TBMM Dilekçe Komisyonu

Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü uyarınca faaliyet gösteren ihtisas komisyonudur. Dilekçe hakkının TBMM'deki muhataplarından biri olan Dilekçe Komisyonu, parlamenter denetim sürecinde görev almaktadır. Ayrıca, Kamu Başdenetçisi adaylarını ve Kamu Denetçilerini seçen, Kamu Denetçiliği Kurumunun yıllık raporunu görüşen Dilekçe ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonları'ndan oluşan Karma Komisyonun sekreteryasını yürütmektedir.

Komisyonun üye sayısı 28. Yasama Dönemi'nde onüç olarak belirlenmiştir. Üyelerin dağılımı şu şekildedir: yedisi Adalet ve Kalkınma Partisi grubuna, ikisi Cumhuriyet Halk Partisi grubuna, biri Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi grubuna, biri Milliyetçi Hareket Partisi grubuna, biri İYİ Parti ve biri Yeni Yol grubuna aittir. Komisyon, kendi üyeleri arasından bir başkan, bir başkanvekili, bir sözcü ve bir kâtip seçer.

 Oluşum 
Dilekçe hakkı, bireylerin dilek ve şikayetlerini kamu otoritelerine ve parlamentoya iletmelerine olanak tanıyan bir haktır. Türkiye'de bu hak, ilk kez 1876 Anayasası ile pozitif hukuka girmiştir ve daha sonra 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında da korunmuştur.

Günümüzde, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına göre, dilekçe hakkı; vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamuya dair dilek ve şikayetleri hakkında yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yazılı başvuruda bulunma hakkını içerir. Bu hak, bireysel ve toplu olarak kullanılabilir.

 Görevleri 
Dilekçe Komisyonu, vatandaşların ve Türkiye'de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamuyla ilgili şikayetlerini inceleyen bir kuruldur. Başvuru, komisyona re'sen inceleme yapma yetkisi vermemesine rağmen harekete geçebilir. Ayrıca, Dilekçe Komisyonu ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyonun sekreteryasını yürüten Komisyon, beş kamu denetçisini seçmek, Kamu Başdenetçiliği için üç adayı belirleyerek TBMM Genel Kuruluna sunmak, beş kamu denetçisini seçmek ve Kamu Denetçiliği Kurumunun yıllık raporlarını görüşmekle görevlidir.
Komisyon, incelemeler sırasında aşağıdaki görev ve yetkilere sahiptir:

 Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile özel kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi alma
 İlgilileri, uzmanları, kurum ve kuruluş temsilcilerini çağırıp bilgi alma
 Kamu görevlilerini ve ilgilileri toplantıya çağırma
 İdari denetimin yapılmasını isteme
 Bilirkişi görevlendirme
 Geçici olarak uzman görevlendirme
 Yerinde inceleme yapma
 Sayıştay denetimine başvurma
 Şikayet konularını alt komisyonlar kurarak derinlemesine inceleme
 Dilekçe sahiplerini Komisyon toplantılarına davet etme

 TBMM Karma Komisyonu 
TBMM Karma Komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan bir birleşik komisyondur. Üye sayısı, Dilekçe Komisyonu ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üye sayılarının toplamına denk gelir. Bu üye sayısı, her yasama döneminde TBMM İçtüzüğü'nün 20. maddesi uyarınca Danışma Kurulunun teklifi üzerine Genel Kurulca işaret oyuyla belirlenir.

Komisyonun başkanı, başkanvekili, sözcüsü ve kâtibi, Dilekçe Komisyonunun başkanı, başkanvekili, sözcüsü ve kâtibinden oluşur. Komisyonun sekretaryası, Dilekçe Komisyonu personeli tarafından yönetilir.

