Durançam, Göle

Durançam, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı Köprülü köyünün bir mahallesidir.

 Tarihçe 

Eskiden ayrı bir köy olan Durançam'ın eski adı Heviskari'dir. Gürcüce bir yer adı olan Heviskari (ხევისკარი), "dere kapı" anlamına gelir."ხევი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"კარი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye Heviskar şekinde girmiştir. Nitekim 1574 tarihi Osmanlı icmal defteri ile Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Heviskar (خوسقار) olarak geçer.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 21.  Yüksek lisans tezi

Heviskari, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alıyordu. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Öte yandan köydeki megalit yapı kalıntısı, 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçmesinden önce de yörenin bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 161  ISBN 978-9941-0-7362-5

Heviskari köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu.

Heviskari köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Heviskar (خوسقار) olarak geçer. Ardahan-i Küçük livasının Hocevan nahiyesine bağlı olan köy, Hicri 1108 (1696/1697) tarihinde Heviskar-i Ulya (خوسقار علیا) şeklinde kaydedilmiştir. Heviskar-i Ulya'nın (Yukarı Heviskari) hasılası 5.999 akçe idi. Bu yerleşim Hicri  1128 (1715/1716) tarihinde önce 5.999 akçe hasıla ile İbrahim, sonra 3.000 akçe hasıla ile Ömer adında birine tahsis edilmişti.

Heviskari köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi 1886 tarihli nüfus sayımı sırasında Hamiskar / Himiskar / Hemiskar (Хамискяръ Химискяръ Хемискяръ) şeklinde kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı ve idari merkezi Signot köyü olan Karavenk nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Nüfusu, 50'si erkek ve 37'si kadın olmak üzere 16 hanede yaşayan 87 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Himiskari köyünün nüfusu 1896 yılında 67 kişi, 1906 yılında 85 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 112, ISBN 9786052100271.

Heviskari köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Heviskari köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Himiskar (خمیسكار) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Merdenik olarak adlandırılan merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 378 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Heviskari veya Heviskar Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Durançam olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Durançam köyünün nüfusu 790 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 148 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 358.

Durançam köyü 2008 yılında Köprülü Beldesi'ne bir mahalle olarak bağlanmış, beldelerin kaldırılmasından sonra da Köprülü'nün bir mahallesi olarak kalmıştır.

Coğrafya

Nüfus

Kaynakça

 Dış bağlantılar 

Kategori:Göle belde ve köyleri