Antik göl

Antik göl, bir milyon yıldan fazla süredir kalıcı olarak su barındıran göllere denir. Antik göllerin birçoğu, tam Kuvaterner Dönemi'nden itibaren yani 2,6 milyon yıldan fazla süredir var olmaya devam etmektedir. Antik göllerin varlığını sürdürmeye devam etmelerinin sebebi aktif bir yarık bölgesindeki levha tektoniğidir. Bu aktif yarık bölgesi, son derece derin ve doğal olarak tortu ile doldurulması zor göller oluşturur. Antik göller uzun ömürlü göller olduklarından, izole edilmiş evrimsel özellikler ve türleşme için model görevi görmektedirler. Dünyadaki su kütlelerinin çoğu 18.000 yaşından küçüktür. 1 milyon yaşın üzerinde sadece 20 antik göl bulunmaktadır.

Baykal Gölü genellikle en eski göl olarak kabul edilmektedir, çünkü elde edilmiş bulgular bu gölün 25-30 milyon yaşında olduğunu gösterir. Zaysan Gölü'nün daha da eski olabileceği düşünülmektedir; bu göl Kretase kökenlidir ve en az 66 milyon yaşında olduğu tahmin edilmektedir  (büyük olasılıkla 70 milyon yıl civarında  ), ancak kesin yaşı tartışmalıdır ve bazı belirsizlikler söz konusudur. Antik göllere başka bir örnek olarak, 20-36 milyon yaşında olduğu tahmin edilen  Gölü söylenebilir. Antik çağlarda bu göl tartışmasız gerçek bir göldü, ancak bugün tuzlu ve doğrudan denize bağlı olması birçok kişinin onu büyük bir lagün veya koy olarak görmesine neden olmaktadır.

 Antik göller ve genç göller 
Altı ana göl türü vardır (bunlar aşağıda listelenmiştir). Göllerin çoğu, binlerce yıl boyunca bir nehirden göle biriken tortuların göl tortuları ile doldurulması sonucu kurur. Su seviyesinin düşmesini etkileyen faktörler arasında akarsu-gölsel tortu oluşumu, buharlaşma, doğal drenaj ve jeofizik süreçler yer almaktadır. Antik Göller, daha genç ve sıradan göllere kıyasla, yerel aktif yarık bölgeleri ve graben adı verilen çökük arazi bölümleri nedeniyle daha uzun bir ömre sahiptir.

Örneğin, dünyanın en derin gölü olan Rusya'daki , 25-30 milyon yıllık ve 5.387 fit (1.642 m) derinliğindeki  tarafından oluşmuş eski bir göldür. Bu sonuca, son buzul döneminde buzul taraması ve 14.000 yıllık erimiş suyun birikmesiyle oluşan ve 200-1.300 fit (60–400 m) derinliğinde maksimum derinliğe sahip olan Kuzey Amerika Büyük Gölleri ile karşılaştırılarak varılmıştır.

 Yarık gölleri
 Heyelan ve buz baraj gölleri
 Tuz gölleri
 Akmaz Göller
 Krater gölleri
 Buzul gölleri
 Buzulaltı gölleri

 Antik göllerin oluşumu 
Antik göl oluşumu yarık vadisine benzer. Oluşum, aktif bir yarık bölgesinde yer alan bir graben içinde gerçekleşir. Grabenler, iki paralel plaka arasında çöken, farklı plaka sınırları boyunca oluşan arazi bölümleridir. Grabenin aktif yarık bölgesinin üzerindeki konumu, derinliği sürekli düşen bir göl tabanına ve duvarların yüksekliğinin artmasına neden olur.

 Evrim için önemi 
Antik göller, bilim adamlarının buzul-buzullar arası zaman çizelgeleri üzerindeki çevresel değişikliklerin mekanizmalarını incelemesine olanak tanır. Eşeyli seçilim, uyarlanabilir radyasyon ve noktalı denge gibi evrimsel özellikler, uzun süredir varlıklarını sürdürmeleri ve genel coğrafi izolasyonları nedeniyle antik göllerde incelenmiştir. Araştırmaların çoğu, Baykal Gölü, Hazar Denizi ve Afrika Büyük Gölleri üzerinde yoğunlaşan bu izole göllerde bulunan endemik fauna ve diatomlarla ilişkilendirilmiştir.

