Gümrükler Genel Müdürlüğü

Gümrükler Genel Müdürlüğü, görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla gümrük ve dış ticaret mevzuatının uygulayıcısı olarak faaliyet gösteren Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri ve bağlantıları gümrük müdürlükleri ile eş güdüm içerisinde çalışmakta olup Ticaret Bakanlığı'na bağlı bir genel müdürlüktür.

 Gümrük ve inhisarlar Vekâleti bağlı kuruluşlar 
Cumhuriyetin başlangıç yıllarından bu yana Türkiye'de Gümrük ve inhisarlar Vekâletine bağlı olarak hizmet veren 9 Ekim 1935 tarih ve 2825 sayılı “Gümrük ve İnhisarlar Vekaletinin Teşkilat ve Vazifelerine Dair Kanun” ile vekaletinin görevleri belirlenmiştir. Gümrükler Umum (genel) Müdürlüğü ve yarı askeri Gümrük Muhafaza Umum Kumandanlığından (genel müdürlüğü) oluşmaktadır. Günümüzde taşra teşkilatı, gümrük ve gümrük muhafaza kuruluşları şeklinde teşkilatlanmıştır.
sol|küçükresim|upright=0.83|Türk Bayrağı Nizamnamesinin 36 ncı maddesinde işaret edilen (2) numaralı Levha

 Gümrük ve inhisarlar Vekâletinin kullandığı bayrakları 
Gümrük ve inhisarlar Vekâletinin kurulması ile Gümrük Dairesi ve Gümrük Kontrolünü gösteren bayraklar Reisicumhur Mustafa Kemal ATATÜRK ve dönemin Başvekili İsmet İNÖNÜ tarafından belirlendiği 1937 yılından itibaren değişiklik yapılmadan gümrük idarelerinde kullanılmaya devam edilmektedir.
orta|küçükresim|upright=1.45|Gümrük ve inhisarlar Vekâletinin kullandığı bayraklar

 Gümrükler Genel Müdürlüğü Tarihçe 

1859 yılında taşradaki gümrük idareleri on yedi ayrı emanet şeklinde yapılandırılmış ve İstanbul’da mevcut olan Emtia Gümrük Eminliğine bağlanmıştır. Sonrasında bu yapı “Nezaret” statüsüne dönüştürülmüş, 1861 yılında ise İstanbul Emtia Gümrük Eminliği kaldırılarak yerine “Rüsumat Emaneti” ihdas edilmiştir. Aynı dönemde taşra gümrük emanetleri de müdürlük haline getirilmiş ve gümrük teşkilatı, maliye bünyesinden çıkarılarak doğrudan sadrazamlığa bağlanmıştır.

Ancak 12 Temmuz 1909 tarihli bir kararname ile “Rüsumat Emaneti” kaldırılmış, gümrük işleri ve bağlı kuruluşlar “Rüsumat Müdüriyeti Umumiyesi” adı altında yeniden yapılandırılarak Maliye Nezareti’ne bağlanmıştır.

1 Ekim 1929 tarihinde yürürlüğe giren 1499 sayılı Gümrük Tarifesi Kanunu ile gümrük vergileri artırılmış; bu durum sınır bölgelerinde kaçakçılık olaylarının artmasına neden olmuştur. Özellikle güney sınırlarında yaygınlaşan kaçakçılıkla daha etkin mücadele edilebilmesi ve gümrük hizmetlerinin daha etkin şekilde yürütülmesi amacıyla, 29 Aralık 1931 tarihli ve 1909 sayılı Kanun ile “Gümrük ve İnhisarlar Vekaleti” kurulmuştur. Bu yapılanma ile gümrük idaresi, tekel yönetimi ile birleştirilerek bağımsız bir bakanlık bünyesinde yeniden düzenlenmiştir.

Bu bakanlığın teşkilat yapısını belirleyen düzenleme olan “Gümrük ve İnhisarlar Vekilliği Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun”un 1. maddesinde, “Gümrükler Umum Müdürlüğü” merkez hizmet birimlerinden biri olarak yer almıştır.

