Po dolinam i po vzgoryam

Po dolinam i po vzgoryam (Rusça: По долинам и по взгорьям, Vadiler boyunca ve tepeler üzerinden; Sırp-Hırvatça: Po šumama i gorama/По шумама и горама, Ormanlar boyunca ve tepeler üzerinden), Partizanın Şarkısı olarak da bilinir ve aynı zamanda Rus İç Savaşı'ndan kalma popüler bir Kızıl Ordu şarkısıdır.

, güncel sözleri ile şarkıyı 1922 Voloçayevka Muharebesi'nden sonra yazmıştır.

II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslav Partizanları tarafından da uyarlanarak kullanılan "Po dolinam i po vzgoryam", Sırp-Hırvatça, Yunanca, Almanca, Fransızca, Macarca, İbranice ve Kürtçe dahil olmak üzere, birçok dilde birçok versiyona sahiptir.

 Tarihçe 
Vladimir Gilyarovski 1915'te I. Dünya Savaşı sırasında Sibirya Tüfekçilerine adanmış "Taygadan, derin taygadan" şiirini, şarkının iyi bilinen versiyonuna benzer bir metinle yazdı. Gilyarovski'nin şiiri o yıl savaş şarkılarından oluşan birkaç külliyatta yayımlandı ve Sovyet döneminde "Sibirya Tüfekçileri Marşı" olarak tanındı.

Rus İç Savaşı'nın sona ermesinden sonra şarkı Sovyetler Birliği'nde popüler oldu. Daha sonra, II. Dünya Savaşı sırasında, anti-faşist partizan savaşçılar arasında (en belirgin olarak Yugoslav ve Sovyet partizanları arasında) yeniden popülerlik kazandı.

Şarkı Kızıl Ordu Korosu şefi Aleksandr Aleksandrov'un şair  ile birlikte şarkıyı koro repertuarına dahil etmesi sonrası Sovyet şarkılarının resmi kanonuna girdi. Şarkının sözleri Alımov'a atfedildi. Ezginin yazarı, Aleksandrov'un şarkıyı ilk duyduğu Kızıl Ordu birliğinin komutanı İlya Aturov olarak belirtildi. Kızıl Ordu Korosunun icra ettiği versiyon plaklarla dağıtıldı. 1934'te İzvestiya merkez gazetesinde Uzak Doğu'daki Rus İç Savaşı gazilerinden  adını taşıyan bir mektup yayımlandı. O yılın ilerleyen zamanlarında Parfyonov, Krasnoarmeyets– Krasnoflotets (Kızıl Ordulu - Kızıl Filolu) dergisinde şarkının yaratılış hikâyesini anlattı. Bu makalede Parfyonov ezgiyi 1914 tarihli önceki şarkısı Na Suçane'den (Suçan Üzerinde) ödünç alarak yazdığını ve 1920'nin başlarında Kızılların Vladivostok'u ele geçirmesinden sonra Po dolinam i po vzgoryam'ın dizelerini kaleme aldığını anlattı. Parfyonov 1935'te tutuklandı ve 1937'de Büyük Tasfiye kapsamında idam edildi. Rusya SFSC Yüksek Mahkemesi Parfyonov'un yazarlığını onaylayana kadar şarkı Alımov ve Aturov'a atfedilerek yayımlanmaya devam etti.

Rus İç Savaşı'nın sona ermesinden on yıllar sonra, Beyaz Ordu albayı Pyotr Batorin tarafından Yaş-Don Yürüyüşü anısına yazıldığı iddia edilen, "Drozdovluların Yürüyüşü" adını taşıyan şarkının bir Beyaz Ordu varyasyonunun sözlerini içeren Beyaz göçmen söylemleri yayımlandı. Bu söylemler besteci Dmitri Pokrass'a 1919'da Harkov'un Beyaz Ordu tarafından işgali sırasında Albay Anton Turkul tarafından marşın ezgisini yazma emri verildiğini iddia ediyor.

Şarkı Kızıl Ordu Korosu tarafından sıklıkla icra edilir. Rusça şarkı aynı zamanda Orta Doğu'da şair Avraham Şlonski tarafından yazılan İbranice (Halokh halkha hevraya) sözlere de sahiptir. Bu, Alexander Blok'un çeşitli seferberlik versiyonlarında, Filistin Mandası'nda ve ardından İsrail'de Siyonist Sosyalist Haşomer Hatzair hareketine ve Filistin Komünist Gençliğine (şimdi BANKI) hizmet ettikten sonra yapılan bir çeviridir. Ayrıca, İsrailli Gevatron topluluğu tarafından icrası ile bilinen Didi Menosi'nin (Mul gesher hanahar) versiyonu da mevcuttur. Şarkı Filistin'deki Yahudi Palmah şok birimlerinin marşının ilk ezgisi olarak da kullanıldı. 1960'larda, Fransız anarşist Étienne Roda-Gil, Mahnovşçina'ya adanmış bir versiyon kaleme aldı.

 Sözler 

 Po dolinam i po vzgoryam 
Rusça Transliterasyon Türkçe çeviri По долинам и по взгорьям
Шла дивизия вперёд,
Чтобы с боя взять Приморье —
Белой армии оплот

Наливалися знамена
Кумачом последних ран,
Шли лихие эскадроны
Приамурских партизан.

Этих лет не смолкнет слава,
Не померкнет никогда —
Партизанские отряды
Занимали города.

И останутся, как в сказках,
Как манящие огни
Штурмовые ночи Спасска,
Волочаевские дни.

Разгромили атаманов,
Разогнали воевод
И на Тихом океане
Свой закончили поход.Po dolinam i po vzgoryam
Şla diviziya vperyod,
Çtobı s boya vzyat Primorye —
Beloy armiyi oplot.

Nalivalisya znamena
Kumaçom poslednih ran,
Şli lihie eskadroni
Priamurskih partizan.

Etih let ne smolknet slava,
Ne pomerknet nikogda —
Partizanskie otryadı
Zanimali goroda.

İ ostanutsya, kak v skazkah,
Kak maniaşçie ogni,
Şturmovye noçi Spasska,
Voloçayevskie dni.

Razgromili atamanov,
Razognali voyevod,
İ na Tihom okeane
Svoy zakonçili pohod.Vadiler ve tepeler boyunca
İlerledi birlikler,
Savaşta Primorye'yi zapt etmek için —
Beyaz Ordu'nun kalesi.

Düştü sancaklar
Son yaralar sarılırken
Gitti atılan birlikleri
Amur partizanlarının.

O yılların şanı silinmeyecek,
Hayır, asla silinmeyecek —
Partizan birlikleri
Şehirleri zapt ederken.

Efsane olarak kalacaklar,
Çekici ışıklar gibi
Spassk'ın fırtınalı geceleri
ve Voloçayevka'nın günleri boyunca.

Atamanları yendik,
voyvodaları dağıttık
Ve Pasifik Okyanusu'nda
Seferimizi bitirdik.

 Taygadan, derin taygadan 
Rusça Transliterasyon Türkçe çeviri Из тайги, тайги дремучей
От Амура, от реки
Молчаливой, грозной тучей,
Шли на бой сибиряки.

Их сурово воспитала
Молчаливая тайга,
Бури грозные Байкала,
И сибирские снега.

Ни усталости, ни страха,
Бьются ночь и бьются день,
Только серая папаха
Лихо сбита набекрень.

Эх, Сибирь, Сибирь родная,
За тебя ль мы постоим,
Волнам Рейна и Дуная
Твой привет передадим!İz taygi, taygi dremuçey
Ot Amura, ot reki
Molçalivoy, groznoy tuçey,
Şli na boy sibiryaki.

İh surovo vospitala
Molçalivaya tayga,
Buri groznye Baykala,
İ sibirskie snega.

Ni ustalosti, ni straha,
Byutsia noç i byutsia den,
Tolko seraya papaha
Liho sbita nabekren.

Eh, Sibir, Sibir rodnaya,
Za tebya mı postoim.
Volnam Reyna i Dunaya
Tvoy poklon peredadim!Taygadan, derin taygadan
Amur'dan, nehirden
Sessiz, korkunç bir bulut gibi
Savaşa yürüyorlar Sibiryalılar.

Sertçe yetiştirildiler
Sessiz tayga tarafından
Baykal'ın korkunç fırtınaları,
Ve Sibirya karı tarafından.

Korkusuz, yorulmazca
Gündüz gece aralıksız savaşırken,
Sadece gri papakları
Gösterişlice eğri giyilir.

Ey Sibirya, canım Sibirya,
Senin için ayağa kalkacağız.
Ren ve Tuna'nın dalgalarına
Sana selamlarımızı vereceğiz!

 Fransızca sözler 

 Sibirya Tüfekçileri Marşı 
Fransızca TürkçeDans le froid et la famine,
Par les villes et par les champs,
A l'appel de Dénikine,
Marchaient les Partisans Blancs.

Sabrant les troupes bolcheviques,
En ralliant les Atamans.
Dans leurs campagnes épiques,
Ils traquaient Trotsky tremblant.

C'est pour la Sainte Russie,
Pour la vieille tradition,
Pour la gloire et la patrie,
Que luttaient ces bataillons.

Votre gloire est immortelle,
Volontaires et Officiers Blancs,
Et votre agonie cruelle,
La honte de l'occident.Soğukta ve açlıkta
Şehirler ve tarlaların yanında
Denikin'in çağrısıyla
Yürüdü Beyaz Partizanlar.

Bolşevik askerlerini keserek
Atamanları yanlarına alarak.
Efsanevi seferlerinde,
titreyen Troçki'yi avlıyorlardı.

Kutsal bir Rusya için bu,
Eski gelenekler için,
Şan ve anavatan için,
Savaşıyordu bu tümenler.

Şanınız ölümsüz,
Beyaz Gönüllüler ve Subaylar,
Ve zalim acımız,
Batının utancı.

 La Mahnovtchina 
Fransızca TürkçeMakhnovtchina, Makhnovtchina
Tes drapeaux sont noirs dans le vent
ils sont noirs de notre peine
ils sont rouges de notre sang.

Par les monts et par les plaines
dans la neige et dans le vent
à travers toute l'Ukraine
se levaient nos partisans.

Au Printemps les traités de Lénine
Ont livré l'Ukraine aux Allemands
A l'automne la Makhnovtchina
Les avait jeté au vent.

L'armée blanche de Denikine
est entrée en Ukraine en chantant
mais bientôt la Makhnovtchina
l'a dispersée dans le vent.

Makhnovtchina, Makhnovtchina
Armée noire de nos partisans
Qui combattait en Ukraine
contre les rouges et les blancs.

Makhnovtchina, Makhnovtchina
Armée noire de nos partisans
qui voulait chasser d'Ukraine
à jamais tous les tyrans.Mahnovtçina, Mahnovtçina
Bayraklarınız rüzgarda kara
Bizim acımızla kara
kanımızla kırmızı.

Dağlar ve ovalar boyunca
karda ve rüzgarda
Ukrayna'nın her tarafında
destekçilerimiz ayaklandı.

Baharda Lenin'in antlaşmaları
Ukrayna'yı Almanlara verdi
Güz geldiğinde Mahnovtçina
Onları rüzgara atmıştı

Denikin'in Beyaz Ordusu
Ukrayna'ya şarkı söyleyerek girmişti
ama çok geçmeden Mahnovtçina
onları rüzgara doğru dağıttı

Mahnovtçina, Mahnovtçina
Partizanlarımızın kara ordusu
Ukrayna'da savaşıyorlardı
Kızıllar ve Beyazlara karşı.

Mahnovtçina, Mahnovtçina
Partizanlarımızın kara ordusu
Ukrayna'dan sürmek istiyorlardı
ebediyen tüm tiranları

 Sırp-Hırvatça sözler 

 Po šumama i gorama 
küçükresim| Şarkının bu versiyonunun yazarı olan ve daha sonra 1. Split Partizan Müfrezesinin en deneyimli üyelerinden biri olarak ölen Zora ve kardeşi Mirko Kovačević'in anma plaketi, Obilićevo, Banaluka, Bosna-Hersek.
Sırp-Hırvatça (Latin/Kiril)   Türkçe çeviri Po šumama i gorama
naše zemlje ponosne
idu čete partizana,
Slavu borbe pronose!

Mi smo djeca vjerna rodu
i ko jedan spremni svi
da u borbi za slobodu
umiremo svjesno mi!

Neka čuje dušman kleti
krvavi se vodi rat,
Prije ćemo mi umrijeti
Nego svoje zemlje dat'!

Kaznićemo izdajice,
Oslobodit' narod svoj,
Kazaćemo cijelom svijetu
Da se bije ljuti boj!

Crne horde nas ne plaše,
Krv herojska u nas vri,
Mi ne damo zemlje naše
Da je gaze fašisti!

Zgazit ćemo izdajice,
i prihvatit' ljuti boj,
spasit' kuće, oranice,
oslobodit' narod svoj.По шумама и горама
наше земље поносне
иду чете партизана,
Славу борбе проносе!

Ми смо дјеца вјерна роду
и ко један спремни сви
да у борби за слободу
умиремо свјесно ми!

Нека чује душман клети
крвави се води рат,
Прије ћемо ми умријети
Него своје земље дат'!

Казнићемо издајице,
Ослободит' народ свој,
Казаћемо цијелом свијету
Да се бије љути бој!

Црне хорде нас не плаше,
Крв херојска у нас ври,
Ми не дамо земље наше
Да је газе фашисти!

Згазит ћемо издајице
и прихватит' љути бој,
спасит' куће, оранице,
ослободит' народ свој.Ormanları ve dağları boyunca
Gururlu ülkemizin
Partizan birlikleri geçiyor,
mücadelenin şanını yayarak!

Ailemize sadık çocuklarız
ve hepimiz bir olarak hazırız,
özgürlük savaşında
bilerek öleceğiz!

Lanetli düşman bilsin
Kanlı bir savaşın verildiğini
Ölmeyi yeğleriz
Toprağımızı vermektense!

Hainleri cezalandıracağız
Ve halkımızın tümünü özgürleştireceğiz
Tüm dünyaya söyleyeceğiz
Acı bir savaşın savaşıldığını!

Kara ordalar bizi korkutmaz
Damarlarımızda kahramanca bir kan kaynar
İzin vermeyiz topraklarımızın
Faşistler tarafından ezilmesine!

Hainleri çiğneyeceğiz
ve öfkeli dövüşü kabul edeceğiz,
evleri, tarlaları kurtaracağız,
halkımızı özgürleştireceğiz.

 Alternatif versiyon 
Basil Davidson 1946 tarihli Partizan Resmi adlı kitabında Yugoslav Partizanlarından duyduğu alternatif sözleri verir:
Sırp-Hırvatça (Latince / Kiril) Türkçe çeviri Partizan sam tim se dičim:
To ne može biti svak
Umrijeti za slobodu,
Može samo div-junak.

Puška mi je drugarica,
Mitraljez mi moji brat:
Svakog časa odjim na straži,
Da tiranu skršim vrat.

Narodu sam zavjet dao,
Ja, narodni partizan:
Da ću čuvat' stijeg slobode,
Boriti se noć i dan.Партизан сам тим се дичим:
То не може бити свак
Умријети за слободу,
Може само див-јунак.

Пушка ми је другарица,
Митраљез ми моји брат:
Сваког часа одјим на стражи,
Да тирану скршим врат.

Народу сам завјет дао,
Ја, народни партизан:
Да ћу чуват' стијег слободе,
Борити се ноћ и дан.Ben bir partizanım, bundan gururluyum ben
Herkes yapamaz bunu,
Özgürlük için ölmeyi
Sadece bir dev kahraman yapabilir.

Dostumdur benim tüfek,
Makineli tüfek kardeşim:
Her saat nöbet tutarım,
Tiranın boynunu kırmak için.

Halka bir söz verdim ben,
Ben, halkın partizanı:
Özgürlük bayrağını koruyacağıma,
Gece gündüz savaşacağıma.

 Yunanca sözler 
Yunanca Transliterasyon Türkçe çeviri Παρτιζάνοι προχωρείτε
Μεσ' τους κάμπους, στα βουνά
Να κερδίσουμε τη μάχη
Ν' ανατείλει η λευτεριά.

Από κάμπους και λαγκάδια
κατεβαίνει η αγροτιά,
μ'υψωμένα τα δρεπάνια
χαιρετάει την εργατιά.

Χρόνια τώρα εμείς σκυμμένοι
σκάβουμε τη μαύρη Γης
και τα πλούτη μας τα παίρνουν
οι τυράννοι οι αστοί.

Ό,τι βλέπουμε μπροστά μας
απ'τα χρόνια τα παλιά,
στη δουλειά μας τα χρωστάμε,
ζήτω-ζήτω η εργατιά!

Ας ξεχάσουμε τα μίση
ολα εκείνα τα παλιά,
κι ας υψώσουμε τα ξίφη
όλοι για τη λευτεριά.Partizáni prohoríte
Mes' tus kámbus, sta vuná
Na kerdhísume ti máhi 
N' anatíli i lefteriá.

Apó kámbus ke langádhia
Katevéni i aghrotiá,
M'ipsoména ta dhrapánia
Heretái tin erghatiá.

Hrónia tóra emís skymméni
Skávume ti mávri Ghis
Ke ta plúti mas ta pérnun
I tiránni i astí.

Ó, ti vlépume brostá mas
ap'ta hrónia ta paliá,
sti dhuliá mas ta hrostáme,
zíto-zíto i erghatiá!

