Plaka içi deprem

Plaka içi deprem terimi, bir tektonik plakanın iç kısımlarında meydana gelen çeşitli depremleri ifade eder; bu, tektonik bir plakanın sınırında meydana gelen bir levhalar arası depremin tersidir. Plaka içi depremler, özellikle mikro plakalarda meydana geldiğinde genellikle "katman içi depremler" olarak adlandırılır.

Plaka içi depremler, daha tanıdık hali olan sınırda bulunan levhalar arası depremlere kıyasla nispeten daha nadirdir. Plaka sınırlarından uzaktaki yapılar sismik güçlendirmeden yoksun olma eğiliminde olmasından dolayı büyük plaka içi depremler ağır hasara neden olabilir. Zarar veren levha içi depremlerin örnekleri, 2001'deki yıkıcı Gujarat depremi, 2012 Hint Okyanusu depremleri, 2017 Puebla depremi, New Madrid, Missouri'deki 1811–1812 depremleri ve Güney Carolina, Charleston'daki 1886 depremidir.

 Tektonik plakalar içindeki fay zonları 
Dünyanın yüzeyi yedi birincil ve sekiz ikincil tektonik plakadan ve ayrıca düzinelerce üçüncül mikroplakadan oluşmaktadır. Büyük plakalar, kabuğun altındaki mantonun içindeki konveksiyon akımları nedeniyle çok yavaş hareket eder. Hepsi aynı yönde hareket etmedikleri için, plakalar genellikle doğrudan çarpışır veya birbirleri boyunca yanal olarak hareket eder, bu da depremleri sıklaştıran tektonik bir durumdur. Plaka içi çevrelerde nispeten daha az sayıda deprem meydana gelir; çoğu depremler plaka kenarlarına yakın faylarda meydana gelir.

Tanıma göre, plaka içi depremler levha sınırlarının yakınında değil, levhaların normal olarak durağan iç kısımlarında bulunan faylar boyunca meydana gelir. Bu depremler genellikle antik başarısız yarıkların bulunduğu yerlerde meydana gelir. Çünkü bu tür eski yapılar, bölgesel tektonik gerilime uyum sağlamak için kolayca kayabileceği yerkabuğunda bir zayıflık gösterebilmektedir.

Levha sınırlarına yakın depremlerle (mega bindirmeli depremler) karşılaştırıldığında, benzer büyüklükteki plaka içi depremler daha fazla sismik enerji yaymaktadır. Bu nedenle "sismik enerji", Mw'yi hesaplamak için kullanılan sismik momente kıyasla bir depremin potansiyel makrosismik etkileri için daha iyi bir ölçü olarak kabul edilir." citing Choy, G.L.; Boatwright, J.; Kirby, S., 2002. The radiated seismic energy and apparent stress of interplate and intraslab earthquakes at subduction-zone environments: Implications for seismic hazard estimation, in The Cascadia subduction zone and related subduction systems–Seismic structure, intraslab earthquakes and processes, and earthquake hazards, Open-File Report 02–328, pp. 107–114, eds Kirby, S.H.; Wang, K.; Dunlop, S., US Geological Survey, Menlo Park, CA.

 Hasarları 
Birçok şehir, nadir, büyük bir levha içi depremin sismik riskiyle yaşamaktadır. Bu depremlerin nedeni genellikle belirsizdir. Çoğu durumda, sebebiyet veren hata derinlere gömülmüştür ve bazen hiçbir zaman bulunamaz bile. Bazı çalışmalar, antik fay zonları boyunca yerkabuğuna doğru hareket eden sıvıların neden olabileceğini göstermiştir. Bu tür durumlarda, özellikle tarihsel zamanlarda yalnızca bir deprem olmuşsa, belirli bir şehir için tam sismik tehlikeyi hesaplamak zordur. Bu depremleri tetikleyen fay mekaniğinin anlaşılmasında bazı ilerlemeler kaydedilmektedir.

Plaka içi depremler, eski fay zonlarıyla ilgisiz olabilir ve bunun yerine buzlanma veya erozyondan dolayı da kaynaklanabilir.

 Kaynakça 

Kategori:Deprem türleri