S5 0014+81

S5 0014+81, Kral takımyıldızının yüksek deklinasyon bölgesinde, Kuzey Ekvator Kutbu yakınlarında bulunan uzak, kompakt, aşırı parlak ve geniş soğurma çizgisine sahip bir kuasar veya blazardır.

 Özellikler 
Cisim, bir blazar türü olan OVV (optik olarak şiddetli değişen) kuasar olarak sınıflandırılır. Merkezi süper kütleli kara deliğin hızla madde yığmasıyla oluşan, kütleçekim enerjisini kozmik mesafeler boyunca görülebilecek ışık enerjisine dönüştüren en enerjik aktif galaktik çekirdeklerin alt sınıfına aittir.

S5 0014+81, -31,5 mutlak bolometrik büyüklüğe eşit olan 1041 watt'ın üzerindeki toplam aydınlatma gücü ile bilinen en parlak kuasarlardan biridir. Kuasar Dünya'dan 280 ışık yılı uzaklıkta olsaydı, 18 milyon kat daha uzakta olmasına rağmen, metrekare başına Güneş'in Dünya'da yaydığı kadar enerji yayardı. Kuasarın aydınlatma gücü, Güneş'in yaklaşık 3 × 1014 (300 trilyon) katı veya Samanyolu'nun 100 ila 400 milyar yıldızının toplamından 25.000 kat daha fazladır, bu da onu gözlemlenebilir evrendeki en enerjik nesnelerden biri yapar. Bununla birlikte, 12,1 milyar ışık yılı gibi muazzam bir uzaklıkta olması nedeniyle, sadece spektroskopi ile incelenebilmektedir. Kuasarın merkezi kara deliği, her yıl 4.000 güneş kütlesine eşdeğer son derece büyük miktarda madde yutmaktadır.

Kuasar aynı zamanda, gama ışınlarından ve X-ışınlarından radyo dalgalarına kadar uzanan çok güçlü bir radyasyon kaynağıdır. Kuasarın belirtmesi olan S5, Güçlü Radyo Kaynaklarının Beşinci Araştırmasından (Fifth Survey of Strong Radio Sources) alınmıştır, 0014+81 ise B1950.0 dönem koordinatlarıdır. Ayrıca, Cambridge Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen Altıncı Cambridge Radyo Kaynakları Araştırması'na göre (Sixth Cambridge Survey of Radio Sources) 6C B0014+8120 olarak da adlandırılır.

 Süper kütleli kara delik
küçükresim|upright=1.14|Kara delikten diske dik olarak yayılan rölativistik bir malzeme jeti ile yığılma diskindeki maddeyi yutan süper kütleli bir kara deliğin sanatsal tasviri

küçükresim|upright=1.14|Gökbilimciler tarafından S5 0014+81'deki kara deliğin kütlesini belirlemek için kullanılan Swift uzay aracı

S5 0014+81'in konak gökadası, merkezinde süper kütleli kara delik barındıran bir dev eliptik gökada olan FSRQ (Düz Spektrumlu Radyo Kuasar) blazardır.

2009 yılında gök bilimcilerden oluşan bir ekip, Swift uzay aracını kullanarak S5 0014+81'in parlaklığını ölçmüş ve kara deliğinin kütlesini hesaplamıştır. Gökadamızın merkezindeki kara delikten yaklaşık 10.000 kat daha kütleli, yani 40 milyar Güneş kütlesi eşdeğerinde bir kütleye sahip olduğu bulundu. Bu da onu şimdiye kadar keşfedilen en kütleli kara deliklerden biri yapar. 60 yıl boyunca bilinen en büyük kara delik olan ve "aşırı kütleli" kara delik olarak adlandırılan Messier 87'nin kara deliğinin altı katından fazladır. Bu kara deliğin Schwarzschild yarıçapı 120 milyar kilometre olup çapı, 240 milyar kilometre yani 1.600 astronomi birimi veya Plüton'un yörüngesinin yaklaşık 40 katıdır ve dört Büyük Macellan Bulutu'na denk gelen bir kütleye sahiptir. Bu kadar büyük bir kara deliğin Büyük Patlamadan sonra sadece 1,6 milyar yıl gibi erken bir dönemde var olması, süper kütleli kara deliklerin çok hızlı oluşabileceğini düşündürmektedir.

S5 0014+81'in süper kütleli kara deliğinin kütlesine dayanan gelişim modelleri, kara deliğin Hawking radyasyonu ile yok olmasından önce yaklaşık  yıl (evrenin Kara Delik Döneminin sonuna yakın, şu anki yaşından 1088 kat daha fazla bir zamanda) yaşayacağını öngörmektedir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 QSO S5 0014+81 Beobachtungen zu Eduard's Astropage, 29 Ekim 2009 

Kategori:Kral takımyıldızı
Kategori:Etkin galaksiler
Kategori:Kuasarlar
Kategori:Dev kütleli kara delikler