466colspan=5 14.466714.966colspan=5 14.966 Kulplu beygir13.000colspan=4 13.00046Bu aşamaya geçemedi

Kadınlar
SporcuEtkinlikElemeFinalAletToplamSıraAletToplamSıraLihie RazGenel toplam 13.666 12.833 12.300 12.833 51.632 31 R1Bu aşamaya geçemediAtlama masası13.449colspan=3 13.44916Bu aşamaya geçemedi

Ritmik
küçükresim|upright=0.82|Daria Atamanov
SporcuKategoriElemeFinalÇemberTopLobutKurdeleToplamSıralamaÇemberTopLobutKurdeleToplamSıralamaDaria AtamanovBireysel33.25032.70032.10032.400130.4507 35.20031.80033.85033.000133.8505

SporcuKategoriElemelerFinal5 top3 çember + 2 labutToplamSıralama5 top3 çember + 2 labutToplamSıralamaOfir ShahamDiana SvertsovAdar FriedmannRomi ParitzkiShani BakanovGrup35.25031.90067.1506 35.60033.25068.850

Judo

Erkekler
küçükresim|upright=0.82|Sagi Muki
 Sporcu Kategori Son 64 turu Son 32 turu Son 16 turu Çeyrek final Yarı final Repeşaj Final /  Sıra Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Yam Wolczak -60 kg  Galibiyet 10-00 Mağlubiyet 00-11Bu aşamaya geçemedi 9 Baruch Shmailov -66 kg  Galibiyet 01-00 Mağlubiyet 00-01Bu aşamaya geçemedi 9 Tohar Butbul -73 kg  ()Galibiyet 10-00 Mağlubiyet 00-10Bu aşamaya geçemedi 9 Sagi Muki -81 kg  Galibiyet 10-00 Mağlubiyet 00-10Bu aşamaya geçemedi 9 Peter Paltchik -100 kg  Galibiyet 10-00 Galibiyet 10-00 Mağlubiyet 00-01 Bu aşamaya geçemedi Galibiyet 10-00 Galibiyet 01-00 

Kadınlar
küçükresim|right|upright=0.82|Gefen Primo
 Sporcu Kategori Son 32 turu Son 16 turu Çeyrek final Yarı final Repeşaj Final /  Sıra Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Shira Rishony -48 kg Mağlubiyet 00-01Bu aşamaya geçemedi 17 Gefen Primo -52 kg Galibiyet 10-00 Galibiyet 01-00 Mağlubiyet 00-10 Bu aşamaya geçemedi Mağlubiyet 00-10 Bu aşamaya geçemedi 7 Timna Nelson-Levy -Tüy sıklet Galibiyet 01-00 Mağlubiyet 00-10Bu aşamaya geçemedi 9 Gili Sharir -63 kg Mağlubiyet 00-01Bu aşamaya geçemedi 17 Maya Goshen -70 kg Galibiyet 10-00 Mağlubiyet 00-10Bu aşamaya geçemedi 9 Inbar Lanir -78 kg  Galibiyet 10-00 Galibiyet 10-00 Galibiyet 10-00  Mağlubiyet 00-11  Raz Hershko -78 kg  Galibiyet 10-00 Galibiyet 10-00 Galibiyet 10-00  Mağlubiyet 00-01   

Karma
Kadınlar için -57 (-48, -52 ve -57), -70 (-57, -63 ve -70) ve +70 (-70, -78 ve +78) kilo kategorilerinde en az bir sporcu; erkekler için -73 (-60, -66 ve -73), -90 (-73, -81 ve -90) ve +90 (-90, -100 ve +100) kilo kategorilerinde en az bir sporcu bulunduran ülkeler takım etkinliğinde yarışacak.

 Takım Etkinlik Son 32 turu Son 16 turu Çeyrek final Yarı final Repeşaj Final /  Sıra Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
Sonuç Rakip
SonuçYam WolczakBaruch ShmailovTohar ButbulSagi MukiPeter PaltchikShira RishonyGefen PrimoTimna Nelson-LevyGili SharirMaya GoshenInbar LanirRaz Hershko Takım  Galibiyet 4-3 Mağlubiyet 0-4Bu aşamaya geçemedi

Okçuluk

küçükresim|right|İsrailli okçular  ve Mikaella Moshe
SporcuKategoriSıralama turuSon 64Son 32Son 16Çeyrek finalYarı finalFinal / PuanSıraRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçSıraErkekler bireysel655  42Mağlubiyet 2-6Bu aşamaya geçemedi33Mikaella MosheKadınlar bireysel660 18Mağlubiyet 1-7Bu aşamaya geçemedi33Mikaella MosheKarma takım1315 18colspan=2  Bu aşamaya geçemedi18
Sörf

küçükresim|upright=0.82|Anat Leliorİsrail bu dalda kısa tahta dalında bir adet kota elde etmiştir. Anat Lelior, Porto Riko'nun Arecibo kentinde düzenlenen 2024 ISA Dünya Sörf Oyunları'nda katılım hakkı kazanamamış en iyi sekiz kadın bireysel sörfçüden biri olarak oyunlara katılmaya hak kazanmıştır.
SporcuKategoriBirinci turİkinci turÜçüncü turÇeyrek finalYarı finalFinal / DereceSıraRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçRakip
SonuçSıraAnat LeliorKadınlar kısa tahta 5.43  2  Q2 Galibiyet 11.00-2.80 Mağlubiyet 7.74-11.10Bu aşamaya geçemedi9

Tekvando

küçükresim|upright=0.82|Avishag Semberg
SporcuKategoriElemelerSon 16Çeyrek finalYarı finalRepesajFinal / RakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçRakipSonuçSıralamaAvishag SembergKadınlar -49 kgMağlubiyet 1-2Bu aşamaya geçemedi11

Triatlon

İsrail'den toplamda bir adet erkek triatlet Dünya Triatlon Bireysel Olimpiyat Elemeleri Sıralaması'nda başarılı olarak Olimpiyatlar'a katılmaya hak kazandı. Bu başarıyı elde eden Şahar Sagiv, 2024 Olimpiyatları'nda İsrail'i temsil etmek üzere seçildi.

 Sporcu Kategori Süre Sıralama Yüzme (1,5 km) Geçiş 1 Bisiklet (40 km) Geçiş 2 Koşu (10 km) ToplamŞahar SagivErkekler 21:31 0:48 54:33 0:27 32:13 1:49:32 37

Yelken

Eleme yarışları
SporcuKategoriYarışFinal SeriesFinal sıralaması1234567891011121314151617181920Net puanSıralamaÇFYFFTom ReuvenyErkekler iQFoil8135334(25)35131442colspan=7 632 21 Sharon KantorKadınlar iQFoil(25)6101134215126211colspan=6 492 12 

SporcuKategoriYarışFinal SeriesFinal sıralaması12345678910111213141516Net puanSıralamaYF1YF2YF3YF4YF5YF6F1F2F3F4F5F6Dor ZarkaErkekler Formula Kite153(21)912(21)13colspan=9 5213Bu aşamaya geçemedi13Gal ZukermanKadınlar Formula Kite1091011511colspan=10 4510 3colspan=5 Bu aşamaya geçemedi8

Madalya yarışları
SporcuKategoriYarışNet puanFinal sıralaması12345678910M*Omer Vered VilenchikErkekler ILCA738374036372025colspan=2 EL16630Shai KakonKadınlar ILCA622331273134251018EL15824Noa LasriNitai HassonKarma 47010718982714colspan=2 10677
M = Madalya yarışı; EL = Elendi - madalya yarışına katılmaya hak kazanamadı

Yüzme
küçükresim|upright=0.82|Gal Cohen Groumi
küçükresim|upright=0.82|Tomer Frankel
küçükresim|upright=0.82|Adam Maraana
küçükresim|upright=0.82|Anastasia Gorbenko
küçükresim|upright=0.82|Lea Polonsky

Erkekler
SporcuEtkinlikElemelerYarı finalFinalDereceSıralamaDereceSıralamaDereceSıralamaMeiron Cheruti50 metre serbest 21.88 10  21.91 13Bu aşamaya geçemediMartin Kartavi 22.01 19Bu aşamaya geçemediTomer Frankel100 metre serbest 48.66 21Bu aşamaya geçemedi100 metre kelebek 51.94 21Bu aşamaya geçemediDenis Loktev200 metre serbest 1:47.01 14  1:47.93 16Bu aşamaya geçemediGal Cohen Groumi100 metre kelebek 51.30 10  51.48 12Bu aşamaya geçemediAdam Maraana100 metre sırtüstü 54.61 28Bu aşamaya geçemediDavid Gerchik200 metre sırtüstü 1:58.79 22Bu aşamaya geçemediRon Polonsky100 metre kurbağalama 1:00.00 NR 16  1:00.37 16Bu aşamaya geçemedi200 metre bireysel karışık 1:58.30 =7  1:58.89 12Bu aşamaya geçemediTomer FrankelGal Cohen GroumiDenis LoktevAlexey Glivinskiy4 × 100 metre serbest bayrak yarışı 3:15.41 14colspan=2 rowspan=2 Bu aşamaya geçemediDenis LoktevGal Cohen GroumiTomer FrankelBar Soloveychik4 × 200 metre serbest bayrak yarışı 7:08.43 NR =8  7:10.22 9Matan Roditi10 km açık sucolspan=4  1:57:02.3 16

Kadınlar
SporcuEtkinlikElemelerYarı finalFinalDereceSıralamaDereceSıralamaDereceSıralamaAnastasia Gorbenko200 metre sırtüstü 2:10.29 13  2:11.96 16Bu aşamaya geçemedi100 metre kurbağalama 1:06.22 7 Çekildi200 metre bireysel karışık 2:11.53 11  2:10.32 9Bu aşamaya geçemedi400 metre bireysel karışık 4:41.64 10colspan=2 Bu aşamaya geçemediAviv Barzelay100 metre sırtüstü 1:02.30 25Bu aşamaya geçemedi200 metre sırtüstü 2:10.71 18Bu aşamaya geçemediLea Polonsky200 metre serbest 2:00.38 19Bu aşamaya geçemedi200 metre bireysel karışık 2:17.53 28Bu aşamaya geçemediAnastasia GorbenkoDaria GolovatyAyla SpitzLea Polonsky4 × 200 metre serbest bayrak yarışı 7:55.99 11 colspan=2 Bu aşamaya geçemedi

Karma
SporcuKategoriElemeFinalDereceSıralamaDereceSıralamaAnastasia GorbenkoGal Cohen GroumiRon PolonskyAndrea Murez4 × 100 metre karışık bayrak yarışı 3:45.33 10Bu aşamaya geçemedi

Tartışmalar ve protestolar

Katılımın yasaklanması çağrıları
Başta Filistin olmak üzere Arap ülkelerinin spor örgütleri, Hamas-İsrail Savaşı'nın Filistinli sporcular ve spor tesisleri üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle 2024 Yaz Olimpiyatları'nda İsrail'e yönelik yaptırımlar uygulanması ve ülkenin oyunlara katılımının engellenmesi çağrısında bulunmaktadır.

Şubat ayında yirmi altı Fransız milletvekili, IOC'ye bir mektup göndererek İsrail'e yaptırım uygulanmasını ve İsrailli sporcuların bayrakları ve marşları altında yarışmalarının yasaklanmasını talep etti. Milletvekilleri, Gazze Şeridi'nde İsrail tarafından işlendiği iddia edilen savaş suçlarını gerekçe göstererek tıpkı Rus ve Belaruslu sporcular gibi İsrailli sporcuların da etkinliklerde tarafsız bir şekilde yarışmalarını önerdi. Aynı dönemde, Amerikan merkezli küresel organizasyon Avaaz, IOC'ye İsrail'in "Gazze'deki sivillere yönelik saldırılarını durdurana kadar" oyunlardan men edilmesi çağrısında bulunan bir çevrimiçi kampanya başlattı.

La France Insoumise partisinden milletvekili Thomas Portes, bir videoda İsrailli Olimpiyat sporcularının "Fransa'da istenmediğini" söyleyerek onların Olimpiyat oyunlarına katılımına karşı protestolar yapılması çağrısında bulundu. 23 Temmuz 2024 tarihinde Paris'te Filistin yanlısı göstericiler tarafından İsrail'in Olimpiyatlardan men edilmesi talebiyle IOC'ye (Uluslararası Olimpiyat Komitesi) yönelik protestolar düzenlendi.

Çekilenler
IOC, sporcuları boykot ve ayrımcılıktan kaçınmaları konusunda uyararak ayrımcı davranışlar sergileyenlere karşı 2020'de İsrailli Tohar Butbul ile karşılaşmayı reddettiği için on yıl men cezası alan Cezayirli judocu Fethi Nurin örneğindeki gibi derhal aksiyon alınacağını belirtti. IOC, sporcuların hûkümetlerinin eylemlerinden sorumlu tutulamayacağını da vurguladı.

Filistin Olimpiyat Komitesi Başkanı Cibril Recub, İsrailli mevkidaşı Yael Arad ile görüşmeyi reddedeceğini ifade etti. Recub, "Filistinli sporcular ve ben IOC'nin ilkelerine uyacağız. Eğer herhangi bir ihlal olduğunu hissedersek buna karşı mücadele edeceğiz. Top diğer tarafın sahasında." dedi. Ayrıca sosyal medyada "Benden size memnuniyetle" başlığıyla İsrail füzelerinin görüntülerini paylaştığı iddia edilen İsrailli judocu ve bayrak taşıyıcı Peter Paltçik'e de atıfta bulundu.

IOC'ye yönelik çifte standart suçlamaları
Kasım 2023'te Rusya, Gazze'deki askerî eylemlerine rağmen İsrail'e yaptırım uygulamayan IOC'yi çifte standart uygulamakla suçladı. Filistin'in de IOC üyesi olduğuna dikkat çeken Rusya, İsrail'in yaptırımsız kalmasını eleştirdi. IOC, Rusya ile yapılan bu kıyaslamalara karşılık olarak Rusya ve Belarus'a yönelik yaptırım tavsiyelerinin o dönemde geçerli olan Olimpiyat Ateşkesi'nin ihlaline, Rusya'nın dört Ukrayna Olimpiyat konseyini ilhak etmek suretiyle Olimpiyat İlkeleri'ni ihlal etmesine ve Rusya'nın hâlihazırdaki 2008 ve 2014'teki iki ihlaline dayandığını belirtti. Amerikalı akademisyen ve eski profesyonel futbolcu Jules Boykoff bu çifte standartları "gözle görülür" olarak nitelendirerek IOC'nin İsrail'e yönelik muamelesini sorguladı ve İsrail'in Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri'ndeki yerleşimlerinin de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali gibi Olimpiyat İlkeleri'ni ihlal ettiğini söyledi.

Oyunlar esnasında
İsrail millî marşı sırasında İsrail millî takımı stadyumda yuhalandı ve sporcular, çevik kuvvet polisi araçları da dahil olmak üzere güçlü bir polis varlığıyla etkinliklere götürüldü. Mali ile oynanan futbol maçında bazı seyirciler tarafından Filistin bayrakları açılırken kalabalığın bir kısmı İsraillileri yuhaladı ve zaman zaman "Özgür Filistin" sloganları atılırken rehinelerin serbest bırakılmasını talep eden sloganlar da atıldı.

Kaynakça

Dış bağlantılar
TMOK web sitesinde Paris 2024

İsrail
Kategori:Yaz Olimpiyat Oyunları'nda İsrail
Yaz Olimpiyatları