Kahraman (film, 2021)

Kahraman (Farsça: قهرمان, romanizasyon: Qahremaan) Asghar Farhadi'nin yazıp yönettiği 2021 İran-Fransız drama filmidir. Başrollerde Amir Jadidi, Mohsen Tanabandeh ve Sahar Goldoost yer almaktadır. Haziran 2021'de film Altın Palmiye için yarışmak üzere seçildi ve 2021 Cannes Film Festivali'nde Büyük Ödülü kazandı. 94. Akademi Ödülleri'nde En İyi Uluslararası Uzun Metraj Film dalında İran'ın katılımcısı olarak seçilmiş ve kategoride kısa listeye kalan 15 filmden biri olmuş ancak aday gösterilmemiştir.

 Yapım 

Memento Films, Farhadi'nin senaryosunun haklarını 2020'de Berlin'de European Film Market'te pazarladı. Film, Haziran 2020'de ön yapım sürecine girdi ve çekimler Aralık 2020'ye kadar sürdü. Yapım çalışmaları Şiraz'da gerçekleştirildi. Nisan 2021'de, Amazon Studios'un filmin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki dağıtım haklarını aldığı duyuruldu.

 Gösterim 

Film, 2021 Cannes Film Festivali kapsamında 13 Temmuz 2021 tarihinde prömiyerini yaptı; festivalde Altın Palmiye için yarışmak üzere seçilmişti. Ayrıca 52. Uluslararası Hindistan Film Festivali'nin kapanış filmi olarak seçildi ve 28 Kasım 2021 tarihinde gösterildi.

 Hukuki anlaşmazlıklar 

Kahraman, Şiraz'daki bir borçlular hapishanesinde tutuklu olup, izinli olduğu sırada bulduğu para dolu bir çantayı sahibine iade eden Muhammed Rıza Şokri'nin hikâyesinden ilham almıştır. Ancak Farhadi, röportajlarında filmin "belirli bir haberden/hikayeden ilham almadığını" belirtmiştir. Azadeh Masihzadeh, 2014–2015 yılları arasında Tahran'daki Karnameh Enstitüsünde Farhadi'nin verdiği bir belgeselcilik atölyesinde ödev olarak Şokri hakkında bir belgesel çekti. Atölyede Farhadi öğrencilerinden değerli bir nesneyi bulup sahibine iade eden kişiler hakkında araştırma yapmalarını ve bir belgesel çekmelerini istemişti. Masihzadeh'in anlatımına göre, sınıftaki çoğu öğrenci Farhadi'nin sağladığı haber kupürlerinden yararlanırken, kendisi masrafları azaltmak için memleketi Şiraz'da çalışmayı tercih etti ve Şokri ile ilgili yerel televizyonda yayimlanan bir haberden yola çıktı. Masihzadeh daha sonra yerel gazeteye ve haberi yayımlayan TV kanalına giderek hapishanede çekim izni aldı ve Şokri ile tanıştı. Farhadi, onun çekimlerinden oluşan görüntüleri (rushes) gördü ve altı ay boyunca beş oturumda geri bildirim verdi. Atölyedeki beş projenin Farhadi'nin adı geri kalacak şekilde tek bir filmde birleştirilmesi planlanıyordu. Masihzadeh ise filminin tek başına gösterilmesi için Farhadi'den izin aldı. All Winners, All Losers adıyla anılan bu film, 2018'de Şiraz Sanat Festivali'nde gösterildi ve Özel Jüri Ödülü'nü kazandı. Daha sonra Masihzadeh'e kolektif filmin tamamlandığı, eğer kendi filmini göstermeye devam ederse bölümünün dâhil edilmeyeceği söylendi. Farhadi'nin adının jenerikte yer alacağı söylenince, filmini festivallerden çekmeyi kabul etti.

Ağustos 2019'da, bu kez Farhadi'nin Tahran'daki Bamdad Enstitüsünde düzenlediği bir senaryo yazarlığı atölyesine katılan Masihzadeh'ten, All Winners, All Losers fikrinin Farhadi'ye ait olduğunu belirten bir belgeyi imzalaması istendi. Enstitünün yöneticisi ve Farhadi'nin eşi Parisa Bahtaver ile sekreter Farideh Şafii'nin huzurunda, Masihzadeh bu belgeyi imzaladı; daha sonra baskı altında hissettiğini söyledi. Fransız yapımcı Memento Films'in avukatı daha sonra bu belgenin herhangi bir hukuki değere sahip olmadığını, çünkü "fikir ve kavramların telif hakkıyla korunmadığını" belirtti.

2020'nin sonlarında Masihzadeh, Farhadi'nin Şiraz'da bir film çektiğini öğrendi ve kendisine ulaşmaya çalıştı ancak başarılı olamadı. Filmin Cannes'da yarışacağı açıklandığında, Masihzadeh filmdeki olay örgüsünü öğrenmek için beş kişiyi Cannes'daki gösterime gönderdi. Raporları doğrultusunda %70 oranında benzerlik olduğunu tahmin ederek Instagram'da #a_hero etiketiyle benzerlikleri paylaşmaya başladı.

