Proses akış şeması

Proses akış şeması (çoğunlukla İngilizce kısaltması olan PFD ile anılır), bir endüstriyel süreçteki kütle ve enerji dengelerinin görselleştirilmiş halidir. Proses akış şemaları, çeşitli endüstriyel süreçlerin (örneğin kimyasal süreçlerin) madde ve enerji akımlarını, bu akımların ekipmanlar arasındaki bağlantılarını, akım debilerini ve kimyasal bileşimlerini göstermekle beraber, süreçte kulanılan ekipmanların operasyon koşullarını da gösterir. ISO 10628 gibi uluslararası standartlara göre çizilen proses akış şemaları, ekipmanları ve akımları gösteren semboller ve çizimlerden oluşur.

 İçerik 
küçükresim|Açık kaynak bir yazılım olan Dia'dan alınmış bazı tipik proses akış şeması sembolleri.Her bir satırdaki sembollerin temsil ettiği ekipmanlar aşağıdaki gibidir:

 fan/karıştırıcı, sprey, pnömatik hat, dikey pnömatik hat, ölçüm, basit ısı değiştirici
 dikey basit ısı değiştirici, alternatif ısı değiştirici sembolü, alternatif ısı değiştirici sembolü, sabit kabuk-boru tipi ısı değiştirici, yüzer başlıklı kabuk boru tipi ısı değiştirici (u borulu olarak da adlandırlır)
 kettle tipi kazan (reboiler), hava soğutmalı ısı değiştirici, zorlamalı çekişli soğutucu, cebri çekişli soğutucu, levha tipi ısı değiştirici
 çift borulu ısı değiştirici, ısıtma/soğutma boru demeti, dikey konumlanmış ısıtma/soğutma boru demeti, basit fırın, basit tank, basit knockout tankı, raflı kolon, detaylı gösterilmiş raflı kolon
 akışkan teması sağlayan tank (ekstraksiyon kolonu vs.), reaktör/absorpsiyon tankı, otoklav, açık tank, çöktürme tankı, mühürlü tank, kapalı tank, sabit çatılı tank
 yüzer kapaklı tank, küresel depolama tankı, basit gaz tutucu, santrifüj pompa/fan, pozitif deplasmanlı döner pompa/kompresör, pistonlu pompa/kompresör, eksenel akımlı fan
 kompresör/türbin, ejektör/injektör, AC jeneratörü, vana, vana, kontrol vanası, kontrol vanası
 basit filtre, karıştırıcı, siklon/hidrosiklon, sprey kurutucu, santrifüj
Proses akış şemaları, bir tasarım işinde genelde ilk oluşturulan akış şemalarındandır. Tipik bir proses akış şeması, okuyucuya aşağıdaki süreç bileşenlerini sembolik olarak gösterir:

 Ana borular
 Madde akımının yönü
 Ana mekanik ekipmanlar
 Ana enstrümantasyon ve kontrol bileşenleri

Bu bilgilerin yanı sıra, proses akış şemalarında çeşitli tasarım verileri de bulunmaktadır. Bu veriler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

 Süreçteki mekanik ekipmanların (örneğin pompalar, ısı değiştiriciler, distilasyon kolonları vs.) tasarımında kullanılan koşullar
 Ekipmanların operasyon ve tasarım parametereleri (basınç ve sıcaklık)
 Madde akımlarının kimyasal bileşimi

 Proses akış şeması örnekleri 
Aşağıdaki proses akış şeması kimya mühendisliğinde amin gaz arıtma tesisi olarak bilinen bir ünite prosesini göstermektedir:
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:AmineTreating.png|orta|çerçeveli|Çeşitli kimyasal tesislerinde, rafinerilerde kullanılan tipik bir amin gaz arıtma prosesini gösteren bir proses akış şeması.

 İlgili standartlar 
Proses akış şemaları bazı uluslararası standartlara göre düzenlenmektedir. Aşağıda bu standartlar sıralanmıştır:

 ISO 15519-1:2010 (İngilizce): Specification for diagrams for process industry — Part 1: General rules
 ISO 15519-2:2015 (İngilizce): Specifications for diagrams for process industry — Part 2: Measurement and control
 ISO 10628-1:2014 (İngilizce): Diagrams for the chemical and petrochemical industry — Part 1: Specification of diagrams
 ISO 10628-2:2012 (İngilizce): Diagrams for the chemical and petrochemical industry — Part 2: Graphical symbols
 ANSI Y32.11: Graphical Symbols For Process Flow Diagrams (2003'te yürürlükten kalktı)
 SAA AS 1109: Graphical Symbols For Process Flow Diagrams For The Food Industry

 Ayrıca bakınız 

 HAZOP
 Borulama ve enstrümantasyon şeması (P&ID)
 Sembolik dil (mühendislik)

 Notlar 

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 







 Dış bağlantılar 

 Engineering Tool Box sitesinden "PFD" 
 Proses endüstrilerinde kullanılan basitleştirilmiş proses akış şemaları ve akış diyagramları. 

Kategori:Kimyasal süreç mühendisliği
Kategori:Boru tesisatı
Kategori:Diyagramlar
Kategori:Süreç mühendisliği