Uranhay Cumhuriyeti

Uranhay Cumhuriyeti (Tuvaca:Урянхай; ) Çing Hanedanında 1911 Devrimi ile hanedanlık yıkılınca bağımsızlığını ilan eden Tuvalar tarafından kurulmuştur. "Uranhay" terimi Moğolcadır bölge uzun dönem moğol egemenliğinde kaldığı için Çinliler ve Ruslar da bu terimi kullanmışlardır.

 Tarihçe 
1 Aralık 1911'de Dış Moğolistan, Çing Hanedanından bağımsızlığını ilan etti. Uranhaylı Tuvalılar da Çinlilere ait dükkanları yağmalandı. Uranhay bölgesinden Çinliler kaçtı ve Tandı Uranhay valisi Kombu-Dorzhu diğer Tuvalı beylerle bağımsızlık ilan etti.

Uranhay soyluları ikiye  bölünmüşler ve Kombu-Dorzhu Rus İmparatorluğuna vali olarak bağlanmak istiyordu. Ancak siyasi olarak Dış Moğolistannın Hanı Bogd Han'a boyun eğmeyi tercih etti.L. Dendev, Mongolyn touch tüükh [Brief History of Mongolia] (Ulan Bator, 1934), p. 55.

Kombu-Dorzhu Rus İmparatorluğunun Usinsk şehrindeki sınır başkomiserine bağımsız bir Uranhay Cumhuriyetinin lideri olarak seçildiğini belirten bir dilekçe gönderdi ve koruma istedi. Çin'in bölge üzerindeki egemenliğini yeniden kurmasını önlemek için Rus birliklerinin derhal ülkeye gönderilmesini önerdi. Cevap gelmedi ancak Rus İmparatorluğunun Bakanlar Kurulu Uranhay bölgesini kademeli olarak Rus İmparatorluğuna katmak için birkaç ay önce karar vermişti. Rusların bu eylemi gerçekleştirmek için beklediler zira Çin'i kışkırtmak istemiyorlardı.N.P. Leonov, Tannu Tuva (Moscow, 1927), p. 42. Rus İmparatoru II. Nikolay Rus yerleşimcilerin saldırıya uğradığı iddiasıyla 1912'de Rus birliklerinin Uranhay Cumhuriyeti'ne girmesini emretti.

Rusya'daki ticari çevrelerin böyle bir yaklaşıma yönelik baskıları sonucunda II. Nikolay kararından vazgeçti. 1913 sonbaharında iki Uranhay beyinin Rusya'nın bir parçası olarak kabul edilmelerini istediler. Kısa süre sonra diğer Uranhay beyleride Rusya'nın bir parçası olmak istediler. 14 Nisan 1914'te Uranhay Cumhuriyeti Uryankay Krayı olarak Rus himayesine girdi.Istoriya Tuvy [History of Tuva], v. 1, pp. 354-55.

 Ayrıca bakınız 

 Uranhay
 Tandı Uranhay
 Uryankay Krayı
 Tuva Halk Cumhuriyeti
 Tuva Özerk Bölgesi
 Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 Tuva Cumhuriyeti

 Kaynakça 

Kategori:Tuva tarihi
Kategori:Sibirya Türkleri
Kategori:Tuva coğrafyası