Koziri Kilisesi

Koziri Kilisesi veya Kodziri Kilisesi (Gürcüce: კოძირის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Aralık (eski adı Klaskuri) köyünde, eski adı Koziri olan Meşedibi mevkiinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, “Artvin, Erzurum, Ardahan İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları – 2009”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2011, 1. Cilt, s. 1.  ISSN: 101776632015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 162.  ISBN 978-9941-9123-9-9 Aşağı Klaskur köyünde bulunmasından dolayı Aşağı Klaskur Kilisesi olarak da anılır. Meşedibi mevkiinde günümüze kalıntıları ulaşan iki dinsel yapıdan biridir.

Tarihçe

Koziri Kilisesi'nin yer aldığı Klaskuri köyü ve Klarceti bölgesi tarihsel Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ilk yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim kilisenin bulunduğu Koziri / Kodziri (კოძირი), Gürcüce bir yer adı olup Rkodziri'den (რკოძირი) değişime uğramıştır ve "meşe dibi" anlamına gelir."რკო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ძირი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Osmanlı döneminde köy halkının Müslüman olmasıyla kilisenin cemaatini ve işlevini yitirdiği, zaman içinde yıkıldığı anlaşılmaktadır. Nitekim Rus idaresi köy halkını 1886 nüfus sayımında Müslüman Gürcü anlamında "Acaralı" şeklinde kaydetmiştir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze 1890'ların başında Aralık Deresi'nin Çoruh Nehri'ne döküldüğü noktada küçük kilise olarak Koziri Kilisesi'nden söz etmiştir.

Mimari

Kodziri Kilisesi, Klaskuri Deresi'nin Çoruh Nehri'ne katıldığı noktada, bu derenin sol kıyısında, Koziri Şapeli’nin hemen altındaki düzlükte, bir yamaca yaslanarak inşa edilmiştir. Ne var ki kilise büyük oranda yıkılmıştır. Buna rağmen bu yapının haç planlı bir kilise ile güneyde buna bitişik dikdörtgen planlı bir mekândan oluştuğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. İrili ufaklı kabaca yontulmuş ve moloz taşlarla inşa edilen kilisenin kuzey haç kolu kısmen ayaktadır ve yarım daire beşik tonozla örtülü olduğu anlaşılmaktadır. Kilisesinin doğu ve batı kollarının günümüze ulaşmış halinin yüksekliği 1,5 metredir. Güneydeki mekânın batı duvarına yerleştirilmiş bir çanak parçası ile güney duvarında dikdörtgen biçimli iki küçük niş tespit edilmiştir.Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, “Artvin, Erzurum, Ardahan İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları – 2009”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2011, 1. Cilt, s. 1.  ISSN: 10177663

Kaynakça

Kategori:Artvin ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri