Tilimsan Seferi (1557)

Tilimsan Seferi, 1557'de Muhammed eş-Şeyh komutasındaki Saadiler tarafından, o zamanlar Osmanlı İmparatorluğu'nun bir vasal devleti olan Cezayir Naipliği'nin egemenliğindeki Tilimsan'a karşı yürütülen askeri bir seferdir. Cezayir'i fethetmek isteyen Muhammed eş-Şeyh, şehri işgal eder ancak Caid Saffa komutasındaki 500 kişilik bir garnizon tarafından savunulan El-Meşver Sarayı'nı ele geçiremez.General History of Africa: Africa from the sixteenth to the eighteenth century. Heinemann.

 Arka plan 
1550'de Muhammed eş-Şeyh, kuzeybatı Cezayir'deki Cezayir varlığına karşı büyük bir saldırı başlattı. Faslılar 9 Haziran 1550'de Tilimsan'ı ele geçirirler, ancak Mosteganim önlerinde başarısız olurlar ve ardından İspanyolların Vahran'daki müttefikleri olan Banu Amir kabilesine yenilirler. Osmanlılar 1551'de misilleme yaparak Beni Abbas Krallığının Berberi müttefikleri ve Osmanlı yanlısı Zeyyaniler ile bir karşı saldırı başlatır. Gazi Hasan Paşa'nın birlikleri tarafından mağlup edilen Fas ordusu Tilimsan'ı terk eder.

Salih Reis, Tilimsan'da Kuku Krallığı'ndan Türk arkebüzcüler ve Berberi askerlerden oluşan bir ordu toplar. Sürgündeki Vattâsî taliplerinden Ali Abu Hassun'u tahta çıkarmak amacıyla Fes'e karşı bir sefer başlatır. Fes yakınlarındaki şiddetli çatışmalardan sonra Muhammed eş-Şeyh yenilir ve şehri terk etmek zorunda kalır. Cezayir naipliğine bağlı birlikler 9 Ocak 1554'te şehre girer. Ali Abu Hassun, halka karşı çeşitli şiddet eylemlerinden suçlu bulunan bazı Türkleri, kendilerine vadettiği büyük miktarda para ve Peñón de Vélez de la Gomera üssü karşılığında uzaklaştırmak için acele eder.

Muhammed eş-Şeyh, birliklerini güneyde yeniden toparlar ve Tadla Savaşı'nda Ali Ebu Hassun'u mağlup eder. Bu zafer, Muhammed eş-Şeyh'in 13 Eylül 1554'te Fes şehrini yeniden ele geçirmesine ve tahta çıkarak Fas'ta kesin olarak Saadi hanedanını kurmasını sağlar.

 Savaş 
Saadi sultanı, Hasan Corso'nun dönüşünden beri Cezayir hükûmetinde hüküm süren kargaşadan yararlanmak ister. Saadi sultanının oğlu Moulay Mohammed El Mehdi, 400 kişilik bir garnizonun başında Tilimsan'a yürür. Kasaba, Caïd Çafa komutasındaki Cezayir ordusunun küçük bir garnizonu tarafından savunulmaktadır. Saldırı sırasında Cezayir garnizonu şehrin kalesine yerleşir ve Cezayir'den takviye beklerken tüm saldırılara karşı direnir.

Cezayir hakimi Kara Hasan Paşa, Cezayir'e döner dönmez güçlü bir ordu toplar. Yirmi iki bin adamıyla Tilimsan'a yardıma gider. Onun geldiğini duyan endişe içindeki Faslılar tekrar sınırı geçerler ve Cezayir ordusu tarafından kovalanarak Fes surlarında onlara ulaşırlar.

Fes surlarının altında bir karşı savaş gerçekleşir. Şehir dört bin tüfekli, otuz bin atlı ve on bin piyade tarafından savunulmaktadır. İnatçı olarak nitelendirilen bu Cezayir karşı saldırısı, hem Fas hem de Cezayir tarafında birçok kayıp verilmesine neden olur. Hasan Paşa, olası bir İspanyol saldırısı konusunda uyarılınca ordusuyla birlikte Tilimsan'a dönmeye karar verir. Cezayir beyi için Saadiler, o dönemde Cezayir ile Fas arasında sınır görevi gören Melviye Nehrini geçmedikleri sürece sorun teşkil etmemektedir.

 Sonrası 
Fas ordusu, Fas topraklarında Atlas Dağları'nda bir Berberi isyanının patlak verdiğini öğrenince seferini sonlandırır. Mohamed el Mehdi, Caïd Mansour'u birlikleriyle birlikte yerinde bırakarak geri çekilir. Cezayir naipliğinin başına dönen Barbaros Hayreddin Paşa'nın oğlu Hasan, Faslıları mağlup eder ve Sultan Muhammed eş-Şeyh'ten ve onun İspanyollarla ittifak girişiminden intikam almak için bir suikastçıyı görevlendirir.Historical Dictionary of Algeria
By Phillip C. Naylor Tilimsan'a karşı bir başka başarısız Saadi seferi 1560 yılında da gerçekleşir.The Last Crusaders: East, West and the Battle for the Centre of the World. Barnaby Rogerson. Hachette UK.History of Islam: Classical period, 1206-1900 C.E. Masudul Hasan. Adam Publishers & Distributers.

 Kaynakça 

Kategori:1557'de çatışmalar
Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun muharebeleri
Kategori:16. yüzyılda Fas
Kategori:16. yüzyılda Cezayir
Kategori:1557'de Afrika
Kategori:Fas'ın muharebeleri