Yavaş zonklayan B-tipi yıldız

Eskiden 53 Persei değişeni olarak bilinen yavaş zonklayan B tipi yıldız (SPB), bir tür zonklayan değişen yıldızdır. Ayrıca, uzun periyotlu zonklayan B yıldızı (LPB) olarak da adlandırılabilirler. Adından da anlaşılacağı gibi, yaklaşık yarım gün ile beş gün arasında değişen periyotlarla zonklayan spektral tipi B2 ila B9 (Güneş'in 3 ila 9 katı kütleye sahip) ana kol yıldızlarıdır, fakat bu aralık içinde çoğu üye yıldızın birden fazla salınım periyoduna sahip olduğu bulunmuştur. Hem ışık emisyonlarında hem de spektral çizgi profillerinde değişkenlik gösterirler. Büyüklükteki değişimler genellikle 0,1 kadirden daha küçüktür, bu da çoğu durumda değişkenliğin çıplak gözle gözlemlenmesini oldukça zorlaştırır. Değişkenlik dalga boyu azaldıkça artar, bu nedenle ultraviyole spektrumda görünür ışıktan daha belirgindirler. Zonklamaları radyal değildir, yani hacimden ziyade şekil olarak değişir ve yıldızın farklı kısımları aynı anda genişler ve büzülür.

küçükresim|sol|V469 Persei (53 Persei) için Huang ve arkadaşları (1994) tarafından yayınlanan verilerden çizilen görsel bant ışık eğrisi. Bu yıldız, bu değişen yıldız sınıfının prototipidir.
Bu yıldızlar ilk kez 1985 yılında gök bilimciler Christoffel Waelkens ve Fredy Rufener tarafından sıcak mavi yıldızlardaki değişkenliği araştırıp analiz ederken bir grup olarak tanımlanmış ve adlandırılmıştır. Fotometrideki gelişmeler, büyüklükteki daha küçük değişimleri bulmayı kolaylaştırmış ve sıcak yıldızların yüksek bir yüzdesinin içsel olarak değişken olduğunu bulmuşlardır. Bu yıldızlara 53 Persei prototipinden esinlenerek 53 Persei yıldızları adını verdiler. 1993 yılında on tanesi keşfedilmişti, ancak Waelkens prototipin gerçekten bir üye olup olmadığından emin değildi ve grubu yavaş zonklayan B yıldızları (SPB) olarak adlandırmayı önerdi. Değişen Yıldızlar Genel Kataloğu, "nispeten uzun dönemli zonklayan B yıldızları (bir günü aşan periyotlar)" için LPB kısaltmasını kullanır, fakat bu terminoloji nadiren başka yerlerde kullanılır.

Benzer Beta Cephei değişenleri daha kısa periyotlara ve p-modu zonklamalara sahipken, SPB yıldızları g-modu zonklamalar gösterir. 2007 yılına gelindiğinde 51 SPB yıldızı doğrulanmış, 65 yıldız da olası üye olarak belirlenmiştir. Iota Herculis, 53 Piscium, Nu Eridani, Gamma Pegasi, HD 13745 (V354 Persei) ve 53 Arietis olmak üzere altı yıldızın hem Beta Cephei hem de SPB değişkenliği sergilediği bulunmuştur.

 Liste 
Aşağıdaki liste amatör ve profesyonel astronominin ilgisini çekebilecek seçilmiş yavaş zonklayan B-tipi yıldızları içermektedir. Aksi belirtilmedikçe verilen büyüklükler V-bandındadır.

 Yıldız Ortalamabüyüklük Tayftipi Periyot(gün) Mesafe(parsek) Gama Pegasi 2,84 B2IV Ayrıca bir Beta Cephei değişeni 113 Zeta Pegasi 3,41 B8V 0,96 63 Omicron Velorum 3,63 B3IV 2,80 151 Iota Herculis 3,80 B3IV 3,49 139 Gama Muscae 3,88 B3V 2,73 100 Tau Herculis 3,90 B5IV 1,25 94 Nu Eridani 3,92 B2III  207 Mu Eridani 4,00 B5IV Ayrıca bir Algol değişeni 160 Rho Lupi 4,05 B5V 0,45 97 HD 105382 4,47 B6IIIe 1,30 134 Tau8 Eridani 4,63 B5V 0,86 116 Nu Pavonis 4,64 B7III 0,86 135 HY Velorum 4,82 B3IV 1,55 148 HD 131120 5,01 B7IIIp 1,57 151 HR 5780 5,17 B5V 1,26 122 3 Vulpeculae 5,19 B6III 1,26 120 12 Lacertae 5,23 B2III  411 WZ Columbae 5,29 B9.5V 1,38 131 V575 Persei 5,30 B5V 166 Xi Octantis 5,31 B6V 1,77 151 HD 25558 5,33 B5V 1,53 196 25 Serpentis 5,39 B8III 0,87 188 GU Eridani 5,43 B5IV 1,87 200 HR 3600 5,54 B5V 132 KL Velorum 5,56 B8 2,91 212 HD 1976 5,58 B5IV 1,06 307 V450 Carinae 5,64 B9III+B8V 1,65 151 EO Leonis 5,66 B2V 2,78 289 V539 Arae 5,71 B2/B3Vnn  303 HD 128207 5,73 B8V 0,48 147 HD 27563 5,84 B5III 3,80 242 26 Canis Majoris 5,90 B2IV/V 2,73 257 16 Monocerotis 5,92 B3V 1,94 263 V335 Velorum 5,93 B.25III 3,76 704 V869 Centauri 5,96 B9IV 1,46 251 V363 Puppis 5,97 B2.5V+B9V 0,70 278 V433 Aurigae 5,99 B2IV-V 4,64 325 V1141 Tauri 6,00 B8IV-V 0,62 170 HD 206540 6,05 B5IV 1,39 215 HR 1397 6,07 B6IV 1,26 198 V576 Persei 6,09 B7V 0,84 159 V2100 Cygni 6,11 B5III 2,61 239 HR 2517 6,15 B2.5III 2,56 2500 V492 Carinae 6,18 B3V 1,06 370 HR 1328 6,20 B9V 0,38 121 V4199 Sagittarii 6,26 B5III 1,24 240 HR 3562 6,26 B3IV 370 V4198 Sagittarii 6,28 B8V 1,19 186 V377 Lacertae 6,32 B7III 2,62 305 DY Chamaeleontis 6,32 B8IV 0,97 236 HR 2680 6,33 B3V  258 V473 Carinae 6,35 B5V 0,95 218 V405 Lacertae 6,37 B5V 1,02 170 HD 34798 6,39 B5Vs 1,28 263 HD 176582 6,40 B5V 1,58 292 V1377 Orionis 6,41 B3III 1,01 476 HR 8768 6,42 B2V 3,25 326 GY Eridani 6,42 B3V 1,33 220 QZ Velorum 6,49 B1IIIn 1,03 813 V550 Lyrae 6,49 B3V 1,69 379 HD 208727 6,50 B8V 0,32 330 HD 43317 6,61 B3IV  369 23 Sextantis 6,64 B3.2IV  769 HD 33331 6,90 B5III 1,15 296 HD 163868 7,36 B5Ve Ayrıca bir kabuklu yıldız 588 HD 163899 8,30 B2Ib/II 23,20 HD 50209 8,36 B9Ve 0,67 694

 Notlar 

 Kaynakça 

*