Hilal (kabile)

Hilal (Arapça: بنو هلال, Banū Hilāl), Necid kökenli bir Arap kabilesidir.

11. yüzyılda Kuzey Afrika'nın Mağrip bölgesine göç ettiler. Tarihçiler, 11. yüzyılda Mağrip'e göç eden Arap göçebelerin toplam sayısının beş yüz bin ile bir milyon arasında olduğunu tahmin ediyor. Tarihçi Mármol Carvajal, 1051-1110 yılları arasında bir milyondan fazla Hilalli'nin Mağrip'e göç ettiğini tahmin ediyor ve onun döneminde 1573'te Mağrip'teki Hilalli nüfusunun, diğer Arap kabileleri ve halihazırda mevcut olan diğer Araplar hariç, 4.000.000 kişi olduğunu tahmin ediyordu.

Kökeni
Hilal kabilesinin yurdu Orta Arap Yarımadası'ndaki Necid'dir. Bazen otlaklar ve vahalar bulmak için Irak'a doğru seyahat ederlerdi. Arap soybilimcilere göre Hilal, Mudar kabile konfederasyonunun, özellikle Emir bin Sasa'a'nın bir alt kabilesiydi ve adını ataları olan Hilal'den almışlardır. Geleneksel Arap kaynaklarına göre, tam soyağacı şuydu: Hilal ibn Amir ibn Sasa'a ibn Muaviye ibn Bekr ibn Havāzin ibn Mansūr ibn İkrima ibn Hasafe ibn Kays ibn Aylān ibn Mudar ibn Nizār ibn Ma'ad ibn ʿAdnān. Kabile çok kalabalıktı ve kendi alt kabilelerine bölünmüştü; bunların en önemlileri Athbaj, Riyah, Cuşam, Zugba, Adiy ve Kurra idi.

Tarihi
İslam öncesi
Diğer akraba kabileleri gibi yurtları Necid'di. İslam öncesi dönemlerdeki tarihi, özellikle Eyyam el-Arab ve İslam'ın çıkışındaki Bir Mauna gibi olaylardaki rolleri Âmir ibn Sa'sa'a kabileleriyle bağlantılıdır. Hilal, muhtemelen Muhammed'in 630'daki Huneyn Muharebesi'ndeki zaferine kadar İslam'ı kabul etmedi, ancak diğer Amiri kabileleri gibi onlar da Muhammed'in 632'deki ölümünün ardından gelen Ridde Savaşları'na katılmadılar.

 Mısır, Irak ve Levant göçleri  
Kabile, ilk Müslüman fetihlerinde önemli bir rol oynamamış gibi görünüyor ve büyük bir kısmı Necid'de kaldı. Hilal'in (ve Süleym'in) bir kısmı 8. yüzyılın başlarında Mısır'a taşındı ve böylece Mısır'da iki kabilenin nüfusu arttı. Abbasi Halifeliği döneminde Hilal, asiliğiyle tanınırdı. Hilal ve Süleym, 9. yüzyılda Necid'den Irak'a, daha sonra da Levant'a ve ardından 11. yüzyılda Mağrip'e göç ettiler.

970'lerde Hilal ve Süleym, Mısır'ı fetheden ve Suriye'ye doğru ilerleyen Fatımi Halifeliğine yönelik saldırılarında Karmatiler'e katıldı. Sonuç olarak, 978'de Karmatiler'e karşı kazandığı zaferin ardından, Fatımi halifesi el-Aziz (hd. 975–996) iki kabileyi zorla Yukarı Mısır'a sürdü. Kendi aralarında savaşmaya ve bölgeyi yağmalamaya devam ettikleri için Nil Nehri'ni geçmeleri veya Yukarı Mısır'ı terk etmeleri yasaklandı.

Mağrip'e Göç
Hilal'in, Mağrip'e ilk göçü İfrikiye'nin Ziri hanedanının Mısır'daki Fatımi Halifeliğinden bağımsızlığını ilan etmesiyle başladı. Fatımiler, Zirilere karşı misilleme olarak, Zirileri yenmek ve Mağrip'e yerleşmek için başta Hilal ve Sülaym olmak üzere büyük Bedevi Arap kabilelerini gönderdi. Bu kabileler göçebe bir yaşam tarzını takip ediyorlardı ve aslen Hicaz ve Necid kökenliydiler. Bedevileri Mağrip'e göç etmeye ikna etmek için Fatımi halifesi her kabile üyesine bir deve ve para verdi. Onların doğudan Nil Nehri'nin batı yakasına geçmelerine yardım etti. O dönemde Mısır'da yaşanan şiddetli kuraklık, bu kabileleri o dönemde ekonomik durumu daha iyi olan Mağrip'e göç etmeye de ikna etti. Fatımi halifesi onlara Mağrip'i Zirid emiri El-Mu'izz'in yerine yönetmeleri talimatını verdi ve onlara şöyle dedi: "Size Mağrib'i ve kaçak köle el-Mu'izz ibn Belkīn es-Sanhācī'nin yönetimini verdim.

Arap göçebeler, Sirenayka'ya vardıklarında, El-Mu'izz'in zaten büyük ölçüde yok ettiği birkaç Zenata Berberisi dışında, bölge neredeyse boştu. Mısır'dan batıya doğru göç eden Hilallilerin sayısının 200.000 aile kadar olduğu tahmin ediliyor. Hilalliler batıya doğru ilerlerken Sirenayka Sülaym'a bırakıldı. Arap kabilelerinin yerleşmesi sonucunda Sirenayka, Arabistan'ın iç kesimlerinden sonra en çok Arap nüfusu barınan yeri haline geldi. İbn Haldun'a göre Hilal, Mağrip'e geldiklerinde eşleri ve çocukları da yanlarındaydı. Berberi kabilelerine karşı yapılan savaşları kazandıktan sonra İfriqiya'ya yerleştiler ve sonunda onlarla bir arada yaşamaya başladılar. Ebu Zeyd el-Hilali, yerli halklarla evlenen 150.000 ila 300.000 Arap'ı Mağrip'e götürdü. Fatımiler, müttefik ve vasal olarak yolculuklarına başlayan kabileyi, Mısır'ın fethi ve Kahire'nin kurulmasından sonra kontrol edilmesi özellikle zor olan Ziridleri cezalandırmak için kullandılar. Hanedan giderek bağımsızlaştıkça ve Şii İslam'ı terk ettikçe, Haydaran savaşından sonra Ziridleri hızla mağlup ettiler ve komşu Hammadi hanedanı ile Zenata'yı derinden zayıflattılar. Ziridler, bir yüzyıl boyunca hayatta kaldıkları kıyıya sığınmak için Kairouan'ı terk etti. Banu Hilal ve Banu Süleym, Konstantin'in yüksek ovalarına yayıldılar ve burada, birkaç on yıl önce Kairouan'a yaptıkları gibi Qal'at Bani Hammad'ı yavaş yavaş engellediler. Oradan yavaş yavaş Cezayir ve Oran'ın yüksek ovalarının kontrolünü ele geçirdiler. 12. yüzyılın ikinci yarısında Moulouya vadisine ve Batı Mağrip'teki Atlantik kıyısına, Doukkala gibi bölgelere gittiler.

Ayrıca
 Sırat Beni Hilal
 Kaynakça 

Kategori:Arap kabileleri