Yergöğü Muharebesi (1811)

Yergöğü Muharebesi veya Slobodzeya Muharebesi () 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı ve Napolyon Savaşları'nda evre. Ana muharebe Tuna Nehri'nin hemen kuzeyinde, Eflâk'taki Yergöğü kasabasının yakınındaki Slobodzeya köyünde gerçekleşmiştir. Muharebe alanının yaklaşık altı buçuk kilometre güneybatısında, nehrin güney tarafındaki Rusçuk'ta Osmanlı tahkimatları bulunuyordu. Muharebenin kendisi de dahil olmak üzere Slobodzeya'daki Osmanlı kuvvetine uygulanan Rus ablukası, 28 Ağustos 1811'den Laz Aziz Ahmed Paşa'nın Mihail Kutuzov'a teslim olduğu 14 Kasım'a kadar yaklaşık iki buçuk ay sürdü.

 Arka plan 
1810'da Rus ordusu, Tuna'yı geçerek Osmanlı yönetimindeki Bulgaristan'ı işgal etti. Silistre ve Rusçuk'takiler de dahil olmak üzere birçok Osmanlı kalesi ve tahkimatı ele geçirildi. 1811 baharında Çar Aleksandr, Napolyon'a karşı başka bir savaşın çıkabileceğinden endişelendi ve Eflâk'taki dokuz Rus piyade tümeninin beşini Kuzey Avrupa'ya göndererek olası bir savaşa hazırlandı. Aleksandr ayrıca Tuna boyunca konuşlandırılmış Rus birliklerinin başına Mihail Kutuzov'u atayarak ona savaşı olabildiğince çabuk bitirmesini emretti.

Kutuzov Nisan'da Bükreş'e ulaşıp Rus birliklerinin komutasını devraldığında kuvvetlerinin çoğunu Tuna boyunca yer alan Osmanlı kalelerinden alıp nehrin diğer yakasındaki Eflâk'a çekildi. Silistre tamamen tahliye edildi ve Rusçuk'taki birimler, 12 piyade taburundan oluşan küçük bir kuvvet dışında tamamen Tuna'nın öteki tarafına çekildi.

 Muharebe öncesi 
Rusların geri çekilmesini fırsat olarak gören Aziz Ahmed Paşa, o baharı 60.000'e yakın sayıda askerden oluşan bir ordu hazırlamakla geçirdi, Haziran'da ise Rusçuk'a saldırmak için yola çıktı. Ancak daha Rusçuk'a ulaşılamadan Kutuzov, 18.000 askerle Tuna'yı yeniden geçti ve şehrin yaklaşık beş kilometre güneyinde konuşlandı. Aziz Ahmed Paşa 22 Haziran'da saldırıya geçtiğinde Kutuzov arkadan saldırdı ve Osmanlı ordusunu bozguna uğrattı. Günün sonunda Ruslar 800 kişilik bir zayiat verirken Osmanlı ordusunda bu sayı 1.500 idi, ancak hala önemli bir sayısal üstünlüğe sahiplerdi.

Bu muharebeyi takip eden günlerde her iki ordu da kendilerini toparlamakla uğraştı. Kutuzov birimlerini Rusçuk'taki tahkimatların arkasına çekerken, Aziz Ahmed Paşa korunaklı bir saha kampı kurdu. 27 Haziran'da Kutuzov, Osmanlıları sürprize uğratarak Rusçuk'taki tahkimatları yıktı ve bütün ordusunu Tuna'nın üzerinden Eflak'a geri çekti. Rusçuk'tan çekilip bütün askerlerinin Tuna'nın gerisinde olduğundan emin olduktan sonra Kutuzov, yakındaki bütün köprüleri yok etti. Sonraki iki ay boyunca her iki ordu da takviye birimler çağırıp kendilerini beklenen bir muharebeye hazırladılar. Bu sırada gerçekleşen tek saldırı, İsmail Bey komutasındaki 20.000 kişilik bağımsız bir Osmanlı bölüğünün başarısız bir şekilde Tuna'yı aşıp Rus hatlarını çevreleme denemesiydi.
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kutuzov2_by_Daw.jpg|sol|küçükresim|upright=0.91|Kutuzov'un bir portresi.G. Dawe, 1829

 Muharebe 
28 Ağustos'ta Aziz Ahmed Paşa, ordusuna Rusçuk'un yaklaşık üç kilometre batısından Tuna'yı aşarak Eflak'ı işgal etmeyi emrederek nihayet Ruslar ile doğrudan bir çarpışma başlattı. Tuna'nın diğer kıyısına ulaşan Osmanlı ordusu, Slobodzeya köyü yakınlarında küçük bir köprübaşı elde etti, tahkimatlar kuruldu ve Rus saldırıları püskürtüldü. Bir hafta içerisinde 36.000 asker Tuna'yı aşarak köprübaşına akın etti, Aziz Ahmed Paşa da onlara orada katıldı. Ordunun geri kalan 20.000 kişilik kısmı, Rusçuk yakınlarındaki kampta kaldı. İsmail Bey ve bölüğü Aziz Ahmed Paşa'nın ordusunun bir parçası olmadı ve Tuna'nın diğer tarafında kaldılar, ama nehri geçerek Rusları çevrelemek hala onların hedefiydi.

