A History of Greek Mathematics

A History of Greek Mathematics (Yunan Matematiğinin Tarihi), İngiliz matematik tarihçisi Thomas L. Heath tarafından Yunan matematiği tarihi hakkında yazılmış bir kitaptır. Oxford'da 1921 yılında Cilt I, "From Thales to Euclid"Cilt I: Thales'ten Öklid'e ve Cilt II, "From Aristarchus to Diophantus"Cilt II: Aristarkus'tan Diyofantus'a başlıklı iki cilt halinde yayımlanmıştır. Olumlu eleştiriler almış ve bugün hala kullanılmaktadır. On yıl sonra 1931'de Heath, iki ciltlik "Tarih"in kısa bir versiyonu olan A Manual of Greek Mathematics adlı eseri yayımladı.

 Arka plan 
Thomas Heath, hobisi Yunan matematiği olan (kendisi buna "hobi" diyordu) bir İngiliz devlet memuruydu. Euclid, Archimedes, Pergalı Apollonius ve diğerlerinin önemli eserlerinin bir dizi çevirisini yayınladı; çoğu bugün hala kullanılmaktadır.

Heath, kitabın önsözünde şöyle yazmıştır:

On yıl sonra, 1931'de Heath, iki ciltlik Tarihin kısa bir versiyonu olan "A Manual of Greek Mathematics" adlı çalışmasını yayınladı. Heath önsözünde El Kitabının (Manual) "gençliğindeki çalışmalara olan ilgisini kaybetmemiş genel okuyucu" için, Tarihin (History) ise akademisyenler için yazıldığını belirtmiştir. El Kitabı, Tarihin yayınlanmasından sonraki on yıl içinde yapılan bazı keşifleri, örneğin Rhind Papirüsü'nün yeni baskısını (1923'te yayınlandı), o zamanlar yayınlanmamış olan Moskova Papirüsü'nün bazı bölümlerini ve Babil tabletlerinin deşifre edilmesini ve Babil astronomisine ilişkin "en yeni çalışmaları" içermektedir.

 İçindekiler 

 Bölüm Orijinal bölüm adı Türkçe çevirisi Açıklama / İçerik bilgisi I Introductory Giriş  II Greek numerical notation and arithmetical operations Yunanca sayısal gösterim ve aritmetik işlemler (logistiké) III Pythagorean arithmetic Pisagor aritmetiği (arithmetiké) IV The earliest Greek geometry En eski Yunan geometrisi (Thales) V Pythagorean geometry Pisagor geometrisi (Pythagoras) VI Progress in the Elements down to Plato's time Platon'un zamanına kadar Elementler'deki ilerleme (kanıtların keşfedildiği ve bilimin mantıksal temellerinin araştırılmaya başlandığı biçimlendirici aşama) VII Special problems Özel problemler (antik çağın üç ünlü problemi) VIII Zeno of Elea Elealı Zeno  IX Plato Platon  X From Plato to Euclid Platon'dan Öklid'e (Eudoxus ve Aristoteles) XI Euclid Öklid  XII Aristarchus of Samos Sisamlı Aristarkus  XIII Archimedes Arşimet  XIV Conic Sections: Apollonius of Perga Konik kesitler: Pergalı Apollonius  XV The successors of the great geometers Büyük geometricilerin halefleri (Nicomedes, Diocles, Perseus, Zenodorus, Hypsicles, Dionysodorus, Posidonius, Geminus) XVI Some handbooks Bazı el kitapları (Cleomedes, Nicomachus ve Smirnili Theon) XVII Trigonometry: Hipparchus, Menelaus, Ptolemy Trigonometri: Hipparkos, Menelaus, Batlamyus  XVIII Mensuration: Heron of Alexandria Ölçme: İskenderiyeli Heron  XIX Pappus of Alexandria İskenderiyeli Pappus  XX Algebra: Diophantus of Alexandria Cebir: İskenderiyeli Diophantus  XXI Commentators and Byzantines Yorumcular ve Bizanslılar (Serenus, İskenderiyeli Theon, Proclus, Hypatia, Porphyry, Iamblichus, Neapolisli Marinus, Larissalı Domninus, Simplicius, Eutocius, Trallesli Anthemius, Genç Hero, Michael Psellus, Georgius Pachymeres, Maximus Planudes, Manuel Moschopoulos, Nicholas Rhabdas, John Pediasimos, Seminaralı Barlaam, Isaac Argyrus)

Kabul
Kitap olumlu eleştiriler aldı. Matematikçi David Eugene Smith, kitabı övmüş ve 1923'te "şu anda yaşayan hiç kimse Yunan matematiksel zihnini bugünün bilginine yorumlama konusunda ondan daha yetenekli değildir; gerçekten de bu konuda Sir Thomas Heath ile aynı sınıfta yer alan kimse yoktur" diye yazmıştır. Ayrıca Heath'in "antik matematik araştırmaları alanındaki en büyük beş isim" (Euclid, Archimedes, Apollonius, Pappus ve Diophantus) hakkında uzun uzun yazdığını ve "her birine yaklaşık yüz sayfa" ayırdığını belirtmiştir. Kitabı "standart bir çalışma olmaya aday" olarak nitelendirmiştir.

