Kiraz

Kiraz, Prunus cinsine ait birçok ağacın meyvesine verilen addır. Etli bir sert çekirdekli bir meyvedir. 
küçükresim|Kiraz
Prunus cinsine ait pek çok ağaç türü bulunmaktadır ve bu ağaç türünün meyvelerinin hepsine kiraz denmektedir. Halk arasında en çok bilinen ve tüketilen tatlı kiraz ise Prunus avium adlı türün verdiği meyvelerdir.

Vişne olarak bilinen Prunus cerasus türü ise daha ekşi bir tada sahiptir ve genellikle reçel, meyve suyu, şurup ve tatlı yapımında kullanılır.

 Botanik 
Kiraz ağaçları genellikle 3–10 metre boylarında, beyaz veya pembe çiçekler açan yaprak döken ağaçlardır. Ilıman iklimlerde yetişirler ve ilkbaharda çiçek açıp yaz başında meyve verirler. Meyveler genellikle çift halinde salkım gibi dallarda bulunur.

 Gerçek Kirazlar 
Prunus subg. Cerasus, kiraz olarak bilinen meyveleri veren temel ağaç türlerinin genel ismidir. Gerçek kiraz olarak da bilinirler. Bu türe dahil olan ağaçlar şunlardır;

 Prunus apetala (Siebold & Zucc.) Franch. & Sav. – dişli kiraz
 Prunus avium (L.) L. – kiraz, tatlı kiraz, yabani kiraz, mazzard
 Prunus campanulata Maxim. – Tayvan kirazı, Formosan kirazı veya çan çiçekli kiraz
 Prunus canescens Bois. – gri yapraklı kiraz
 Prunus cerasus L. – vişne
 Prunus emarginata (Douglas ex Hook.) Walp. – Oregon kirazı veya acı kiraz
 Prunus fruticosa Pall. – Avrupa cüce kirazı, cüce kirazı, Moğol kirazı veya bozkır kirazı
 Prunus incisa Thunb. – Fuji kirazı
 Prunus jamasakura Siebold ex Koidz. – Japon dağ kirazı veya Japon tepe kirazı
 Prunus leveilleana (Koidz.) Koehne – Kore dağ kirazı
 Prunus maackii Rupr. – Mançurya kirazı veya Amur Chokerry
 Prunus mahaleb L. – Saint Lucie kirazı, kaya kirazı, kokulu kiraz veya mahlep kirazı
 Prunus maximowiczii Rupr. – Miyama kirazı veya Kore kirazı
 Prunus nipponica Matsum. – Takane kirazı, tepe kirazı veya Japon Alp kirazı
 Prunus pensylvanica L.f. – pin kiraz, ateş kirazı veya yabani kırmızı kiraz
 Prunus pseudocerasus Lindl. – Çin vişnesi veya Çin kirazı
 Prunus rufa Wall ex Hook.f. – Himalaya kirazı
 Prunus rufoides C.K.Schneid. – kuyruk yapraklı kiraz
 Prunus sargentii Rehder – kuzey Japon tepe kirazı, kuzey Japon dağ kirazı veya Sargent kirazı
 Prunus serrula Franch. – Kağıt kabuğu kirazı, huş ağacı kabuğu kirazı veya Tibet kirazı
 Prunus serrulata Lindl. – Japon kirazı, tepe kirazı, Doğu kirazı veya Doğu Asya kirazı
 Prunus speciosa (Koidz.) Ingram – Oshima kirazı
 Prunus takesimensis Nakai – Ulleungdo kirazı
 Prunus yedoensis Matsum. – Yoshino kirazı veya Tokyo kirazı

 Çalı kirazları 

 Prunus cistena Koehne – mor yapraklı kum kirazı
 Prunus humilis Bunge – Çin eriği-kiraz veya mütevazi çalı kirazı
 Prunus japonica Thunb. – Kore kirazı
 Prunus prostrata Labill. – dağ kirazı, kaya kirazı, yayılan kiraz
 Prunus pumila L. – kum kirazı
 Prunus tomentosa Thunb. – Nanking kirazı, Mançu kirazı, tüylü kiraz, Şanghay kirazı, Ando kirazı, dağ kirazı, Çin cüce kirazı, Çin çalı kirazı

 Kuş kirazları, kiraz defneleri ve diğer salkım kirazlar 

 Prunus africana (Hook.f.) Kalkman – Afrika kirazı
 Prunus caroliniana Aiton – Carolina defne kirazı veya defne kirazı
 Prunus cornuta (Wall. ex Royle) Steud. – Himalaya kuş kirazı
 Prunus grayana Maxim. – Japon kuş kirazı veya Gray kuş kirazı
 Prunus ilicifolia (Nutt. ex Hook. & Arn.) Walp. – Hollyleaf kiraz, yaprak dökmeyen kiraz, çobanpüskülü yapraklı kiraz veya islay
 Prunus laurocerasus L. – kiraz defnesi
 Prunus lyonii (Eastw.) Sarg. – Catalina Adası kirazı
 Prunus myrtifolia (L.) Urb. – Batı Hint kirazı
 Prunus napaulensis (Ser.) Steud. – Nepal kuş kirazı
 Prunus occidentalis Sw. – batı kiraz defnesi
 Prunus padus L. – kuş kirazı veya Avrupa kuş kirazı
 Prunus pleuradenia Griseb. 
 Prunus serotina Ehrh. – siyah kiraz, yabani kiraz
 Prunus ssiori F.Schmidt – Hokkaido kuş kirazı
 Prunus virginiana L. – Chokeberry

 Etimoloji 
Kiraz kelimesi, Yunanca kerásion kelimesinden gelmektedir. Kelime kirazın ilk kez Avrupa'ya ihraç edildiği yer olduğu düşünülen, Giresun, Türkiye yakınındaki eski Yunan bölgesi Kerasous (Κερασοῦς) bölgesinden gelmektedir.

 Üretim 
Kiraz üretimi özellikle Türkiye, ABD, İran, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde yoğunlaşmıştır. 

Dünya Kiraz üretimi-2023 (ton)  Türkiye  736.791   465.348   321.420   218.866   144.876Dünya toplamı  2.963.780Kaynak: Birleşmiş Milletler gıda & tarım organizasyonu (FAO)

2023 yılında 2,9 milyon ton kiraz elde edilmiştir. Dünyada sırasıyla; Türkiye 736 bin ton, Şili 465 bin ton, Amerika Birleşik Devletleri 321 bin ton, Özbekistan 218 bin ton, İran 144 bin ton ile önemli üretici ülkelerdir.

 Besin değeri 
Kiraz, C vitamini, A vitamini, potasyum ve lif bakımından zengindir. Ayrıca güçlü antioksidanlar olan antosiyaninler ve melatonin içerir. Bu bileşenlerin, bağışıklık sistemini desteklediği, uyku düzenine yardımcı olduğu ve iltihap önleyici etkiler gösterdiği düşünülmektedir.

 Kaynakça 

Kategori:Vişne