Kerim Han İrevanski

Kerim han İrevanski, Kerim han İrevanli veya Kerim Abbasgulu han İrevanski (15 Kasım 1885, Erivan - 9 Ekim 1919, Nalçik), Rus İmparatorluğu ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin askeri subayı, albayı.

Birinci Dünya Savaşı'na katıldı. 1915 yılında üzerinde "Cesareti için" yazılmış  4. Sınıf Aziz Anna Nişanı ve 3. Sınıf ve Aziz Stanislaus Nişanı (Kılıçlı ve Kurdeleli) ile, 1916'da 3. Sınıf Aziz Anna Nişanı (kılıçlı ve kurdeleli) ile, 1917'de 4. Sınıf Aziz Vladimir Nişanı (kılıçlı ve kurdeleli), 2. Sınıf Aziz Anna Nişanı (kılıçlı), Romanya kralı I Ferdinand tarafında Romanya'nın Yıldızları nişanı ile ve George silahıyla ödüllendirildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti zamanında Nahçıvan'a geldi. Yerel halkı Ermeni çetelerinin saldırılarından korumak için gönüllü savaşçılara liderlik etti. 1919'da kurulan Güney-Batı Azerbaycan Genel Valiliği'nde askeri işlerden sorumlu vali yardımcılığına atandı.

Beyaz Orduda Kabarda Süvari Alayı'nda Bolşeviklere karşı savaştı.

 Hayatı 
Kerim han, 15 Kasım 1885'te İrevan'da doğdu. Babası Abbasgulu Han, İrevan Hanlarının soyundan Hüseynali Han Serdar'ın varisidir. Abbasgulu Han, 1886-1899'da İrevan Şehir Dumasının üyesiydi. Kerim han İrevanski, St. Petersburg'da bulunan Nikolaev Kadet Askeri okulunda eğitim gördü. 1907'de okuldan mezun oldu.

 Askeri hizmeti 
 Hizmetinin ilk yılları 
1907'de Nikolaev Süvari Okulu'ndan mezun olduktan sonra askeri kornet rütbesini aldı ve Tiflis'te bulunan 'nda görev yapmaya başladı. 1908'de  bir görev için gönderildi. Mayıs 1909'dan itibaren resmen alaya atandı. Ağustos 1912'ye kadar bu alayda görev yaptı.

 Düel 
12 Nisan 1912'de Gatchina şehrinde, Kirasir alayının teğmeni Kerim han İrevanski ve Kirasir alayının komutanı Tümgeneral 'nun oğlu, Donanma Teğmeni Lev Lvovich Girard de Sukanto arasinda bir düello olacağı haberi yayılıyor. Kişisel bir meselede çatışan bu iki subay, Kirasir alayı subayları derneğine ve Baltık filosunun deniz arabulucuları mahkemesine düello yapma istekleriyle ilgili olarak başvurdular. Her iki kurum da anlaşmazlığın sadece bir düello ile çözüleceğine karar verdi.

Taraflar 25 Nisan sabahı Prioratsk parkında toplanıyor. Burada düelloya katılanlar, yardımcıları (İrevanski tarafından Kirasir alayından iki subay, Sukanton tarafından iki deniz subayı), Baltık filosunun deniz aracıları mahkemesinin temsilcileri, Kirasir alayının doktorları, A. Ivanov, V. Pickel de vardı.

Düelloda ilk kurşunu atan Karim Khan, Sukanto'yu sağ göğsünden yaraladı. Bundan sonra doktorlar ve sekundantlar tarafından ilk yardimi aldiktan sonra Kirasir alayının sağlık merkezine götürüldü. Burada yarasi sarildiktan sonra Varşova Tren İstasyonuna götürülerek oradan Petersburg'a gönderildi. Yara oldukça şiddetli olmasına rağmen, onu iyileştirebilirler. Bundan sonra, Lev Lvovich Girard de Sucanton orduda uzun süre görev yaptı. Emekli olduktan sonra Çin'in Harbin şehrinde yaşadı ve 1934'te orada öldü.

