Vasil Kınçov

Vasil Kınçov (Bulgarca: Васил Кънчов; 26 Temmuz 1862, İvraca – 6 Şubat 1902, Sofya), 1902 yılında Bulgaristan Millî Eğitim Bakanlığı yapmış Bulgar öğretmen, siyasetçi, coğrafyacı ve yazardır. 1892-93 eğitim yılında Selanik Bulgar Erkek Lisesinin müdürlüğünü yapmış; başmüfettişlik, milletvekilliği, meclis başkanvekilliği gibi görevlerde bulunmuştur. 1902 yılında suikast sonucu makamında ölmüştür.

 Hayatının erken dönemi ve eğitimi 
Vasil Kınçov, 1862 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun İvraca şehrinde doğdu. Sekizinci sınıfı tamamlamasının ardından belediyenin sağladığı bursla Lom Lisesinde eğitim gördü, üstün başarıyla 1884 yılında mezun oldu ve muallimlik yapmak üzere memleketine döndü. Ertesi yıl kimya okumak üzere devlet bursuyla Harkiv'e gitti. Fakat Kasım 1885 tarihinde Sırp-Bulgar Savaşı patlak verince eğitimini yarıda kesti ve gönüllü olarak orduya katılmak niyetiyle ülkesine döndü. Kısa süren savaştan sonra kimya teknolojisi alanında eğitim görmek için Almanya'ya gitti. Ama 1888 yılında romatizma hastalığının tedavisi için Tirol'e gitmesi üzerine burs hakkını kaybetti ve mezun olamadı.

Kariyeri

Sofya'da kısa süre öğretmenlik yaptıktan sonra 1888'in eylül ayında, o dönemde Osmanlı toprakları sınırlarında bulunan Selanik'e gitti. Sonraki yıllarda, merkezi İstanbul Ortaköy'de bulunan Bulgar Eksarhlığı'nın himayesinde Makedonya'da yürütülen Bulgar eğitim ve aydınlanma davasında faal olarak rol üstlendi.
upright=1|küçükresim|right|Bulgar Erkek Lisesi öğretmenleri (1888–1889)
1888-1891 yılları arasında Selanik Bulgar Erkek Lisesinde kimya öğretmenliği yaptı, 1891 yılında Serez bölgesindeki Bulgar okullarının müdürü olarak tayin edildi. 1892-1893 eğitim yılında Selanik Bulgar Erkek Lisesinin müdürlüğüne getirildi. Burada, Bulgar Kız Lisesinde öğretmen olan Hristina Baltacieva ile evlendi.
upright=1|küçükresim|right|Vasil Kınçov'un öğretmen eşi Hristina Baltacieva-Kınçova

Vasil Kınçov, öğretmenliğinden arta kalan zamanda Makedonya'yı dolaşmaya başladı. Ziyaret ettiği yerlerin etnografyasını, tarihini, coğrafyasını ve sosyal hayatını gözlemledi ve bu gözlemlerinden bilgiler derledi. Yaptığı bu araştırma ve faaliyetler Eksarh I. Yosif'in dikkatini çekti. Eksarh Yosif, saha çalışmalarında kolaylık sağlanması amacıyla Kınçov'u Makedonya bölgesindeki bütün Bulgar mekteplerinden sorumlu başmüfettiş görevine getirdi. Müfettişlik görevi Kınçov'a daha çok araştırma yapma imkânı sağladı.

Dolaştığı yerleşimlerle ilgili veri topladı, gözlemler yaptı ve yazdıklarını vakit kaybetmeden çeşitli dergilerde ve gazetelerde insanların ve bilimin hizmetine sundu.

1897 yılında başmüfettişlik görevinden istifa etti ve ülkesine döndü, başkente yerleşti. Bulgaristan'da, siyasetin istikrara kavuşamadığı bir dönem yaşanıyordu. İlerici Liberal Parti'nin teklifi üzerine Kınçov, partiye katıldı. 1899 ve 1901 seçimlerinde Vraça'dan milletvekili seçildi, bir süre meclis başkanvekilliği yaptı. Bu sırada üyesi olduğu, daha sonra Bulgar Bilimler Akademisine dönüşecek olan kurumun çalışmalarına destek verdi.

1902'in hemen başında Dr. Stoyan Danev'in kurduğu kabinede Millî Eğitim Bakanlığı görevine getirildi. Kabineye katılmasının ardından başbakan, "kabine daha büyük ağırlık kazandı," diyerek Kınçov'a dikkat çekti. Fakat bakan koltuğuna oturmasından bir ay bile geçmemişken, güvenliğin bir boşluğundan istifade ederek makam odasına giren akli dengesi bozuk bir öğretmen tarafından kurşunlanarak öldürüldü.

Anadolu seyahati
1899'un başında bir Bulgar dergisinin sağladığı maddi destekle İstanbul'a giden Vasil Kınçov, Marmara'nın Avrupa yakasını araştırmayı ve gözlemlemeyi planlıyordu fakat tam anlamıyla bir neden belirtmeden anılan bölgeye yapacağı ziyareti erteledi ve denizin Anadolu yakasında Manyas Gölü civarında bulunan Bulgar yerleşimlerini dolaşmaya karar verdi.

9 gün süren seyahatinin neredeyse her anını yazdı. İlk önce İstanbul'dan Mudanya'ya, sonra Bursa'ya, ardından Karacabey'e, Bandırma'ya ve en son da Gönen'e gitti; Bulgar aileler ile görüştü, köylerin yapılarını inceledi, ibadethaneleri araştırdı. Yazdıkları seyahatname diye adlandırılabilecek özellikleri taşıyordu. Bu seyahatname, Prof. Dr. Hüseyin Mevsim tarafından Türkçeye çevrildi ve ilk baskısı Yeditepe Yayınları'ndan 2021 yılında yapıldı.

 Hakkında söylenenler
IMRO'nun kurucularından biri olan Ivan Hacinikolov, Kınçov'un Makedonya'yı Bulgarlaştırmak için Selanik'e öğretmen olarak geldiğini iddia etti. Hacinikolov, Makedonya'nın uzun süredir Bulgar olduğu ve Makedon Bulgarların uzun süredir bunun için çalıştıklarını da ifade etmiştir.

 Ölümü 
Vasil Kınçov, göreve gelmesinden çok kısa bir süre sonra, 6 Şubat 1902 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığı makamında akli dengesi bozuk bir öğretmen tarafından kurşunlanarak öldürülmüştür.

 Mirası 

Öğrencisi Ivan Krajnichanets onun hakkında şöyle yazmıştır:

Antarktika'nın Loubet Sahili'ndeki Kanchov Zirvesi, adını Vasil Kınçov'dan almıştır.

Vratsa'da Vasil Kançov'un adını taşıyan bir okul bulunmaktadır ve Sofya'da bir caddeye adı verilmiştir (). 5 Aralık 2012 tarihinde memleketinde Kınçov için yapılmış olan anıtın açılışı yapılmıştır.

Kınçov'un torunu Fransız sanat tarihçisi ve bizantolog Tania Wellmans'tır.

Çalışmaları ve eserleri

Vasil Kınçov, bu kısa ömrüne birçok eser ve çalışma sığdırdı ve bir öğretmen ve müfettiş olarak sayısız hizmette bulundu. Öğretmenliğinin yanı sıra Makedonya'yı tüm yönleriyle, coğrafyasından sosyolojisine kadar gözlemledi, araştırdı ve yazdı. Bu araştırmalarla ilgili 100 civarında dosyanın yalnızca küçük bir kısmını yayımlayabildi.

Başlıca eseri 1900 yılında yayımladığı Makedonya. Etnografya i Statistika (Makedonya'nın Etnografyası ve İstatiği) bölgede yaşayan Bulgar unsurlarıyla ilgili ilk bütünsel istatistiktir. Çok geçmeden bu kitap Fransızcaya da tercüme edildi. Sadece Kınçov'un kişisel gözlem ve tespitlerini değil, aynı zamanda konuya dair yapılmış çalışmalar ve yabancı seyyahların notlarını da içermesinden dolayı, bugün bile Makedonya'yı araştıran herkesin ilk başvurduğu kaynak olma özelliğini taşır.

Kınçov, Makedonya'daki Manastır, Prespa, Ohri, Köprülü ve özellikle de Üsküp gibi yerleşimlerle ilgili belgesel niteliği de taşıyan çalışmalar yaptı. Bu eserler, yazarın yolculuk notları olarak da değerlendirilir. Kınçov'un neredeyse bütün araştırmaları Makedonya bölgesini kapsamaktadır.

Kitapları

Orohydrography of Macedonia 1911 ("Орохидрография на Македония").
The region of Bitola, Prespa and Ohrid. Travel notes.. 1890 ("Битолско, Преспа и Охридско. Пътни бележки").
The present and the past of the town of Veles. 1892 ("Сегашното и недавнашното минало на гр. Велес").

Galeri

 Notlar 

Kaynakça

 Genel 

Kategori:Osmanlı Bulgarları
Kategori:Bulgar yazarlar
Kategori:Bulgar siyasetçiler
Kategori:1862 doğumlular
Kategori:Suikast sonucu ölenler
Kategori:1902'de ölenler
Kategori:Bulgar bilim insanları
Kategori:Bulgar Bilimler Akademisi üyeleri
Kategori:19. yüzyıl bilim insanları
Kategori:20. yüzyıl bilim insanları
Kategori:20. yüzyıl Bulgar yazarları
Kategori:Bulgaristan'da ateşli silahtan ölenler
Kategori:Bulgaristan'da cinayet sonucu ölenler