Kornilov'un darbe girişimi

Kornilov'un darbe girişimi, 10-13 Eylül 1917 tarihleri arasında Rus Ordusu komutanı Lavr Kornilov tarafından Rus Geçici Hükümeti ve Petrograd Sovyeti'ne karşı yapılan bir askerî darbe girişimiydi. Darbe girişimi başarısızlıkla sonuçlanmış olup kesin ayrıntıları ve motivasyonları, ilgili tüm tarafların genel kafa karışıklığı nedeniyle doğrulanmadı. Sonuç olarak birçok tarihçi, çeşitli tarihsel anlatıları bir araya getirmek zorunda kaldı.

 Arka Plan 
8-16 Mart 1917 Şubat Devrimi'nin ardından ( J. 23 Şubat-3 Mart), Rus monarşisi iktidardan düştü ve yerine üyeleri çeşitli liberal ve sol görüşlü siyasi partilerden gelen, bazıları daha önce Duma'da, diğerleri ise Petrograd Sovyeti'nde temsil edilen bir Geçici Hükümet geçti. Ancak, Rus halkı arasında Geçici Hükümet'e yönelik ilk destek dalgası kısa sürede yatıştı ve huzursuzluk büyüdü; bunun başlıca nedeni Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı'na devam etmesi ve savaşın Rus toplumu üzerindeki ekonomik etkileriydi.

Rus halkının hissettiği huzursuzluk 15 Temmuz 1917'de Kerenski Taarruzu ile zirveye ulaştı (J 1 Temmuz). Kerensky'nin taarruzu birliklerin moralini yükseltmeyi ve Rusya'nın savaşa katılımına desteği yeniden canlandırmayı amaçlıyordu. Taarruz tam tersi bir etki yarattı. Birlikler ve işçiler Rusya'nın sürekli katılımından bıktılar ve bu da Temmuz Günleri isyanına yol açtı.

Temmuz Günleri, 16-20 Temmuz tarihleri arasında Rusya'nın başkenti Petrograd'da gerçekleşti (J 3-7 Temmuz) ve Geçici Hükümete karşı bir isyandı. Temmuz Günleri sırasındaki gösteriler Rus halkının hayal kırıklıklarını hafifletmedi ve yaz boyunca devam eden huzursuzluk daha fazla disiplin ve daha güçlü, daha birleşik bir hükümet çağrılarını tetikledi. Ayrıca, Geçici Hükümet'teki Rus iş adamları ve sanayicileri arasında da huzursuzluk arttı. Düzenin yeniden sağlanmasına yönelik destek, Geçici Hükümet üyeleri arasında bile güçlüydü.

Temmuz Günleri'nin hemen ardından Aleksandr Kerenski Geçici Hükümet'in başbakanı oldu ve Kornilov'u hızla Özgür Rusya Devrimci Ordusu'nun başkomutanı olarak atadı. Rus Ordusu subaylarının, aralarında Kornilov'un da bulunduğu kişilerin yardımıyla daha birleşik bir hükümet biçimi sunmayı umuyordu. Subaylar, birliklerindeki disiplinsizliğin Rus Ordusu'nun savaştaki kötü performansının sebebi olduğundan korkuyorlardı. Cephede ölüm cezasının yeniden uygulanmasını ve Petrograd Sovyeti'nin 1 Mart 1917'deki 1 No'lu Emri'ni ( J 14 Mart) izleyen aylarda ortaya çıkan çeşitli asker komitelerinin kaldırılmasını talep ettiler. Subaylar, özellikle Kornilov, Rusya'da, özellikle Bolşeviklerle ilgili olarak, herhangi bir devrim belirtisine son vermek istiyordu. Kornilov, başkomutan olarak atandıktan kısa bir süre sonra devrimci tehdidi ele almak için birliklerini Petrograd'a seferber etti.

 Olay 
Bu olayın nasıl gerçekleştiği ve nasıl gerçekleştirildiği konusunda birden fazla çelişkili görüş olsa da, ortak bir gerçek, "Petrograd'da barışı sağlamak" için Kornilov'un Petrograd'a girip Sovyeti ortadan kaldırmak için bir asker gücü örgütlediğiydi. Kornilov'un bunu başarısından sonra askeri bir diktatörlük kurmanın bir yolu olarak mı yaptığı yoksa sadece Kerenski'nin emirleri doğrultusunda mı hareket ettiği açık değil, ancak kesin olan şey Kerenski'nin Kornilov'un bir orduyla Petrograd'a girmesine izin verme niyetinde olmadığıydı, çünkü Kerenski ilk olasılıktan, yani Kornilov'un askeri bir diktatörlük kurmasından korkuyordu. Bunu önlemek için 10 Eylül 1917'de (J 27 Ağustos) Kerensky, Kornilov'a görevden alındığını bildiren ve Petrograd'a dönmesini emreden bir telgraf göndermişti. Telgraf, Kornilov'un Petrograd'a doğru ilerlemesini amaçladığı gibi engellemedi, aksine Kornilov mesajı okuduktan sonra Petrograd'ın Bolşeviklerin kontrolü altına girdiğini varsayarak birliklerinin ilerlemesini hızlandırdı.

Kornilov, İngiliz askeri ataşesi Tuğgeneral Alfred Knox'un desteğine sahipti ve Kerenski, Knox'u Kornilov yanlısı propaganda yapmakla suçladı. Kerenski ayrıca Lord Milner'ın kendisine Kornilov'a destek ifade eden bir mektup yazdığını iddia etti.

