İbrahim Bek

İbrahim Bek Lakay (; 1889 – 31 Ağustos 1931), ayrıca Çakabay Toksaba Oğlu Molla Muhammed İbrahim Bek () ve İbrahim Bek Çakabayev () olarak da bilinir; Orta Asya'da Kızıl Ordu'ya karşı savaşan bir kurtuluş hareketi olan Korbaşı Hareketi'nin Özbek lideridir. Doğu Buhara'daki Lakay aşiretinin bir mensubu olan İbrahim Bek, 1920'lerin başında Sovyet askerî güçlerine karşı örgütlü bir direniş yönetmiştir.

 Biyografi 
İbrahim Bek, 1889 civarında Buhara Emirliği'nde dünyaya gelmiştir. Aşiret kimliğiyle dikkat çeken bir Özbek grubu olan Lakay aşiretine mensuptur. Aşiret kökeni, onun liderlik tarzını ve geleneksel İslami değerlerle olan sıkı bağını etkilemiştir.Ritter, William S. “The Final Phase in the Liquidation of Anti-Soviet Resistance in Tajikistan: Ibrahim Bek and the Basmachi, 1924–31.” Soviet Studies, vol. 37, no. 4, 1985, pp. 480-485Yeşilot, Onur & Özdemir, Burhanettin. “The Basmachi Movement in the Light of Soviet Archival Documents.” Belleten, vol. 85, no. 302, April 2021, pp. 280-281 Radikal İslamcı bir Müslüman olan İbrahim Bek, neticede Rusya'nın Orta Asya'yı fethine karşı Rus Devrimi sonrası gelişen bir gayri nizami harp direnişi olan Korbaşı Hareketi içerisinde seçkin bir lider olarak öne çıkmıştır. Korbaşı Hareketi içindeki seküler, milliyetçi veya Türkçü hiziplerin aksine İbrahim Bek, Buhara Emirliği çatısı altında İslami otoritenin ve aşiret özerkliğinin ihyasını savunan İslami köktendinci bir ideoloji ortaya koymuştur.Ritter, William S. “The Final Phase in the Liquidation of Anti-Soviet Resistance in Tajikistan: Ibrahim Bek and the Basmachi, 1924–31.” Soviet Studies, vol. 37, no. 4, 1985, pp. 486Yeşilot, Onur & Özdemir, Burhanettin. “The Basmachi Movement in the Light of Soviet Archival Documents.” Belleten, vol. 85, no. 302, April 2021, pp. 283 İbrahim Bek, direnişin İslami temelini; yabancı olarak telakki edilen sekülerizm, milliyetçilik ve diğer siyasi ideolojilerin üzerinde tutarak Enver Paşa'nın Türkçülüğüne şiddetle muhalefet etmiştir.Yeşilot, Onur & Özdemir, Burhanettin. “The Basmachi Movement in the Light of Soviet Archival Documents.” Belleten, vol. 85, no. 302, April 2021, pp. 285 Nihayetinde İbrahim Bek, Cedidcileri Korbaşı saflarından tasfiye etmiş ve aktif olarak Enver Paşa'ya karşı savaşmıştır. Mahir bir gayri nizami harp lideri olmasına rağmen İbrahim Bek, esasen eski dönemin bakiyelerindendi ve giderek karmaşıklaşan askerî taktiklerinin, Rus İç Savaşı'nın siyasi tabiatıyla uyumsuz olduğu görülecekti.

İbrahim Bek ve emrindeki Korbaşılar, 1925 baharında Mihail Frunze komutasındaki Türkistan Askerî Bölgesi'ne bağlı Kızıl Ordu birlikleri tarafından angajmana alınmış ve mağlup edilmiştir. Sovyetler, Bek'e İngiliz istihbarat servisleri tarafından yardım sağlandığını iddia etmiştir.Krivosheev, Grigori (Ed.), Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century, p. 41, London: Greenhill Books, 1997. .

İbrahim Bek neticede güneye, Afganistan'a kaçmak zorunda kalmış; buradan Fuzeyl Mahdum ile birlikte, yeni kurulan Tacikistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne yönelik çeşitli sınır ötesi akınlar yönetmiştir. İbrahim Bek faaliyetlerini Kunduz ve Aliabad merkezli yürütmüştür. 1926-1931 yılları arasında Özbekistan ve Tacikistan'a akınlar düzenlemiştir. Nihayetinde İbrahim Bek, Tacik köylüler tarafından yakalanarak Sovyet makamlarına teslim edilmiş ve 31 Ağustos 1931'de idam edilmiştir.Yeşilot, Onur & Özdemir, Burhanettin. “The Basmachi Movement in the Light of Soviet Archival Documents.” Belleten, vol. 85, no. 302, April 2021, pp. 290-292. 1931 ortalarına gelindiğinde Korbaşılar, Kızıl Ordu tarafından büyük oranda bertaraf edilmişti.Krivosheev, p. 42.

 Ayrıca bakınız 
 Osman Batur

 Kaynakça 

 Kaynaklar 
 Gusterin, Pavel, История Ибрагим-бека. Басмачество одного курбаши с его слов. — Саарбрюккен: LAP LAMBERT Akademi Yayınları, 2014. — 60 с. — .

Kategori:Basmacı Hareketi
Kategori:Sovyetler Birliği tarafından idam edilmiş kişiler