 I. Dünya Savaşında 
Birinci Dünya Savaşı başladığında, Kerim han İrevanski teğmen rütbesindeydi. Ağustos 1914'te Kafkas Süvari Tümeni Kabardin Süvari Alayı'na gönderildi.  29 Ağustos'ta görev yerine vardığında, alay komutanı Albay Illarion Vorontsov-Dashkov tarafından alayın geçici emir subayı olarak atandı. 3 Eylül 1914'te yayınlanan 6 numaralı emirle, teğmen Han Irevanski alayın emir subayı olarak atandı. Kerim han Irevanski, II. Nikolay'ın küçük kardeşi ve o sırada Vahşi Tümen'in komutanı olan Mihail Romanov ile yakın bir arkadaşlığa sahipti.   9 Ocak 1915'te, Vetlino köyü çevresinde meydana gelen gece savaşında gösterdiği üstün başarı nedeniyle, Kurmay-Rotmister Han Irevanski, "Cesaret İçin" yazısıyla dördüncü dereceden St. Anna Nişanı ile ödüllendirildi. 

17 Şubat 1915'te, Karpat Dağları'nın eteklerinde (bugünkü Ukrayna topraklarında bulunan) Maydan köyü yakınlarında gerçekleşen gece savaşında gösterdiği üstün başarı nedeniyle George silahıyla ödüllendirilmek üzere liderliğe sunuldu.). Sunumda şöyle yazıyor:

Ancak Kabarda Süvari Alayı komutanının sunumu Georgievski Duması tarafından reddedildi. 26 Ağustos 1915'te, Güneybatı Cephesi IX Ordusu komutanı General Lechitski'nin emriyle, "1 Aralık 1914'ten 1 Temmuz 1915'e kadar düşmanla savaşta gösterdiği üstün başarı nedeniyle " St. Dördüncü dereceden Stanislaus (kılıç ve kurdele ile), 19 Mart 1917'de Güney-Batı Cephesi ordusunun emriyle, dördüncü dereceden St. Vladimir Nişanı ile (kılıç ve kurdele ile), 25 Mart 1917'de Kabarda Süvari Alayı'nın 4. yüzünün Dördüncü Ordu komutanı-Rotmister Kerim Han Irevanski'ye ikinci derece St. Anna Nişanı (kılıçlarla) verildi. 27 Temmuz 1917'de Kerim han'a rotmistr askeri rütbesi verildi. 27 Temmuz 1917'de Romanya Kralı I. Ferdinand tarafından Romanya Yıldızları Nişanı ile ödüllendirildi. Aynı yılın 29 Eylül'ünde Karim han Irevanski, askerlik için tekrar Kabarda Atlı Alayı'na gönderildi.

Ağustos 1917'de Vahşi Tümen'in Petrograd'a yürüyüşüne katıldı.  Ordu ve donanmanın emriyle, 8 Ekim 1917'de, Kaptan Kerim han Irevanski askeri ödül George silahına layık görüldü. Kabarda Süvari Alayı ile Ekim 1917'de Kuzey Kafkasya'ya geldi. Aynı yılın Kasım ayında, Kerim han, Küçük Kabarda'nın Akhlovo (şimdi Nizhni Kurp) köyünde yerel halkı haydut saldırılarından korudu.

 Azerbaycan Cumhuriyeti'nde 
Kerim Han, 1918 yılı sonlarında Nahçıvan'a geldi. 28 Ocak 1919 tarihli 364 sayılı emirdeki notlardan Kerim Han'ın albay rütbesine sahip olduğu ve emrindeki gönüllü savaşçı sayısının 1000'den fazla olduğu bilinmektedir. Bu emirde, komutasındaki muharebe birliğinin Yarbay Kalbali Han Nahçıvanski başkanlığındaki karargaha bağlı olduğu belirtildi. Savaşçılarının iki topu olduğu bile yazılıdır. Kerim Han'ın komutasındaki birliğin Ermenilerle yapılan savaşta büyük cesaret gösterdiği kaydedildi. Şarur ilçesinin komutanı olarak merkeze verilen bilgilerde şöyle deniyor:

Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin 28 Şubat 1919 tarihli kararı ile Güney-Batı Azerbaycan general gubernatorluğu kuruldu ve Kerim Han İrevanski askeri işlerden sorumlu genel vali yardımcısı olarak atandı. Daha sonra kardeşiyle birlikte Kabardaya gitti.

 Beyaz orduda 
1919 yazında ve sonbaharında, Güney Rusya Silahlı Kuvvetleri'nin II. Kabarda Süvari Alayı Kabarda Süvari Tümeni'nde askeri yüzbaşı rütbesinde görev yaptı. Bir süre alayı geçici olarak yönetti. Ağustos 1919 sonunda Nalçik'e gönderdiği telgrafta, 12 Ağustos'ta Bolşeviklerin 3. Alayı'nı yok ettiğinden, hayatta kalan Bolşeviklerin kaçışından, 2 makineli tüfek ile çok sayıda ateşli silah ve merminin ele geçirildiğinden bahsetti.30 Ağustos 1919'da Veliko Knyajeski istasyonundan bir telgraf gönderdi ve 24 Ağustos'ta piyadelerin Tsaritsy çevresinde Bolşeviklere saldırdığını, 600 esir, 5 makineli tüfeği ele geçirdiğini ve çok sayıda Bolşevik'i yok ettiğini bildirdi.

