Meria Kilisesi

Meria Kilisesi (Gürcüce: მერიას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Meria olan Veliköy'ün sınırları içinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Bulunduğu mahalleden dolayı Molohori Kilisesi (მოლოხორის ეკლესია) olarak da bilinir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 17.  ISBN 978-9941-9123-9-9

Tarihçe

Meria (მერია), akarsu kıyısındaki düzlük, meydan, çayırlık anlamlarına gelen "mere" (მერე) kelimesinden türemiş Gürcüce bir yer adıdır. Nitekim Osmanlılar bu köyü ve Şavşeti bölgesini 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin kurduğu Şavşat sancağının 1554 yılındaki beyi İosebiti adında Gürcü tavadi (bey) idi.Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2011, s. 16.  ISBN 978-9941-407-11-6. Meria Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır. Meria tarihi bir Gürcü yerleşimi olmasına karşın, 1886 yılında köyün nüfusu Rus idaresince "Türk" olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte Nikolay Marr 1904 yılında Meria köyünde Pirpidze (ფირპიძე) ve İremidze (ირემიძე) soyadlarını taşıyan ailelerin yaşadığını yazmıştır.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები ), Batum, 2015, s. 142.  ISBN 9789941434112. Köyün nüfusunun Müslüman olmasıyla kilisenin işlevini yitirdiği ve zaman içinde yıkıldığı anlaşılmaktadır. Nitekim yapı 2015 yılında büyük ölçüde yıkık durumda bulunuyordu.

Mimari

Meria Kilisesi'nin kalıntıları, Veliköy'ün merkez mahallesinin 1,7 kilometre güneydoğusunda, "Molohori" diye adlandırılan mahallede orman içinde yer alır. Tek nefli kilise dikdörtgen planlı (7,8×5,1 m) küçük bir yapıdır. Doğusunda eğri bir biçimde yarım dairesel bir apsis bulunmaktadır. Doğu ve batı duvarlarının bugüne kalan kısımları 1-2 metre yüksekliktedir. Diğer iki cephedeki duvarlar toprak seviyesine kadar yıkılmıştır. Kilisenin güney cephesine bitişik bir yapı bulunduğu izlerinden anlaşılmaktadır. Dolgu duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan kilisenin kabaca yontulmuş kesme yüzey taşları doğu duvarının ait kısmında bugüne ulaşmıştır. Meria Kilisesi'nin Grigol Hantsteli'nin Yaşamı adlı 951 tarihli elyazmasında adı geçen Mere Manastırı'nın kilisesi olduğu ileri sürülmüştür.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 162, ISBN 978-9941-478-17-8.

Kaynakça

Kategori:Artvin ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri