Avrupa Konseyi üyesi ülkeler

Avrupa Konseyi, 5 Mayıs 1949'da on Batı ve Kuzey Avrupa ülkesi tarafından kuruldu. Kuruluşundan üç ay sonra Yunanistan; bir yıl sonra ise İzlanda, Türkiye ve Batı Almanya dahil oldu. Şu anda 46 üye ülkesi bulunmakta ve en son katılan ülke Karadağ'dır.

Avrupa Konseyi Tüzüğü'nün 4. Maddesi, belirli demokratik ve insan hakları standartlarını karşılamaları koşuluyla üyeliğin herhangi bir Avrupa ülkesine açık olduğunu belirtir. Belarus, Rusya, Kazakistan ve Vatikan'ın yanı sıra sınırlı tanınmaya sahip ülkeler dışında, Avrupa'da toprakları olan neredeyse tüm ülkeler Avrupa Konseyine üyedir.

 Liste 
BayrakÜlkeBaşkentÜyelik tarihiNotlarBelçikaBrüksel5 Mayıs 1949KurucuBirleşik KrallıkLondra5 Mayıs 1949KurucuDanimarkaKopenhag5 Mayıs 1949Kurucu. Danimarka; Faroe Adaları ve Grönland'ı içerir, ancak Danimarka'nın katıldığı bazı Avrupa Konseyi sözleşmeleri bu bölgeler için geçerli değildir.FransaParis5 Mayıs 1949KurucuHollandaAmsterdam5 Mayıs 1949KurucuİrlandaDublin5 Mayıs 1949KurucuİsveçStockholm5 Mayıs 1949KurucuİtalyaRoma5 Mayıs 1949KurucuLüksemburgLüksemburg5 Mayıs 1949KurucuNorveçOslo5 Mayıs 1949KurucuYunanistanAtina9 Ağustos 1949Askeri diktatörlük döneminde Yunanistan davası nedeniyle geçici olarak Konsey üyeliğinden çekildi. Bkz. Avrupa Konseyinde YunanistanİzlandaReykjavík7 Mart 1950TürkiyeAnkara13 Nisan 1950AlmanyaBerlin13 Temmuz 1950Federal Almanya Cumhuriyeti (Batı Almanya) ve Saar Protektorası 1950'de ortak üye oldular. Federal Cumhuriyet 1951'de tam üye oldu. Saar, 1956'da Federal Cumhuriyet'e katıldı ve eski Doğu Almanya eyaletleri, 1990'da yeniden birleşmenin ardından Federal Cumhuriyet'in bir parçası oldu. Doğu Almanya hiçbir zaman Konsey üyesi olmamıştı.AvusturyaViyana16 Nisan 1956KıbrısLefkoşa24 Mayıs 1961İsviçreBern6 Mayıs 1963MaltaValletta29 Nisan 1965PortekizLizbon22 Eylül 1976İspanyaMadrid24 Kasım 1977LihtenştaynVaduz23 Kasım 1978San MarinoSan Marino16 Kasım 1988FinlandiyaHelsinki5 Mayıs 1989MacaristanBudapeşte6 Kasım 1990PolonyaVarşova26 Kasım 1991BulgaristanSofya7 Mayıs 1992EstonyaTallinn14 Mayıs 1993LitvanyaVilnius14 Mayıs 1993SlovenyaLjubljana14 Mayıs 1993ÇekyaPrag30 Haziran 1993Daha önce, Çekoslovakya'nın bir parçası olarak, 21 Ocak 1991'den 31 Aralık 1992'de Çekoslovakya'nın dağılmasına kadar Konsey üyesiydi.SlovakyaBratislava30 Haziran 1993Daha önce, Çekoslovakya'nın bir parçası olarak, 21 Ocak 1991'den 31 Aralık 1992'de Çekoslovakya'nın dağılmasına kadar Konsey üyesiydi.RomanyaBükreş7 Ekim 1993AndorraAndorra la Vella10 Kasım 1994LetonyaRiga10 Şubat 1995ArnavutlukTiran13 Temmuz 1995MoldovaKişinev13 Temmuz 1995Kuzey MakedonyaÜsküp9 Kasım 199512 Şubat 2019'a kadar Makedonya Cumhuriyeti, isim anlaşmazlığı nedeniyle resmi olarak "Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti" olarak anıldı.UkraynaKiev9 Kasım 1995HırvatistanZagreb6 Kasım 1996GürcistanTiflis27 Nisan 1999AzerbaycanBakü25 Ocak 2001Bkz. Avrupa Konseyinde AzerbaycanErmenistanErivan25 Ocak 2001Bkz. Avrupa Konseyinde ErmenistanBosna-HersekSaraybosna24 Nisan 2002SırbistanBelgrad3 Nisan 2003Başlangıçta Sırbistan-Karadağ olarak katıldı. 2006 yılında Karadağ'ın bağımsızlığından sonra, Bakanlar Komitesi Sırbistan Cumhuriyeti'nin eski Sırbistan-Karadağ Devlet Birliği üyeliğini sürdüreceğini açıkladı.MonakoMonaco-Ville5 Ekim 2004KaradağPodgorica11 Mayıs 2007Daha önce 2003 yılından itibaren Sırbistan-Karadağ'ın bir parçası olarak Konsey üyesiydi.

 Eski üyeler 
Bayrak Ülke Başkent Üyelik tarihi Ayrılma tarihi NotlarSaarland Saarbrücken 13 Ağustos 1950 1 Ocak 1957 Saarland 1 Ocak 1957'de Batı Almanya'ya katıldıÇekoslovakya Prag 21 Ocak 1991 31 Aralık 1992 Çekoslovakya, 31 Aralık 1992'de dağıldı. Halef devletler Çekya ve Slovakya, 30 Haziran 1993'te Konseye yeniden katıldı.Sırbistan ve Karadağ Belgrad 3 Nisan 2003 5 Haziran 2006 Sırbistan-Karadağ, Haziran 2006'da Karadağ'ın bağımsızlığından sonra dağıldı. Sırbistan'ın 14 Haziran 2006'da eski birliğin koltuğunu sürdüreceği ilan edildi. Karadağ 11 Mayıs 2007'ye Konseye katıldı.Rusya Moskova 28 Şubat 1996 16 Mart 2022 25 Şubat 2022 tarihinde Ukrayna'yı istila sebebiyle Rusya'nın, Bakanlar Komitesi ve Parlamenterler Meclisindeki temsil hakları askıya alındı. Rusya, 10 Mart 2022'de artık organizasyonda bulunmayacağını açıkladı. 15 Mart 2022'de Rusya, 31 Aralık 2022'de resmi olarak çekilme arzusunu yerine getirecek şekilde Konseyden bir ayrılma prosedürü başlattı. 16 Mart 2022'de Bakanlar Komitesi, Rusya'yı derhal konseyden çıkarmaya karar verdi.
küçükresim| Bu madeni para, Ermenistan'ın 2001 yılında Konseye katılımını anmak için Ermenistan'da basılmıştır.

 Başvuru sahipleri 
Parlamenterler Meclisi ile özel konuk statüsü, Avrupa Konseyine üyelik için başvuran Avrupa üyesi olmayan devletlerin parlamentolarına katılım sürecinde geçici bir statü olarak 1989 yılında kurulmuştur. Özel konuk statüsünün amacı, özellikle katılım koşullarının belirlenmesinde ilgili parlamentonun Mecliste temsil edilmesini ve Meclis ile birlikte çalışmasını sağlayarak, Avrupa'daki üye olmayan devletlerin ulusal parlamentoları ile daha yakın ilişkiler geliştirmektir.

 Belarus 
Belarus, 12 Mart 1993'te tam üyelik için başvurdu ve parlamentosu Eylül 1992'den Ocak 1997'ye kadar Parlamenterler Meclisinde özel konuk statüsüne sahipti. Ancak özel konuk statüsü, ölüm cezasını onaylayan Kasım 1996 anayasa referandumu ve Avrupa Konseyi tarafından demokratik olmadığı tespit edilen parlamento ara seçimlerinin yanı sıra Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko'nun yönetimi altında ifade özgürlüğü gibi demokratik özgürlüklere getirilen sınırlamaların bir sonucu olarak askıya alındı (bkz. Belarus medyası). Belarus Anayasası'nda Ekim 2004'te yapılan ikinci bir değişiklik, ayrıca "asgari demokratik standartlara saygı göstermemekte ve kuvvetler ayrılığı ve hukukun üstünlüğü ilkelerini ihlal etmektedir". Haziran 2009'da Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, Belarus Parlamentosunun Meclisteki özel konuk statüsünün askıya alınmasının, ancak hükûmetin ölüm cezasına moratoryum getirmesi koşuluyla kaldırılacağına karar verdi. Mayıs 2013 itibarıyla bu koşul yerine getirilmemiştir.

 Kazakistan 
Kazakistan, 1999 yılında Parlamenterler Meclisine özel konuk statüsü için başvurmuştur. Meclis, Kazakistan'ın Ural nehrinin batısındaki topraklarının %4'ünün Avrupa'da bulunması nedeniyle tam üyelik başvurusunda bulunabileceğini, ancak özel konuk statüsü verilmesi için demokrasi ve insan hakları alanlarında iyileştirmeler yapılması gerektiğini tespit etti. Kazakistan, Nisan 2004'te Meclis ile bir işbirliği anlaşması imzaladı.

Kasım 2006'da Kazakistan Parlamentosu, Meclisten gözlemci statüsü verilmesini resmen talep etti, ancak bu statü, AK'nin tüm temel değer ve ilkelerine önceden uyulmasını gerektirdiği için hiçbir zaman verilmedi. Ülke, 24 Şubat 2010 tarihinde Avrupa Konseyinin Avrupa Kültür Konvansiyonuna katılmıştır. 15-16 Mart 2010 tarihlerinde Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM) Başkanı Kazakistan'a resmi bir ziyarette bulundu, bunun sonucunda Avrupa Konseyi ve Kazakistan'ın ilişkilerini güçlendirdiği sonucuna varıldı. Bu dönüm noktası, Kazakistan'ın 2008'de Astana'da Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in ana hatlarıyla belirttiği “Path to Europe” programını cesaretlendiriyor.

Aralık 2013'te, Kazakistan'ın ceza adaleti alanındaki Avrupa Konseyinin çok sayıda sözleşmesine katılımının önünü açmak amacıyla 2014-15 yıllarında Kazakistan ve Avrupa Konseyi arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesine ilişkin Ortak Deklarasyon imzalandı.

 Kosova 
Kosova Meclisi, 2016 yılında Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi ve komisyonlarının çalışmalarına gözlemci olarak katılmaya davet edilmiştir.

Kosova Dışişleri Bakanı Hashim Thaçi, Aralık 2014'te Avrupa Konseyine üyelik başvurusunun 2015 yılının ilk çeyreğinde yapılmasının planlandığını belirtti. Dışişleri Bakanı Donika Gervalla-Schwarz, 12 Mayıs 2022 tarihinde Strazburg'da Konsey yönetimiyle yapılan bir toplantıda üyelik başvurusunu sundu. Kosova zaten fiili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yargı yetkisi altındadır. 20 Mart 2023 tarihinde Kosova Başbakanı Albin Kurti, Priştine'de yabancı diplomatlarla yaptığı toplantıda, Kosova ve Sırbistan tarafından iki gün önce onaylanan AB'nin önerdiği anlaşmanın bir sonucu olarak, Kosova'nın Avrupa Konseyine katılma yolunun artık açık olduğunu söyledi. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 24 Nisan 2023 tarihinde Kosova'nın üyelik başvurusunu 33 lehte, 7 aleyhte ve 5 çekimser oyla onaylayarak başvurunun Parlamenterler Meclisine gitmesine izin vermişti.

 Gözlemciler 

 Vatikan 
Avrupa'da olmasına rağmen Vatikan, Avrupa Konseyi üyeliği için hiçbir zaman başvuruda bulunmamış, bunun yerine gözlemci olmayı tercih etmiştir. Bununla birlikte, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olmak için başvuruda bulunması yönünde çağrılar yapılmıştır.küçükresim|upright=1.82|

 Diğer ülkeler 
Gözlemci statüsü, Avrupa'daki demokratik geçişlere katkıda bulunmak isteyen Avrupalı olmayan demokrasiler için tasarlanmıştır.

Kanada, Japonya, Meksika, ABD ve Vatikan Avrupa Konseyinde gözlemci statüsüne sahiptir ve Bakanlar Komitesine ve tüm hükûmetler arası komitelere katılabilir. Avrupa Konseyinin faaliyetlerine gönüllü olarak mali olarak katkıda bulunabilirler.

Kanada, İsrail ve Meksika parlamentoları, Parlamenterler Meclisinde gözlemci statüsünde olup, heyetleri Meclis oturumlarına ve komite toplantılarına katılabilmektedir. Filistin Yasama Meclisi temsilcileri, Orta Doğu ile ilgili Meclis tartışmalarına ve Kuzey Kıbrıs'tan Kıbrıs Türkü temsilcileri Kıbrıs Adası'na ilişkin tartışmalara katılabilirler.

