İşçi Partisi (İrlanda)

İşçi Partisi, (İrlandaca: Páirtí an Lucht Oibre, lit. 'Çalışan Halkın Partisi'), İrlanda Cumhuriyeti'ndeki merkez sol ve sosyal demokrat bir siyasi partidir. 28 Mayıs 1912'de Clonmel, County Tipperary'de James Connolly, James Larkin ve William O'Brien tarafından İrlanda Sendika Kongresi'nin siyasi kanadı olarak kurulmuştur ve tüzüğünde kendisini "demokratik sosyalist parti" olarak tanımlamaktadır. İşçi Partisi, İlerici İttifak'ın, Sosyalist Enternasyonal'in ve Avrupa Sosyalistleri Partisi'nin üyesidir.

İşçi Partisi, İrlanda ticaret sendikası ve işçi hareketinin siyasi kolu olmaya devam etmektedir ve işçilerin çıkarlarını Dáil'da ve yerel düzeyde temsil etmeyi amaçlamaktadır. Diğer birçok İrlanda siyasi partisinin aksine, İşçi Partisi orijinal Sinn Féin partisinin bir fraksiyonu olarak ortaya çıkmamıştır. Ancak 1999'da Sinn Féin'e dayanan kökenlere sahip Demokratik Sol ile birleşmiştir. Parti, kuruluşundan bu yana sekiz kez koalisyon hükûmetlerinde ortak olarak görev yapmıştır: yedi kez yalnızca Fine Gael ile ya da Fine Gael ve diğer küçük partilerle koalisyon halinde, bir kez ise Fianna Fáil ile. Bu, İşçi Partisi'ne Fianna Fáil ve Fine Gael'den sonra Cumhuriyetçi İrlanda'daki herhangi bir partinin sahip olduğu en uzun üçüncü hükûmet süresini, yani toplamda yirmi beş yıl kazandırmıştır.

 Tarihçe 

 Kurulması 
James Connolly, James Larkin ve William O'Brien, 28 Mayıs 1912'de İrlanda İşçi Partisi'ni, İrlanda Sendika Kongresi'nin siyasi kanadı olarak Clonmel Belediye Binası'nda kurdular. Bu parti, 1914 Üçüncü Özyönetim Yasası uyarınca beklenen Dublin Parlamentosu'nda işçileri temsil edecekti. Ancak, sendikaların 1913 Dublin Lokavtı'nda yenilgiye uğramasının ardından işçi hareketi zayıfladı; James Larkin'in 1914'te göç etmesi ve 1916'daki Paskalya Ayaklanması'nın ardından James Connolly'nin idam edilmesi hareketi daha da zedeledi.

1913 Lokavtı sırasında kurulan İrlanda Vatandaş Ordusu (ICA), gayri resmi olarak İşçi Hareketi'nin askeri kanadıydı. ICA, 1916 Ayaklanması'na katıldı. Dublin Şirketi'nin İşçi Partisi üyesi olan Meclis Üyesi Richard O'Carroll, Paskalya Ayaklanması sırasında öldürülen tek görevdeki seçilmiş temsilciydi. O'Carroll, John Bowen-Colthurst tarafından vuruldu ve birkaç gün sonra, 5 Mayıs 1916'da öldü. ICA, Peadar O'Donnell'in Cumhuriyetçi Kongresi sırasında yeniden canlandırıldı ancak Kongre'deki 1935 bölünmesinden sonra çoğu ICA üyesi İşçi Partisi'ne katıldı.

İrlanda Özgür Devleti'nde

İrlanda Antlaşması, İşçi Partisi'ni böldü. Bazı üyeler, kısa bir süre sonra gerçekleşen İrlanda İç Savaşı'nda Düzensizler'in yanında yer aldı, ancak O'Brien ve Johnson, üyelerini Antlaşmayı desteklemeye teşvik etti. 1922 genel seçimlerinde parti, 18 aday çıkararak 17 sandalye kazandı. İlk tercihli oyların %21,4'ünü kazanarak, bu, partinin 2022 itibarıyla şimdiye kadarki en yüksek oy oranı olmaya devam ediyor. Ancak, ilk yıl boyunca bir dizi grev yaşandı ve partiye verilen destekte bir kayıp oldu. 1923 genel seçimlerinde İşçi Partisi yalnızca 14 sandalye kazandı. 1922'den Fianna Fáil milletvekilleri 1927'de sandalyelerini alana kadar İşçi Partisi, Dáil'deki ana muhalefet partisiydi. İşçi Partisi, Cumann na nGaedheal hükûmetinin sosyal reform eksikliğine saldırdı. 1927'den itibaren İşçi Partisi seçmenlerinin büyük bir kısmı, neredeyse aynı politikaları uygulayan Fianna Fáil tarafından etkisizleştirildi. İşçi Partisi, bu kayba katkıda bulunan bir faktör olan Fianna Fáil'in 'cumhuriyetçi' imajından yoksundu.