Kutuzov, karargahını Yergöğü'nden Slobodzeya'ya taşıyıp komutasına geri verilen iki Boğdanlı tümen ile Osmanlıları çevreleyerek bu taarruza çabuk bir tepki verdi. Köprübaşına doğru bakan tahkimatlar inşa edildi ve bu tahkimatlar Tuna'nın kıyılarına doğru uzatıldı. Bunun hemen ardından her iki ordu da İsmail Bey ve önemli boyuttaki ordusunun hala özgürce dolaşıyor olduğu bilgisiyle bir süre hareketsiz kaldı. Bu süre zarfında Aziz Ahmed Paşa, Rusçuk'tan gelen yemek ve erzağı Tuna üzerinden geçirterek ordusunu düzgün bir şekilde ikmal edebiliyordu. İki ordu birbiriyle karşı karşıya beklerken İsmail Bey, Tuna'yı geçip Aziz Ahmed Paşa'nın birliklerine yardım etmek için bir yol arıyordu. İki defa Vidin yakınlarında nehri geçmeyi deneyen ordu, her iki seferde de bozguna uğradı. İkinci denemenin ardından İsmail Bey'in ordusu, Slobodzeya'daki Rus ordusuna bir tehdit oluşturamayacak kadar yorgun düşmüştü.

1 Ekim gecesi Kutuzov, Yevgeni Markov komutasındaki 7.500 kişilik bir bölüğü gizlice Tuna'nın karşı tarafına geçirdi. Bir sonraki gün, bu bölük Rusçuk yakınlarındaki Osmanlı birimlerini sürpriz bir saldırı ile yendi. Ruslara karşı üçe birlik bir sayısal üstünlüğe sahip olsalar da ordu bu saldırıya hazırlıksız yakalanmıştı ve 2.000 kişilik bir zayiat vererek geri çekilmek zorunda kaldı. Arka tarafını koruyan birliklerin de çekilmesiyle, Aziz Ahmed Paşa ve köprübaşındaki birlikleri artık tamamen çevrilmişti.

Bunun ardından Kutuzov, köprübaşına topyekûn bir topçu saldırısı başlatarak muharebeyi hızlıca bitirmeye çalıştı. Bu saldırı, Rusların bir batarya kurduğu nehir üzerindeki bir adacık ve 14 gemilik bir flotilla da dahil olmak üzere her taraftan köprübaşını hedefliyordu. Günler ve haftalar ilerlerken Osmanlı zayiatı sadece bombardımandan değil, yemek ve erzak eksikliğinden dolayı da giderek artmaya başladı. Erzak stoku neredeyse tükenmişti ve askerleri besleyebilmek için aşırı önlemler alınmak zorunda kalınmıştı. Soğuk ve yağmurlu hava ile yakacak odunun olmaması, askerler arasında hastalıkların yayılmasını sağlıyordu, birçok asker firar etmeyi denerken öldü. Bütün bu etkenler, Aziz Ahmed Paşa'yı Kutuzov'la görüşüp bir ateşkes istemeye zorladı.

25 Ekim'de bir ateşkes imzalandı ve yaklaşık üç hafta sonra, 14 Kasım 1811'de Aziz Ahmed Paşa, Kutuzov'a resmi olarak teslim oldu. Tuna'yı aşıp Slobodzeya'daki köprübaşını kuran 36.000 Osmanlı askerinden yaklaşık 2.000 askerin başarıyla firar ettiği, 12.000'inin teslim olup esir alındığı ve 22.000'inin muharebede veya açlık ve hastalıktan dolayı öldüğü tahmin ediliyor.

 Sonuç 
Slobodzeya'da yaşanan büyük kayıplar, Osmanlı'yı Rusya ile bir barış antlaşması imzalamaya sevk etti. Her ne kadar bir şeyler talep edecek durumda olmasa da II. Mahmud, Çar Aleksandr'ın çabucak bir antlaşmaya varmak istediğinin farkındaydı ve daha iyi koşullar elde edebilmek için görüşmeleri uzattı. Nihayetinde Osmanlı ve Rusya, 28 Mayıs 1812'de Bükreş Antlaşması'nı imzaladı.

Antlaşmaya göre Rusya, Sırbistan ve Bulgaristan'da işgal ettiği topraklardan çekildi. Osmanlı böylece Bulgaristan'daki hakimiyetini korudu, ancak Boğdan ve Besarabya arasındaki yeni sınır Prut Nehri olarak kabul edildiğinde Boğdan'ın neredeyse yarısı kaybedildi. Rusya, böylece kısmen eski Boğdan topraklarından oluşan daha büyük bir Besarabya üzerinde kontrol sağladı.

Eflak'ta kalan beş Rus tümeni, savaşın bitmesi ile Napolyon'dan gelebilecek bir saldırıya karşı Kuzey Avrupa'ya konuşlandırıldı. Bu beklenen saldırı, 24 Haziran 1812'de nihayet gerçekleşti.

 Alıntılar 

Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:1800'lerde çatışmalar
Kategori:Rusya'nın muharebeleri
Kategori:1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı
Kategori:II. Mahmud
Kategori:1800'lerde Osmanlı İmparatorluğu
Kategori:Romanya tarihi

 Kaynakça