 Antik göller listesi 
Bunlar, 1 milyon yıldan uzun süredir var olan dünyadaki 20 antik göllerdir:
+İsimKökenTürYaşAlan(km2)Hacim(km³)Max DerinlikOrtalama DerinlikÜlkelerNotlarAral Gölütektoniktuzlu, kalıcı5.5 milyon645006256716Kazakistan, Özbekistan68.000 km² (26.300 sq mi) alanıyla eskiden dünyanın dördüncü en büyük gölüydü. 1997'ye gelindiğinde, Sovyet döneminde yön değiştiren su nedeniyle orijinal boyutunun %10'una kadar küçüldü. Şimdi 4 küçük göle ayrılmıştır.Baykal Gölütektoniktaze, kalıcı25+ milyon31500230001741740RusyaBiwa Gölütektoniktaze, kalıcı5–6 milyon67427.510441JaponyaBosumtvi Gölügöktaşı çarpmasısodyum karbonat, kalıcı, krater1–2 milyon492.248145GanaHazar Denizitektoniktuzlu, kalıcı, endorheik5.5 milyon374000782001025182Azerbaycan, İran, Kazakistan, Rusya, TürkmenistanHövsgöl Gölütektoniktaze, kalıcı2–5 milyon2770381267138MoğolistanIssık Göltektoniktuzlu, kalıcı25 milyon62361738668270KırgızistanEyre Gölütektoniktuzlu, aralıklı, endorik2.5-5 milyon969030.163AvustralyaLake Lanaovolkaniktaze, kalıcı2 milyon37511260.3FilipinlerMalavi Gölütektoniktaze, kalıcı2–5 milyon296008400705292Malavi, Mozambik, TanzanyaMaracaibo Gölütektoniktuzlu, kalıcı, kıyı körfezi20+ milyon130102806025.9VenezuelaTarihsel olarak, antik bir göldü. Artık geleneksel anlamda bir gölden ziyade büyük bir gelgit körfezi/girişi. Tuzludur ve doğrudan Karayip Denizi'ne bağlıdır, bu da birçok kişinin onu büyük bir lagün veya körfez olarak görmesine neden olur.Ohri Gölütektoniktaze, kalıcı1.5-5 milyon358.1853.63286.7163.71Arnavutluk, Kuzey MakedonyaPingualuk Gölügöktaşı çarpmasıtaze, kalıcı, krater1.5 milyon8267KanadaPrespa Gölütektoniktaze, kalıcı1.5-5 milyon2594.85418.7Arnavutluk, Yunanistan, Kuzey MakedonyaTahoe Gölütektoniktaze, kalıcı1–2 milyon499156505313Amerika Birleşik DevletleriTanganika Gölütektoniktaze, kalıcı3–6 milyon32000178001471572Burundi, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Tanzanya, ZambiyaTitikaka Gölütektoniktaze, kalıcı3 milyon8372893281107Bolivya, PeruTule Gölütektoniktaze, kalıcı3–15 milyon5340Amerika Birleşik DevletleriVostok Gölübuzul altıtaze, kalıcı, buzul altı15–35 milyon125005400510432AntarktikaZaysan Gölüyapaytaze, kalıcı65+ milyon551053105Kazakistan

 Kaynakça 

 Stoermer, Eugene F. ve JP Smol. "11.1–11.2." Diatomlar: Çevre ve Yer Bilimleri Uygulamaları . Cambridge, Birleşik Krallık: Cambridge UP, 2001. 209–12. Yazdır.
 Wilke, Thomas, Risto Väinölä ve F. Riedel. Antik Göllerde Türleşme Örüntüleri ve Süreçleri: Antik Göllerde Türleşme Üzerine Dördüncü Sempozyum Tutanakları, Berlin, Almanya, 4-8 Eylül 2006 . Dordrecht, Hollanda: Springer, 2009. 126–28. Yazdır.
 Vaillant, JJ, GD Haffner ve ME Cristescu. "Endonezya'nın Antik Gölleri: Türleşme Üzerine Bütünleşik Araştırmaya Doğru." Bütünleştirici ve Karşılaştırmalı Biyoloji 51.4 (2011): 634-43. Ağ. Kasım 2015
 Carroll, Alan R. ve Kevin M. Bohacs. "Eski Göllerin Stratigrafik Sınıflandırılması: Tektonik ve İklimsel Kontrollerin Dengelenmesi." Jeol Jeoloji 27.2 (1999): 99. ağ
 Hoffmann, N., K. Reicherter, T. Fernández-Steeger ve C. Grützner. "Antik Ohri Gölü'nün Evrimi: Tektonik Bir Perspektif." Biogeosciences 7.10 (2010): 3377–386. Ağ. Kasım 2015.

 Dış bağlantılar 

 Antik Göllerdeki Türler (SIAL) 

Kategori:Göl türleri
Kategori:Limnoloji