Larkin, Nisan 1923'te İrlanda'ya döndü. Daha önce bıraktığı ITGWU'daki liderlik rolünü yeniden üstlenmeyi umuyordu, ancak O'Brien ona direndi. Larkin ayrıca İrlanda İşçi Birliği adlı komünist yanlısı bir parti kurdu. O'Brien, Larkin'i "serbest top" olarak görüyordu. O'Brien'ın liderliğine ve komünist militanlıkla ilişkisine yönelik başarısız bir meydan okumanın ardından Larkin, ITGWU'dan atıldı ve 1924'te ITGWU'ya komünist bir alternatif olan WUI'yi kurdu. ITGWU'nun Dublin üyeliğinin üçte ikisi yeni sendikaya geçti. O'Brien, WUI'nin ITUC'ye kabul edilmesini engelledi. Larkin, Eylül 1927 genel seçimlerinde Dáil Éireann'a seçildi. Ancak İşçi Partisi, İşçi Partisi lideri Tom Johnson'a karşı açtığı iflas davasını kaybettiği için iflas etmiş bir kişi olarak koltuğuna oturmasını engelledi.

1932'de İşçi Partisi, partinin sempati duyduğu bir sosyal reform programı öneren Éamon de Valera'nın ilk Fianna Fáil hükûmetini destekledi. 1943 genel seçimlerinde parti 17 sandalye kazandı; bu, 1927'den bu yana elde ettiği en iyi sonuçtu.

İrlanda İşçi Partisi ve İrlanda Sendika Kongresi 1930'da ayrıldı. Geleceğin lideri William Norton, işçi hareketinin siyasi ve endüstriyel kanatlarının özerk örgütlere ayrılması konusunda ısrarcıydı ve bu hareketin partinin seçim çekiciliğini sendika seçmenlerinin ötesine genişletmek için gerekli olduğunu savundu.

Parti, benzer Avrupa partilerine kıyasla sosyal açıdan muhafazakârdı ve 1932'den 1977'ye kadar liderleri (William Norton ve halefleri Brendan Corish) Katolik kardeşlik örgütü Saint Columbanus Şövalyeleri'nin üyeleriydi. 20. yüzyılın başlarından ortalarına kadar İşçi Partisi içinde Katolik Kilisesi'ni yatıştırmak mı yoksa daha militan bir işçi yaklaşımı mı benimsemek gerektiği konusunda sürekli tartışmalar yaşandı.

Ulusal İşçi Partisi ve ilk koalisyon hükûmetleriyle ayrıştı

1930'larda parti üzerindeki Komünist etki fikrini ciddi bir şekilde küçümseme çabalarına rağmen, 1940'larda iç çatışma ve komünist sızma iddiaları İşçi Partisi ve İrlanda Sendikalar Kongresi'nde bir bölünmeye neden oldu. Parti kurucusu Jim Larkin ve destekçilerinden birkaçının partiye yeniden kabul edilmesi ve daha sonra Dublin'deki İşçi Partisi şubelerini "ele geçirmekle" suçlanmalarıyla gerginlikler 1941'de zirveye ulaştı. Buna karşılık William X. O'Brien, 1944'te altı milletvekiliyle birlikte ayrılarak lideri James Everett olan Ulusal İşçi Partisi'ni kurdu . O'Brien ayrıca ITGWU'yu  İrlanda Sendikalar Kongresi'nden çekti ve kendi kongresini kurdu. Bölünme, 1944 genel seçimlerinde İşçi hareketine zarar verdi . ITGWU, İşçi Partisi'ni ele geçirdiğini iddia ettiği "Larkinite ve Komünist Parti unsurlarına" saldırdı. Bölünme ve anti-komünist saldırı İşçi Partisi'ni savunmaya zorladı. Komünist katılımla ilgili kendi soruşturmasını başlattı ve bu da altı üyenin ihraç edilmesiyle sonuçlandı. Alfred O'Rahilly Komünist Cephe ve İrlanda İşçi Partisine Saldırı adlı eserinde saldırıyı ITUC'deki İngiliz merkezli sendikaların ve komünistlerin etkisini de kapsayacak şekilde genişletti. Ulusal İşçi Partisi Katolik Sosyal Öğretisine olan bağlılığını vurgulayarak buna karşı çıktı. Ancak İşçi Partisi aynı zamanda anti-komünist kimliğini vurgulamaya devam etti. Birlik girişimi ancak Larkin'in 1947'deki ölümünden sonra yapılabildi.

1948 genel seçimlerinden sonra Ulusal İşçi Partisi'nin beş milletvekili vardı - Everett, Dan Spring, James Pattison, James Hickey ve John O'Leary. Ulusal İşçi Partisi ve İşçi Partisi (14 milletvekili ile) her ikisi de Birinci Partilerarası Hükûmete girdi ve Ulusal İşçi Partisi lideri Posta ve Telgraf Bakanı oldu . 1950'de Ulusal İşçi Partisi milletvekilleri İşçi Partisi'ne yeniden katıldı.

