Abuli

Abuli (Gürcüce: აბული), Gürcistan'ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Ahalkalaki Belediyesi'nde bir köydür. Küçük Abuli Dağı'nın eteğinde, Paravani Irmağı'nın sağ kolu olan Abuli Deresi'nin kaynaklandığı yerde, deniz seviyesinden 1.960 metre yükseklikte yer alır.

Tarihçe

Tunç Çağı megalit yapısı olan Abuli Kalesi, Abuli köyünün bulunduğu bölgenin çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Bir Gürcü köyü olan Abuli, 1578 yılında Osmanlılar tarafından ele geçirildi. Osmanlı idaresinin 1595 tarihinde gerçekleştirdiği  tahrire göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ahalkalak livasının Akşehir nahiyesine bağlı olan köyde 12 Hristiyan hane yaşıyordu. Nüfusun çoğunluğu Gürcülerden oluşuyordu. Az sayıda da Ermeni yaşıyordu. Abul (ابول) şeklinde kaydedilmiş olan köyde, buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Abuli'de iki adet su değirmen ve bir adet bezirhane vardı.

Abuli köyü, yaklaşık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Çarlık Rusya'nın eline geçti. 1830 yılında köye Rus idaresi tarafından Erzurum vilayetinden göç etmiş Ermeniler yerleştirildi. Nitekim Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Abul (Абулъ) olarak kaydettiği köyün nüfus sadece Ermenilerden oluşuyordu. Köydeki 65 hanede, 389'u erkek ve 343'ü kadın olmak üzere, 732 kişi yaşıyordu. Bu sırada Abuli, Ahalkalaki sancağının (uyezd) Baraleti kazasına bağlı Aragva nahiyesinin 13 köyünden biriydi.

Köyün kilisesi olan Abuli Kilisesi, 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Kilisede 11-12. yüzyıla tarihlenen Gürcü alfabesinin Asomtavruli harfleriyle yazılmış Gürcüce yazıt "ჯ[უარ]ი ქ[რი]ს[ტეს]ი. / ქ[რისტ]ე, შ[ეიწყალ]ე გ[უ]ზ[ა]ნ / გ[ალა]ტ[ო]ზ[ი]" (Haçı İsa'nın / İsa, bağışla Guzan / Galatoz'u) şeklinde okunmuştur.Samshe-Cavaheti (სამცხე-ჯავახეთი), Yazarlar (Dali Nikolaişvili, Davit Sartania, Avtandil Ucmacuridze, Lamzira Lağidze, Vaja Trapaidze, Tinatin Nanobaşvili), Tiflis, 2016, s. 16.  ISBN 978-9941-0-8626-7

Kaynakça


Kategori:Ahalkalaki'nin köyleri

ka:აბული (ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი)