Timur satrancı

Timur satrancı veya Timurlenk satrancı bir Orta Çağ satranç çeşididir. Modern satranç gibi, shatranj'dan türetilmiştir. Timur satrancı, Türk lider Timur döneminde Orta Asya'da geliştirilmiş, icadı da Timur'a atfedilmiştir.Cazaux, Jean-Louis and Knowlton, Rick (2017). A World of Chess, p. 31. McFarland. . "Often known as Tamerlane chess, [its invention] is traditionally attributed to the conqueror himself." Timur satrancının üst varyantı, Chaturanga'nın daha büyük bir çeşidi olduğundan, yaygın satranca karşılık gelen Shatranj ash-shaghir (Küçük satranç)'a karşıt olarak Shatranj Al-Kabir (Büyük satranç) olarak da adlandırılır. Oyun genel hatlarıyla modern satranca benzese de önemli farklılıklar bulundurmaktadır, örneğin piyonların çeşitlerinin olması ayırt edici bir özelliktir.

 Tahta 

Bir Timur satranç tahtası, 10×11 düzeninde 110 kareden oluşur. Saray olarak bilinen ek kareler, dokuzuncu sırada sol taraftan ve ikinci sırada sağ taraftan çıkıntı yapar ve bu sebeple toplamda 112 kare bulunur.Falkener, Edward (1892). Games Ancient and Oriental. Longmans, Green and Company. . Rakip şah, bir oyuncunun sarayını işgal ettiğinde, oyun berabere ilan edilir. Şah'tan başka hiçbir taş sarayı işgal edemez.

Timur satrancında birkaç farklı taş dizilimi vardır. Yaygın bir tanesi aşağıdaki gibidir:

 Beyaz taraf (alt sıra, soldan): fil, (boşluk), deve, (boşluk), savaş motoru, (boşluk), savaş motoru, (boşluk), deve, (boşluk), fil.
 İkinci sıra (soldan): kale, at, gözcü, zürafa, general, şah, vezir, zürafa, gözcü, at, kale.
 Üçüncü sıra (soldan): piyon piyonu, savaş motoru piyonu, deve piyonu, fil piyonu, general piyonu, şah piyonu, vezir piyonu, zürafa piyonu, gözcü piyonu, kral piyonu, kale piyonu.

 Taşlar 
bağlantı=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Faras%2C_Zurafa%2C_Pil%2C_Tali%27a.jpg/220px-Faras%2C_Zurafa%2C_Pil%2C_Tali%27a.jpg|küçükresim|Soldan sağa: faras (at), zürafa fil ve tali'a (kazık)
 25x25pik25x25pik şah (şah) – Yaygın satrançtaki şah gibi hareket eder, ancak oyun sırasında bir kez şah/şah mat veya çıkmaz (pat) durumunda bir kereye mahsus olarak kendi taşlarından herhangi biri ile yer değiştirebilir.
 25x25pik25x25pikvezir (wazir) – yatay veya dikey olarak bir kare hareket eder.
 25x25pik25x25pikgeneral veya bakan (ferz) – Çapraz olarak bir kare hareket eder. 
 25x25pik25x25pikzürafa (zurafa) – Çapraz olarak bir kare ve ardından yatay veya dikey olarak en az üç kare hareket eder.
 25x25pik25x25pikkazık (tali'a)Cazaux & Knowlton (2017), p. 360, n.21. "Talia means scout, vanguard, outpost, picket, advanced post, spy, a group of soldiers or troops placed on a line forward of a position to warn against an enemy advance." - Modern satrançtaki fil gibi hareket eder, ancak en az iki kare hareket etmelidir.
 25x25pik25x25pikat (faras) – Yaygın satrançtaki at gibi hareket eder.
 25x25pik25x25pikkale (rukh) – Yaygın satrançtaki kale olarak hareket eder.
 25x25pik25x25pikalfil (pil) – İki kare çapraz olarak hareket eder ve taşların üstünden atlayabilir.
 25x25pik25x25pikdeve (jamal / şutur) - Bir çapraz ve iki düz hareket eder. Taşların üstünden atlayabilir. Yaygın satrançtaki at gibi "L" şeklinde, 2 × 1 yerine 3 × 1 şeklinde hareket eder.
 25x25pik25x25piksavaş motoru (dabbaba) – İki yatay veya dikey hareket eder. Taşların üstünden atlayabilir.
 25x25pik25x25pik piyonlar - Yaygın olan satrançtaki piyon gibi hareket eder, ancak başlangıçta çift hamle veya geçerken alma yapamaz. Her parçanın (piyon dahil) karşılık gelen bir piyonu vardır. Örneğin; şah piyonu, vezir piyonu, zürafa piyonu vb.

 Kaynakça 

Kategori:Soyut strateji oyunları
Kategori:Satranç tarihi
Kategori:Satranç türevleri
Kategori:İran'da satranç
Kategori:14. yüzyılda İran
Kategori:14. yüzyılda satranç