 Görevleri 
 Kamu Başdenetçisi Seçimi: Komisyon, Kamu Başdenetçisi seçiminde başvuruda bulunan aday adayları arasından üç adayı belirleyerek TBMM Genel Kuruluna sunar. Ayrıca, Kamu Denetçiliği için başvuranlar arasından beş kişiyi seçer.
 Niteliği Kaybetme Durumu: Kamu Başdenetçisi veya kamu denetçilerinin 6328 sayılı Kanunun 10. maddesinde belirtilen nitelikleri sonradan kaybetmeleri durumunda, Komisyon durumu tespit ederek TBMM Genel Kuruluna bildirir ve görevin sona ermesine karar verir.
 Yıllık Faaliyet Raporu Görüşü: Komisyon, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından her yılın sonunda hazırlanan yıllık faaliyet raporunu, belirli bir süre içinde görüşüp kendi kanaat ve görüşlerini içeren bir rapor hazırlar. Bu rapor, Genel Kurula sunulmak üzere TBMM Başkanlığına iletilir.

 Komisyon üyeleri 
Mevcut olarak komisyonda 4'ü kadın olmak üzere, toplam 13 üye görev almaktadır.
 # Milletvekili Komisyon görevi Siyasi parti Seçim çevresi1 Sunay Karamık  Başkan   Adalet ve Kalkınma Partisi  Adana2 Ahmet Salih Dal  Başkanvekili  Kilis3 Süleyman Şahan  Sözcü  Yozgat4 Behiye Eker  Katip  İstanbul5 Mehmet Taytak  Üye   Milliyetçi Hareket Partisi  Afyonkarahisar6 Nurhayat Altaca Kayışoğlu   Cumhuriyet Halk Partisi  Bursa7 Ahmet Baran Yazgan  Edirne8 İbrahim Arslan  Eskişehir9 İdris Nebi Hatipoğlu   Adalet ve Kalkınma Partisi10 Ertuğrul Kaya   Yeni Yol  Gaziantep11 Yıldız Konal Süslü   Adalet ve Kalkınma Partisi  İstanbul12 Ali Bozan   Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi  Mersin13 Metin Ergun   İYİ Parti  Muğla14 Cevahir Asuman Yazmacı   Adalet ve Kalkınma Partisi  Şanlıurfa Kaynakça:

 Değişiklikler 
TarihÖnceki üye
& PartisiSeçim bölgesi→Yeni üye
& PartisiSeçim bölgesiKaynak6 Temmuz 2023Boş→Necmettin Çalışkan (Saadet Partisi)Hatay2023Yılmaz Hun (Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi)Iğdır→Ali Bozan (Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi)Mersin11 Haziran 2024Boş→Nurhayat Altaca Kayışoğlu (Cumhuriyet Halk Partisi)Bursa

