Masurya Gölleri Muharebesi

Masurya Gölleri Muharebesi, I. Dünya Savaşı'nın ikinci ayında, 2-16 Eylül 1914 tarihleri arasında Doğu Cephesi'nde gerçekleşen bir Alman taarruzudur. Alman 8. Ordusu'nun Rus İkinci Ordusu'nu kuşatıp imha ettiği Tannenberg Muharebesi'nden sadece birkaç gün sonra gerçekleşmiştir. Doğu Prusya demiryolu ağının sağladığı hızlı hareket kabiliyetini kullanan 8. Ordu, dağılmış olan Rus 1. Ordusu'nun önünde yeniden toparlandı ve onları tüm cephe boyunca geri iterek sonunda Almanya'dan çıkardı. Rus 10. Ordusu'nun Almanların sağ kanadına ulaşması daha fazla ilerlemeyi engelledi.

Savaşın sonunda, Alman Ordusu 2. Ordu'yu yok etmiş ve 1. Ordu'yu sadece birkaç hafta süren bir dizi harekâtla paramparça etmişti. Ancak Rusya dünyanın en büyük ordusuna sahipti, bu nedenle Rus ordusu insan gücü kayıplarını çok hızlı bir şekilde telafi etti ve birkaç hafta sonra Ruslar Doğu Prusya'da yeni bir saldırı başlattı.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 107-208

 Arka plan 
Doğu Prusya'daki Rus taarruzu, General Paul von Rennenkampf'ın 1. Ordusu'nun (Neman Ordusu) 8. Ordu'yu sınırdan batıya, Königsberg'e doğru zorlamasıyla yeterince iyi başlamıştı. Bu arada Rus İkinci Ordusu, Almanları kentin çevresindeki bölgeden koparmak umuduyla güneyden saldırdı. Demiryollarının yetersizliği ve lojistik sorunlar, karşılarında sadece tek bir Alman kolordusu olmasına rağmen yavaş ilerlemelerine neden oldu.

Rus İmparatorluk Ordusu Kurmay Başkanı Yakov Zhilinsky, ilerleyişleri sırasında iki büyük Rus ordusunu ayırarak ve Fransızların erken taarruz taleplerine karşılık olarak onları ulaşıma elverişli olmayan bir arazide hızla ilerlemeye teşvik ederek stratejik bir hata yapmıştır. Sonuç olarak ordular, arazi engelleriyle birbirlerinden izole edilmiş bir şekilde, zayıf bir koordinasyonla yaklaşmış ve lojistik üs kurulamadan, birlikler hızlı bir yürüyüşle yıpranmış ve Alman birlikleriyle yüzleşmek zorunda kalmıştır.William R. Griffiths.

Almanlar, özellikle engebeli arazide kuzeye doğru ilerleyen 2. Ordu'yu kuşatmak için kuvvetlerini hızla hareket ettirecek bir plan geliştirdi. Tehlike, Birinci Ordu'nun onların yardımına koşması ve böylece Alman kuvvetlerini kuşatmasıydı. Ancak Ruslar günlük yürüyüş emirlerini telsizden "açık olarak" yayınladılar ve Almanlar 1. Ordu'nun 2. Ordu'dan uzaklaşmaya devam ettiğini öğrendiler. Bölgedeki demiryollarını kullanarak manevra yapan Alman kuvvetleri, 26-30 Ağustos 1914 tarihleri arasında gerçekleşen Tannenberg Muharebesi'nde 2. Ordu'yu kuşatmış ve imha etmiştir.

Prit Buttar'a göre, "Samsonov'un ordusunun başına gelen felaketin büyüklüğü anlaşıldıkça, Rennenkampf, adamlarına en ileri mevzilerinden geri çekilmelerini emretti. 1. Ordu, kuzeydeki Deime vadisinden, Wehlau ve Nordenberg üzerinden, Angerburg'un hemen batısındaki Mauer-See'nin kuzey kıyısına uzanan bir hat oluşturdu." Yedek tümenler, kuzey kanadında XXVI. Kolordusunu oluşturuyordu. Wehlau ve Nordenburg arasında III. ve IV. Kolordular bulunuyordu. II. Kolordu, Lötzen'deki Alman garnizonunun karşısına yerleştirilmişti. Ayrıca Rennenkampf'a yeni kurulan 5 yedek tümen (54., 57., 68., 72., 76.) verildi. 1. Ordu'nun toplam gücü, 50.000'i ihtiyatta (1. Ordu'nun gerisindeki kale garnizonları) olmak üzere 300.000'den fazlaydı.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 77-78 10. Ordu, 2. Ordu'dan geriye kalanlarla boşluğu doldurdu. 10. Ordu yeni kurulmuştu ve Finlandiya'dan XXII. Kolordu, III. Sibirya Kolordusu, I. Türkistan Kolordusu ve II. Kafkas Kolordusundan oluşuyordu; XXII. Kolordu Ełk'in karşısında, III. Sibirya Kolordusu ise güneyindeydi. İki kolordu yedekte tutuluyordu. 10. Ordu'nun toplam gücü 250.000 kişiydi. 10. Ordu'nun ihtiyatında 37.000'den fazla askerden oluşan kale garnizonları vardı.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 110

