Apofoni

Apofoni, dilbilimde, bir kelime içinde dilbilgisi bilgisini (genellikle çekimsel) gösteren herhangi bir değişimdir.

 Örnekleme 
Apofoni, İngilizcede aşağıdaki gibi ilgili sözcükleri üreten iç sesli harf değişimleri olarak örneklenmiştir:

 sing, sang, sung, song
 bind, bound
 blood, bleed
 brood, breed
 doom, deem
 food, feed
 lie, lay
 rise, rose, risen
 weave, wove
 foot, feet
 goose, geese
 tooth, teeth

Bu sesli harflerdeki fark, çeşitli şekillerde zaman veya görünüş(aspekt) (örneğin sing/sang/sung), geçişlilik (rise/raise), sözcük türü (sing/song) veya dilbilgisel sayı (goose/geese) açısından bir farklılığa işaret eder.

Bu ses dönüşümlerinin dilbilgisel olarak işlev gördüğü, genellikle dilbilgisel soneklere (dış bir değişiklik) eşdeğer oldukları  görülebilir. Aşağıdakileri karşılaştırın:
geniş zamangeçmiş zamanjumpjumpedsingsangtekilçoğulbookbooksgoosegeese
i ve a arasındaki sesli harf değişimi, sing/sang çiftinde şimdiki zaman ile geçmiş zaman arasındaki farkı gösterir. Burada geçmiş zaman, a sesli harfiyle gösterilir, tıpkı geçmiş zamanın -ed geçmiş zaman ekiyle jump fiilinde gösterildiği gibi. Aynı şekilde, books sözcüğündeki çoğul ek -s, kaz kelimesindeki ee sesli harfinin varlığıyla aynı gramer işlevine sahiptir

Ünsüzler de dilbilgisel olarak kullanılan şekillerde değişebilir. Bir örnek, birbiriyle ilişkili anlamlara sahip olan ancak ünlü sonrasında gelen bir ünsüzün seslendirilmesinde farklılık gösteren fiil-isim çiftlerinin İngilizce kalıplarıdır:
Fiil
ötümlüİsim
ötümsüzadviseadvicebelievebeliefbreathe (seslendirme: /briːð/)breath (seslendirme: /brɛθ/)givegifthouse (seslendirme: /haʊz/)house (seslendirme: /haʊs/)liveliferiveriftuse (seslendirme: /juːz/)use (seslendirme: /juːs/)weaveweftwreathe (seslendirme: /riːð/)wreath (seslendirme: /riːθ/)
Çoğu apofoni örneği, tarihsel olarak, asimilasyona neden olan ortam kaybolduğunda daha sonra gramerleşen (veya morfolojik hale getirilen) fonolojik asimilasyona bağlı değişikliklerden gelişir. İngilizce goose/geese ve breath/breathe için örnekleri için durum böyledir.

Kategori:Dilbilim
Kategori:Fonoloji