 Dilekçe Komisyonu başkanları listesi 
 Yasama dönemi Başkan Görev süresi Siyasi parti Seçim çevresi1.Mehmet Atıf Tüzün
İstida Encümeni Reisi1920-1923Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk CemiyetiKayseriLütfullah Evliyaoğlu
İstida Encümeni ReisiMalatyaMustafa Doğruyol
İstida Encümeni ReisiBağımsızSivas2.Musa Kazım Tunç
İstida Encümeni Reisi1923-1927Cumhuriyet Halk PartisiAfyonkarahisar3.Ahmet Şevket Akyazı
Arzuhal Encümeni Reisi1927-1931OrduKemalettin Olpak
Arzuhal Encümeni ReisiKocaeliHasan Fehmi Tümerkan
Arzuhal Encümeni ReisiKastamonu4.Ahmet Münir Akkaya
Arzuhal Encümeni Reisi1931-1935GiresunMehmet Atıf Tüzün
Arzuhal Encümeni ReisiRize5.İhsan Sökmen
Arzuhal Encümeni Reisi1935-1939GiresunZekai Apaydın
Arzuhal Encümeni ReisiDiyarbekir6.İhsan Sökmen
Arzuhal Encümeni Reisi1940-1943GiresunMustafa Hayrettin Karan
Arzuhal Encümeni ReisiBalıkesir7.Mustafa Hayrettin Karan
Arzuhal Encümeni Reisi1943-1946Balıkesir8.Hüseyin Hacim Çarıklı
Arzuhal Encümeni Reisi1946-1947Ahmet Fikri Tirkeş Erbuğ
Arzuhal Encümeni ReisiSivas9.Ahmet Cevdet Baybura
Arzuhal Encümeni Reisi1950-1951Demokrat PartiGümüşhaneMehmet Kudret Bahadır Dülger
Arzuhal Encümeni Reisi1951ErzurumMehmet Aptullah Aytemiz
Arzuhal Encümeni Reisi1951-1954Maraş10.Abdurrahman Fahri Ağaoğlu
Arzuhal Encümeni Reisi1954-1957Konya11.1954-1957Hüseyin Ortakçıoğlu
Arzuhal Encümeni Reisi1958-1960Çorum—Muzaffer Yurdakuler
Kurucu Meclis Dilekçe Komisyonu Başkanı1961Millî Birlik Komitesi—(12.)Sami Küçük
Millî Birlik Komitesi Sosyal İşler Komisyon Başkanı1961-1963Millî Birlik Komitesi—12.Mustafa Vasfi Gerger
Cumhuriyet Senatosu Dilekçe Komisyonu Başkanı 
TBMM Dilekçe Karma Komisyonu Başkanı1963-1966Cumhuriyet Halk PartisiUrfa13.BağımsızMehmet Sırrı Uzunhasanoğlu
TBMM Dilekçe Karma Komisyonu Başkanı1966-1969Yeni Türkiye Partisi
Adalet PartisiBolu14.İbrahim Halil Balkıs
TBMM Dilekçe Karma Komisyonu Başkanı1969-1971Yeni Türkiye Partisi
Bağımsız
Adalet PartisiUrfaSelâhittin Acar
TBMM Dilekçe Karma Komisyonu Başkanı1971-1973Adalet PartisiOrdu15.Süleyman Şimşek
TBMM Dilekçe Karma Komisyonu Başkanı1973-1980Cumhuriyet Halk Partisiİçel16.17.Ahmet Doğru
Dilekçe Komisyonu Başkanı1983-1988Anavatan PartisiArtvin18.Behiç Sadi Abbasoğlu
Dilekçe Komisyonu Başkanı1988İstanbulMurat Batur
Dilekçe Komisyonu Başkanı1989-1990ŞanlıurfaMehmet Karaca
Dilekçe Komisyonu Başkanı1991Samsun19.Mustafa Kul
Dilekçe Komisyonu Başkanı1991-1993Sosyaldemokrat Halkçı PartiErzincanFahri Gündüz
Dilekçe Komisyonu Başkanı1993-1995Uşak20.Muzaffer Arıkan
Dilekçe Komisyonu Başkanı1995-1999Doğru Yol Partisi
Bağımsız
Demokrat Türkiye PartisiMardin21.Salih Erbeyin
Dilekçe Komisyonu Başkanı1999-2000Milliyetçi Hareket PartisiDenizliFaruk Demir
Dilekçe Komisyonu Başkanı2000-2002Demokratik Sol Parti
Bağımsız
Yeni Türkiye PartisiArdahan22.Yahya Akman
Dilekçe Komisyonu Başkanı2002-2007Adalet ve Kalkınma PartisiŞanlıurfa23.Alev Dedegil
Dilekçe Komisyonu Başkanı2007-2009İstanbulYahya Akman
Dilekçe Komisyonu Başkanı2009-2011Şanlıurfa24.Mehmet Daniş
Dilekçe Komisyonu Başkanı2011-2013ÇanakkaleGönül Bekin Şahkulubey
Dilekçe Komisyonu Başkanı2013-2015Mardin25.—26.Mihrimah Belma Sekmen
Dilekçe Komisyonu Başkanı2015-2023Adalet ve Kalkınma Partisiİstanbul27.28.Sunay Karamık
Dilekçe Komisyonu Başkanı2023-günümüzAdanaKaynakça: Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyon Başkanlarımız

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Türkiye  Büyük Millet Meclisi - Dilekçe Komisyonu Hakkında
 Türkiye Büyük Millet Meclisi e-Dilekçe Başvurusu

Kategori:Türkiye Büyük Millet Meclisi