As ksehásume ta mísi
óla ekína ta paliá,
ki as ipsósume ta ksífi
óli ghia ti leifteriá.Parizanlar, ilerleyin
Çayırlarda ve dağlarda
Savaşı kazanabilelim diye
Özgürlük yükselsin diye.

Ovalardan ve vadilerden
Aşağı gelir köylü sınıfı,
Oraklar yukarıda
İşçi sınıfını selamlar

Yıllarca boyun eğdik artık
kara dünyayı kazarken
Ve zenginliklerimiz alınırken
Tiranlarımız burjuvazi tarafından.

Önümüzde gördüğümüz her şey
Eski yıllardan kalan,
emeğimize borçluyuz
çok yaşa-çok yaşa işçi sınıfı!

Bırak unutalım kinimizi
eskiden kalan tüm bu kinimizi
ve hadi kılıçlarımızı yükseltelim
hepimiz özgürlük için!

 İbranice sözler 
İbranice Transliterasyon Türkçe היא עמדה אל מול גשר הנהר
שעליו הפסיע אתמול
גדוד של אלף פרטיזנים
.ואחד יקר מכל
גדוד של אלף פרטיזנים
.ואחד יקר מכל

את פניו הקפיא רוח הנהר
,אך ליבו עדיין בוער
אלף נערות הכיר הוא
.ואחת יפה יותר
אלף נערות הכיר הוא
.ואחת יפה יותר

השדה שמעבר לנהר
,ערירי כאילו אשם
אלף מצבות עומדות שם
.ואחת מהן בלי שם
אלף מצבות עומדות שם
.ואחת מהן בלי שם

האביב ממיס קרח בנהר
,ובשלל צבעיו מרתק
אלף ילדים שרים לו
.וילדון אחד שותק
אלף ילדים שרים לו
.וילדון אחד שותק

הם עומדים אל מול גשר הנהר
שעליו אי פעם צעד
גדוד של אלף פרטיזנים
.ואחד יקר לעד
גדוד של אלף פרטיזנים
ואחד יקר לעדhi amda el mul gesher haNahar
she'alav hifsia etmol
gdud shel elef partizanim
ve'echad yakar mikol
gdud shel elef partizanim
ve'echad yakar mikol

et panav hikpi ruach haNahar
akh libo adayin bo'er
elef na'arot hikir hu
ve'achat yaffa yoter
elef nearot hikir hu
ve'achat yaffa yoter

hasadeh she me'ever haNahar
ariri ke'illu ashem
elef matzevot omdot sham
ve'achat mehen bli shem
elef matzevot omdot sham
ve'achat mehen bli shem

ha'Aviv memis kerach baNahar
uBishlal tzva'av meratek
elef yeladim sharim lo
veYaldon echad shotek
elef yeladim sharim lo
veYaldon echad shotek

Hem omdim el mul gesher haNahar
she elav ei pa'am tza'ad
gdud shel elef partizanim
ve echad yakar la'ad
gdud shel elef partizanim
ve echad yakar la'adNehir köprüsünün önünde durdu,
Dün bastığı [köprü]
Bin partizandan oluşan bir tabur
Ve en değerlilerinden biri.
Bin partizandan oluşan bir tabur
Ve en değerlilerinden biri.

Yüzü nehir rüzgarında dondu
Ama yüreği hala yanıyor,
Tanıdığı binlerce kız
Ve daha güzel olan biri daha
Tanıdığı binlerce kız
Ve daha güzel olan biri daha.

Nehrin karşısındaki tarla
Suçlu gibi çorak,
Binlerce mezar taşı duruyor orada
Ve isimsiz bir tanesi
Binlerce mezar taşı duruyor orada
Ve isimsiz bir tanesi

Baharda nehirdeki buzlar eriyor
Ve çeşitli büyüleyici renkler [var],
Bin çocuk şarkı söylüyor
Ve küçük bir oğlan sessiz.
Bin çocuk şarkı söylüyor
Ve küçük bir oğlan sessiz.

Nehir köprüsünün önünde duruyorlar
Bin partizanlık bir taburun olduğu
Bin partizanlık bir tabur
Ve sonsuza dek değerli biri.
Bin partizanlık bir tabur
Ve sonsuza dek değerli biri.

 Ayrıca bakınız 

 Sosyalist şarkılar listesi

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Fransızca çeviri 
 YouTube'da Sibirya Tüfekçileri Marşı 

Kategori:Sovyetler Birliği şarkıları
Kategori:Rusya şarkıları
Kategori:1910'lar şarkıları