Azerbaycan'da Hristiyanlık

Azerbaycan'da Hristiyanlık bir azınlık dinidir. 280.000 ila 450.000 (%3,1 – %4,8) arasında tahmin edilen Hıristiyanlar çoğunlukla Rus ve Gürcü Ortodoks ve Ermeni Apostoliktir. Ayrıca, büyük çoğunluğu Müslüman kökenli olan küçük bir Protestan Hristiyan topluluğu da bulunmaktadır.  Güncel tahminlere göre Hristiyanların payı %2,6–%3 civarındadır.

 Tarihi 
Hristiyanlık, yeni dönemin ilk yıllarında bugünkü Azerbaycan topraklarına yayılmıştı. Bu dönemin ilk aşaması, Kudüs'ün ilk patriği olan Yegub'un kutsaması ile yeni dini yayan Havariler Bartholomew ve Thaddeus (Ermenistan'ı Hristiyanlaştıranlarla aynı kişiler) dönemi olarak adlandırılmaktadır.

Bugün Azerbaycan'daki tarihî kilise mirası içinde Kafkas Albanyası (Alban) geleneğine atıf yapan Udi topluluğu, Gürcü Ortodoks mirası ve Rus İmparatorluğu dönemi Alman-Lutheran izleri birlikte yer alır. Udi geleneği 2003'te resmî olarak “Alban-Udi Hristiyan Dini Cemaati” adıyla yeniden tescil edilmiştir; Şeki'nin Kiş köyündeki tarihî kilise 2000–2003 arasında Norveç destekli bir projeyle restore edilmiştir.
sağ|küçükresim|upright=0.91| Bakü'deki Başmelek Mikail Kilisesi'ndeki Aziz Mary Kafkasya'nın Koruyucusu ikonu.

 Doğu Ortodoksluğu 
Azerbaycan'da Doğu Ortodoks Hristiyanlığının taraftarları çoğunlukla etnik Ruslar ve Gürcülerdir. Rus Ortodoks toplulukları, Azerbaycan'daki Rus Ortodoks Kilisesi'ne bağlıdır. Azerbaycan'ın tüm toprakları, Bakü'deki Kutsal Mür Taşıyıcılar Katedrali merkezli Bakü ve Azerbaycan Rus Ortodoks Piskoposluğu dini yargı yetkisi altında bulunmaktadır.

 Oryantal Ortodoksluk 
küçükresim|Bakü Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi
Azerbaycan'da Doğu Ortodoks Hristiyanlığının taraftarları çoğunlukla etnik Ermenilerdir. Ermeni Apostolik Kilisesi'nin şu anda Dağlık Karabağ Cumhuriyeti dışında bir cemaati yoktur. Savaşın patlak vermesinden önce, Ermeniler ülkedeki en büyük Hristiyan nüfusu oluşturuyordu. Bugün Azerbaycan'daki Ermeni kiliseleri, yoğun Ermeni göçü ve Azerbaycan saldırılarından korkma nedeniyle kapalı durumdadır.United States Department of State, Country Reports on Human Rights Practices for 1992 (Washington: U.S. Government Printing Office, February 1993), p. 708 Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında, dini ayrımcılığa karşı anayasal güvencelere rağmen, Azerbaycan'ın her yerinde Ermeni Apostolik Kilisesi'ne karşı çok sayıda vandalizm vakası bildirilmiştir.Memorandum from the Lawyers Committee for Human Rights to John D. Evans, Resource Information Center, 13 June 1993, p. 4. 1990'da Bakü pogromunun zirvesinde, Ermeni Aziz Krikor Aydınlatıcı Kilisesi ateşe verilmişti,Implementation of the Helsinki Accords: Human Rights and Democratization in the Newly Independent States of the former Soviet Union" (Washington, DC: U.S. Congress, Commission on Security and Cooperation in Europe, January 1993), p. 116 ancak 2004'te restore edilen kilise günümüzde hâlâ kullanılmamaktadır.

 Diğer mezhepler 
Azerbaycan’da Katolik Kilisesi'nin sadece bir cemaat bulunmaktadır: 2007'de Bakü'de bir kilise açılmıştır.

Azerbaycan'da ayrıca on bir Molokan topluluğu vardır. Molokanlar, diğer Protestanlar gibi inançlarını İncil'e odaklayan ve kilise hiyerarşisini reddeden bir Protestan azınlıktır. Ayrıca, muhtemelen 7.000'den az Protestan cemaati olan bir Alman Lutheran topluluğu da vardır. Azerbaycan'daki Baptist Birliği'nin eski genel sekreteri Pastor Elnur Jabiyev'e göre, 2010 yılına kadar Bakü'de sekiz veya dokuz evanjelik kilise vardı, ancak bunların da açıkça bir araya gelmesi yetkililer tarafından engellenmektedir.

Nüfusun tahminen %2,5'u Rus Ortodoks Kilisesi'ne mensup (1998) kişilerden oluşur. Azerbaycan'daki Rus Ortodoks Kilisesi, Bakü Piskoposluğu'na ve Azerbaycan'da bir temsili olan Hazar bölgesine sahiptir. Ünlü Rus kiliseleri arasında Başmelek Mikail Kilisesi ve Kutsal Mür Taşıyıcılar Katedrali bulunmaktadır. Bir zamanlar büyük olan Bakü'deki Aleksandr Nevski Katedrali, 1937'de Stalinizm etkisinde komünistler tarafından yıkıldı.

2003 yılında kurulan Arnavut-Udi Kilisesi Azerbaycan'daki Udi azınlığına mensuptur.

Ayrıca Gürcü Ortodoks cemaati ve kiliseleri de bulunmaktadır.

 Ayrıca bakınız 
 Alban Havari Kilisesi
 Bakü ve Azerbaycan Piskoposluğu
 Azerbaycan'da Gürcü Ortodoks Kiliseleri
 Azerbaycan'da Katolik Kilisesi
 Malakanlar
 Azerbaycan'da din
 Hristiyan nüfusa göre ülkelerin listesi

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 


 Adherents.com - Religion by Location: Azerbaijan


Kategori:Azerbaycan'da Hristiyanlık