 Ailesi 
Babası Abbasgulu Han, İrevan Hanlarının soyundan Hüseynali Han Serdar'ın varislerinden biridir. Abbasgulu Han'ın babası Mohubali Han, Sardar'ın torunu. 1886–1899'da İrevan Şehir Duması'nın üyesi, 1904-1906'da İrevan'daki Rus-Tatar okullarından birinin fahri hamisi oldu.

Annesi Tarlan Hanım, Nahçıvanlı General İsmail Han Nahçıvanski-Kangerli'nin kızıdır.

Ağabeyi Ağa Han İrevanski, 1904'te İrevan Şehir Dumasına ve 1906'da Rus İmparatorluğu'nun Birinci Devlet Dumasına seçildi. 1919'da İrevan Müslüman Ulusal Konseyi'nin başkanlığını yaptı.

Kerim Han İrevanski ilk olarak Hüseyin Han Nahçivanski'nin karısının kuzeni Lüteran inancına sahip Inna Herbel ile evlendi. Ancak bu evlilikten çocuğu olmamıştır.  11 Ocak 1918'de Nalçik bölgesinden Balkar soylu bir ailenin temsilcisi Shamside Kumukovna Aydabulova ile ikinci kez evlendi.

 Ödülleri 
Birinci Dünya Savaşı'nda gösterdiği üstün başarı nedeniyle aldığı ödüller:

 class=ve-pasteProtect|50x50px — 9 Ocak 1915'te "Cesareti İçin" yazısıyla dördüncü dereceden St. Anna Nişanı ile ödüllendirildi.
 class=ve-pasteProtect|50x50px —  26 Ağustos 1915'te düşmanla savaşta gösterdiği üstün başarı nedeniyle dördüncü dereceden Stanislaus (kılıç ve kurdele ile) nişanı ile ödüllendirildi.
 class=ve-pasteProtect|50x50px — 2 Nisan 1916'da üçüncü dereceden  St. Anna nişanı (kılıç ve kurdele ile) ile ödüllendirildi.
 class=ve-pasteProtect|50x30px — 19 Mart 1917'de Güney-Batı Cephesi ordusunun emriyle, dördüncü dereceden St. Vladimir Nişanı ile (kılıç ve kurdele ile) ödüllendirildi. 
 class=ve-pasteProtect|50x50px — 25 Mart 1917'de Kabarda Süvari Alayı'nın 4. yüzünün Dördüncü Ordu komutanı-Rotmister Kerim Han Irevanski'ye ikinci derece St. Anna Nişanı (kılıçlarla) verildi 
 class=ve-pasteProtect|50x50px — 27 Temmuz 1917'de Romanya Kralı I. Ferdinand tarafından Romanya Yıldızları Nişanı ile ödüllendirildi.ЦГА РСО-А. ФО. 58. Оп. 1. Д. 111. / Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasının Mərkəzi Dövlət Arxivi Fond 58, İnv. 1, İş 111 
 class=ve-pasteProtect|50x50px — Ordu ve donanmanın emriyle, 8 Ekim 1917'de, Kaptan Kerim han Irevanski askeri ödül George silahına layık görüldü.

 Ölümü 
9 Ekim 1919'da Volgaboy'da Çariçin cephesindeki savaşlardan birinde öldürüldü. Ön komutanlığın organizasyonu ile Kerim Han'ın cenazesi Nalçik'e getirildi ve orada Volniy Aul mezarlığına defnedildi.İltifat Şahsevən (Əliyarlı), İltifat Musa oğlu. İstiqlal fədailəri — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirləri və silahdaşları: 1918–1920 Bakı – Mütərcim – 2013

 Kaynakça 
 Özel 

 Genel 




Kategori:1885 doğumlular
Kategori:Erivan doğumlular
Kategori:1919'da ölenler
Kategori:Romanya Yıldızı Nişanı sahipleri
Kategori:Azeri askerî liderler
Kategori:İrevanskiler
Kategori:Rus İmparatorluğu'nun karacı subayları