Hoşvan Kilisesi

Hoşvan Kilisesi (Gürcüce: ხოშვანის ეკლესია), Hoşevank Kilisesi olarak da bilinir, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı Yeşilbağlar köyünün sınırları içinde, ortadan kalkmış bir yerleşim olan Hoşvani'de Orta Çağ'dan kalma bir kilise harabesidir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 272.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Tarihçe

Hoşvan köyü ile bu köyün kilisesinin bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin 1595 tarihinde gerçekleştirdiği tahrirde Hoşvan (خوشوان) olarak kaydedilmiş olan yerleşim, Penek livasının Panaskert nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Nüfusu 3 Hristiyan haneden oluşuyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defteri ile 1886 Rus nüfus tespitinde bir köy olarak geçmemesi Hoşvan köyünün ortadan kalktığını göstermektedir.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, 326 sayfa. Nitekim Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında "Hoşevanki" (ხოშევანქი) adıyla bir yerleşimden değil sadece bir kiliseden söz etmiştir.

Mimari

Hoşvan Kilisesi, Yeşilbağlar köyünün 1,5 kilometre kuzeyinde eğimli bir alanda kaba yonu taşlarla kireç harı kullanılarak inşa edilmiştir. Tek nefli kiliseye kuzeyden bitişik daha küçük bir yapı bulunmaktadır. Kilisenin çatı örtüsü tamamen çökmüştür. Bununla birlikte doğudaki apsis ile kuzey duvarı ve güney duvarının bir bölümü günümüze ulaşmıştır. Ek yapının ise bazı kısımları kalmıştır. Günümüze kalan duvarların yüksekliği bazı kısımlarda 5 metreyi bulur. Sunağın orta kısmında, etrafı duvarlarla çevrili bir mezar bulunmaktadır.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında "Hoşevanki" (ხოშევანქი) olarak söz ettiği kilisenin küçük bir vadide yer aldığını, bu eski kilisenin görece iyi korunmuş olduğunu, kemer ve pencereyle doğuda apsisin ve kuzey duvarının bir bütün olarak kaldığını, güney duvarının kısmen yıkık olduğunu yazmıştır. Kilisenin ek yapısı bu tarihte de yıkıktı.

Kaynakça

Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Olur'daki yapılar
Kategori:Erzurum ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri