Güdük devlet

Güdük devlet, bir zamanların önemli bir devletinin, ilhak, işgal, ayrılma, dekolonizasyon ya da eski topraklarının bir bölümünde başarılı bir saldırı, darbe ya da devrim sonucu azalmış toprakla kalan kalıntısıdır. İkinci durumda, hükûmet eski topraklarının bir kısmını hâlâ kontrol ettiği için sürgün hükûmeti olarak adlandırılmamaktadır.

Örnekler
Antik Çağ
 MÖ 2. yüzyılın ortalarında Seleukos İmparatorluğu, topraklarının çoğunu doğuda Part İmparatorluğu'na kaptırarak Suriye'ye indirgenmiştir. Sonunda MÖ 64'te bir Roma'nın eyaleti oldu.
 Syagrius liderliğindeki Soissons Krallığı, toprak kayıplarından ve ardından 476'da Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden varlığını muhafaza ederek çıktıysa da güdük devletti ve Krallık çok geçmeden 486'da Frank Kralı I. Clovis'in eline geçti.

Orta Çağ
 578'de Mağribi-Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu tarafından yok edildi ve bu, parçalanmış ve kısmen imparatorluğa yeniden dahil olan krallığın neredeyse anında sona ermesine yol açtı. Krallığın yerini, 7. ve 8. yüzyıllarda Emevi Halifeliği tarafından Mağrip'in fethine kadar kalan, antik krallığın başkenti merkezli, başta Altava Krallığı olmak üzere birkaç küçük Romalılaştırılmış Berberi devleti aldı.
 1127'de, Huai Nehri'nin güneyinde geri çekilen Güney Song, Jin Hanedanının kuzey Çin'in kontrolünü ele geçirmesinden sonra, Kuzey Song'un bir güdük devleti olarak varlığını sürdürdü.
 1204'te Bizans İmparatorluğu, Venedikliler ve Haçlılar imparatorluğun çoğunu paylaşmalarına yol açan Dördüncü Haçlı Seferi sırasında yenildi. Hayatta kalan Bizans imparatorluk aileleri, kendi kontrolleri altında kalan topraklarda kendi Yunan devletlerini kurdular: I. Theodore Laskaris liderliğindeki İznik İmparatorluğu, Angelos Hanedanı tarafından yönetilen Epir Despotluğu ve halihazırda Komninos Hanedanı tarafından yönetilen Trabzon imparatorluğu.
 1368'de Ming Hanedanı'nın tarihi Çin'i kontrol altına almasının ardından Yuan Hanedanı, Moğol Platosu'na çekildi ve bir güdük devlet olarak varlığını devam ettirdi.

Modern Çağ
küçük|16. yüzyılda kırmızı ile işaretlenen bölge Bağımsız Navarre bölgesini, Kayısı rengi ise İspanya tarafından fethedilen ve işgal edilen bölgeyi göstermektedir.
küçük|Kongre Polonyası Haritası (açık gri renkte); siyah çizgiler, Polonya'nın ilk bölünmesinden (1772) önceki İki Ulus Cumhuriyeti'nin sınırlarına karşılık gelir.
 1522'de Navarra Krallığı, İspanya İmparatorluğu'na topraklarının çoğunu kaybettikten sonra yalnızca Pireneler'in kuzeyinde bulunan "Aşağı Navarre"ye indirgendi. 1589'dan itibaren kendisini Fransa ile hanedan birliği içinde bulur ve resmi olarak 1790'a kadar varlığını devam ettirir.
 1644'te Ming Hanedanının son imparatoru öldü, ailesi güneye kaçtı ve Çing Hanedanı tarihi Çin'in çoğunun kontrolünü ele geçirdikten sonra Güney Ming hanedanını kurdular.
 1772'de Polonya'nın Rusya, Prusya ve Avusturya tarafından ilk bölünmesinden sonra İki Millet Cumhuriyeti'nin toprakları %30 oranında küçültüldü. Ortaya çıkan güdük devlet 1793'te tekrar bölündü ve 1795'te tamamen ilhak edildi. I. Napolyon'un 1807'de Dördüncü Koalisyon'a karşı kazandığı zaferden sonra, yeni bir Polonya kıç devleti, Varşova Dükalığı yaratıldı. 1815'teki Viyana Kongresi'nde, Napolyon'un Yedinci Koalisyon'a karşı yenilgisinden sonra, Dükalığın yerini Kongre Krallığı aldı ve Poznań, Bydgoszcz ve Kalisz ve Krakow'dakilerin bir kısmı tarafından küçültüldü; bu devlet aynı zamanda Rusya'nın bir kuklası olarak da kabul edilebilir.

Çağdaş dönem
 1830'da, Büyük Kolombiya'nın çökmesine neden olan Venezuela ve Ekvador'un ayrılmasından sonra, Yeni Granada Devleti adlı bir güdük devlete yol açtı. Yeni ulus eyalet sistemini denedi ve adı, 1858'de Granada Konfederasyonu, ardından 1863'te Kolombiya Birleşik Devletleri oldu ve 1886'da Kolombiya Cumhuriyeti'nin şu anki adı altında yeniden merkezi bir ülke haline geldi. Panama, Bin Günlük Savaşın ardından 1903'te ayrıldı. Savaş, Kolombiya'nın mevcut sınırlarını oluşturdu.
 1870'te, Roma'nın düşüşü ve Lazio'nun İtalya Krallığı tarafından ilhak edilmesinin ardından Papalık Devletinin düşüşü, İtalya'nın birleşmesi, Vatikan'nın Kutsal Makam topraklarına indirgemesi; Apostolik Sarayı'nın (Vatikan Sarayı) duvarları içinde emekli olmaya zorlanan papa, kendisini bir "Vatikan tutsağı" olarak görerek orada kilitli kaldı. Vatikan'ın Vatikan'dan farklı olarak uluslararası kamu hukukunun egemen bir Devleti olarak tanınması, 1929'da Vatikan Şehir Devleti'nin kurulmasıyla birlikte Lateran Anlaşmaları tarafından kaydedildi.
 1918'de, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun parçalanması, bu ikili monarşiyi devam ettiren iki güdük devletin oluşmasına tanık oldu: çoğunluğu Almanca konuşan nüfusa sahip bölgelerde kurulan Avusturya Cumhuriyeti ve çoğunluğu Macarca konuşan nüfusa sahip bölgelerde kurulan Macar Demokratik Cumhuriyeti. Ancak Yeni Macaristan, Büyük Macaristan'ın hem nüfus hem de sınır bakımından yalnızca üçte birine tekabül ediyordu.
 Çekoslovakya, Münih Antlaşmasını takiben ve ardından İkinci Dünya Savaşı sırasında, Sudetenland'ı Almanlara ve Český Těšín'i Polonyalılar, Macar azınlıkların yaşadığı yerler Macarlar almış ve Ruten ve Slovak azınlıkların yaşadığı yerler bağımsız olmuştu. Bu kayıplar sonrasında güdük devlet haline gelen Çekoslovakya, nihayetinde Almanlar tarafından tamamen işgal edildi.
 1949'da, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan Alman işgal rejiminin sona ermesi, Almanya'nın yeniden doğuşuna, Almanya'nın Batı ve Doğu olarak iki Alman devletinin kurulmasına tanık oldu. Bu iki güdük devlet, 1945'te Üçüncü Reich'ın teslim olmasının ardından bir yandan Oder-Neisse hattının batısında, azaltılmış bir Alman topraklarına dayanmaktadır. 1938'de başlayan ilhakların hepsinin Almanya'nın elinden alınması, Saar'ın Fransız himayesinde özerk bir bölge haline gelmesi ve Hollanda'nın sınırı boyunca yaklaşık 69 km²lik bir alanı ilhak etmesi ve diğer yandan, daha sonra Pomeranya da dahil olmak üzere aynı hattın doğusundaki topraklarının elden çıkmasıyla Almanya, Weimar Cumhuriyeti'nin savaş öncesi topraklarının yaklaşık dörtte birini teslim etmişti.
 1949'da Çin İç Savaşı sırasında Çin Komünist Partisi'nin Çin anakarası üzerindeki zaferinden sonra, Çin Cumhuriyeti hükûmeti Tayvan adasına kaçtı ve tüm ülke üzerinde otorite iddiasını savunmaya devam etti. O zamandan beri, bazıları Çin Cumhuriyetini bir güdük devlet olarak görürken diğerleri onu sürgündeki bir hükûmet olarak görüyor.
 1971'de Batı Pakistan, Bangladeş Kurtuluş Savaşı sırasında Doğu Pakistan'ın ayrılmasının ardından yerini bir güdük devlete bıraktı. Pakistan daha sonra, nüfusunun yarısından biraz fazlasının yaşadığı topraklarının yaklaşık %17'sini kaybetti.
 1991'de Etiyopya, Eritre Bağımsızlık Savaşı'nda Eritre'nin ayrılmasıyla, nüfusunun yaklaşık %7'sinin yaşadığı topraklarının yaklaşık %11'ini kaybederek bir güdük devlet olarak kaldı.
 Federal Yugoslavya Cumhuriyeti, yani Sırbistan ve Karadağ devlet birliğinin 1992'den 2003'e kadar kullandığı isim, halef statüsüne sahip olmasına rağmen, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin 1992'de dağılması sırasında bıraktığı güdük devlet olarak kabul ediliyor. Devlet Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından reddedildi. 2006 yılında Karadağ birlikten bağımsızlığını ilan etti. Ayrıca Kosova, 2008 yılında tek taraflı olarak Sırbistan'dan bağımsızlığını ilan etti.
 2011'de Güney Sudan'ın kendi kaderini tayin referandumunda ayrılmasının ardından Sudan'ın kuzeyi yerini bir güdük devlete bıraktı. O zamana kadar Afrika'nın ve Arap dünyasının yüzölçümü bakımından en büyük ülkesi olan Sudan, bu bölünme sonucunda topraklarının yaklaşık üçte birini kaybetmişti.

 Kaynakça 

Kategori:Siyaset bilimi terimleri
Kategori:Jeopolitik rekabet
Kategori:Uluslararası ilişkiler
Kategori:Siyasi coğrafya
Kategori:Siyasi tarih