Şirvan Muharebesi (764)

Savaş öncesi 
737 yılından itibaren Hazar-Arap ilişkileri durağan geçiyor, savaş yaşanmıyordu. Hatta Hazarlar ve Araplar, barışı garantilemek adına evlilik yoluyla barış antlaşması dahi yaptılar. Hazar Kağanı bunun için Araplar'ın Kafkasya yöneticisine bir katun gönderdiyse de 761 yılında bu katun öldü.Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, s. 201 Bunun üzerine Hazarlar 762 yılındaK. Czedlegy, Khazar Raids in Transcaucasia in 762-64 A.D, p. 81 bu bölgeye bir intikam seferi düzenlediler. Bu Hazar saldırısı, Derbent ve çevresindeki yerleşimlerle Ermenistan'ın yakılıp yıkılması ve ahalinin katledilmesiyle neticelendi.The History of Al-Tabari, Volume XXVIII, s. 292 Bundan sonra da 764 yılında Hazarlar, Araplar'ın hiç beklemediği bir anda Kafkasya'ya "Ras Tarkan" olarak adlandırılanP. B. Golden, Hazar Çalışmaları, ss. 175-179.M. I. Artamonov, Hazar Tarihi, ss. 320-322. bir Hazar Tarkanını göndererek çok şiddetli bir saldırı yaptılar. Buna karşılık Yezid bin Üseyd, sadece 7.000 asker çıkarabilmişti.Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, s. 203 Bu yüzden de halifelik merkezinden yardım istedi. Araplar, alelacele topladıkları 55 bin kadar askeri Kafkasya'ya sevk ettiler.Ahmed ibn A'sam al-Kufi, "Kitab al-Fütuh", s. 74

 Savaş 
Yezid bin Üseyd, takviye ordusunu da yanına alarak yılında 60 bini aşkın bir orduyla Hazarlar'ın üzerine yürüdü. Yaklaşık 2 aydır bölgede elini kolunu sallayarak keyfi yağmalar yapan Hazar Tarkanına karşı bir saldırıya girişerek onun karşısına çıktı. Ancak İbnül Asam'ın ifadesiyle;

"Müslümanlar, bundan dehşetli bir gün görmemişlerdi."Ahmed ibn A'sam al-Kufi, "Kitab al-Fütuh", s. 74

Hazar ordusu, halifelik ordusunu perişan ederek sanki bir katliama girişti. Yezid bin Üseyd, canını zor kurtararak Partav'a doğru kaçtı. Hazarlar bu zaferle beraber 62 bin kişilik Arap ordusunun neredeyse tamamını katletmişler,K. Czegledy, Khazar Raids in Transcaucasia in 762-764 A.D, s. 86 bölgedeki 50 bin kadar kişiyi de esir almışlardı.Agapius de Menbidj, "Kitab al-Unvan, s. 543. Halifeliğin kolunu kaldıracak gücü dahi kalmadığından, Hazarlar da daha fazla ilerlemeyi gereksiz gördüler ve katunun intikamını almış şekilde yurtlarına "haddi hesabı olmayan"Ahmed ibn A'sam al-Kufi, "Kitab al-Fütuh", s. 74-75 ganimetlerle geri döndüler.Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı, s. 204 Hayatını diğer pek çok kişi gibi Hazar ordusundan kaçmakla kurtarabilen Yezid, bir süre Berda'da saklandıktan sonraAltay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, s. 204 düşmanlarının kuzeye çekildikten emin olarak Irak'a gitti ve halifenin huzuruna çıktı. Yaşananları anlatması üzerine Mansûr'un "Vah senin hâline ey Yezid, biz ne edelim"Ahmed ibn A'sam al-Kufi, "Kitab al-Fütuh", s. 75 şeklinde sızlanması, halifeliğin Hazarlar karşısında düştüğü aczi açık şekilde gösterir.Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı, s. 205

 Kaynakça 

Kategori:Arap-Hazar savaşlarında muharebeler
Kategori:Hazarların muharebeleri