Her iki ülke de ölüm cezası uyguladığı için Japonya ve ABD'nin gözlemci statüsüyle ilgili eleştiriler var. Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi, ABD ve Japonya'nın ölüm cezasını kaldırması veya gözlemci statüsünü kaybetmesi için kulis yapıyor. Konsey ayrıca Belarus'un ölüm cezasına ilişkin bir moratoryum ilan etmesi şartıyla Belarus'a özel konuk statüsünü geri vermek için oy kullandı.

 Ortaklar 
Mayıs 2009'da Parlamenterler Meclisi, demokratik geçişlerinde Parlamenterler Meclisi tarafından desteklenmek ve ortak zorluklarla ilgili siyasi tartışmalara katılmak isteyen komşu bölgelerdeki üye olmayan devletlerin parlamentoları ile kurumsal işbirliği için yeni bir statü oluşturdu.

Yeni statü "demokrasinin ortağı" olarak adlandırılıyor ve ilgilenen devletler; çoğulcu demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı, infazların ertelenmesini teşvik, ölüm cezasını kaldırmak, özgür ve adil seçimler düzenlemek, ilgili AK sözleşmelerine taraf olmak, Meclisin ve Venedik Komisyonunun uzmanlığından kurumsal ve yasama çalışmalarında yararlanmak gibi Avrupa Konseyinin değerlerini benimsemeyi taahhüt ederlerse bunu elde edebilirler.

AK, güney Akdeniz'in komşu bölgeleri, Orta Doğu ve Orta Asya ile evrensel insan haklarına saygı temelinde diyalog politikasını benimsemiştir. Bu politikanın ardından Meclis, AK Gözlemcileri dışındaki komşu ülkelerin parlamentoları ile çalışma temasları kurmuştur: Cezayir, Kazakistan, Fas, Tunus ve Filistin Yasama Konseyi. Bu parlamentoların birçoğu, mevcut işbirliğinin statüsünü yükseltmek ve kalıcı bir ilişki kurmakla ilgilendiklerini ifade ettiler.

1994 yılından bu yana, Avrupa Konseyine üye devletlerin parlamentoları, Meclis ile özel işbirliği anlaşmaları akdetme olanağına sahiptir, ancak ilgili parlamentolar arasında fazla ilgi uyandırmamıştır, bu da yeterli açıklık ve netlik sağlamadığını göstermektedir. Şimdiye kadar sadece Kazakistan Parlamentosu 2004'ten beri bundan yararlanmıştır.

Kasım 2006'da, Kazakistan Parlamentosu resmen Meclise gözlemci statüsü verilmesini istedi. Bu tür resmi veya gayriresmi talepler, halihazırda onunla işbirliği yapan ancak bu işbirliğinin kurumsallaşmış tanınmasının onu daha görünür, daha tutarlı ve daha etkili hale getirebileceğini düşünen bir dizi parlamento tarafından yapılmaktadır. Bununla birlikte, gözlemci statüsü bu durumlarda uygun görülmemektedir, çünkü onu alan devletin halihazırda AK'nin temel değer ve ilkelerine uymasını gerektirdiğinden, demokratik geçişin ilk aşamalarında olan ve şu anda talep eden devletler için durum böyle değildir.

Yeni kurulan "Demokrasi Ortağı" statüsü, AB'nin Avrupa Komşuluk Politikası, AGİT işbirliği ortakları, NATO üyesi olmayan devletlerle işbirliği gibi çoğunlukla Avrupa devletlerinin diğer hükûmetlerarası kuruluşlarının işbirliği girişimlerine benzer.

"Demokrasi ortağı" statüsü talep etmeye uygun ulusal parlamentolar aşağıdaki ülkelerdir:

 Akdeniz için Birliğe Güney Akdeniz ve Orta Doğu katılımcıları: , , , , , , , ,  Filistin ve belki  (Libya, Akdeniz için Birlik'in gözlemcisidir)
 AGİT Orta Asya katılımcıları: , , ,  ve 
 Diğer ülkeler, eğer Meclis Bürosu böyle bir karar verirse

2015 itibarıyla aşağıdaki parlamentolara "demokrasi ortağı" statüsü verilmiştir:

 Fas - Haziran 2011PACE grants 'Partner for democracy' status to the Palestinian National Council, Strasbourg, 04.10.2011: "In June this year, the Parliament of Morocco became the first to be granted the new status"
 Filistin Ulusal Konseyi - 4 Ekim 20112011 ORDINARY SESSION, Thirtieth sitting, Tuesday 4 October 2011 
 Kırgızistan - 8 Nisan 2014

 Kaynakça 

Kategori:Uluslararası kuruluşlara göre ülkeler