1983 yılında yapılan idari yeniden yapılandırma çerçevesinde, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile “Maliye ve Gümrük Bakanlığı” kurulmuş, bu bakanlık bünyesindeki 10 ana hizmet biriminden biri olarak “Gümrükler Genel Müdürlüğü”ne görev ve yetkiler verilmiştir.

Bu yapı, 1993 yılına kadar sürmüş; ancak 2 Temmuz 1993 tarihli ve 485 sayılı “Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile gümrük teşkilatı yeniden Maliye Bakanlığından ayrılarak, “Gümrük Müsteşarlığı” adıyla Başbakanlığa bağlı bağımsız bir müsteşarlık haline getirilmiştir. Anılan KHK’nın 6. maddesinde “Gümrükler Genel Müdürlüğü”, Müsteşarlığın ana hizmet birimleri arasında ilk sırada yer almıştır.

2011 yılında bakanlıkların yapısında gerçekleştirilen değişiklikler sonucunda, 3 Haziran 2011 tarihli ve 640 sayılı “Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile mülga Gümrük Müsteşarlığı ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın iç ticaretle ilgili dört genel müdürlüğü birleştirilerek “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı” kurulmuştur. Bu yapıda da “Gümrükler Genel Müdürlüğü”, Bakanlığın hizmet birimleri arasında ilk sırada yer almıştır.

2018 yılında ise Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı ile birleştirilerek “Ticaret Bakanlığı” adı altında yeniden yapılandırılmış ve Gümrükler Genel Müdürlüğü, bu yeni bakanlık bünyesinde faaliyetlerine devam etmektedir.

Sonuç olarak, Gümrükler Genel Müdürlüğü, resmî olarak 1909 yılında kurulmuş olsa da, gümrük hizmetlerini sağlayan bir kamu otoritesinin öncüsü olarak tarihsel süreçte her zaman önemli bir rol üstlenmiştir. Farklı dönemlerde değişen isimler altında faaliyet gösterse de, günümüzde olduğu gibi geçmişte de gümrük idaresinin temel ve yönlendirici birimi olma işlevini sürdürmüştür.

1859 – İstanbul Emtia Gümrük Eminliği  – Bağlı olduğu kurum: Maliye Nezareti

1861 – Rüsumat Emaneti (Taşra gümrükleriyle birlikte merkezi yapı oluşturulmuştur)  – Bağlı olduğu kurum: Doğrudan Sadaret (Başbakanlık)

1909 – Rüsumat Müdüriyeti Umumiyesi (Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün resmi kuruluş yılı)  – Bağlı olduğu kurum: Maliye Nezareti

1931 – Gümrük ve İnhisarlar Vekaleti (1909 sayılı Kanun ile kurulmuştur) – Alt birim: Gümrükler Umum Müdürlüğü – Bağlı olduğu kurum: Bağımsız Bakanlık statüsü

1983 – Gümrükler Genel Müdürlüğü – Bağlı olduğu kurum: Maliye ve Gümrük Bakanlığı (178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile)

1993 – Gümrük Müsteşarlığı (485 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur) – Alt birim: Gümrükler Genel Müdürlüğü – Bağlı olduğu kurum: Başbakanlık

2011 – Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur)  – Alt birim: Gümrükler Genel Müdürlüğü – Bağlı olduğu kurum: Bakanlık düzeyinde teşkilat

2018 – Ticaret Bakanlığı (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Ekonomi Bakanlığı’nın birleştirilmesiyle) – Alt birim: Gümrükler Genel Müdürlüğü halen görevini bu Bakanlığa bağlı olarak sürdürmektedir

 Görevleri 

 Gümrükler Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır; 
Gümrükler Genel Müdürlüğü, Ticaret Bakanlığı'na bağlı bir genel müdürlük olup, gümrük ve dış ticaret mevzuatının uygulanmasından sorumludur. Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri ile bunlara bağlı gümrük müdürlükleriyle eş güdüm içerisinde faaliyet göstermektedir.

