Azerbaycan'da Nevruz

Nevruz (), Azerbaycan'ın ulusal, bahar ekinoksunu ve baharın gelişini kutlayan geleneksel bir bayramdır. Geleneklere göre Nevruz'da yetişen semeni, ilkbahar gelişinin, doğanın ve tarımın canlanmasının simgesidir.

Azerbaycan Sovyetler Birliği'nin bir parçasıyken, Nevruz kutlamaları genellikle gayriresmiydi ve hatta zaman zaman yasaklanmıştı. Şu anda Azerbaycan'da Nevruz resmi bir bayram olarak kabul edilmektedir. 2006 yılında kabul edilen Azerbaycan İş Kanunu'nun 105. maddesine göre, çalışanlar Nevruz için beş gün izin alırlar. 

İran'dan sonra Azerbaycan, Nevruz ile ilgili en uzun kutlama ve en fazla resmi tatil gününe ev sahipliği yapmaktadır.

 Nevruz gelenekleri ve kutlamaları
Genellikle Nevruz hazırlıkları bayramdan bir ay önce başlar. Her Salı günü insanlar dört unsurdan birinin (su, ateş, rüzgar ve toprak) gününü kutlarlar.International Day of Nowruz- 21 March  İnsanlar ev temizliği yapar, ağaç diker, yeni elbiseler diker, yumurta boyar ve şekerbura, baklava, şorgoghal gibi ulusal hamur işleri ve çok çeşitli ulusal yemekler yaparlar. İslam öncesi Zerdüşt inançlarına bir saygı göstergesi olarak, bayramdan önceki dört hafta boyunca her Salı günü çocuklar küçük ateşlerin üzerinden atlarlar ve mumlar yakılır. Bayram arifesinde akrabaların mezarları ziyaret edilir ve bakımı yapılır.

Nevruz boyunca, "Kos-kosa" (baharın gelişini simgeler), "Hıdır Ilyas" (bereket ve çiçeklenmeyi simgeler) gibi çeşitli geleneksel oyunlar ve etkinlikler düzenlenir ve müzikli toplantılarda fal bakılır. Halk şarkıcıları şarkılar söylerken güreşçiler güçlerini sınarlar.

Nevruz bir aile bayramıdır ve bayramdan önceki akşam, tüm aile yeni yılı zenginleştirmek için çeşitli yemeklerle donatılmış bayram sofrasının etrafında toplanır. Bayram birkaç gün sürer ve şenlikli halk dansları, milli spor yarışmaları ve halk müzik gruplarının gösterileri gibi diğer eğlencelerle sona erer.

Bayram sofrasının süslenmesine honça denir. Ortaya samani (buğday tohumundan çıkan yeşil filizler) ile doldurulmuş büyük bir gümüş veya bakır tepsi yerleştirilir ve üzerine mumlar ve boyanmış yumurtalar konulur. Gelenek gereği sofrada en az yedi çeşit yemek bulunmalıdır.

Nevruz'dan önceki kışın son dört Salı günü (genellikle Şubat ayının son Salı gününden itibaren başlar) Azerbaycanlılar tarafından kutlanır ve "Çarşanba" olarak adlandırılır. Azerbaycan geleneklerine göre, "Çarşanba" kışın sonunu ve baharın başlangıcını işaret eder. Halk inanışına göre, ilk "Çarşanba", suyu temsil eder ve arındırıcı doğasını kutlar.

İkinci "Çarşanba" ateş elementiyle ilgilidir. Ateşlerin üzerinden atlama ve mum yakma eyleminin insanı yenilediğine ve hastalıklardan arındırdığına, bahara olumlu bir şekilde başlamasına olanak sağladığına inanılır.

Azerbaycan geleneğinde üçüncü "Çarşanba", baharın başlangıcını havada getiren rüzgarı temsil eder. Azerbaycan'ın bazı batı bölgelerinde insanlar bu güne "Kara Çarşamba" derler. Akrabalarının mezarlarını ziyaret edip onarmaları gerekiyor.

Dördüncü ve son "Çarşanba", "Toprak Çarşambası" veya "İlahir Çarşanba" olarak bilinen ve toprağı temsil eden bir gündür. Bu günde doğanın yeniden canlandığına inanılır. Azerbaycanlılar bu Çarşanba'yı dört Çarşanba arasında en önemlisi olarak kabul eder ve bu güne özel gelenekler uygularlar. Örneğin, sofrada yedi çeşit yemek bulunmalı ve bunların isimleri Azerbaycan dilinde 's' harfiyle başlamalıdır; sumak (bir çeşit baharat), sud (süt), sirke (sirke), samani (buğdaydan yapılan bir tatlı) vb. Halk hikayelerine göre, dördüncü Çarşanba akşamında genç kızlar ellerinde mumla aynaya yaklaşarak gelecekteki eşlerini görebilirler. Çocuklar komşu evlerin kapılarını çalarlar ve şeker ve tatlılar (şekerleme ve baklava gibi) umuduyla şapkalarını veya çantalarını bırakırlar.

 Sofra kültürü 
Azerbaycan'da zengin Nevruz gelenekleri bulunmaktadır. Novruz sofrasında xonça, semeni, şekerbura, goğal, baklava, kuru yemiş, kurutulmuş meyve, bayram yumurtası, pilav, levengi, sarma gibi nimetler mutlaka bulunuyor. Nevruz bayramında artış, halay, kel, menekşe, khakhishta, cıdır, enzali, Kos-kosa, yumurta dövüşü, Kuşak Tutma, papaqatdi, baharbandi, mum ve şenlik ateşi yakma, kulak falı gibi gelenekler popülerdir. Kosa ve Kel, Bahar Kızı, Nane Sarma, teke karakterleri ile halk oyunları ve festivaller düzenlenir. Nevruz bayatileri, Nevruz bilmeceleri, vasfi-hal Azeri folklorunda önemli yere sahiptir.

 Diğer ülkelerde Nevruz 
 Afganistan'da Nevruz 
 Arnavutluk'ta Nevruz 
 İran'da Nevruz 
 Bahá'í Nev-Ruz 
 Kürtler'de Nevruz 
 Mazandaraniler'de Nevruz 
 Özbekistan'da Nevruz
 Kırgızistan'da Nevruz
 Tacikistan'da Nevruz

 Gallery 

 Ayrıca bakınız 
 Azerbaycan'daki resmî tatiller

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Kategori:Nevruz
Kategori:Yeni yıl kutlamaları
Kategori:Azerbaycan'da toplum
Kategori:Azerbaycan'da bayramlar