Eylül 2021'de Masihzadeh'in avukatı, Farhadi'nin fikri mülkiyet haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle bir mesaj göndererek "diyalog ve müzakere" talep etti. Bir ay sonra, İran Sinema Evi'nde (House of Cinema) bir toplantı yapıldı. Farhadi'nin avukatı, Masihzadeh'in iftira suçunu işlediğini ve Instagram gönderilerini silmezse dava açılacağını bildirdi. İki gün sonra Farhadi'nin de katıldığı ikinci bir toplantıda Farhadi, Masihzadeh'i yalan söylemekle ve nankörlükle suçladı. Farhadi, araştırmacı olarak jenerikte ismine yer verilmesini ve yaklaşık 1.600 dolar ödemeyi teklif etti; Masihzadeh ise filmin açılış jeneriğinde Kahramanın kendi filmine dayandığının yazılmasını ve gelirden pay talep etti. Sinema Evi'nin tahkim kurulu, Masihzadeh'in iddiasının asılsız olduğuna karar verdi.
Kasım 2021'de Masihzadeh, Şokri ile hapishanede görüştü ve izin alarak onu filmin bir gösterimine götürdü. Şokri filmi zincirlerle bağlı ve kelepçeli halde izledi. Filmde baş karakterin kekeme bir oğlunun bulunması onu özellikle rahatsız etti; Şokri'nin konuşma güçlüğü çeken bir erkek kardeşi vardı ve kardeşi, belgeselin çekimlerinden sonra ölmüştü. Şokri, acındırılmaması için kardeşinin filme alınmamasını Masihzadeh'den özellikle istemişti. Ardından Farhadi'ye karşı iftira ve kişisel bilgilerin ifşası da dâhil çeşitli suçlamalarla şikâyette bulundu. Hâkim bu şikâyeti reddetti.

Kasım 2021'de Farhadi, Tahran Kültür ve Medya Mahkemesi'ne (دادسرای فرهنگ و رسانه) Masihzadeh hakkında iftira ve yanlış bilgi yayma suçlamasıyla ceza davası açtı. 30 Kasım 2021'de Masihzadeh karşı dava açarak Farhadi'yi intihalle, fikri mülkiyet hırsızlığıyla ve "hile veya ayrıcalık kötüye kullanımı yoluyla gayrimeşru kazanç elde etmekle" suçladı. Ocak 2022'de Farhadi, Masihzadeh'in baskı altında belge imzaladığını iddia ettiği açıklamalarla ilgili olarak bir kez daha iftira davası açtı. Masihzadeh, hikâyeyi kendisinin keşfettiğini ve ulusal medyada yer almamış olduğunu söylerken Farhadi'nin avukatı bunun daha önce basında haberleştirildiğini savundu. Atölyenin yöneticisi medyaya Masihzadeh'in anlatımını desteklediğini söyledi. Atölyeye katılan bir başka öğrenci de mahkemede Masihzadeh lehine ifade verdi; bazı öğrenciler ise Farhadi'yi destekleyen bir açıklama imzaladı. Masihzadeh bir yıla kadar hapis ya da 74 kırbaç cezasıyla karşı karşıyaydı, ancak ilk suçlarda kırbaç cezasının uygulanmasının nadir olduğu ve hapis cezasının para cezasına çevrilebileceği belirtildi.

Masihzadeh, kendi filmi ile Kahraman arasında 56 benzerlik tespit ettiğini, bunlardan 49'unun medyada yer almadığını belirtti; örneğin paranın sahibinin duyuruyu bankada görmesi, kocasının parayı kaybettiğinden haberdar olmaması ve parayı iade etmesinin ardından hapishane görevlilerinin Şokri'ye daha iyi davranmaya başlaması gibi.

Mart 2022'de davayı inceleyen hâkim, Masihzadeh'in iddialarının dikkate değer olduğuna hükmetti ve Farhadi'yi suçlayarak dosyayı ceza mahkemesine sevk etti; Farhadi'nin şikayetlerini ve Masihzadeh'in gelir talebini ise reddetti. 4 Nisan 2022'de The Hollywood Reporter, Farhadi'nin mahkûm edildiğini yanlışlıkla bildirdi; daha sonra bir düzeltme yayımlayarak yalnızca "iddianame hazırlandığını" ve davanın ikinci bir yargıca devredileceğini belirtti. Farhadi, ceza davasında suçlamaları reddetti. 13 Mart 2024'te bir mahkeme, telif hukuku alanında uzman üç Tahran Üniversitesi profesörü ve dört resmî sanat uzmanından oluşan bir kurulun görüşüne dayanarak Farhadi'yi akladı. Kurul, belgeseldeki olayların basında geniş şekilde yer aldığını ve kamuya mal olmuş nitelikte olduğunu belirtti.

 Kaynakça 

Dış bağlantılar 



 Official Screenplay


Kategori:2021 çıkışlı filmler
Kategori:İran filmleri
Kategori:Dramatik filmler
Kategori:En İyi Yabancı Dilde Film National Board of Review Ödülü sahipleri
Kategori:2020'lerde Fransa filmleri
Kategori:Cannes Film Festivali Büyük Ödülü alan filmler