Sonraki birkaç gün boyunca, Geçici Hükümet yaklaşan saldırıyı önlemek için somut bir plan yapmaya çalışırken, Petrograd Sovyeti Kornilov'un ilerleyen birliklerine karşı savunma önlemleri almıştı. Bu önlemlerden biri de 11 Eylül 1917'de (J. 28 Ağustos) Karşı-Devrime Karşı Mücadele Komitesi'nin kurulmasıydı. Komiteye katılanlar, işçiler, askerler ve köylülerden oluşan iki ulusal Sovyet yürütme komitesi olan Petrograd Sovyeti, Genel Sendikalar Merkez Konseyi ve Sosyal Devrimci (SR) ve Menşevik partilerinin temsilcileriydi. Bu komitenin en dikkat çekici üyeleri, alt sınıftan büyük bir destek tabanına sahip olan Bolşeviklerdi ve daha önce hapse atılmış ancak Petrograd Sovyeti'nin isteği üzerine Petrograd'ın savunmasının örgütlenmesine yardımcı olmak üzere serbest bırakılan Lev Troçki gibi örgütçüleri de içeriyordu.

Petrograd Sovyeti, Kornilov'un ordusunun Petrograd'a doğru ilerlemesini engellemek için demir yolu işçi sendikalarıyla çalışmak, sabotaj amacıyla orduya sızmak ve kuvvet içindeki askerleri firar etmeye ikna etmek gibi çeşitli eylemlerde bulunmuştu; hepsi de Kornilov'un kuvvetlerini durdurmak ve zayıflatmak içindi. Petrograd'da Sovyet, özellikle Bolşevikler, daha sonra önemli olacak nedenlerle, Kornilov'un birlikleri Petrograd'a vardığında ve çatışmanın gerekli olması durumunda mühimmat ve silah aldılar. Ancak bu gereksiz olduğu ortaya çıktı çünkü 13 Eylül 1917'de (Eski Takvime göre 30 Ağustos) Kornilov'un ordusu çok sayıda asker kaybetmişti ve Kornilov'un hareketine destek kalmadığı için olay kansız bir şekilde sona ermişti.

 Sonuçlar 
Başarısız darbeden sonra Kornilov, Başkomutanlık görevinden alındı ve komploya dahil olmakla suçlanan 30 diğer ordu subayıyla birlikte Bykhov Kalesi'ne hapsedildi. General Aleksandr Krymov, durdurulmadan önce Petrograd'a doğru hareket eden güçlere komuta etti. Krymov teslim oldu ve Kerensky ile görüştükten sonra kendini kalbinden vurarak öldürdü.

14 Eylül 1917'de (eski takvime göre 1 Eylül), Geçici Hükümet Rus Cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan etti , eski monarşik sistemden geriye kalanları resmen ortadan kaldırdı ve Kurucu Meclis seçimlerine hazırlık olarak geçici parlamento olarak bir Geçici Konsey oluşturdu.

Ancak, Geçici Hükümet tüm güvenilirliğini yitirmiş ve kısa sürede dağılmıştı. Lenin'in 7 Kasım 1917'deki (eski takvime göre 25 Ekim) Bolşevik Ekim Devrimi ile iktidarı ele geçirmesinden kısa bir süre sonra Kornilov, Bykhov Kalesi'nden kaçmayı başardı ve Rus İç Savaşı sırasında Bolşeviklerle savaşan Gönüllü Ordu'yu kurdu. Nisan 1918'de Yekaterinodar kasabasında Bolşevik güçlerine karşı verilen savaşta öldürüldü.

Kornilov olayından en çok yararlanan, darbe girişiminin ardından destek ve güç bakımından bir canlanma yaşayan Bolşevik Partisi oldu. Kerensky, birkaç ay önce Vladimir Lenin'in Almanların ajanı olmakla suçlanıp Finlandiya'ya kaçtığı Temmuz Günleri sırasında tutuklanan Bolşevikleri serbest bıraktı . Kerensky'nin Petrograd Sovyeti'ne destek için yaptığı yalvarış, Bolşevik Askeri Örgütü'nün yeniden silahlandırılması ve Lev Troçki de dahil olmak üzere Bolşevik siyasi tutukluların serbest bırakılmasıyla sonuçlandı. Bu silahlar Ağustos ayında Kornilov'un ilerleyen birliklerini püskürtmek için gerekli olmasa da Bolşevikler tarafından saklandı ve kendi başarılı silahlı Ekim Devrimi'nde kullanıldı. Kornilov olayının ardından Rus halkı arasındaki Bolşevik desteği de arttı. Bu, Geçici Hükümet'in Kornilov'un iktidarı ele geçirme girişimini ele alış biçiminden duyulan memnuniyetsizliğin bir sonucuydu. Ekim Devrimi'nin ardından Lenin ve Bolşevikler iktidarı ele geçirdi ve Kornilov'un bir parçası olduğu Geçici Hükümet varlığını yitirdi. Geçici Hükümet'in parçaları, Lenin'in iktidarı ele geçirmesine yanıt olarak gerçekleşen Rus İç Savaşı'nda önemli bir güçtü.

Subaylar, Kornilov'un isyanına katılmayı reddetmelerine rağmen, Kerenski'nin onlara verdiği cezalardan ve Kerensky'nin bolşevikler ile uzlaşmasından ve önemli generalleri tutuklamasından öfkeliydiler. Bu durum daha sonra Kerensky'yi rahatsız etmeye devam edecekti çünkü ordu, Bolşevikler 1917'de Ekim Devrimi'nde saldırdığında hükümeti savunma isteğine subaylar kulak asmamıştı.

 Kaynakça 

Kategori:1917'de çatışmalar
Kategori:1910'larda darbeler ve darbe teşebbüsleri
Kategori:Rusya'daki askerî darbeler
Kategori:Rusya siyasi tarihi
Kategori:Rus Devrimi