Skurçe

Skurçe (Lazca: სკურჩე; okunuşu: "sk'urçe"), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin iline bağlı Borçka ilçesi sınırları içinde bir yerleşimdir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 489, ISBN 9789941478178. Farklı kaynaklarda Şkuruce, Skuruca, Skuruça olarak da geçer.

Tarihçe

Bir Laz köyü olan Skurçe'nin adı, "skuri" (სკური) ve "çe" (ჩე) kelimelerinden oluşur ve "ak pınar" anlamına gelir.Eter Beridze, Nigali (ნიგალი), Tiflis, 2009, s. 252.  ISBN 978-9941-409-02-8 1902 tarihli "Batum Haritası"nda da "Skuruja" (Skuruca) şeklinde kaydedilmiştir. Bu haritaya göre Skurçe, Sucuna ile Ohordia köylerinin yakınında yer alır.

Skurçe'nin bulunduğu Lazeti'nin doğu bölümü orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün Lazca bir ada sahip olması, buranın Osmanlı döneminden önce de bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Skurçe köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Lazistan sancağı içinde Beğlevan nahiyesine bağlıydı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 113 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Skurçe köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 226 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Murat Kaya, 1170 Nolu Gönye, Batum Sahil Köyleri Nüfus Defteri'nin Değerlendirmesi, Rize, 2013, s. 105-109   Yüksek lisans tezi.

Skurçe, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Şkuruce (شكوروجە) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada Skurçe, Lazistan sancağına bağlı Gönye nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu yerleşim Sucuna köyüyle birlikte kaydedilmiştir. Şkuruce ve Sucuna köylerinin nüfusu 100 hane ve 230 kişi olarak kaydedilmiştir. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte, Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu kayda geçirdiği bilinmektedir. Buradan hareketle bu iki yerleşimin toplam nüfusunun yaklaşık 460 kişiden oluştuğu söylenebilir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 380-381, ISBN 9789157871117.

Skurçe köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında "Skuruça" (Скуруча) olarak kaydettiği köy, Batum sancağının Gonio kazasına bağlı Kataphia nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Bu tarihte köyde sadece 3 hane kalmış. Bu üç hanede 10'u erkek ve 14'ü kadın olmak üzere 24 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Lazlardan oluşuyordu. Bu sırada Sucuna (Суджуна) ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir.

Rus idaresi sırasında, 1890'ların başlarında bölgede araştırma gezisi yapmış olan Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, bu yerleşimi Lazistan'ın köyleri arasında saymıştır. Skurçe (სკურჩე) şeklinde yazdığı köyde 5 hanenin bulunduğunu, köy halkının bir kısmının Osmanlı ülkesine göç ettiğini belirtmiştir.

Skurçe köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum, Artvin ve Batum sancaklarını Gürcistan'ın parçası sayan 7 Mayıs 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Skurçe köyü Türkiye'ye bırakıldı.

Skurçe, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ve daha sonraki genel nüfus sayımlarında ayrı bir köy olarak yer almamıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 622. Günümüzde, eski adı Beğlevani olan Güreşen köyünün bir mahallesidir.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 193.  ISBN 978-9941-0-8969-5

Kaynakça

Kategori:Borçka belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti