Mihranîler

Mihrânîler, Mehraniler veya Mihrânoğulları, Kafkas Albanyası'nın 3. ve son hanedanı. En ünlü kralları Varaz Trdat ve Cevanşir'dir. Mihranilerin devrinde Albanya Hilafet'e dâhil olmuştur. mihraniler Sasani  soyundan olduklarını iddia etmelerine rağmen Part kökenli bir hanedandıBosworth, CE (1986). "Arran" . Yarşater'de, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Cilt II/5: Ermenistan ve İran IV – İran'da Sanat I . Londra ve New York: Routledge & Kegan Paul. s. 520–522.

 Cevanşir ve hilafet 
Hanedan, Sasani Hanedanı'nın uzak bir akrabası olan Mihrân adlı birinin Utik'teki Gardman bölgesine yerleşmesi ile kurulmuştur. Muhtemelen İran'ın Yedi Büyük Hanedanı arasında yer alan ve diğer iki soyu İberya (Khosroid Hanedanı) ve Gogarene / Gugark'ı yöneten Mihrân Hanedanı'nın bir kolunun üyesiydi.Toumanoff, Cyril. İberya'nın İlk Krallarının Kronolojisi . Gelenek 25 (1969), s. 22.

Mihranîlerin nasıl Arranşahlar (Albanya prensleri) oldukları belirsizdir. Ataları Mihran'ın Gardman bölgesini Sasani hükümdarı II. Hüsrev (r.  590–628 ) tarafından aldığı ifade edilmektedir.Vacca, Alison (2022). "Arran" . Filo'da Kate; Kramer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (editörler). İslam Ansiklopedisi (3. baskı). Mihranîler ile evlilik yoluyla akraba olan belirli bir Zarmihr dışında, Aranshahik Hanedanının tüm üyelerini yok eden Mihranîler. Bunun nedeni, Aranshahiklerin 1. yüzyılda devrilinceye kadar başlangıçta yönettikleri Albanya'da hâlâ bir miktar yetkiye sahip olmalarıydı. Mihraniler daha sonra tüm Albanya'yı fethettiler ve Arranshah unvanını aldılar fakat kraliyet statüsünü benimsemediler. Ailenin reisi bu nedenle "Gardman Lordu ve Albanya Prensi" unvanlarını kullandı.

Cavanşir'in hâkimiyetinin ilk devirlerinde Albanya Sasanlılar'a bağlı olduğuna göre ve Hilafet'in Albanya'yı fethetmesine engel olmak için Cavanşir Sasanî Ordusu'nun alban kısmına komutanlık yaparak Raşidî Hilafet'e karşı savaşmıştır. Daha sonra, artık Emevî Hilafeti devrinde, Cavanşir Halife Muaviye ile Dımaşk'ta görüşmüştür. Muaviye Cavanşir'e söz verdi ki, Albanya'nın iç işlerine karışmayacaktır. Ancak, Albanya, Hilafet'e vergi vermeli idi. Cavanşir, Muaviye'den verginin daha az olmasını istedi. Muaviye: "Vergilerin 1/3 kısmını Şark hükümdarına bağışlamışız" dedi. Bundan sonra, Albanya, kısmen dahi olsa Hilafet'e bağlı oldu.

 Mihranoğulları'nın Hakimiyetinin Sonu ve Albanya'nın Yıkılışı 
705 yılında Mihranilerin hakimiyeti son bulmuştur ve Albanya yıkılmıstır. Bununla da, bütün Azerbaycan (Kuzeyli-Güneyli) tamamen Hilafet tarafından fethedildi.

 Kaynakça 

Kategori:4. yüzyılda İran
Kategori:Kafkasya tarihi