Hanny'nin Nesnesi

Hanny'nin Nesnesi (Hollandaca: Hanny's Voorwerp), "kuasar iyonizasyon yankısı" olarak bilinen nadir bir astronomik cisimdir. 2007 yılında, Zooniverse vatandaş bilimi web siteleri grubunun bir parçası olan ve bilim insanı olmayan kişilerin de bilimsel keşiflere katılımını sağlayan "Galaxy Zoo" projesi kapsamında gönüllü olarak çalışırken, Hollandalı öğretmen Hanny van Arkel tarafından keşfedildi. Fotoğrafik olarak, Küçük Aslan takımyıldızında bulunan sarmal gökada IC 2497'nin yakınında parlak bir leke olarak görünür.

 Tanımlama 
Hanny'nin Nesnesi (HsV), küçük bir gökada büyüklüğündedir ve merkezinde 16.000 ışık yılından daha geniş bir boşluk bulunur. Hubble Uzay Teleskobu ile elde edilen bir görüntüde, birkaç parlak oksijen emisyon çizgisinin varlığını gösteren standart bir sahte renk tekniğiyle yeşil renkli olarak görünmektedir. HsV'nin, yaklaşık 650 milyon ışık yılı uzaklıktaki komşusu IC 2497 gökadasıyla aynı uzaklıkta olduğu gösterilmiştir.

HsV'nin IC 2497'ye bakan bölgesinde yıldız doğumları gerçekleşmektedir. Radyo gözlemleri, bunun IC 2497'nin çekirdek bölgesinden gelen gaz akışının HsV'nin küçük bir bölgesiyle etkileşime girerek çökmesi sonucu yıldız oluşumunu tetiklediğini göstermektedir. Bu yıldızların en gençleri birkaç milyon yıl yaşındadır.

HsV ve hikâyesi hakkında 40 sayfalık bir çizgi roman ve ilgili promosyon teklifleri, 3 Eylül 2010 tarihinde Atlanta'da gerçekleştirilen 24. Dragon Con'da Hubble Uzay Teleskobu'ndan gelen HsV'nin ilk görüntüleriyle birlikte sunuldu. Lansman UStream üzerinden canlı olarak yayınlandı.

 Hipotezler 
küçükresim|left|HST uzaydaki tuhaflığı yakınlaştırıyor|350px
Hanny'nin Nesnesi (HsV) ile ilgili bir hipotez, nesnenin yaklaşık 100.000 yıl önce IC 2497 gökadasının merkezinde meydana gelen parlak bir kuasar olayından etkilenen küçük bir gökadanın kalıntılarından oluştuğunu öne sürer. Bu kuasar olayının, HsV'yi karakterize eden parlak emisyonu harekete geçirdiği düşünülmektedir. Kuasar son 200.000 yılda sönmüş olabilir ve dolayısıyla şu anki görüntülerde görünmemektedir. Bu durum, "AGN geri beslemesi" olarak bilinen bir süreçten kaynaklanıyor olabilir.

Kayıp ışık kaynağı için bir diğer açıklama ise, varsayılan kuasarın aydınlatmasının geçici bir fenomen olduğudur. Bu durumda, HsV ile yakındaki gökada içerisindeki kuasar arasındaki on binlerce ışık yılı mesafe nedeniyle, HsV üzerindeki etkileri hala gözlemlenebilir olacaktır. Yani, HsV şu anda gökadada görülenlerden daha eski olayların bir "ışık yankısı" veya "hayalet görüntüsünü" sergilemektedir.

17 Haziran 2010'da, European VLBI Network (EVN) ve İngiltere'nin MERLIN (Multi-Element Radio Linked Interferometer Network) araştırmacıları alternatif bir açıklama sundular. Bu hipotez, ışığın iki kaynaktan geldiğini öne sürer: (1) IC 2497 gökadasının merkezindeki bir süper kütleli kara delik ve (2) kara delikten çıkan bir enerjik jetin IC 2497'yi çevreleyen gaz ile etkileşimi sonucu üretilen ışık.

