İsveç-NATO ilişkileri

İsveç, 7 Mart 2024'ten beri Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) bir üyesidir.

İsveç, NATO üyeliğine başvurmadan önce, Napolyon Savaşları'ndan bu yana askeri konularda tarafsızlık politikasını sürdürmüş, ardından "barışta tarafsızlık ve savaşta tarafsızlık" politikasını benimsemiştir. Ülke, her iki dünya savaşında da tarafsız kalmış (II. Dünya Savaşı sırasında çeşitli vesilelerle hem Almanya hem de Müttefik ülkelerle iş birliği yapmış) ve 1949'da kurulduğunda NATO'ya katılmamayı tercih etmiştir. Soğuk Savaş'ın ardından 1990'ların ortalarında ülke, NATO'nun Barış İçin Ortaklık (BİO) programına ve Avrupa Birliği'ne (AB) katılmıştır. AB üyeliği, ortak dış ve güvenlik politikasının benimsenmesini ve 2009'dan itibaren karşılıklı savunma maddesinin kabul edilmesini içerdiğinden, ülkenin tarafsızlığını fiilen sona erdirmiştir. Ancak, NATO üyeliğine yönelik kamuoyu desteği düşük kalmıştır.

2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesi kamuoyunda bir değişime yol açarak İsveç'in Finlandiya ile birlikte NATO üyeliğine başvurmasına neden oldu. İsveç, 7 Mart 2024'te NATO'ya üye oldu.

 Tarih 
 19. yüzyıl–1995: Tarafsızlık 
19. yüzyılda İsveç, büyük ölçüde İsveç'in Finlandiya'nın travmatik kaybı da dahil olmak üzere Finlandiya Savaşı'nda (1808-1809) ülke topraklarının üçte birinden fazlasının kaybedildiği Napolyon Savaşlarına dahil olmasının bir sonucu olarak bir tarafsızlık politikası benimsedi. Rusya'ya Bu noktadan itibaren Finlandiya, 1917'de bağımsızlığını kazanana kadar Rusya'nın bir parçası olarak kaldı. Sürekli olarak Napolyon karşıtı bir politika izleyen ve dolayısıyla savaşa neden olan İsveç kralı Gustav IV Adolf'a olan kızgınlık, 1809 Darbesi olarak bilinen bir darbeyi hızlandırdı. Yeni rejim kralı görevden aldı. Napolyon Savaşları'ndan bu yana, İsveç herhangi bir doğrudan silahlı çatışma başlatmadı ve ülke , Birinci Dünya Savaşı ve İkinci Dünya Savaşı sırasında tarafsız kaldı.

 1995-2022: Avrupa Birliği içinde uyumsuzluktan geçiş 
küçükresim| İsveç'in 1995'te Avrupa Birliği'ne katılımı
küçükresim|Avrupa'nın AB ve NATO üyeliğini gösteren harita
İsveç'in 1995 yılında Avrupa Birliği'ne katılması, tarafsızlığın ilke olarak ortadan kaldırıldığı anlamına geliyordu. Katılımın ardından İsveç, AB'nin Ortak Dış ve Güvenlik Politikasına katıldı. 2009 yılında Lizbon Antlaşması'nın yürürlüğe girmesinden bu yana, AB karşılıklı dayanışma maddesi, diğer AB üye ülkeleri ile birlikte İsveç için de geçerli oldu.

 Başvuru 
Onay süreci, Finlandiya ve İsveç'in 29 Haziran 2022'de Madrid'de düzenlenen NATO zirvesinde üyeliğe davet edilmesiyle başladı. 4 Temmuz'da üyelik müzakereleri yapıldı ve 5 Temmuz'da Brüksel'de Katılım Protokolleri imzalandı.

küçükresim|upright=1.36| İsveç'in katılım protokolünü onaylayan (krem) ve (kırmızı) onaylamayan NATO üyeleri

 2024-günümüz: İsveç'in NATO üyeliği 
küçükresim|Finlandiya Kıyı Jaegers'ı, Mart 2024'teki NATO Steadfast Defender 2024 tatbikatı sırasında Amerikan amfibi gemisi USS Gunston Hall'dan İsveç CB90 sınıfı hızlı saldırı gemisine ekipman yüklüyor
11 Mart'ta NATO karargahında bayrak çekme töreni düzenlendi ve 18 Mart'ta İsveç iki tören düzenledi:
Biri Stockholm'deki Riksdag Binası'nın dışında ve diğeri Yüksek Komutan'ın ev sahipliği yaptığı Karlberg Sarayı'nda.url=https://www.riksdagen.se/sv/aktuellt/aktuelltnotiser/2024/mars/8/pressinbjudan-ceremoni-med-anledning-av-sveriges_cms900dd432-197b-4c71-8026-6c6e45744663sv/ 

İsveç'in (Finlandiya'ya ek olarak) NATO üyeliği Baltık Denizi'nin stratejik durumunu büyük ölçüde değiştirdi.
İsveç'in üyeliği, aksi takdirde izole edilebilecek ve Suwałki koridoruna yapılacak bir saldırıyla çevrelenebilecek olan Baltık ülkelerine yanıt olarak NATO'nun erişimini kolaylaştırıyor.

küçükresim| Finlandiya ve İsveç büyükelçileri NATO'ya katılım başvurularını Genel Sekreter Jens Stoltenberg'e sundular.

 Ayrıca bakınız 
 İsveç'in dış ilişkileri
 NATO'nun dış ilişkileri
 NATO'nun Genişlemesi
 Barış İçin Ortaklık
 Avrupa Birliği-NATO ilişkileri
 İsveç'te insan hakları
 Finlandiya-İsveç ilişkileri
 Finlandiya-NATO ilişkileri

 Kaynakça 

Kategori:NATO'nun ilişkileri
Kategori:İsveç'in dış ilişkileri
Kategori:İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar