Kur korumalı mevduat sistemi

Kur korumalı mevduat sistemi ya da kısa adıyla KKM, Türkiye'de 2021-2025 yılları arasında 44 ay boyunca uygulanmış bir sistemdir. Döviz kurundaki artışı durdurmak amacıyla devreye alınan sistemin, kur artışı durumunda kullanıcılara ödenecek farkın devlet bütçesinden karşılanması nedeniyle Türk maliyesini toplamda yaklaşık 60 milyar ABD doları (sistemin sona erdirildiği dönem itibarıyla 2,4 trilyon TL) zarara uğrattığı hesaplanmaktadır. 

KKM çerçevesinde gerçek kişiler, döviz mevduatlarını bozdurarak ya da mevcut TL mevduatlarını kullanarak varlıklarını vadeli KKM hesabına yatırmaları halinde TL mevduatlarını döviz alış kuru üzerinden dövize sabitleme, böylece kur artışı nedeniyle oluşabilecek zararlardan korunma olanağı elde etmişlerdir.

 Tarihçesi ve uygulanması 
KKM sistemi Türkiye'de 21 Aralık 2021 tarihinde, Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati'nin göreve gelişinin üçüncü haftasında başlatıldı. Sistemin ilan edilmesiyle Türk lirası, döviz kuruna karşı ilk aşamada yüzde 40 değer kazandı, ancak dolar kuru yaklaşık iki yıl sonra 30 liraya yaklaştı. Bu süreçte KKM'nin ekonomiye maliyeti ve zararı, muhalefet tarafından da sıklıkla gündeme getirildi. Mayıs 2023'teki seçimler sonrasında ekonomi yönetiminde yaşanan değişimle birlikte, KKM ödemelerinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından karşılanmaya başlaması, Merkez Bankası üzerinde ek bir yük oluşturdu.

Sistemle ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve TCMB Başkanı Hafize Gaye Erkan, KKM'nin sonlandırılması yönünde adımlar attı. Sistemden çıkışı teşvik etmek amacıyla Türk lirası mevduat faizleri artırıldı, KKM faizleri düşürüldü ve bankaların KKM hesapları için TCMB'ye yatırması gereken zorunlu karşılıklar yükseltildi. Ayrıca 1 Ocak 2024 tarihinden sonra KKM sisteminde yeni hesap açılamayacağı duyuruldu.

TCMB, 23 Ağustos 2025 tarihinde yaptığı açıklamayla KKM sisteminin sona erdirildiğini duyurdu. 

 Sistemin maliyeti 
KKM sisteminin Türkiye ekonomisine getirdiği maliyet, yalnızca ödenen para üzerinden değil, aynı zamanda aşırı düşük faiz ortamının devam etmesi, enflasyon ve dış denge problemleri gibi daha geniş çaplı etkiler üzerinden de değerlendirilmelidir. Ekonomist Hakan Kara'ya göre, KKM'nin asıl riski, aşırı düşük faiz ortamını uzatması ve buna bağlı olarak enflasyonun artması, döviz rezervlerinin zayıflamasıdır. Kamu kesiminin döviz pozisyonu da büyük bir açık vermiş, bu durum ekonomi için taşınması zor riskler oluşturmuştur.

Son olarak, KKM sistemi, Türk lirasıyla para biriktirenlerden Türk lirasıyla borç alanlara doğru bir kaynak transferi yaratmış, bu durum sabit gelirli kesimin alım gücünün hızla erimesine neden olmuştur.

 Kaynakça 

Kategori:Türkiye ekonomisi
Kategori:2021'de ekonomi
Kategori:2022'de ekonomi
Kategori:2023'te ekonomi
Kategori:2024'te ekonomi
Kategori:2021'de Türkiye
Kategori:2022'de Türkiye
Kategori:2023'te Türkiye
Kategori:2024'te Türkiye
Kategori:2025'te Türkiye
Kategori:2025'te ekonomi