Çatal (satranç)

Satrançta çatal, bir taşın aynı anda 2 veya daha fazla taşa saldırdığı bir taktiktir. Saldıran taraf genellikle çatal atılan taşlardan birini almayı veya mat etmeyi amaçlar. Savunan taraf 2 veya daha fazla saldırıyı tek bir hamle ile savuşturmakta zorlanır.

Yandaki diyagramda Çatal örnekleri yer almaktadır. Beyaz At Siyah Şah ve Kaleye çatal atmıştır. Siyah piyon ise 2 Beyaz Kaleye çatal atmıştır.

Çatal rakibinize mecburi hamle yaptırdığında çok etkilidir. Çatal pozisyonunda aynı zamanda şah çekilmesi durumunu örnek olarak gösterebiliriz.

Kenardaki piyonlar hariç her taşla çatal atılabilir. Ancak At çatalları en çarpıcı olanıdır. Çatal atan At tehdit ettiği taşlar tarafından alınamaz. At hafif taş (değeri Vezir ve Kaleye göre daha düşük taş) olarak değerlendirildiği için taş değişiminde kullanılabilir.

Vezir en değerli taş olduğu için saldırdığı taşlardan daha değerlidir. Bu nedenle  bir Vezir çatalı ancak saldırdığı taşlar savunmasız olduğunda veya bunlardan biri Şah ve diğeri savunmasız olduğunda maddi kazanç sağlar.

 Terminoloji 
Çatal, çift saldırı olarak da bilinir. Çatal tipi, çatal atan taşın adına göre adlandırılır. Örneğin, At çatalı. Saldırıya uğrayan taşa çatal atılmış  denir. Şah saldırıya uğrayan taşlardan biriyse, bazen mutlak çatal terimi kullanılır. Rakip Şahı içermeyen bir çatal, aksine, göreceli bir çataldır.

Şaha ve Vezire aynı anda atılan çatala Büyük Çatal denir.

 Örnek oyunlar 
alt=Örnek çatal pozisyonu|orta|küçükresim|Örnek çatal pozisyonu
Pozisyon  33.Ve5-f4  sonrası. Bu örnek 2004 FIDE Dünya Satranç Şampiyonası'nın    ilk turunda Mohamed Tissir ve Alexey Dreev arasında  oynanan karşılaşmaya aittir.

 33... Af2+ 34. Şg1 Ad3

Beyaz terk etti . Son pozisyonda Siyah At, Beyaz  Vezire ve Kaleye çatal atmıştır. Vezir kaçtıktan sonra, Siyah takas sonrası kazançlı çıkacaktır.

alt=Satrançta çatal pozisyonu|orta|küçükresim|Satrançta  çatal  pozisyonu
Pozisyon 40.Ae5 sonrası.

Bu örnek, Guillermo Soppe ve Fernando Braga arasındaki Clarin GP Finalinde  oynanan dokuzuncu tur maçına aittir. Sonrasında

 40.40... Vh1+

Beyaz terk etti. Tek hamle 41.Şe2 dir. Bu hamle sonrası Siyah Ac3+ ile çatal atmakta ve Vezir kazanmaktadır.

İki At Savunmasında (1.e4 e5 2. Af3 Ac6 3. Fc4 Af6) 4. hamle  Ac3  sonrasında, Siyah, Beyaz'ın e4 piyonunu hemen ele geçirebilir.

sol|küçükresim|4. Ac3 sonrası pozisyon. Siyah çatal hilesi nedeniyle 4. .. Axc3 oynayabilir.
alt=4. ... Axe4 5.Axe4 d5 sonrası Beyaza çatal atılmıştır ve Siyah rakip taşı kazanır.|orta|küçükresim|4. ... Axe4 5.Axe4 d5 sonrası Beyaza çatal atılmıştır ve Siyah rakip taşı kazanır.

 4... Axe4 !

çatal taktiği yüzünden

 5. Axe4 d5

oynayarak ya Fili ya Atı tekrar  kazanmaktadır.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 





Kategori:Satranç terimleri
Kategori:Satranç taktikleri