Genel Müdürlük; gümrük mevzuatı ile uluslararası anlaşmalara uygun şekilde ithalat, ihracat, transit, TIR ve konteyner işlemlerini yürütmekte; eşyanın tarife sınıflandırması, menşe ve kıymeti gibi konularda düzenlemeler yapmakta; gümrük vergileri ile diğer mali yükümlülüklerin tahakkuk ve tahsil işlemlerini gerçekleştirmektedir.

Bunun yanı sıra, dahilde işleme rejimi, hariçte işleme, geçici ithalat, antrepo ve serbest dolaşıma giriş gibi gümrük rejimlerinin uygulanmasını sağlamakta; serbest bölgeler, lojistik dış ticaret bölgeleri ve dış ticaret merkezlerinde yürütülen gümrük işlemlerini koordine etmektedir.

Gümrük işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesine yönelik düzenlemeler yapmak, işlemlerin kolaylaştırılmasına ilişkin politika geliştirmek, gümrük laboratuvarları kurmak ve bu alanda analiz yöntemlerini belirlemek de Genel Müdürlüğün görevleri arasındadır.

Ayrıca; teşvik belgeleri kapsamındaki işlemleri yürütmek, gümrük müşavirliği ile ilgili iş ve işlemleri gerçekleştirmek, gümrük belgelerinin arşivlenmesi ve imhasına dair süreçleri düzenlemek, posta, hızlı kargo ve yolcu beraberindeki eşya işlemlerini gerçekleştirmek gibi birçok alanda da görev ve yetki sahibidir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü, tüm bu görevlerini ulusal mevzuatın yanı sıra Dünya Gümrük Örgütü başta olmak üzere taraf olunan uluslararası anlaşmalar çerçevesinde yerine getirmektedir.

 Bağlı Birimleri 

 Merkez Teşkilatı-İletişim Numaraları 

 Geçici İthalat ve Hariçte İşleme Dairesi – 0 (312) 449 30 60
 Yönetim Hizmetleri Dairesi – 0 (312) 449 30 51
 Tahsilat Dairesi – 0 (312) 449 30 91
 Elektronik Gümrük İşlemleri Dairesi – 0 (312) 449 30 90
 Kıymet ve Vergilendirme Dairesi – 0 (312) 449 30 30
 Gümrük Müşavirleri Dairesi – 0 (312) 449 32 40
 Tarife ve Laboratuvarlar Dairesi – 0 (312) 449 32 40
 Antrepo ve Serbest Bölgeler Dairesi – 0 (312) 449 30 60
 İhracat ve Dahilde İşleme Dairesi – 0 (312) 449 30 81
 Dijital Dönüşüm ve Analiz Dairesi – 0 (312) 449 30 90
 Gümrük İdareleri Dairesi – (0 312) 449 30 80
 İthalat ve Menşe Dairesi – 0 (312) 449 30 20
 Ticaretin Kolaylaştırılması Dairesi – 0(312) 449 30 71
 Muafiyetler ve E-ticaret Gümrük İşlemleri Dairesi – 0 (312) 449 32 40

 Transit ve TIR Dairesi –  0 (312) 449 30 51

 Taşra Teşkilatı 

 Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri
 Tüm Gümrük Müdürlükleri 
 Tüm Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlükleri
 Tüm Tasfiye İşletme Müdürlükleri
 Tüm Laboratuvar Müdürlükleri

 Hudut Kapıları 

 Kara Hudut Kapısı 
 Demir Yolu Hudut Kapısı 
 Deniz Hudut Kapısı 
 Hava Hudut Kapısı 

 Logo Kullanımı 
sol|küçükresim|upright=0.68|Gümrük İdarelerin ilk logosu
küçükresim|upright=0.93|Gümrük Müsteşarlığı Döneminde Kullanılan logo

Gümrükler Genel Müdürlüğünün resmi olarak logosunun kullanılmadığı Ticaret Bakanlığının kurumsal kimlik kılavuzunda yer verilmese de Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantı gümrük teşkilatında görevli gümrük müdürü, gümrük muhafaza kaçakçılık ve istihbarat müdürü, gümrük müdür yardımcısı, bölge amiri, kısım amiri, şef, muayene memuru, muhafaza memuru, kaptan, makinist, gemi adamı, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, memur, icra memuru, ambar memuru, satış memuru, veznedar unvanlarında görevli personel kullanmakta olup kılık kıyafet yönetmeliği ekinde yer almaktadır .

 Eski Genel Müdürler Cumhuriyet Tarihi 
BAĞLILIĞI DÖNEMİN UNVANI GÖREV YAPTIĞI TARİHLERADI SOYADIMaliye Vekâleti Rüsûmat Müdiri  Umumisi İlk TBMM yılları – 1924Kemaleddin  BeyMaliye Vekâleti Rüsûmat Müdiri  Umumisi 1924 – 1927Adil  Bey (Süleyman Adil OKULDAŞ)Maliye Vekâleti Rüsûmat Müdiri  Umumisi 1927-1931İhsan  Rifat BeyGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1932-1935Cemil  Ethem BeyGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1935-1939Mahmut  Nedim GÜNDÜZALPGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1940-1944İsa  Pertev DURUGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1944-1952Celâdet  BARBAROSOĞLUGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1952-1958Sabahattin  TANMANGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1958-1960Fethi  AŞKINGümrük ve İnhisarlar Vekâleti Gümrükler Umum  Müdürü 1960-1962Sebahattin  TEOMANGümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1962-1974Enver  Yusuf BAŞKAYAGümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1974-1975Osman  Recai ERKGümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1975-1978Yılmaz  İSMAİLOĞLUGümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1978Ali  Metin YAVUZGümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1978-1980Nahit  ERUZGümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1981-1984Gümrük ve Tekel Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1980-1981Ahmet  TEKİNERMaliye ve Gümrük Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1984-1987Ertan  CİRELİMaliye  ve Gümrük Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1987-1992Mustafa  GÖRSONMaliye  ve Gümrük Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1992-1995Ramazan  ULUDAĞMaliye ve Gümrük Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1996-1997Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1995-1996Tuğrul  ARTANBaşbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 1997-2000Fethi  Şahin HOROZBaşbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2001-2002Hüseyin  Cahit SOYSALBaşbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2002-2003Salih Umman HAMİDOĞULLARI (Vekaleten)Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2003Sezai  UÇARMAK (Vekaleten)Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2004Cihat  ANCIN (Vekaleten)Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2005Sezai UÇARMAK (Vekaleten)Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2005-2011Salih  Umman HAMİDOĞULLARI (Vekaleten)Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2011-2013      Remzi  AKÇİNGümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel  Müdürü 2013-2015      Cenap AŞCIGümrük ve Ticaret Bakanlığı TİCARET  BAKANLIĞI Gümrükler Genel  Müdürü 2015MUSTAFA  GÜMÜŞ

 Genel kaynakça 
 Ticaret Bakanlığı – Gümrükler Genel Müdürlüğü Görev ve Yetkileri, Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 1 ile düzenlenmiştir
 Gümrükler Genel Müdürlüğü Tarihçesi 
 Gümrük ve inhisarlar Vekâleti 
 Gümrükler Genel Müdürlüğü Kurumsal Bilgileri
 https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/gumruk-idareleri/hudut-kapilari Hudut Kapıları
 https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/gumruk-ve-inhisarlar-vekaleti/#:~:text=Yar%C4%B1%20askeri%20nitelikte%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20Muhafaza,G%C3%BCmr%C3%BCk%20ve%20%C4%B0nhisarlar%20Vekaleti%20kurulmu%C5%9Ftur 

Kategori:Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı
Kategori:Gümrük kurumları