Koziri Şapeli

Koziri Şapeli veya Kodziri Şapeli (Gürcüce: კოძირის სამლოცველო), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Aralık (eski adı Klaskuri) köyünde, eski adı Koziri olan Meşedibi mevkiinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü dinsel yapısıdır.Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, “Artvin, Erzurum, Ardahan İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları – 2009”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2011, 1. Cilt, s. 1.  ISSN: 101776632015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 162.  ISBN 978-9941-9123-9-9 Meşedibi mevkiinde günümüze kalıntıları ulaşan iki dinsel yapıdan biridir.

Tarihçe

Koziri Şapeli'nin yer aldığı Klaskuri köyü ve Klarceti bölgesi tarihsel Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ilk yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim kilisenin bulunduğu Koziri / Kodziri (კოძირი), Gürcüce bir yer adı olup Rkodziri'den (რკოძირი) değişime uğramıştır ve "meşe dibi" anlamına gelir."რკო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ძირი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Osmanlı döneminde köy halkının Müslüman olmasıyla şapelin cemaatini ve işlevini yitirdiği, zaman içinde zarar gördüğü anlaşılmaktadır. Nitekim Rus idaresi köy halkını 1886 nüfus sayımında Müslüman Gürcü anlamında "Acaralı" (Аджарцы) şeklinde kaydetmiştir.

Mimari

Koziri Şapeli, Klaskuri Deresi'nin Çoruh Nehri'ne katıldığı noktada, bu derenin sol kıyısında, Kodziri Kilisesi'nin hemen yakınındadır. Doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı ve iki katlı bir yapıdır. Küçük boyutlu kabaca yontulmuş ve moloz taşlarla dolgu duvar tekniğinde inşa edilmiştir. Dışta yarım daire kemerli, içte lentolu olan tek nefli üst katın girişi batıda yer alır. Apsisi bulunmayan şapelin doğu duvarında dikdörtgen biçimli bir pencere açıklığı bulunmaktadır. Yapının üstü beşik tonoz çatıyla örtülüdür. Ana kayaya yaslanarak inşa edilen alt katın girişi kuzey cephende bulunur. Yarım daire beşik tonozla örtülmüş olan bu kat mezar odasıdır. Şapelin bulunduğu yerde, Klaskuri Deresi'nin sağ kıyısında yüksekçe bir kayanın üzerinde ayrıca bir kulenin kalıntıları bulunmaktadır. Koziri Kulesi'nin günümüze ulaşan kısmı neredeyse tamamen yosunla kaplanmıştır.Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, “Artvin, Erzurum, Ardahan İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları – 2009”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2011, 1. Cilt, s. 1.  ISSN: 10177663

Kaynakça

Kategori:Artvin ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri