Şavmta Kilisesi

Şavmta Kilisesi (Gürcüce: შავმთას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Şenköy'de eski bir kilisedir. Yıkılmış olan kilisenin taşlarının bir kısmı Çoraklı Köyü Camii'nin inşasında kullanılmıştır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 29.  ISBN 978-9941-9123-9-9

Tarihçe

Şavmta Kilisesi, eski bir Gürcü yerleşimi olan Şavmta köyünün kilisesiydi. Köyün yer aldığı Şavşeti bölgesi 16. yüzyılın ortalarında Osmanlıların eline geçmiştir. Şavmta köyünün Müslüman olmasıyla kilisenin cemaatinin kalmadığı, kilisenin de zaman içinde yıkıldığı anlaşılmaktadır. 1904 yılında Şavşeti bölgesini gezmiş olan Nikolay Marr, Şavmta Kilisesi'nin yıkılmış olduğunu, duvarlarından geriye sadece apsis duvarının kuzey parçasının kaldığını, kilisenin kaplama taşlarının köylüler tarafından sökülüp alındığını yazmıştır.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (Gürcüce), Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 149.  ISBN 978-9941-434-11-2. Nitekim Çoraklı Köyü Camii 1896 yılında inşa edilmiş, bu kilisenin kesme taşları caminin temelinde kullanılmıştır.Fatih Harun Yıldız, Artvin İli Şavşat İlçesi Camilerinde Ahşap Süsülemer, Samsun, 2021, s. 30.  Yüksek lisans tezi Kilisenin yıkılıp caminin inşa edildiği yıllarda Şavşat bölgesi Rus idaresinde bulunuyordu ve Şavmta Garkloba köyünün bir mahallesiydi.

Mimari

Şavmta Kilisesi'nin mimari özellikleri bilinmektedir. Dolgu duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan bu yapıdan geriye yuvarlak formlu apsis duvarının bir kısmı kalmıştır. Şavmta Kilisesi'nin büyükçe bir yapı olduğu, duvarlarının kesme taşlarla kaplandığı Nikolay Marr'ın tespitinden ve Çoraklı Köyü Camii'nde kullanılan taş malzemeden bilinmektedir. Duvarların dolgusunda moloz taşlar, bu duvarın dış yüzeyinin kaplamasında ise pembemsi kesme taş kullanılmıştır. Kaplamaya sahip duvardan bugüne sadece bir metrekarelik bir bölüm kalmıştır. Kilisenin penceresinin kenar süslemelerine ait oymalı pembemsi taşlar caminin güney duvarında yer alır. Kilisenin penceresinin oymalı taşlarının üst kısmı ise, caminin bodrum katının penceresinin kenarlarına, kilisenin penceresinin aynı taştan hazırlanmış alt kısmı da caminin duvarına konmuştur. Kilisenin penceresine ait oymalı başka taşlar ile kilisenin kesme taşları caminin aynı duvarında bulunmaktadır. Bu taşlardan birinde kırmızı, mavi ve yeşil boya izlerinin bulunması, Şavmta Kilisesi'nin duvar resimlerine sahip olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 171, ISBN 9789941478178.

Kaynakça

Kategori:Artvin ilindeki kiliseler
Kategori:Artvin ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri
Kategori:Şavşat'taki yapılar
Kategori:Tao-Klarceti