Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı

Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı (IOI - International Olympiad in Informatics), lise öğrencilerinin yarıştığı bir bilgisayar olimpiyatıdır. İlk kez 1989 yılında Bulgaristan'ın Pravetz kentinde düzenlenen olimpiyat, şu anda ülke bazında en çok katılım gösterilen ikinci bilim olimpiyatıdır.

 Amaç 
Olimpiyattaki amaçlar:

 Bilişim alanında üstün yetenekli gençleri keşfetmek, teşvik etmek, bir araya getirmek, yarıştırmak ve takdir etmek.
 Bilgisayar bilimcileri ve bilişim eğitimcileri arasında dostane uluslararası ilişkileri geliştirmek.
 Bilişim disiplinini gençlerin dikkatine sunmak.
 Ortaöğretim kurumlarındaki öğrenciler için bilişim yarışmalarının düzenlenmesini teşvik etmek.
 Ülkeleri kendi ülkelerinde gelecekte bir IOI düzenlemeye teşvik etmektir.

 Yarışma Yapısı 
küçükresim|IOI 2006'daki bir yarışma odası
Yarışma iki gün üst üste yapılır. Her gün verilen 3 adet algoritmik problemin öğrenciler tarafından 5 saatte çözülmesi beklenir. Her öğrenci kendi başına çalışır ve yalnızca sahip oldukları bilgisayarla ve başka herhangi bir yardıma izin verilmeden problemleri verilen sürede çözmeleri gerekmektedir.

Her ülke kendi ulusunu temsil etmesi için en fazla 4 yarışmacıdan oluşan bir takım seçer ve yarışmacılara takım lideri ve lider yardımcısı eşlik eder.

IOI 2010'da ilk defa yarışmacıların gerçek zamanlı geçici sonuçlarının olduğu bir puan tablosu vardı. Bu sayede yarışmada gönderilen cevaplar, çok hızlı bir biçimde puanlanacak ve yarışmacının kendisine gösterilerek yarışma anında cevabını değiştirerek puanını yükseltme imkanı buldular.

küçükresim|IOI 2007'deki bir yarışma odasının girişi

IOI 2012 yılından beri yarışmayı izlemek ve geliştirmek için Yarışma Yönetim Sistemi (CMS) kullanılıyor.

İki yarışma gününden alınan puanlar her yarışmacı için ayrı ayrı toplanır. Ödül törenlerinde yarışmacılara toplam puanlarına göre madalya verilir. Madalyalar sadece ilk %50'ye giren öğrencilere veriliyor; altın : gümüş : bronz : madalya yok oranı 1:2:3:6'dır.

IOI 2010'dan önce en az 1 madalya alamayan ülkelerin puanları açıklanmıyordu. Bu sebepten madalya alamayan ülkeler kendisini diğer ülkelerle kıyaslayamıyordu. Ancak 2010'dan sonra resmî sonuçlar hâlâ açıklanmamasına rağmen bütün ülkeler puanlarını puan tablosundan öğrenebiliyor ve karşılaştırma yapabiliyor.

 Yarışma katılımı 
Analizler, kadınların yarışmada %77,90'ının; erkeklerin ise %49,20'sinin madalya alamadığını gösteriyor. Ortalama kadın katılımı 1989-1994 yıllarında %4,4; 1994-2014 yıllarında ise %2,2 olarak ölçülmüştür.

IOI Başkanı Richard Forster, rekabetin kadınları cezbetmediğini ve ne kadar çalışmalarına rağmen sorunun ne olduğunu dahi anlamakta güçlük çektiklerini dile getiriyor.

İran'da düzenlenen IOI 2017'de İsrail yarışmacıları olimpiyata katılamadıkları için Rusya'da yapılan saha dışı bir yarışmaya katıldılar. Aynı anda Zhezheng Luo adında bir oyuncu vize alamaması sebebiyle ABD takımında katılamadı. Ancak Çin'den seyahat etti ve altın madalya alıp olimpiyatta 3'üncü oldu.

Azerbaycan'da düzenlenen IOI 2019'da Ermenistan takımı, iki ülke arasındaki anlaşmazlık nedenyile verilen bütün garantiler ve ev sahibinin resmî davetine rağmen yarışmaya katılmadı.

Başlangıçta Singapur'un ev sahipliği yapması beklenen IOI 2020 ve IOI 2021, COVID-19 pandemisi sebebiyle çevrimiçi yarışma şeklinde yapıldı.

Endonezya'da yapılan IOI 2022 ise yarışmacıların %25'inin çevrimiçi katıldığı hibrit bir yarışma olmuştur.

 Katılımcı sayıları 
2022'de Endonezya'da düzenlenen ISO 2022'nin katılımcı verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Takım(lar)Takım LideriLider YardımcısıYarışmacıMisafirUzaktan GörevliYönetimDavetli MisafirYüz YüzeÇevrimiçiYüz YüzeÇevrimiçiYüzYüzeÇevrimiçiYüzYüzeÇevrimiçiYüzYüzeÇevrimiçiYüz YüzeÇevrimiçiArjantin101040000000Ermenistan101040000000Avusturya101040000000Azerbaycan101040000100Bangladeş101040000000Belçika101040000000Bolivya101040001000Bosna Hersek101040000000Brezilya101040101000Bulgaristan101040000000Kanada101040001000Şili101040001000Kolombiya101040000000Kıbrıs101040000000Çekya101040001000Danimarka101040000001Dominik Cumhuriyeti100010200000Mısır101040002110El Salvador101040000000Estonya101040000000Finlandiya100040000000Fransa101040100000Gürcistan101040200000Almanya101040000000Yunanistan101040000000İzlanda101030000000Hindistan101040000000Endonezya202080804000İran101040101001İrlanda101040000000İtalya101040000000Japonya101040200020Kazakistan101040000000Kırgızistan101040000000Letonya101040001000Litvanya101040000010Lüksemburg101040000000Meksika101040200010Moldova101040000000Moğolistan101040010000Fas101040020000Norveç101040000000Peru101040000000Filipinler101040100000Polonya101040201000Portekiz101040000010Suudi Arabistan101040300000Singapur101040103022Slovenya101040000000Güney Afrika101040000000İspanya101040000010Sri Lanka101040000000İsveç101040001000İsviçre101040100000Tayvan101040200000Tacikistan101040000000Tayland101040400000Tunus101040000000Türkiye101040300000Ukrayna101040000000Amerika Birleşik Devletleri101040200000Özbekistan101040100000Küba100122010000Macaristan1010221023060Malezya101031030000Hollanda101031031000Romanya101031020000Sırbistan101031030000Slovakya101022011000Birleşik Krallık100131010000Avustralya010104001000Çin010104080000Hırvatistan010104020000Ekvador010104030000Hong Kong010104020000İsrail010104030000Ürdün010104010000Makao010104010000Makedonya010104010100Karadağ010001000000Yeni Zelenda010104030000Nijerya010104010000Filistin010104020000Güney Kore010104000000Suriye010104070000Türkmenistan010104010000Venezuela010104010000Vietnam010104040000IOI020208010100Genel Toplam71206721269884960244154

 Özet 
NumaraYılTarihlerEv sahibiYapıldığı şehirWeb sitesi1198916–19 Mayıs BulgaristanPravets2199015–21 Temmuz Belarus, Sovyetler BirliğiMinsk3199119–25 Mayıs YunanistanAtina4199211–21 Temmuz AlmanyaBonn5199316–25 Ekim ArjantinMendoza619943–10 Temmuz İsveçHaninge7199526 – 3 Haz-Tem HollandaEindhoven8199625 – 2 Tem-Ağu MacaristanVeszprém9199730 – 7 Kas-Ara Güney AfrikaCape Town1019985–12 Eylül PortekizSetúbal1119999–16 Ekim TürkiyeAntalya, Belek12200023–30 Eylül ÇinPekin13200114–21 Temmuz FinlandiyaTampere14200218–25 Ağustos Güney KoreYongin15200316–23 Ağustos Amerika Birleşik DevletleriKenosha, Wisconsin16200411–18 Eylül YunanistanAtina17200518–25 Ağustos PolonyaNowy Sącz18200613–20 Ağustos MeksikaMérida, Yucatán19200715–22 Ağustos HırvatistanZagreb20200816–23 Ağustos MısırKahire2120098–15 Ağustos BulgaristanFilibe22201014–21 Ağustos KanadaWaterloo, Ontario23201122–29 Temmuz TaylandPattaya24201223–30 Eylül İtalyaSirmione ve Montichiari2520136–13 Temmuz AvustralyaBrisbane26201413–20 Temmuz TayvanTaipei27201526 – 2 Tem-Ağu KazakistanAlmatı28201612–19 Ağustos RusyaKazan, Tataristan29201728 – 4 Tem-Ağu İranTahran3020181–8 Eylül JaponyaTsukuba3120194–11 Ağustos AzerbaycanBakü32202013–19 Eylül SingapurÇevrimiçi33202119–25 Haziran SingapurÇevrimiçi3420227–15 Ağustos EndonezyaYogyakarta35202328 – 4 Ağu-Eyl MacaristanSegedin3620241–8 Eylül Mısırİskenderiye37202527 – 3 Tem-Ağu BolivyaSucre382026 Özbekistan392027 AlmanyaPotsdam

 Madalya sayılarına göre ülkeler 

 Seçme sınavları 
Çoğu ülke, yarışmacılarını seçmek için ulusal veya yerel sınavlar yaparlar. Bunlardan birkaçı aşağıda listelenmiştir.

 Avustralya Bilgisayar Olimpiyatı
 İngiltere Bilişim Olimpiyatı
 Kanada Bilgisayar Olimpiyatı
 Hindistan Bilgisayar Olimpiyatı
 Güney Afrika Bilgisayar Olimpiyatı
 Türkiye Ulusal Bilgisayar Olimpiyatı
 Amerika Birleşik Devletleri Bilişim Olimpiyatı

 Notlar 

 1. 23 Eylül 2020'de bir IOI 2020 sanal kapanış töreni düzenlendi.

 Ayrıca bakınız 
 Ulusal Bilim Olimpiyatları
 Uluslararası Bilim Olimpiyatları
 Ulusal Bilgisayar Olimpiyatı
 Rekabetçi Programlama
 Uluslararası Matematik Olimpiyatı

 Kaynakça 

Kategori:Bilgisayar bilimi yarışmaları
Kategori:1989'da kurulan yinelenen olaylar