31 Ağustos'ta Hindenburg şu emri aldı: "XI. Kolordu, Muhafız Yedek Kolordusu ve 8. Süvari Tümeni emrinize verilmiştir. Sevkiyatları başlamıştır. 8. Ordu'nun ilk görevi Doğu Prusya'yı Rennenkampf'ın ordusundan temizlemektir. Doğu Prusya'daki durum düzeldiğinde, 8. Ordu'yu Varşova yönünde kullanmayı düşüneceksiniz." Hindenburg ve Ludendorff, Muhafız İhtiyat Kolordusu, I. İhtiyat Kolordusunu, XI. ve XX. Kolorduyu Rusya'nın kuzey kanadına yerleştirdi. XVII. Kolordu Lötzen'de, I. Kolordu ise Ełk civarında konuşlanmıştı. 8. Ordu'nun toplam gücü, Rus 8. Ordusu'nun karşısındaki birlikler de dahil olmak üzere 244.391 kişiydi.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 76

 Muharebe 
küçükresim|Alman 8. Ordu genelkurmayları

2-3 Eylül tarihleri arasında Rus süvarileri Kelladen ve Schelecken'i işgal etti ve Deyma Nehri boyunca Alman piyadeleriyle karşı karşıya geldi. Rus 3. Kolordusu Levenhagen'deki tüm Alman saldırılarını püskürttü ve 1. Muhafız Süvari Tümeni kuvvetlerinin takibine hazırlanıyordu. Gross-Wolfsdorf'taki Rus 4. Kolordusu, Alman 1. Yedek Tümeni'nin saldırılarını püskürttü ve 40. Piyade Tümeni kuvvetleriyle Friedland'ı işgal etti.

Ancak 1. Rus ordusunun sol kanadında durum daha da kötüleşti. Alman 20. Kolordusu, 2. Kolordu'nun bulunduğu bölgede Rastenburg ve Barten'i işgal etti; Rus 2. Muhafız Süvari Tümeni Drengfurth'tan geri çekildi. Allenstein'a ilerleyen Vasily Gurko'nun 1. Süvari Tümeni, Alman 147. Piyade Alayı ve 11. Dragoon Alayı'nın iki müfrezesi tarafından ateş açılarak karşılandı. 5 subay ve 15 askerini kaybeden Gurko, Almanları mevzilerinden çıkarmayı başardı, ancak süvari tugayının karşı saldırısına dayanamadı ve çarpışarak Krolikheim'a geri çekildi.Восточно-прусская операция. Сборник документов,1939, документ 467. p. 348

7-8 Eylül'de 8. Ordu Kumandanlığı, 1. Ordu mevzilerinin önünde şok gruplarını engelsiz bir şekilde yoğunlaştırdı ve Königsberg'in doğusundaki operasyonların yoğunlaşması Rus istihbaratını şaşırttı. Muhafız İhtiyat Kolordusu, Allenburg yakınlarındaki bölgeyi ve 11. Kolordu ise Nordenburg yakınlarındaki bölgeyi ele geçirdi.

Rus 10. Ordusu'nun öncüsü olan Rus 22. Kolordusu'nun mevzilenmesi ve taarruzu, ilk başta Almanların direnişiyle karşılaşmamıştı. Ancak 7 Eylül'de 10. Rus Ordusu'na karşı Alman taarruzu başladı. Alman 3. İhtiyat Tümeni, 2 saatlik bir topçu atışından sonra Bialla şehrini ele geçirdi ve Korgeneral Stanislav Stelnitsky'nin müfrezesinden 400 esir ve 8 top ele geçirdi (1., 2., 4. ve 12. Fin piyade alayları). Ertesi gün Curt von Morgen grubu Rus savunmasını yararak çatışma hattına girdi. Düşman taarruzuna karşı koymak için 2. ve 4. Fin Piyade Tugayları Lyck'e, 10. Fin Piyade Alayı Arys'e ve 27. Sibirya Piyade Alayı Grajewo'ya gönderildi. Sibirya'dan gelen 3. Kolordu'ya bağlı 8. Sibirya Piyade Tümeni, Almanların peşinde olacaktı.

Alman 1. Kolordusu, 1. Piyade Tümeni'nin 1.000 kadar esir aldığı Widminnen'e ilerledi; 1.000 müdafii daha (43. Piyade Tümeni ve 3. Fin Piyade Tugayı'nın bir kısmı) ölü ve yaralı verdi. Kuzey cephesinde Almanlar Deyma ve Alla nehirleri üzerindeki Rus mevzilerine yaklaşmaya devam etti.

10. Rus ordusunun komutanı piyade generali Vasily Flug, 22. Ordu ve 3. Sibirya kolordularına (97.084 asker, 192 makineli tüfek, 240 top)С. Нелипович, 2020, p.78 Johannisburg'a taarruz emri verdi, ancak 8 Eylül gecesi Alman 3. İhtiyat Tümeni Elk şehri yakınlarında 1. ve 10. Orduların birleştiği yere saldırdı. 22. Kolordu 9 Eylül sabahı 96 ölü, 493 yaralı ve 350 kayıp vererek şehri terk etti. 36. İhtiyat Tümeni Lötzen'i boşaltarak 1.000 esir ve 16 top ele geçirdi. 43. Piyade Tümeni ve 3. Fin Piyade Tugayı Aris'ten Almanların saldırısı altında geri çekildiMorgen C. von.

Rus 22. Kolordusu'nun komutanı A. von Brinken, birliklerin savunma hattına çekilmesinin gerekli olduğunu düşünüyordu. Ancak 10. Ordu Komutanı geri çekilmeyi yasakladı ve her ne pahasına olursa olsun 1. Ordu'ya saldırılmasını ve yardım edilmesini emretti. Von Brinken itiraz etti: muharebenin devam etmesi savaş kabiliyetinin tamamen kaybedilmesine yol açacaktı ve hiçbir yardım sağlanamayacaktı. Ordunun öncü birliklerini Augustow'a çekmeyi, orada yoğunlaşmayı, geriyi düzenlemeyi ve ikmali organize etmeyi ve ardından tek yumruk halinde taarruza geçmeyi önerdi. Kuzey-Batı Cephesi ordularının karargâhlarıyla yapılan görüşmelerden sonra Flug, Augustow'a çekilmeye izin verdi.

9 Eylül'de Topçu Generali M. von Gallwitz'in Muhafız İhtiyat Kolordusu Allenburg yakınlarındaki 1. Rus Ordusu'nun merkezine karşı taarruza geçti. Onun 3. ve 1. yedek muhafız tümenleri Alle Nehri'nin karşısındaki geçitlerde bir savaş başlattı ve burada 54. ve 72. piyade tümenleri tarafından takviye edilen Rus 3. ve 20. ordu kolordularının inatçı direnişiyle karşılaştılar. Büyük zorluklarla, Posen kalesinden gelen Landwehr'in (Korgeneral Anatol Graf von Bredow'un tümeni) desteğiyle, Redden ve Schillen'de bir dayanak noktası elde etmeyi başardılar. Rus topçusu saldırganlara özellikle büyük zarar verdi; von Gallwitz gece topçu tugaylarına, sabah yakın mesafeden ateş açmak ve Rus bataryalarını bastırmak için Rus mevzilerine mümkün olduğunca yaklaşmalarını emretti. Posen'den, Korgeneral O. Gereke komutasındaki kolorduya ağır toplar geldi.Gallwitz M. von.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 82

1. Ordu'nun sol kanadındaki durum tehdit edici olmaya başlamıştı. Morgen'in dikkat dağıtıcı grubu Rus birliklerinin bulunduğu yere sıkışmış ve Instruch ve Angerapp nehirlerinin önünde bir kuşatma tehdidi yaratmıştı.

Ruslar kanadı güçlendirmek ve birliklerini Almanların darbesi altından kademeli olarak Angerapp Nehri'ne çekmek için acil önlemler aldı. Hermann von François ve Morgen'in kolordularının kanadına bir karşı saldırı başlatmak için 9 Eylül akşamı bir grup asker toplandı. Bunun için Gołdap bölgesinde 9 Rus tümeni toplanmıştı (2. ve 20. kolordular, Gurko süvari müfrezesi ve 54., 57. ve 76. piyade tümenleri). Rennenkampf, emir almadan siperleri terk eden herkesin vurulmasını emretti.Ларионов Я.М. Записки участника мировой войны, Харбин, 1936, p. 29, 35 Ayrıca Kuzey-Batı Cephesi orduları karargâhına başvurarak, eylemlerini 10. Ordu'nun taarruzuyla destekleme talebinde bulundu, ancak karargâhın levazım subayı Tümgeneral V. Leontiev, "kolorduların henüz düzenlenmediğini" belirtti.

Aynı zamanda, gün boyunca Muhafız İhtiyat Kolordusu, Allenburg'un her iki tarafındaki Alle Nehri üzerinde 5 köprü inşa edebildi; olası bir Rus karşı saldırısını savuşturmak için (ve Alman keşifleri iki tümenin geldiğini tespit etti), Bredow'un kara kuvvetleri tümeni tehdit edilen yöne ilerletildi ve Tapiau'nun güneyinde, Koenigsberg garnizonundan K. Wolgemut'un bir müfrezesi (güçlü topçu ile 5 tabur ve 2 filo).

Rennenkampf, Alman ordusunun saldırısını püskürtme umudunu kaybetmez. Hüseyn Han Nahçivanski'ye Goldap'a hareket etmesi ve Almanların ilerlemesini geciktirmesi talimatını verir. Rauch tümeni Benkheim ve Marggrаbоwo'ya, Korgeneral Anatoly Rosenshield'in müfrezesi (54. ve 28. piyade tümenleri) Trempen ve Kiselen'e, 29. piyade tümeni Darkehmen'e yönlendirilir. Dayme Nehri'nin savunması için yeni kurulan 26. Kolordu, General Aleksandr Gerngross'a (53. ve 56. Piyade Tümenleri, 73. Topçu Tugayı) emanet edildi.

Rus 3. Kolordusu'na bağlı birlikler 9 Eylül günü gün boyunca Almanları Allenburg'da, 4. Kolordu ise Bavien'de geri püskürttü. Ancak 2. Kolordu'da Almanlar Widminnen'i işgal etti, Gablick Gölü'ne gitti ve burada savaşa giren 1. Süvari Tümeni tarafından durduruldu. Muharebelerde Rus 302. Surazh Piyade Alayı yenildi, 26. Piyade Tümeni 1. Tugay Komutanı Tümgeneral K. Druzhinin öldürüldü. Kutten'de Rus 72. Piyade Tümeni savaşa sokuldu.

Böylece her iki taraf da kuvvetlerini güney kanadında yoğunlaştırarak düşmanın savaş düzenini kuşatmaya çalışıyordu. Aynı zamanda P. Rennenkampf da Melauken, Wirbeln, Norkitten, Nordenburg yönünde üç kolorduyla Almanların merkezine ve kuzey kanadına güçlü bir darbe indirmeyi hesaplıyordu.

7 Eylül'de Rus 2. Ordusu Myszyniec'e bir şaşırtma saldırısı başlattı ve 10 Eylül gecesi şehri ele geçirdi. Süvariler düşmanın öncü birliklerini Friedrichshof'tan çıkardılar. Ordu henüz yenilginin etkisinden kurtulamadığı için bu saldırılar birkaç müfreze tarafından gerçekleştirildi. Mława'ya yapılan saldırı başarılı olmadı ama 13 Eylül sabahı Janów ele geçirildi. Bu süre zarfında 17 esir ele geçirildi. Rus kayıpları 22 ölü, 120 yaralı ve 19 kayıptı. Bu dönemde 2. Ordu'nun eylemlerinin ana sonucu, Alman 8. Ordusu'nun Güney Grubu pahasına 1. Ordu'ya karşı birlikleri takviye etme fırsatından mahrum kalması ve sürekli olarak sağ kanat için endişelenmek zorunda kalmasıydı. Sadece Başkomutan'ın emriyle 2. Ordu eski mevzilerine çekilmeye başladı, çünkü ön orduların karargâhları burada da bir yarma hareketinden korkuyordu.

10 Eylül'de, 1. Ordu'nun şok grubu Gołdap bölgesinden bir taarruz başlattı, ancak önce saldıran zincirlere, ardından da Rus mevzilerine yönelik kasırga topçusu ve makineli tüfek ateşiyle karşılandı. Karışıklıktan yararlanan 1. Alman ihtiyat kolordusu hareket halindeyken Goldap'ı ele geçirdi, şehirde 1.000 esir ve 32 top aldı ve ardından Insterburg'a ilerledi. Yeniden toparlanmak için bir sıçrama tahtasını kaybeden Rus 2. Kolordusu geri çekildi. 43. Piyade Tümeni ağır kayıplar verdi; 26. piyade tümeninin bölüklerinde 5-10 adam kaldı (4.000'den fazla adam kaybetti).Ларионов Я.М.,1936, p. 33, 56, 68; Der Weltkrieg 1914 bis 1918 Bd. II., p. 293

Rennenkampf karşı saldırının başarısızlığı karşısında çok öfkeliydi. Piyade Generali V. Smirnov, 20. Kolordu Komutanı'ndan 2. Kolordu'yu desteklemek için en enerjik eylemleri talep etti. Muhafız İhtiyat Kolordusu'nun tümenleri, 1. Kolordu ve 1. Yedek Kolordu'nun başarısını kullanarak Alle ve Omet nehirlerini geçti ve Velau'ya doğru takibe başladı

10 Eylül'de 22. Kolordu karargâhı Augustow'a taşındı. Stelnitsky ve Korgeneral Vladimir von Notbek'in müfrezelerinde birleşen kolordunun dört tugayı Kallinowen ve Skomenten Gölü'ne çekildi. O sırada 1. Kolordunun Alman alayları, Rus 2. Kolordusunun kanadına karşı bir taarruz başlattı. 2. Piyade Tümeni'nin 44. Piyade Alayı Gross Pillaken ve Gross Jakunoven'i işgal ederek 657 Rus esir (7 subay dahil) ve 8 top ele geçirdi.Hoffmann T. Geschichte des Infanterie-Regiments Doenhoff Nr. 44 (1800—1918).

3. İhtiyat Tümeni Lyck'e girdi. Korgeneral Hermann Bernhard Brecht'in karma süvari kolordusu (1. ve 8. süvari tümenleri) 1. ve 10. Rus ordularının kanatları arasındaki boşluğa hareket etti. Akşam saatlerinde Alman süvarileri Kovalen'e ulaşarak 1. Ordu'nun geri çekilme yollarını kesti. Alman 1. ve 17. ordu kolorduları Goldap muharebesine katıldı ve 3. yedek tümen ve 1. süvari tugayı Lyck'i Rus 10. ordu birliklerine karşı savundu. 54., 57. ve 72. Piyade Tümenleri tarafından takviye edilen Rus 20. Kolordusu büyük kayıplar verdi (tamamen imha edilen 72. Tümeni saymazsak 16.000'den fazla asker), ancak Almanların Rus gerisine girmesine izin vermedi.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 85

3. ve 4. kolorduların tümenleri Omet ve Angerapp nehirlerinin birleştiği noktada kararlı bir şekilde direndiler. Direnişleri 1. Rus ordusunun sağ kanadının çökmesine engel olmadı ve 20. kolordunun iki tümeninin ve ardından Han Nahçıvan'ın süvari kolordusunun Brecht'in Alman süvarilerinin yarma bölgesine aktarılması için bir fırsat yarattı. Rus 40. Piyade Tümeni ancak 12 Eylül gecesi Angerapp Nehri boyunca geri çekildi ve arkasındaki köprüleri tahrip etti. Kayıpları 1.600 kişiyi aşmıştı. Muhafızlar ve 1. İhtiyat ile Almanların 11. Kolordusu ve 20. Kolordusu 11 Eylül akşamına kadar bu kuvvetlere karşı ilerleyemedi.

Bununla birlikte, 10 Eylül'deki muharebenin sonuçları Rennenkampf için iç karartıcıydı. Gece yarısı 2. Kolordu Gołdapa Nehri boyunca geri çekildi, 20. Kolordu'nun karşı saldırıları püskürtüldü. Almanlar 1. Yedek Kolordu kuvvetleriyle Friedrichswald'ı takip etti, Muhafız İhtiyat Kolordusu Neumühl, Hoendamerau, Wolgemut müfrezesi - Wehlau'yu işgal etti. Rennenkampf, ordunun sol kanadının örtülmesine yönelik artan tehdidi göz önünde bulundurarak, 11 Eylül gecesi geri çekilmeye başlama emri verdi.

10. Ordu Komutanı Topçu Generali V. Flug, 11 Eylül sabahı 3. Sibirya Kolordusu (7. ve 8. Sibirya Tüfek Tümenleri) ve 22. Kolordu ile Elk'e saldırdı. 3. Sibirya Kolordusu 12 Eylül sabahına kadar Elk'e ısrarla saldırdı ve şehir hiçbir zaman alınamasa da Alman kumandanlığı Narew yönünden R. von der Goltz'un kara kuvvetleri tümenini şehri savunmak için çekti. 3. İhtiyat Tümeni, Goldap'ın güneyinde 1. Ordunun kanadına çarpan bypass grubunu takviye edemedi. Ancak Marggrabowa ve Wielitsken'de Almanların arkasını vurma görevini alan Stelnitsky ve Notbek müfrezeleri henüz konuşlanıyordu. Toplamda 10. Ordu bu muharebelerde 343 ölü, 1.105 yaralı ve 451 kayıp verdi ve 4 yaralı Alman askeri ele geçirdi.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 89

11 Eylül'de Alman kolorduları geri çekilen 1. Ordu'ya bağlı Rus kolordularını takip etmeye başladı. Muhafız İhtiyat Kolordusu Pregolya nehrini geçti ve Norkitten'e ulaştı. 1. İhtiyat Kolordusu Insterburg'da, 1. Kolordu Rominten Ormanı'nda, 17. ve 20. Kolordular Nemmersdorf'a ulaştı. 9. Landwehr Tugayı, Rusların sağ kanadını atlayarak Tilsit'e başarıyla ilerledi.

Bununla birlikte, 1. Ordu birliklerinin inatçı direnişi, Rus birliklerinin önemli ölçüde yorulmasına ve üzerlerindeki kontrolün geçici olarak kaybedilmesine yol açmıştır. Ayrıca son derece ağır kayıplar da yaşandı. Birkaç gün içinde 1. Ordu (eksik verilere göre) 3.603 ölü, 13.202 yaralı ve 44.475 kayıp verdi.

11 Eylül'de Kuzey-Batı Cephesi Orduları Başkomutanı Y. Zhilinsky, P. von Rennenkampf'a birliklerini Neman hattına çekmesini emretti. Bu emir üzerine 4. Kolordu 11 Eylül günü Alman saldırılarının çoğunu püskürttü ve sadece sağ kanadından geri püskürtüldü. 2. ve 20. Kolordular, Gawaiten ve Groß Sobrost için yapılan bir savaşla geri çekildi. 2. Muhafız Süvari Tümeni (G. Rauch), Kovalen'deki inatçı bir muharebeden sonra Tolmingkemen'e çekildi. 1. ve 2. Muhafız Süvari Tümenleri Gurken'e çekildi. Birinci Ordu'nun en sağ kanadında, Tilsit kuşatılmıştı.

1. Ordu'nun geri çekilişi kısa sürede bir kaçış havasına büründü. Önceki muharebelerde Almanlar, Romincka Ormanı'ndan kuzeye doğru bir saldırıyla - P. von Rennenkampf'ın Angerapp Nehri üzerindeki birliklerinin önünü keserek - sol kanatta bir kuşatma tehdidi yaratmayı başarmışlardı. Bu, üç kolordunun aceleyle geri çekilmesine, birliklerin karışmasına ve iletişim kaybına neden oldu. 12-13 Eylül'de Kovno'daki ordunun karargâhı ve komutasıyla geri çekilen Rennenkampf, birliklerin komutasını kaybetti ve ancak 14 Eylül gecesi iletişimi yeniden sağladı.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 90

İletişim kaybının başlıca nedeni yakın cephe gerisinde yaşanan panikti. Orduya Suwalki, Augustow ve Sejny'deki büyük telgraf ve telefon merkezleri hizmet veriyordu. Ordunun 12 Eylül'de geri çekileceği haberini alan sivil yönetim görev yerlerini terk ederek kaçmış, telgraf ve telefon hatlarını kesmiştir. Bu nedenle, komuta ve kontrolün kaybedilmesinin suçu büyük ölçüde sivil departmana aittir.

12 Eylül'de 20. Rus Kolordusu Trakehnen-Tollmingkehinel hattına çekildi ve sürekli olarak Alman topçusunun ateşi altında kaldı. Kolordunun tümenleri 14-16 Eylül'de art arda Marijampolė, Lyudvinovo ve Simnas'a çekildi. Birlikler geri çekilme sırasında ağır kayıplar verdi; sonuç olarak 54. Piyade Tümeni dağıtıldı. 19 Eylül'e gelindiğinde 28. ve 29. Piyade Tümenleri Alytus yakınlarındaki mevzilere yerleşmişlerdi.

12 Eylül'de 26. Kolordu'ya bağlı tümenler Kussen, Kattenau'da mevzilenerek 3. Kolordu ile irtibat halinde kaldılar ve ilerleyen Almanları püskürtmeye hazırlandılar. 53. ve 56. tümenler ve 5. tüfek tugayı, 3. kolordunun Vilkaviškis'e çekildiği akşamın geç saatlerine kadar inatçı bir savaş verdi. Akşam karanlığında kolordu Almanlardan ayrılarak Širvinta Nehri'ne ve Vladislavov'a çekildi. 13 Eylül'de 53. ve 56. tümenler Šakiai'ye çekildi. 53. ve 56. tümenler kolordudan 1. Ordu ihtiyatına çekildi ve karşılığında 57. ve 64. piyade tümenleri bağlandı.

Korgeneral Hermann Clausius'un 9. Landwehr Tugayı Tilsit'e doğru ilerledi. Bu bölgede Tümgeneral V. Malm'ın (68. piyade tümeninin 1. tugayı ve 68. topçu tugayının 1. bölüğü) ve 6. Taurogen sınır muhafız tugayının 200 Cossacks ve bir milis birliği ile takviye edilmiş bir müfrezesi vardı. Müfrezenin kanatları Labiau'daki 1. Süvari Tugayı ve 53. Piyade Tümeni tarafından sağlanmıştır.

Almanlar 11 Eylül akşamından itibaren Kovalen'den Aleksandrovskoye'ye kadar sınır muhafızlarını sıkıştırdılar. Almanlar 12 Eylül sabahı Neman Nehri üzerindeki köprülere kadar ilerlediler ve öğlene doğru şehri tamamen kuşattılar. Saat 15'ten itibaren bombardıman başladı, süvariler Kovno'ya çekildi. Tilsit'te halkın ayaklanması başladı; geri çekilen Rus birlikleri evlerin pencerelerinden vuruldu. 270. Gatçina Piyade Alayı kuşatıldı ve yarmaya çalışırken komutanını (Albay A. Volkov esir alındı), neredeyse tüm subaylarını ve 3.000 askerini kaybetti. 8 makineli tüfek, 16 top kaybedildi ve General Malm da esir alındı. Müfrezelerden geriye kalanlar (8 subay ve 869 asker) Şavlı'ya çekildi.С.Г. Нелипович, Два похода, 2020, p. 91

22. Kolorduya, 1. Orduyu kurtarmak için saldırıya geçmesi ve Almanların arkasını vurması emredildi. Saldırı öğlen için planlanmıştı, ancak Kuzey-Batı Cephesi ordularının başkomutanı süvari generali Yakov Zhilinsky saldırıyı kategorik olarak durdurdu ve kolordunun geri çekilmesini emretti. Almanlar 14 Eylül'de Suwalki'yi işgal ettikten sonra, kolordunun tugayları Lipsk, Sztabin'e sevk edildi. 16 Eylül'de Almanlar kolorduyu Augustow mevzisinden indirip Augustow'u işgal etti. Kolordu Lipsk ve Sapotskin yakınlarındaki geçitlerde tutunmayı başardı ve Grodno'ya giden yolları savunma görevini aldı.

Almanlar tarafından takip edilen, liderlikten yoksun, sadece cephaneden değil erzaktan da yoksun askerler topluca teslim olmaya başladı. Panik başladı. Almanlar 12,000 adam ve 80 top ele geçirdi. 14 Eylül'e kadar Doğu Prusya Rus birliklerinden temizlendi, Ruslar Neman Nehri boyunca geri çekilmeye devam ettiler. Alman öncü birlikleri 14-15 Eylül'de Mariampol, Suwalki, Vladislavov ve Pilviškiai'yi ele geçirdi. Rus 4. Kolordusu kuvvetlerinin Mariampol'de Almanları durdurma girişimi başarısız oldu: 52 ölü, 163 yaralı, 83 kayıp vererek geri çekildi. 15 Eylül'de Alman 3. yedek tümeni, 10. ordunun 22. kolordusu tarafından bırakılan Augustow şehrini ele geçirdi.Der Weltkrieg 1914 bis 1918 Bd. II., p. 303

Yine de Rennenkampf, birliklerin kontrolünü yeniden sağlamayı başardı ve orduyu Olita'dan Kovno'ya kadar Neman'ın ötesine çekti. Rus birlikleri yenilmiş olmasına rağmen kuşatılmaktan kurtuldu. Takip eden Alman süvarileri de önemli kayıplar verdi. Böylece, 10-14 Eylül muharebelerinde, 8. Tümenin Sakson süvari alayları 9 subay (Atlı Muhafız Alayı komutanı Binbaşı E. Grafen dahil) ve 29 askerini kaybetti, 8 subay ve 53 asker yaralandı, 2 asker kayboldu ve 1 asker esir düştü.Boerries, Freiherr von Muenchhausen.

 Kayıplar ve zayiatlar 
Masurya Gölleri Muharebesi'nde 1. Ordu'nun kayıpları, Rus Kuzey-Batı cephesi kurmayları tarafından 100.000 kişi (bunların %50'si esirdi), 122 makineli tüfek ve 150 top olarak tahmin ediliyordu.

Doğu Prusya seferinin tamamında, alay listelerine ve 1. Ordu tümen ve tugay komutanlarının raporlarına göre, 275 subay ve 9.347 asker öldürülmüş, 557 subay ve 25.616 asker yaralanmış, 449 subay ve 65.608 asker kaybolmuştur; toplamda 1.826 subay ve 115.374 asker (54. ve 72. Piyade Tümenlerinin 545 subay ve 14.219 askeri, kayıp kategorileri belirtilmeden dahil edilmiştir).Нелипович, 2020, p. 93

Bazı karargâhların bozguna uğraması ve belgelerin kaybolması nedeniyle 54. Piyade Tümeninin neredeyse tamamının (18 Eylül 1914 itibarıyla tümende 284 subay, 11.810 asker, 24 makineli tüfek, 19 top kayıptı; dağıtıldı) ve kısmen de dağıtılan 72. Piyade Tümeninin ve 76. Topçu Tugayının (sadece 25 subay, 1.100 asker, 40 top kategorize edilmeden kaybedildi) kayıpları açıklanamadı.Нелипович, 2020, p. 93

Masurya Gölleri Muharebesi, 8. Alman Ordusu Komutanlığı'nın Doğu Prusya'yı işgal eden Rus ordularını yok etme planının geliştirilmesi ve devam ettirilmesiydi. P. von Hindenburg ve E. Ludendorff, kuşatma harekâtını tekrarlamaya karar vererek, 1. ve 10. Rus ordularının birleştiği noktada, 1. ordunun gerisine ulaşan güçlü bir saldırı düzenlediler. 8. Alman Ordusu Eylül 1914'ün tamamında (daha kesin veriler mevcut değildir) 1.555 ölü, 10.412 yaralı ve 1.552 kayıp vermiştir. 30.000'den fazla Rus esirin ve 150 topun ele geçirildiği açıklanmıştır.Sanitaetsbericht ueber das Deutsche Heer, bd.

7-15 Eylül muharebelerinde, Alman birliklerinin topçuluktaki niteliksel üstünlüğüne, ateş altında manevra yapmaya önem verildi. Rus birlikleri buna hazır değildi ve savunmaları daha önce kullanılmamış olan uzun topçu hazırlıklarına dayanamadı. Yine de 1. Ordu kuşatılmamıştı. Angerapp Nehri'ndeki savunmanın sağlamlığı, Alman süvarilerinin manevrasını savuşturmayı ve ordunun karargahını ve arkasını tahrip etmesini önlemeyi mümkün kıldı. Bununla birlikte, Rennenkampf'ın eylemleri tatmin edici değildi. Vasili Flug, Kuzey-Batı Cephesi Orduları Kurmay Başkanı V. Oranovski'ye öfkeyle şunları yazmıştır: "Samsonov'un başına gelen felaket o kadar derin bir etki yarattı ki, risksiz zafer olmayacağını unutarak, en küçük bir risk içeren herhangi bir eylemden bile kaçınmak istiyoruz. Kararsızlığımızı haklı çıkarmak için, düşmanın sahip olduğu iddia edilen muazzam sayıdaki birlikleri öne sürüyoruz ... Almanlar bize her yerde varmış gibi görünüyor".Нелипович, 2020, p. 94

321 subay, 14.585 asker, 31 makineli tüfek, 30 top kaybeden 72. Piyade Tümeni dağıtıldı, komutanı Tümgeneral Orlov ihtiyat saflarına alındı. 30. Piyade Tümeni Komutanı Korgeneral Eduard Kolyankovsky, 28. Topçu Tugayı Komutanı Tümgeneral V. Mallio, 1. Ayrı Süvari Tugayı Komutanı Tümgeneral N. Oranovsky, 110., 112., 113., 117., 169., 223., 287., 288. Piyade Alayları, 16. İrkutsk Süvari Alayları, 34. Don Cossacks alaylarının komutanları görevlerinden alındı.Нелипович, 2020, p. 95

 Rusya'nın Doğu Prusya'yı işgalinin sonuçları 
Rus işgal makamlarının Doğu Prusya'daki yönetimi eyalete büyük zarar vermiştir. Rus birliklerinin hedefi 19.000 sivildi; bunların 1.620'si öldü (yargılanmadan kurşuna dizilenler dahil), 433'ü yaralandı ve 10.000'i Rusya'ya sürüldü (5.419 erkek, çoğunlukla yaşlılar, 2.587 kadın ve 2.719 çocuk).Der Krieg 1914/1917, Bd. 1, Berlin, 1915

33.553 ev yıkıldı ya da kısmen yıkıldı, 100.000 kişi evsiz ve mülksüz kaldı. Eyalet nüfusunun üçte biri - 800.000 kişi mülteci durumuna düştü. 24 şehir, 572 köy, 236 malikane tahrip edildi. Rus birlikleri 135.000 at, 250.000 sığır (daha sonra 20.000 at ve 86.000 sığır geri alındı) ve 200.000 domuz çaldı.Der weltkrieg 1914 bis 1918, Bd. 2, Berlin, p. 329-330

Yağma, Dvina Askeri Bölgesi Komiserliği temelinde özel bir komisyon kuran askeri departman tarafından yönetildi. "El konulan" tüm mallar Vilna'ya getirildi ve burada "ilgili tarafların" ganimetten pay almak için yaptıkları müracaatlar değerlendirildi. Tarım makineleri ve aletleri, iş makineleri, kişisel eşyalar, giysiler, iç çamaşırları ve ayakkabılar (kadın ve çocuk giysileri dahil), mobilyalar, sıhhi tesisat (küvetler, klozetler), saatler, çatal bıçak takımları müsadereye tabiydi. Daha sonra Dvina Askeri Bölgesi Genelkurmay Başkanı için derlenen liste toplamda 697 adet çeşitli eşya içermektedir (her bir eşyanın sayısına bakılmamıştır). Ancak savaşın, savaşan orduların her biri için ayrı ayrı ortaya çıkan bu sonuçları, mücadelenin acımasızlığına katkıda bulunmuştur.Нелипович, 2020, p. 96 1914 yılının sonunda Almanya'da esir alınan Rus generaller sivillere karşı işledikleri suçlar nedeniyle mahkemeye çıkarıldı. Mahkeme, üstlerinin emirlerini yerine getirdikleri için onları beraat ettirdi.Aйрапетов О. Р., Участие Российской Империи в первой мировой войне, 1914, p.208

Eyaletin kurtarılmasından hemen sonra II. Wilhelm Doğu Prusya'ya geldi. Lötzen'i ve diğer şehirleri ziyaret etti, 8. Ordu'nun hemen gerisinde bulundu. 7 Ekim'de eyaletin yeniden yapılandırılması için 15 milyon mark tahsis edildi.Der Weltkrieg 1914.

 Sonuç 
11 Eylül'de Grandük Nikolay Nikolayeviç Romanov, Yakov Zhilinsky'yi Rus Kuzeybatı Cephesi komutanlığından azlederek yerine Nikolay Ruzsky'yi atadı. Grandük daha sonra 5. Ordu'ya Galiçya'dan Varşova'nın kuzeyindeki bir mevziye geçme emri verdi.

14 Eylül'de, Alman 1. Piyade Tümeni Rus toprakları içindeki Wyłkowyszki'ye ve Alman 3. İhtiyat Tümeni de Suvalki'ye ulaştığında, Rus ordusunun son birlikleri de sınırın ötesine çekilmişti.

15 Eylül'de Almanlar Silezya'yı korumak için 9. Ordu'yu kurdu.

Alman avantajının bir bedeli vardı: Yeni gelen kolordular Batı cephesinden gönderilmişti ve yoklukları yaklaşan Marne Muharebesi'nde hissedilecekti. Almanlar tarafından ele geçirilen toprakların büyük bir kısmı daha sonra 25-28 Eylül'de Rusların karşı saldırısıyla kaybedilecekti.

 Ayrıca bakınız 

 Doğu Prusya'nın İkinci Rus İşgali (1914)
 İkinci Masurya Gölleri Muharebesi

 Dış bağlantılar 

 Masurya Gölleri Muharebesi, 1914

 Kaynakça 

Kategori:I. Dünya Savaşı'nda muharebeler
Kategori:Doğu Prusya
Kategori:1914'te çatışmalar
Kategori:I. Dünya Savaşı Doğu Cephesi'nde muharebeler