Şivlilik

Şivlilik veya Şivilik, günümüzde sadece Konya şehir merkezinde yaşatılan ve her yıl üç ayların ilki olan Recep ayının ilk perşembesinde kutlanan bir folklorik bayramdır.

Şiviliğin kökeni net olarak bilinmemektedir. Kökeni bazı araştırmacılara Friglere dayandırılırIŞIK, Ali (2013), "Şivlilik Adı ve Kökeni Üzerine...", Merhaba/Akademik Sayfalar, c. 13, S. 16 (15 Mayıs), s. 254-256 ama Konya halkı geleneği büyüklerinden dinledikleri menkıbeye dayandırır. Eski Konyalılara göre Şiviliğin çıkışı şu şekildedir: Rivayete göre bir Türk-İslam mutasavvıfı olan sufi Ebu Bekir Şiblî (861?-946), bir gece rüyasında İslam peygamberi Muhammed'in annesinin rahmine Recep ayının ilk perşembesi intikal ettiğini öğrenir. Büyük bir sevinçle uyanarak bunu oturduğu semtin bütün evlerine vararak "Şiblî" nidasıyla müjdeler. Her hane sahibi de müjdelik olarak ona bir parça yiyecek verir.

Aynı günün gecesi de, perşembenin cumaya bağlandığı ve İslam peygamberi Muhammed'in ana rahmine düştüğü, Regaip Kandili'dir.

 Etimoloji 
Kelimenin kökeni halk etimolojisinde Şeyh Şiblî'ye (Şibli-lik > Şivlilik/Şivilik) bağlanır. Kelimenin kökenin bilinmemektedir. Kimi kaynaklar Arapça ﺷﺒﻊ şib'- "doyuran, açlığı gideren" veya Farsça ﺷﻴﺐ şîb "karışma, uyuşma" kelimelerinden geldiğini(Şib-li-lik > Şivlilik) kimileri Frigceden geldiğini kimileri de çocukların yırtıcı, göçmen bir kuş olan ve yerel ağızda “Cüllülük” adıyla bilinen bir kuşun çıkardığı sese dayandığını iddia eder.Şivlilik. (2015). Konya Ansiklopedisi (Cilt.8 s.250). KonyaArslan, N. (2021) "Konya'da sürdürülen Şivlilik geleneğinin sosyal bilgiler dersi kültür aktarımı açısından değerlendirilmesi". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. Tez no: 689494 tez.yok.gov.tr.

 Kültürel miras 
Şivlilik geleneğinin ortaya çıkışı ise İslam kültüründe yer alan anlatılarla İslam peygamberi(Muhammed'in doğumu) bağlantılı yiyecek/çerez dağıtma, hediye verme geleneğine dayandırılmaktadır.

Şivlilik gününde komşulara pişi, haşhaşlı veya tahinli çörek gibi yemekler, çocuklara ise kuru üzüm, kırık leblebi, kurutulmuş meyve veya gofret, çikolata gibi paketli ürünler dağıtılmaktadır.

Bir önceki gece gerçekleştirilen fener alayı etkinliklerinde ateş üzerinden atlama, fener yakma ve ertesi gün çocukların mani okuyarak ev ev gezip çerez toplaması ise bu gelenek ile cadılar bayramı etkinlikleri arasındaki benzerliklerdendir.

Günümüzde çocuklar erken saatler ev ziyaretlerine çıkan çocuklar kapılarını açan evlerin kandilini tebrik eder ve çoğunlukla ikramen çikolata ve şeker alırlar. Öğlene doğru çoğu evin ikramı bitmiş, çoğu çocuk da evine dönmüş olur. Çocukların bazıları ev ziyaretleri esnasında "Şivli şivli şişirdi, erken kalkan pişirdi / İki çörek, bi börek bize şivlilik gerek" gibi manilerden okurlar.

Günümüzde, yerel idareler bu kültürel mirası korumak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlemektedir.

 Dipnot 

 Kaynaklar 

Kategori:Konya ilinde kültür
Kategori:Kültürel miras
Kategori:Somut olmayan kültürel miras