En yaşlı ağaçlar listesi

Bu liste, güvenilir kaynaklar tarafından teyit edilen, bilinen en yaşlı ağaçların bir listesidir. Tek bir ağacı neyin oluşturduğuna ilişkin tanımlar değişir. Ek olarak, ağaç yaşları, belgelenmiş "ağaç halkası" (dendrokronolojik) sayım çekirdek numuneleri ve tahminler dâhil olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilir. Bu nedenlerle, bu makale, her biri farklı kriterler kullanan üç "en yaşlı ağaç" listesi sunmaktadır.

Aşağıda yaş ve türlere göre sıralanmış üç ağaç tablosu bulunmaktadır. İlk tablo, ağaç halkalarının sayılması veya çapraz referanslandırılması veya radyokarbon tarihlemesi yoluyla, minimum yaşı doğrudan belirlenen ağaçları içerir. Bu ağaçların çoğu, listelenen yaşlardan bile daha yaşlı olabilir, ancak ağaçtaki en eski odun kısmı çürümüş durumdadır. Bazı yaşlı ağaçlar için, iç kısım o kadar çok yok olmuştur ki ağaçların yaşları doğrudan tespit edilememektedir. Bu gibi durumlarda, ağacın boyutuna ve varsayılan büyüme hızına dayalı olarak tahminler yapılır. İkinci tablo, bu tahminî yaşlara sahip ağaçları kapsar. Son tablo, hiçbir tek ağaç gövdesinin dikkate değer ölçüde yaşlı olmadığı ancak organizmanın bir bütün olarak çok yaşlı olduğu düşünülen klonal kolonileri listeler.

Bireysel, klonal olmayan ağaçlar için bilinen rekor sahipleri, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki California ve Nevada'daki Büyük Havza bristlecone çam ağaçlarıdır. Ağaç halkalı çapraz referanslama yoluyla, bu bölgedeki ağaçların neredeyse beş bin yaşında oldukları ortaya konulmuştur.

Klonal bir koloni, tek bir ağaçtan çok daha uzun süre hayatta kalabilir. Utah'ın Fishlake Ulusal Ormanı'nda 106 dönümlük (43 hektar) alanı kaplayan 48.000 titrek kavak ağacından (Pando lakaplı) oluşan bir koloni, dünyanın en eski ve en büyük organizmalarından biri olarak kabul edilir. Son tahminler koloninin yaşını birkaç bin (14.000'e kadar) yıl olarak belirledi, ancak ağaç halkası örnekleri tek tek incelendiğinde gövdelerin nadiren 130 yıldan yaşlı olduğunu göstermektedir. Read Dağı'nda (Tazmanya) 2,5 dönümlük (1,0 hektar) alanı kaplayan bir Huon çam ağacı kolonisinin, yakındaki bir gölün tortusundan toplanan polenlerden alınan DNA örnekleriyle belirlendiği üzere yaklaşık 10.000 yaşında olduğu tahmin edilmektedir. Bu gruptaki ağaçlar ağaç halkası örnekleriyle tek tek incelendiğinde 4.000 yıldan daha yaşlı değildir.

 Doğrulanmış yaşlara sahip ağaçlar 
AdıYaşı(yıl)TürKonumÜlkeNotlarPrometheus(WPN-114)Büyük Havza bristlecone çamıPinus longaevaWheeler Peak, NevadaAmerika Birleşik DevletleriDonald Rusk Currey tarafından 1964'te kesildi.MethuselahBüyük Havza bristlecone çamıPinus longaevaWhite Mountains (California)Amerika Birleşik DevletleriDünyanın bilinen en eski yaşayan (klonal olmayan) ağacıdır.Gran AbueloPatagonian cypressFitzroya cupressoidesCordillera Pelada, Los RíosŞiliCanlı. Alerce Costero Millî Parkı'nda yaşıyor.CBR26Giant sequoiaSequoiadendron giganteumSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.D-21Giant sequoiaSequoiadendron giganteumSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.D-23Giant sequoiaSequoiadendron giganteumSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.CMC 3Giant sequoiaSequoiadendron giganteumSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.Scofield JuniperSierra juniperJuniperus grandisSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.BLK227Bald cypressTaxodium distichumThree Sisters Cove, Black River (North Carolina)Amerika Birleşik DevletleriCB-90-11Rocky Mountain bristlecone pinePinus aristataCentral ColoradoAmerika Birleşik DevletleriPanke BaobabAfrican baobabAdansonia digitataMatabeleland NorthZimbabwe2011'de öldü; belgelenen en yaşlı kolonal olmayan kapalı tohumlu.Jaya Sri Maha BodhiSacred figFicus religiosaAnuradhapura, North Central ProvinceSri LankaBuda'nın aydınlandığı söylenen efsanevi ağaç olan Bodhi ağacından olduğu iddia edilen bir fidan. MÖ 288 civarında bugünkü yerine getirildi ve İmparator Asoka'nın kızı Sanghamitra tarafından dikildi. Bilinen bir dikim tarihine sahip, dünyanın yaşayan en eski insan dikili ağacıdır. ?Qilian juniperJuniperus przewalskiiDelingha, Qinghai ProvinceÇin ?Coast redwoodSequoia sempervirensNorthern CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.Bennett JuniperSierra juniperJuniperus grandisSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriSHP 7Foxtail pinePinus balfourianaSierra Nevada CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriBLK232Bald cypressTaxodium distichumThree Sisters Cove, Black River (North Carolina)Amerika Birleşik Devletleri ?Subalpine larchLarix lyalliiKananaskis, AlbertaKanadaCRE 175Rocky Mountain juniperJuniperus scopulorumKuzey New MexicoAmerika Birleşik DevletleriMiles JuniperSierra juniperJuniperus grandisSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriJōmon SugiSugiCryptomeria japonicaYakushima IslandJaponyaKET 3996Limber pinePinus flexilisKetchum, IdahoAmerika Birleşik DevletleriBFR-46Limber pinePinus flexilisWasatch Mountains, UtahAmerika Birleşik DevletleriFL117Northern whitecedarThuja occidentalisOntarioKanadaERELimber pinePinus flexilisNorthern New MexicoAmerika Birleşik DevletleriRCR 1Foxtail pinePinus balfourianaSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik Devletleri ?Limber pinePinus flexilisSouth Park (Park County, Colorado)Amerika Birleşik DevletleriBBL 2Foxtail pinePinus balfourianaSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriBCK 69Bald cypressTaxodium distichumBladen County, North CarolinaAmerika Birleşik Devletleri ?Nootka cypressCallitropsis nootkatensisVancouver IslandKanadaFL101Northern whitecedarThuja occidentalisOntarioKanada ?Limber pinePinus flexilisCentral ColoradoAmerika Birleşik DevletleriItalusHeldreich's pinePinus heldreichiiPollino National ParkİtalyaCanlı. Yaşı doğrulanmış Avrupa'nın en eski ağacı (radyokarbon kalibre edilmiş ağaç halkası prosedürü).

 Tahminî yaşları olan ağaçlar 
Not: Bu listedeki ağaçların yaşları spekülatiftir ve muhtemelen güvenilmezdir.
AdıYaşı(yıl)TürKonumÜlkeNotlar"Kız Kardeşler" ya da "Nuh'un Kız Kardeşleri Zeytin Ağaçları"6,000ZeytinOlea europaeaBchaaleh, North GovernorateLebanonEfsanede, Kız Kardeşleri, Nuh Tufanı'nın etkisini kaybetmesiyle Nuh'un Gemisi'nden alınıp dikildiği üzerine söylentiler bulunmaktadır. Ağaç günümüzde de zeytin vermektedir. ?Great Basin bristlecone pinePinus longaevaAk Dağlar (Kaliforniya)Amerika Birleşik DevletleriAğacın içi kayıptır ve yaşı kesin olarak belirlenememiştir.Llangernyw Yew4.000–5.000Common yewTaxus baccataLlangernyw, ConwyGallerÇevresi 10.75 metredir. Llangernyw köyündeki St. Dygain Kilisesi'nin kilise bahçesinde yer almaktadır. 50 Büyük İngiliz Ağacından birisidir.Aberkuh Servisi4.500Mediterranean cypressCupressus sempervirensAbarkuh, YazdIranAyrıca"Zoroastrian Sarv" olarak da bilinir.Gümeli Porsuğu4.115YewTaxus baccataZonguldakTürkiyeCanlı, 2016'da keşfedildi.The Ancient Yew4.000YewTaxus baccataTisbury, WiltshireUnited KingdomÇevresi 37 feet. Tisbury, St. John's Kilisesi'nde yer almaktadır. Karbon tarihlendirilmesi David Bellamy tarafından yapılmıştır.Hundred Horse Chestnut2.000–4.000chestnutCastanea sativaSant'AlfioİtalyaCanlı.The Senator3.500Pond cypressTaxodium ascendensLongwood, FloridaAmerika Birleşik Devletleriİnsan kaynaklı bir yangından sonra 2012 yılının Ocak ayında öldü..Oliveira do Mouchão (KNJ1/601)3.350European olive tree
Olea europea L. var. europaeaMouriscas, AbrantesPortekizCanlı.The PresidentGiant sequoiaSequoiadendron giganteumSierra Nevada, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriCanlıFortingall Yew3.000Common yewTaxus baccataFortingall, PerthshireUnited KingdomCanlı. Muhtemelen Britanya'daki en yaşlı ağaç.Alishan Sacred Tree3.000Formosan cypressChamaecyparis formosensisAlishan National Scenic Area, ChiayiTaiwanŞiddetli fırtınalara dayanamayarak 1 Temmuz 1997'de yıkıldı.S'Ozzastru3.000–4.000OliveOlea europaeaLuras, SardiniaItaly3.020Jequitibá-rosa
Cariniana legalisSanta Rita do Passa Quatro, São PauloBrazilCanlı. Muhtemelen Brezilya'daki en eski kozalaklı-olmayan ağaçtır. Adı "Ormanın Atası" olarak tercüme edilir. Vassununga Eyalet Parkı'nda yer almaktadır.Raintree3.000Great Basin bristlecone pineSpring Mountains, NevadaAmerika Birleşik DevletleriBüyük Havza bristlecone çamı, Güney Nevada, ABD'deki Spring Sıradağları'ndaki Kyle Kanyonu'nun yakınında yer almaktadır. Tahmini yaşı 3000 civarındadır ancak ilgi görmemiştir.2.850OliveOlea europaea, Loures, LisbonPortugalMuhteşem Zeytin ağacı, muhtemelen büyük bir zeytinlikten geriye kalan son ağaç. Üzerindeki çalışmalar UTAD Üniversitesi tarafından gerçekleştirildi ve günümüzde Portuguese National Forest Authority; Tree ID tarafından "kamu yararına ağaç" olarak tanımlanmaktadır.Mother of the ForestGiant sequoiaSequoiadendron giganteumSierra Nevada, California, Amerika Birleşik Devletleri |Calaveras Big Trees State Park, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriÖlü.Sarv Zibad2.500Mediterranean cypressCupressus sempervirensSarv Zibad, KhorasanIran"Kutsal Sarv" olarak da adlandırılır.General Sherman2.300–2.700Giant sequoiaSequoiadendron giganteumGiant Forest, Sequoia National Park, CaliforniaAmerika Birleşik Devletleri83.8 metre (275 ft) yüksekliği, tabanında 11 m (36 ft) çapı ve 1.487m³ (52.513 cu ft) tahmini gövde hacmi ile yaşayan, bilinen en büyük yaşayan tek gövdeli ağaçtır ve gezegendeki tüm ağaçların en uzun, en geniş ve en uzun ömürlüleri arasındadır..Kayano Ōsugi2.300Japanese cedarCryptomeria japonicaYamanaka Onsen, IshikawaJapanGirth of 9.6 m. One of the four trees believed to be sacred in the precincts in a Shinto shrine. Its name translates as "Great Sugi of Kayano".Oliveira de Santa Luzia2.210OliveOlea europaeaSanta Luzia, Tavira, AlgarvePortugalCanlı.Jōmon Sugi2.170–7.200Japanese cedarCryptomeria japonicaYakushimaJapanÇevresi 16.4 metredir. Gövdenin çürümüş çekirdeği tarafından kesin tarihlendirme zordur. Adı, Japon tarihöncesinin Jōmon dönemine bir referanstır.Koca KatranLebanon cedarCedrus libaniAntalyaTürkiyeCanlı.Ballyconnell Yew2.000–5.000YewTaxus baccataBallyconnell, AnnaghIrelandİrlanda'daki en yaşlı ağaç.Elia Vouvon2.000–5.000OliveOlea europaeaKolymvari, CreteGreeceAdı "Vouves'in Zeytin Ağacı" olarak tercüme edilir.Castagnu dê Centu Cavaddi2.000–4.000Sweet chestnutCastanea sativaSicilyItalyAdı "Yüz At Kestanesi" olarak tercüme edilir.Ulleungdo Hyangnamu2.000–3.000Chinese juniperJuniperus chinensisUlleung-gun, GyeongbukSouth KoreaÇevresi 4.5 metredir. Ana dallarından biri 1985 yılındaki "Brenda" kasırgası tarafından kırıldı.Lady Liberty2.000Bald cypressTaxodium distichumLongwood, FloridaAmerika Birleşik DevletleriBazen "Senatör"e "Eşlik Ağacı" denir.Tnjri2.000Oriental planePlatanus orientalisMartuni RegionArtsakh (de facto) / Azerbaijan (de jure)Gövdesinin içi boştur. "Sose'nin Ağacı" olarak da bilinir.Stara Maslina2.000OliveOlea europaeaStari Bar, BarMontenegroThe Pechanga Great Oak Tree2.000Coast live oakQuercus agrifoliaTemecula, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriAmerika Birleşik Devletleri'ndeki ve muhtemelen dünyadaki en eski meşe ağacı.Tejo Milenario2.000+YewTaxus baccataCazorla, JaénSpainİspanya'daki en yaşlı ağaç. ?2.000OliveOlea europaeaExo Hora, ZakynthosGreece ?2.000YewTaxusSochi, Krasnodar KraiRussia2000 yıllık birkaç örneğe sahip olduğu bilinen bir koruda yer alır.Houkisugi at Nakagawa2.000Japanese cedarCryptomeria japonicaNakagawa Settlement, Yamakita town, Ashigarakami District, Kanagawa PrefectureJapanMethuselah1.800Coast redwoodSequoia sempervirensWoodside, CaliforniaAmerika Birleşik DevletleriAraucaria Madre1.800Araucaria araucanaAraucaníaChileParque Nacional Conguillío'da yer almaktadır. 1.800 halkası göz önüne alındığında en az 1.800 yaşındadır.Granit oak1.700Pedunculate oakQuercus roburGranitBulgariaKongeegen1.500–2.000Pedunculate oakQuercus roburJægerspris Nordskov, ZealandDenmarkStelmužė Oak1.500–2.000Pedunculate oakQuercus roburStelmužė, ZarasaiLithuaniaBaltık ülkelerindeki en eski ağaç. Avrupa'da muhtemelen en yaşlı meşedir.Aubépines1.500Common hawthornCrataegus monogynaSaint-Mars-sur-la-Futaie, MayenneFranceFransa'daki en yaşlı ağaç.Jardine Juniper1.500Rocky Mountain juniperJuniperus scopulorumLogan Canyon, UtahAmerika Birleşik DevletleriÁrbol del Tule1.433–1.600Montezuma cypressTaxodium mucronatumSanta María del Tule, OaxacaMexicoDünyanın en sağlam ağaç gövdesi. Adı "Tule Ağacı" olarak çevrilir.Te Matua Ngahere1.200–4.000KauriAgathis australisWaipoua Forest, NorthlandNew ZealandYeni Zelanda'daki en eski ağaç. Adı "Ormanın Babası" olarak tercüme edilir.

 Klonal ağaçlar 
Tüm uzun ömürlü bitki ve mantar türlerinde olduğu gibi, klonal koloninin hiçbir parçası (aktif metabolizma anlamında) tüm klonun ömrünün çok küçük bir bölümünden daha uzun süre canlı değildir. Bazı klonal koloniler, kök sistemleri aracılığıyla birbirlerine tamamen bağlı olabilir, ancak çoğu aslında birbirine bağlı değildir, ancak vejetatif üreme yoluyla bir alanı dolduran genetik olarak özdeş klonlardır. Klonal kolonilerin yaşları, genellikle mevcut büyüme oranlarına dayanan tahminlerdir.
 Ad  Yaş(yıl)  Tür  Konum  Ülke  Notlar bilinmiyor  43.600–130.000 King's lomatiaLomatia tasmanica  Southwest National Park, Tasmania  Avustralya Lomatia tazmanica, birkaç yüz genetik olarak özdeş bireyden oluşan, yalnızca bir nüfusu olan nesli tükenmekte olan bir türdür. Ara sıra çiçek açmasına rağmen, meyve üretimi hiç gözlenmemiştir ve vejetatif olarak çoğalır. Fosilleşmiş yapraklar en az 43.600 yaşında olup, maksimum yaşı 130.000 olan çökellerde bulunur. Pando less than 14.000–80.000 (outdated)Quaking aspenPopulus tremuloides  Fishlake National Forest, Utah   Amerika Birleşik Devletleri 107 akre (0,43 km²) kapsar ve sürekli olarak ölen ve kökleri tarafından yenilenen yaklaşık 47.000 gövdeye (130 yaşına kadar) sahiptir. Aynı zamanda 6.000 ton ağırlığı ile bilinen en ağır organizmadır. Jurupa Oak 13.000Palmer oakQuercus palmeri  Jurupa Mountains, Kaliforniya   Amerika Birleşik Devletleri  Quercus palmeri Engelm. = Quercus dunnii Kellogg. Old Tjikko  9.550  Norway sprucePicea abies  Fulufjället National Park, Dalarna  İsveç Ağacın sapları 600 yıldan fazla yaşamaz, ancak kök sisteminin yaşı karbon tarihleme ve genetik eşleştirme kullanılarak belirlenmiştir. Fulu Dağları'nın başka yerlerinde, 8.000 yıldan daha eski 20 ladin bulundu. Old Rasmus  9.500  Norway sprucePicea abies  Sonfjället, Härjedalen  İsveç Mongarlowe mallee  3.000–13.000  Mongarlowe malleeEucalyptus recurva  Mongarlowe, New South Wales  Avustralya Canlı. Sadece 6 vahşi bireyden bilinen kritik tehlike altındaki bir tür, ilk olarak 1980'lerde tanımlanmıştır. Lignotuberinin büyüklüğüne ve büyüme hızına dayanarak, en büyük tek numunenin 3.000 yaşında olduğu tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, diğer iki örneğin aslında orijinal anaçtaki bir bölünmenin sonucu olması ve 26m yayılımlarına dayanarak, potansiyel olarak dünyadaki en yaşlı tek ağaç olan yaklaşık 13.000 yaşında olduğu tahmin edilebilir. unknown  3.000–10.000Huon pineLagarostrobos franklinii  Mount Read, Tasmania  Avustralya Vejetatif olarak çoğalan genetik olarak özdeş birkaç erkek. Bu bölgedeki tek ağaçlar 3-4 bin yaş civarında olabilse de koloninin kendisi tek bir organizma olarak 10.000 yıldır varlığını sürdürmektedir.

 Ayrıca bakınız 

 Notlar 

 Kaynakça 

Kategori:Bitki listeleri
Kategori:Doğa listeleri