2002 Denali depremi

2002 Denali depremi, 3 Kasım 22:12:41 UTC'de (Yerel Saatle 13:12) meydana geldi ve merkez üssü Denali Ulusal Parkı ve Koruma Bölgesi, Alaska, Amerika Birleşik Devletleri'nin 66 km DGD idi. 7.9 Mw büyüklüğündeki bu deprem, Amerika Birleşik Devletleri'nde 1965 Rat Adaları depreminden sonra 37 yılda kaydedilen en büyük depremdi. Şok, Alaska'nın iç kesimlerinde şimdiye kadar kaydedilen en güçlü şoktu. Uzak konum nedeniyle, ölüm olmadı ve yalnızca bir yaralanma oldu.

Sığ derinliği nedeniyle, Seattle kadar uzakta hissedildi ve Teksas ve New Orleans'a kadar uzaktaki su kütlelerinde seşler oluşturdu. Washington Eyaletinde bir gölde meydana gelen bir çalkantıda yaklaşık 20 yüzen ev hasar gördü.

 Tektonik durum 
Denali-Totschunda fayı, San Andreas Fay Hattı sistemine benzer ölçekte, büyük bir sağ yanal doğrultu atımlı sistemdir. Alaska'da doğudan batıya doğru hareket eden levha etkileşimleri, Pasifik ve Kuzey Amerika levhaları arasındaki bir transform fay, Kuzey Amerika levhasına Aleut Adaları hattı boyunca yıkıcı bir sınır haline gelme sürecinde olan bir Yakutat, Alaska mikrolevhası ile bir çarpışma bölgesine dönüşür. Denali-Totschunda fay sistemi, Yakutat mikrolevhası birikim barındıran yapılardan biridir.

 Deprem 
 Öncü sarsıntılar 
23 Ekim 2002'de Denali fayı üzerinde 6.7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Olayın artçı şokları, Denali fayı boyunca  uzunluğunda bir fay kırılmasını ortaya çıkardı, ancak hava keşifleri bir yüzey kırığının yerini belirleyemedi. Bu kırılma ana şokun merkez üssünün  batısında kadar uzamaktadır. Sonuç olarak, bölgede çok sayıda küçük kar çığları ve kaya düşmeleri meydana geldi. 3 Kasım olayına yakın konumu ve ondan sadece 11 gün önce gerçekleşmesi nedeniyle bu deprem bir öncü deprem olarak kabul edilmektedir. Bu ön şoktan hesaplanan stres aktarımı, Denali fayını ana şok merkez üssü konumunda kırılmaya yaklaştırdığını göstermektedir.

 Ana sarsıntı 
Ön sarsıntının  doğusunda çekirdek oluşturan ilk kırılma, 3 Kasım'da, Denali fayının güneyinde daha önce bilinmeyen Susitna Buzulu bindirmesi olan bindirme fayı segmentindeydi. Kopma daha sonra, geniş ve karmaşık bir geçiş bölgesinden Totschunda Fayına tekrar atlamadan önce  daha ilerleyen ana Denali Fayı koluna sıçradı ve ardından  bir fay düzlemi daha kırdı. Toplam yüzey yırtılması yaklaşık  uzunluğunda oldu.

Susitna Buzulu üzerinde itme kuvveti, fay boyunca ortalama  yer değiştirme ile  zirve yaptı. Denali fayındaki itme kuvveti, ortalama  kayma ile  ile zirve yaptı. Küçük normal fayları içeren Denali fayı ile Totschunda fayı arasındaki geçiş zonu  yer değiştirmesi ile zirve yaparken, ana Totschunda fayı itme kuvveti,  zirve ile ortalama  kaydı.  Merkez üssünden  ve  uzaklıkta yüksek sismik momente sahip iki alan gözlemlendi. Olay sırasında üç alt olay gözlemlendi: ilki  potansiyel eş zamanlı Denali fayı kırılması ile Susitna Buzulu bindirmesi boyunca bir 7.2 M büyüklüğünde birincil bindirme olayıydı. İkincisi, bir M 7.3 alt olay, Denali fayı boyunca kırılmış, üçüncü, son ve en büyük M 7.6 alt olay, maksimum yer değiştirmelerin  olduğu gözlemlenen Denali ve Totschunda fayları boyunca ikinci olayı geçtikten sonra devam etti. Bu depremin toplam sismik momenti, 7.9 M büyüklüğüne karşılık gelir.

Yırtılmanın olduğu en az  boyunca gerçekleşen yer hareketlerinden çıkarılan yerel süper kayma yayılımına dair kanıtlar vardır.

 Artçı sarsıntılar 
Artçı şoklar, öncelikle fayın yüzey yırtılmasının bulunduğu kısımlarında ortaya çıktı ve artçı şoklar genellikle çok sığ derinliklerle sınırlıydı. Denali'nin güneyinde artçı sarsıntılar, Susitna Buzulu bindirmesinin çıkarımsal özellikleriyle eşleşiyor. Pek çok artçı şok, aslında yakınlardaki, kırıldığı bilinmeyen faylar üzerindeydi ve sadece stres değişikliklerini barındırıyor olabilir. Denali fayının kendisinde, beklenenden daha az ve daha küçük artçı sarsıntılar oldu, en büyüğü yalnızca 5,8 M  büyüklüğünde idi.

 Deprem hasarı 
küçükresim|Trans-Alaska Boru Hattı'nın fay üzerindeki hareketi karşılamak için inşaat sırasında kasıtlı ofsetleri gösteren görünümü
küçükresim|Tok Cut-Off 
Geniş bir alanda küçük çaplı hasar rapor edildi, ancak ciddi hasarın tek örneği, fay hattı ile kesişen otoyollarda ve Northway Havalimanı gibi sıvılaşmaya maruz kalan alanlarda görüldü. Birkaç köprü hasar gördü, ancak hiçbiri trafiğe kapatılacak kadar ciddi değildi.

Fay kırılmasının yakınında yaşayanların genel olarak kendi kendine yeterliliği nedeniyle, çok az cankurtaran ihtiyacı görüldü. Bölgede yaşayan insanlar özel kuyulardan su alma, evlerini ısıtma ve yemeklerini gazlı ocaklar ve sobalarla pişirme ve bireysel foseptik sistemlerini sürdürme eğilimindedir.

Trans-Alaska Boru Hattı Sistemi kırılma hattından geçiyordu; boru hattı desteklerde küçük hasar gördü. Bu konumdaki boru hattı, Denali Fayı üzerindeki büyük harekete dayanacak şekilde kirişler boyunca yanal olarak hareket edecek şekilde tasarlandığından, petrol sızıntısı olmamıştır.Sorensen, S.P. and Meyer, K.J.: Effect of the Denali Fault Rupture on the Trans-Alaska Pipeline ; Sixth U.S. Conference and Workshop on Lifeline Earthquake Engineering, ASCE, August 2003. Boru hattı, denetim yapılması için üç gün süreyle kapatıldı, ancak daha sonra yeniden açıldı.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
The 2002 Denali Fault earthquake – United States Geological Survey
M 7.9 Denali Fault earthquake of November 3, 2002 – Alaska Earthquake Center

Kategori:2002'deki depremler
Kategori:Alaska'daki depremler
Kategori:2002'de Amerika Birleşik Devletleri