Şeki Han Mezarlığı'ndaki epigrafik anıtlar

Şeki Han Mezarlığı'ndaki epigrafik anıtlar, şu anda ya da bir zamanlar var olan yazıtlı mezar taşları, yazıtlı mezar taşları parçaları ve bir yazıtlı mezarüstü taşdan oluşmaktadır.

 Genel bilgi 
Şeki Han Camii'nin doğu tarafında yer alan Şeki Han Mezarlığı'nda 15-20 adet yazıtlı mezar taşı bulunuyordu. Şu anda sadece 10 adet yazıtlı mezar taşı ve bir adet yazıtlı mezarüstü taş bulunmaktadır.

1961'de Meşedihanım Nemet tarafından yazılan bilimsel bir makalede  mezarlıkta bulunan 9 mezar taşı hakkında bilgi verilmiş, 1984 ve 2001 yıllarında yayımlanan kitaplarında ise diğer bazı mezar taşları hakkında bilgiler sunulmuştur. Bir mezar taşı parçası üzerindeki yazıtı 2009 yılında Aydın Memmedov okumuş ve bu mezar taşının İsmayıl Han'ın kızı Saadet Begüm'e ait olduğunu ilk kez tespit etmiştir. 2018 yılının sonlarında ise Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Şeki Bölgesel Bilimsel Merkezi, mezarlıktaki epigrafik anıtların kapsamlı bir şekilde incelenmesine başlamıştır.

Mezarlıkta Şeki hanlarından sadece birinin - Feth Ali Han'ın, mezarının üzerinde bir mezar taşı bulunmaktadır. 1831'de Astrahan'da hayatını kaybeden kardeşi Muhammedhasan Han'ın da bu mezarlıkta defnedildiği, babası Muhammedhüseyin Han'ın ise Han Camii'nin mihrabı içinde gömüldüğü bilinmektedir, ancak mezar taşları henüz bulunamamıştır.

Şüphesiz ki, Gence'li Cavad Han'ın eşinin de mezarı buradadır; kaynaklarda belirtildiğine göre Cavad Han, Ruslarla savaşta öldürüldükten sonra eşi (Muhammedhasan Han'ın kız kardeşi) Nuhaya dönmüş ve 1830 yılında burada hayatını kaybetmiştir.

2022 yılında gerçekleştirilen "Yukarı Baş" Ulusal Tarih-Mimari Koruma Alanı tarafından yürütülen bilimsel araştırma çalışmalarının sonuçları, Şeki Tarih ve Yerel Kültür Müzesi'nin topladığı ve fonunda sakladığı, devlet koruması altına alınmış dekoratif-uygulamalı sanat örneklerinden olan baş taşlarının bazılarının, geçmişte var olan Şeki Han Mezarlığı'ndaki mezar üstü anıtlar olduğunu ortaya çıkarmıştır. Koruma alanı tarafından yürütülen bilimsel araştırma çalışmaları sonucunda, bu baş taşlarından birinin, genç yaşta ölmüş olan Muhammedhüseyin Han'ın oğluna ait olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, Şeki han mezarlığını inceleyen önceki dönem uzmanlarına bilinmeyen bir gerçektir.

Bazı yazarlara göre 2010 yılı başında mezarlıktan sağlam bir mezar taşı ve çok sayıda mezar taşı parçası alınarak müzeye taşınmıştır. Han mezarlığından çıkarılan mezar taşının tamamı Azerbaycan'ın önde gelen devlet adamı Fetali Han Hoyski'nin üvey kız kardeşi Seltanat Begüm'e, mezar taşı parçalarından biri de Seltanet Begüm'ün (İsmail Han Hoyski'nin kızı) annesi Saadat Beym'e aitti.

 Liste 
  Resim İsim,Baba adı,Soyadı Doğum yılı Ölümtarihi Ek notMustafa Ağa'nın mezar taşı 200px  Mustafa Ağa Kerim Ağa oğlu Şekihanov ≈1831  1895, 5 Ekim  (Hicri 1313, 17 Cemadiyal-evvel) Göycek Hanım'ın mezar taşı200pxGöycek Hanım Muhammedhüseyin Han'ın kızı 1849, Mayıs/Haziran ayı(1265 Hicri yılının Recep ayı)Güllü Hanım'ın mezar taşı200px Güllü Hanım Kerim Ağa kızı Şekikhanova 19 Kasım 1858-ci il(Hicri 12.04.1275)Fetali Han'ın mezar taşı200px Fatali Han Muhammedhuseyn Han'ın oğlu 11 Mayıs 1815(Hicri 02.05.1230)Kerim Ağa Şekihanov'un mezar taşı200px  Kerim Ağa Fatali Han oğlu Şekihanov ≈1788 10 Aralık 1858(Hicri 14.05.1275)Cemile Hanım'ın mezar taşı200px Cemile HanımMuhammedhuseyn Han'ın kızı 26 Haziran 1835(Hicri 02.01.1251)Telli Begüm'ün mezar taşı200px  Telli Begüm Abdülhamid ağa kızı 1899/1900(Hicri 1317)Abdülhamid Ağa'nın mezar taşı200px Abdülhamid AğaAbdülhaşim Ağa oğlu 1854/1855(Hicri 1271)Tutu Ağa'nın mezar taşı200px Tutu AğaMuhammedhasan Han kızı 23 Kasım 1859(Hicri 23.04. 1276)Hacı Ağa Nigar/Zeynep'in mezar taşı 200px Hacı Ağa Nigar/Zeynep'in mezar taşı 1817/1818  (Hicri 1233) Meşedihanim Neymat, 2001 yılında yayınladığı kitabında mezar taşındaki ismi "Hacı Ağa Beyin kızı Zeynep" olarak göstermiş, ancak 1981 yılında yayınladığı kitabında bu ismi "Hacı Ağa Nigar Hacı kızı" olarak sunmuştur.Seltanet Begüm'ün mezar taşı200px Seltanet Begümİskender Han kızı 5 Ocak 1869(Hicri 22.09.1285)2010 yılının başında bu sağlam mezar taşı, çeşitli parçalarıyla birlikte mezarlıktan alınarak, R.b. Efendiyev'in adını taşıyan Şeki Tarih ve Yerel Kültür Müzesi'ne götürüldü ve bugüne kadar orada muhafaza ediliyor.  Seltanet Begüm Azerbaycan'ın önde gelen devlet adamı Fetali Han Hoyski'nin üvey kız kardeşiydi.Seadat Hanım'ın mezar taşı200px Seadat Hanım İsmail Han kızı181924 Temmuz 1892-cu il(Hicri 28.12.1309) 2010 yılının başında mezarlıktan alınarak R.b. Efendiyev'in adını taşıyan Şeki Tarih ve Yerel Kültür Müzesi'ne götürüldü ve bugüne kadar orada muhafaza ediliyor. Seadat Hanım'ın annesi Tuti Ağa'ydı.Bulaq yazıtı200pxMuhammed Paşa Ahmed Han oğlu20 Mayıs 1859(Hicri 17 Şevval 1275) 5 Ekim 1920(Hicri 21 Muharrem 1339) Çeşme taşına kazınmış bir yazıt

 Ayrıca bakınız 
 Şeki Han Camii

 Kaynakça 

 Kaynak 








Kategori:Azerbaycan'daki mezarlıklar