 Voorwerpjes 
küçükresim|Sekiz kuasar iyonizasyon yankısının veya Hanny Nesenesi'nin Hubble Uzay Teleskobu ile elde edilen birleşik görüntüleri. kaynaklar: NASA, ESA ve Prof. William Keel
Şubat 2012'de W. C. Keel ve diğer araştırmacılar, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde bir makale yayınladılar. Galaxy Zoo (GZ) projesindeki katılımcılar benzer iyonize bulutlara duyulan ilginin de bir sonucu olarak, Aktif Galaktik Çekirdeklerin (AGN) hem geçmişinin hem de gizlenmesinin incelenmesi amacıyla Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması (SDSS) verilerini kullanarak bu tür bulutlar için geniş bir araştırma gerçekleştirdiler. Bu araştırma, çekirdeklerinden 10 kiloparsek'in ötesinde tespit edilen AGN-fotoiyonize bulutlara sahip 19 gökadadan oluşan bir liste ortaya çıkardı. Bu bulutlara, Hollandaca 'küçük nesneler' anlamına gelen 'Voorwerpjes' adı verildi.

Ağustos 2013'te F. Schweizer ve diğer araştırmacılar, Astrophysical Journal dergisinde bir makale yayınladılar. Bu makale, iyi çalışılmış NGC 7252 gökadası civarında bir Voorwerpje keşfini bildirmekteydi.

Mayıs 2015'te W. C. Keel ve diğer araştırmacılar, Astrophysical Journalde bir çalışma yayınladılar. Bu çalışma, orijinal 19 Voorwerpje'nin 8'ini daha ayrıntılı olarak inceliyor ve "ana gökada özellikleri ve gazın kökenine" odaklanıyor. Kullanılan teleskoplar arasında Rusya Bilimler Akademisi Özel Astrofizik Gözlemevi'ndeki (SAO RAS) 6 metrelik BTA-6 da vardı.

Şubat 2018'de Treister ve arkadaşları, VLT/MUSE, VLT/Sinfoni ve ALMA ile Mrk 463 gökadasını incelediler. Bu çalışma, gökadanın etrafında genişletilmiş emisyonlar olduğunu ve Mrk 463E çekirdeğindeki süper kütleli kara delik yığılma oranının son 40.000 yılda diğer Voorwerpje gökadalarındakine benzer şekilde 3-20 kat değiştiğini buldu. Galaxy Zoo gönüllüleri bu gökadayı bir Voorwerpje adayı olarak tanımladılar, ancak [O III] emisyonu daha önceki çalışmalarla zaten tanımlanmıştı.

Mart 2018'de Lansbury ve arkadaşları, Çay Fincanı Gökadası'nı (Teacup AGN veya SDSS J1430+1339) Swift ve Chandra ile X-ışınlarında incelediler. Teacup AGN çevresindeki genişletilmiş bulutlar, optik görüntülerde görülen bir "doğu kabarcığı" ve yalnızca Very Large Array tarafından radyo görüntülerinde görülen bir "batı kabarcığı"ndan oluşmaktadır. Chandra gözlemleri, "doğu kabarcığıyla" tutarlı bir şekilde X-ışını emisyonunda bir döngü olduğunu ortaya çıkardı. Chandra verileri aynı zamanda kabarcığın içinde daha sıcak gaz olduğuna dair kanıtlar gösteriyor, bu da kara delikten bir madde rüzgarının üflendiği anlamına gelebilir. Kuasardan gelen radyasyonla hareketlendirilen böyle bir rüzgar, Çay Fincanı'nda bulunan kabarcıkları yaratmış olabilir. X-ışınlarındaki gözlemler, güçlü bir şekilde gizlenmiş bir aktif gökada çekirdeğini ortaya çıkardı. Bu yeni sonuç, AGN'nin sönükleşmesi gerekmeyebileceğini düşündürmektedir. Kuasar, son 100.000 yılda sadece 25 faktör kadar veya daha az sönükleşmiştir.

Mart 2019'da Keel ve arkadaşları, gökada çiftlerindeki gazın AGN fotoiyonizasyonunu incelediler. Çalışma, Şamahı Astrofizik Gözlemevi'nin 2,5 metrelik teleskobundan elde edilen veriler kullanılarak UGC 6081'i bir Voorwerpje adayı olarak buldu. Emisyon her iki AGN'den de 18 kpc öteye uzanmaktadır.

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 Bezelye gökadaları
 Çay Fincanı Gökadası

 Kaynakça 

 ilave okumalar 

 Dış bağlantılar 
 Hanny van Arkel'in kişisel web sitesinde keşfin tarihçesi 
The Hubble Space Telescope Delivers Images of Ethereal Green 'Phantoms' Motherboard'da "Voorwerps" tartışması, 5 Nisan 2015 

Kategori:Küçük Aslan takımyıldızı
Kategori:Cüce galaksiler
Kategori:Halk temelli bilim
20070718
Kategori:Amatör astronomların keşifleri