Tisserand parametresi

Tisserand parametresi ya da Tisserand değişkeni büyük çaptaki tutarsız nesneler ile daha küçük cisimlerin bazı yörünge öğeleri (yarı büyük eksen, dışmerkezlik ve yörünge eğikliği) göstergeleri kullanılarak hesaplanan bir değerdir. Farklı türdeki yörüngeleri birbirinden ayırt etmek için kullanılmaktadır. Bu terim Fransız astronom Felix Tisserand onuruna adlandırılmış ve fizikte birbirinden kütle olarak farklı olan üç cismin hareketlerinin çözümlenmesi amacıyla ortaya atılan üç cisim problemi kapsamında uygulanmaktadır.

 Tanımı 
Yarı büyük ekseni , dışmerkezliği  ve yörünge eğikliği  olan bir küçük cisim için yarı büyük ekseni   daha büyük olan daha büyük bir cisim karşısındaki tedirginliğinin hesaplanabilmesi aşağıdaki şekilde yapılmaktadır:



Tisserand parametresinin yarı korunumu, kuyruklu yıldız veya asteroit gibi gözlemlenen yörüngeli bir cismin daha önce gözlemlenen yörüngeli cisimle aynı olup olmadığını belirlemek için kullanılan Tisserand kriteri kapsamındaki, üçüncü cisim ikinci ve daha küçük (tedirgin) kütleden uzak olduğunda korunan yörünge parametrelerinin bir fonksiyonunu tanımlayan Tisserand ilişkisi olarak adlandırılan başka bir formülü verir.

 Uygulama 

 Tisserand'ın büyük kütleli bir tedirgin edici cisim olarak Jüpiter'e göre hesaplanan parametresi olan ve TJ biçiminde gösterilen formülü Jüpiter ailesindeki kuyruklu yıldızlarla (tipik olarak  ) diğer asteroitleri (tipik olarak  )birbirinden ayırt etmek için sıklıkla kullanılır.
 Damokloidlerin küçük gezegen grubu, Jüpiter Tisserand'ın 2 veya daha düşük () parametresi ile tanımlanmaktadır. 
 Etkileşimden (karşılaşma) önce ve sonra parametrenin kabaca sabit değeri, gözlemlenen yörüngedeki bir cismin daha önce Tisserand kriterinde gözlemlenenle aynı olup olmadığını belirlemek için kullanılır.
 Tisserand'ın parametresinin yarı korunumu, dış Güneş Sistemi'nin keşfi için yerçekimi yardımını kullanılarak elde edilebilecek yörüngeleri kısıtlar.
 Tisserand'ın Neptün'ün kütlesine ve yörüngesine göre hesaplanmış bir parametresi olan TN'nin, dağınık disk yakınlarından Güneş Sistemine doğru saçılmış (yani Neptün'den etkilenen) nesnelerle, dağınık diskin dışına doğru saçılan trans-Neptün nesnelerini (Neptün'den etkilenmeyen; örneğin 90377 Sedna ) birbirinden ayırt etmek amacıyla kullanılması önerilmiştir.
 Tisserand'ın parametresi, yörüngedeki yıldızların hareketlerini kullanarak Samanyolu'nun merkezindeki orta kütleli bir kara deliğin varlığını anlamak için kullanılabilir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 David Jewitt'in Tisserand'ın parametresiyle ilgili sayfası  
 Tisserand kriteri 

Kategori:Yörüngeler
Kategori:Astrofizik