Filozof John Alexander Smith, 1923'te kitabın "okunabilir olma gibi üstün bir meziyete sahip olduğunu" ve "çoğu akademisyen için eserin neredeyse bir referans kütüphanesi oluşturacak kadar dolu ve ayrıntılı olduğunu" yazmıştır.

1923 tarihli bir başka eleştirmen ise "bu kadar çok alanı kapsadığı için kitabın acımasız bir sıkışma belirtisi göstermesi şaşırtıcı değil" diye yazmıştır. Yazar, kitap için övgüler almış, bir eleştirmen "Sir Thomas Heath'te, Erasmus'un Tunstall için söylediği gibi, 'dictus ad unguem' olan bir bilgin var" diye yazmıştır.

Bilim tarihçisi George Sarton da 1922'deki eleştirisinde kitabı övmüş ve şöyle yazmıştır: "Bir kitap hakkında uzun uzadıya konuşmak pek gerekli görünmüyor. Çünkü çok az kitap bu kadar büyük bir sabırsızlıkla beklenmiştir." Ayrıca, modern bir dille yazılmış çözümlerin dikkatli bir şekilde açıklandığını ve "açıklamanın mükemmel netliğini, mükemmel düzenini ve eksiksizliğini" de belirtmiştir.

Tarihin özlü bir versiyonu olan El Kitabı da olumlu eleştiriler aldı. "Büyüleyici küçük bir kitap", "bir bilgi madeni, okuması zevkli" olarak nitelendirildi. Sarton, kitabı Mısır ve Mezopotamya matematiğine ayrılmış bölümlerin olmaması nedeniyle eleştirmiştir. Herbert Turnbull kitabı, özellikle Mısır ve Babil matematiğine ilişkin yeni keşifleri ele alması nedeniyle övmüştür.

Matematikçi Howard Eves, 1984'teki eleştirisinde kitabı övmüş ve "İngilizce konuşan nüfus, bu olağanüstü incelemeye sahip olduğu için özellikle şanslı... Konunun en bilimsel, en eksiksiz ve en büyüleyici şekilde yazılmış incelemelerinden birini, matematiksel gelişimin o erken dönemine derin bir takdir ve bunda başrol oynayanlara gerçek bir hayranlık uyandıracağı kesin olan bir incelemeyi buluyoruz" diye yazmıştır.

2006'da yazan Fernando Q. Gouvêa, Heath'in kitaplarını modası geçmiş ve eski moda olarak eleştirmektedir.

Benjamin Wardhaugh, 2016 yılında yazdığı bir yazıda, Heath'in Yunan matematiğine yaklaşımının "onları klasik edebiyat eserleri gibi göstermek" olduğunu ve "Heath'in
bugün Yunan teorik matematiğinin içeriğinin bir tarihi olarak nitelendirilebilir."

Reviel Netz, 2022 tarihli kitabında Heath'in Tarihini "birçok akademisyen ve meraklı okuyucu nesli için güvenilir bir rehber" olarak nitelendirmektedir. "Tarih yazımlarının modası geçti ama Heath hâlâ ayakta ve Yunan antik döneminden günümüze ulaşan saf matematik eserlerinin çoğunun içeriğine dair açık ve okunabilir bir inceleme sunuyor" diye yazmıştır. Ayrıca, yüz yıl içinde konuyla ilgili başka bir kitap yazılmadığını da belirtmiştir.

Notlar

 Yayın tarihçesi 
 A History of Greek Mathematics, Oxford, Clarendon Press. 1921. Volume I, From Thales to Euclid, Volume II, From Aristarchus to Diophantus
  Volume I, From Thales to Euclid, Volume II, From Aristarchus to Diophantus

 A Manual of Greek Mathematics, Oxford, Clarendon Press. 1931.


 Kaynakça

Kategori:Yunan matematiği
Kategori:Matematik kitapları
Kategori:Matematik tarihi