1948'den 1951'e ve 1954'ten 1957'ye kadar İşçi Partisi iki parti içi hükûmette (en büyüğü Fine Gael'di ) ikinci büyük ortaktı. İşçi Partisi lideri William Norton her iki seferde de Tánaiste oldu. Birinci Parti İçi Hükûmet sırasında Sosyal Refah Bakanı olarak görev yaptı, İkinci Parti İçi Hükûmet sırasında ise Sanayi ve Ticaret Bakanı olarak görev yaptı. (Birinci parti içi hükûmete ve ikinci parti içi hükûmete bakın .)

 Seçim sonuçları 

 Dáil Éireann 

 Seçim Lider 1. tercihoylar % Sandalyeler ± Hükûmet 1922 Thomas Johnson 132,565 21.3 (#3)   17  1923 111,939 10.6 (#4)   3  Haz 1927 143,849 12.6 (#3)   8  Eyl 1927 106,184 9.1 (#3)   9  1932 Thomas J. O'Connell 98,286 7.7 (#3)   6  1933 William Norton 79,221 5.7 (#4)   1  1937 135,758 10.3 (#3)   5  1938 128,945 10.0 (#3)   4  1943 208,812 15.7 (#3)   8  1944 106,767 8.8 (#4)   9  1948 115,073 8.7 (#3)   6  1951 151,828 11.4 (#3)   3  1954 161,034 12.1 (#3)   3  1957 111,747 9.1 (#3)   7  1961 Brendan Corish 136,111 11.6 (#3)   4  1965 192,740 15.4 (#3)   6  1969 224,498 17.0 (#3)   4  1973 184,656 13.7 (#3)   1  1977 186,410 11.6 (#3)   2  1981 Frank Cluskey 169,990 9.9 (#3)   2  Şub 1982 Michael O'Leary 151,875 9.1 (#3)    Kas 1982 Dick Spring 158,115 9.4 (#3)   1  1987 114,551 6.4 (#4)   4  1989 156,989 9.5 (#3)   3  1992 333,013 19.3 (#3)   18     1997 186,044 10.4 (#3)   16  2002 Ruair Quinn 200,130 10.8 (#3)   1  2007 Pat Rabbitte 209,175 10.1 (#3)    2011 Eamon Gilmore 431,796 19.5 (#2)   17  2016 Joan Burton 140,898 6.6 (#4)   30  2020 Brendan Howlin 95,582 4.4 (#5)   1  2024 Ivana Bacik 102,457 4.6 (#5)   5 

 Başkanlık Seçimleri 
 Seçim Aday 1. tercihoylar % +/– Durum1945Bağımsız olarak Patrick McCartan'ı destekledi1974Fianna Fáil ile anlaşma gereği Cearbhall Ó Dálaigh'i destekledi1990Mary Robinson612,265%38.9 — 11997Adi Roche88,423%7.0 31.9 42011Michael D. Higgins701,101%39.6 — 12018Bağımsız olarak Michael D. Higgins'i destekledi

 Avrupa Parlamentosu 
 Seçim Lider 1. tercihoylar % Sandalyeler ± AP Grubu 1979 Frank Cluskey 193,898 14.48 (#3)  Yeni SOC 1984Dick Spring 93,656 8.36 (#3)   4 − 1989 155,572 9.53 (#4)   1 SOC 1994 124,972 10.99 (#3)   0PES 1999 Ruairi Quinn 121,542 8.73 (#3)   0 2004 Pat Rabbitte 188,132 10.56 (#4)   0 2009Eamon Gilmore 254,669 13.92 (#3)   2 S&D 2014 88,229 5.33 (#4)   3− 2019 Brendan Howlin 52,753 3.14 (#6)   0 2024 Ivana Bacik 58,975 3.38 (#5)   1 S&D

 Kuzey İrlanda 
 Westminster (Avam Kamarası) 
 Seçim Lider Sandalyeler (Kuzey İrlanda toplamı içindeki) Hükûmet # ± 1950 William Norton    1951   1  1955   1 

 Stormont (Kuzey İrlanda Parlamento) 
SeçimKurulSandalyelerSonuç1953 1958 1962 
Kuzey İrlanda seçimlerine artık katılmamaktadır, ancak Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi'ni değerlendirmektedir.
 Liderlik 

 Parti lideri 
AdıPortreSeçim BölgesiGörev SüresiGörev(ler)iThomas Johnson 100px Dublin County 1917 1927 Thomas J. O'Connell 100px Mayo South 1927 1932 William Norton 100px Kildare 1932 2 Mart 1960 TánaisteSosyal Refah BakanıSanayi ve Ticaret BakanıBrendan Corish 100px Wexford 2 Mart 1960 26 Haziran 1977 TánaisteSağlık BakanıSosyal Refah BakanıFrank Cluskey Dublin South-Central 1 Temmuz 1977 12 Haziran 1981 Michael O'Leary Dublin North-Central 17 Haziran 1981 1 Kasım 1982 TánaisteEnerji BakanıDick Spring 100px Kerry North 1 Kasım 1982 13 Kasım 1997 TánaisteÇevre BakanıEnerji BakanıDışişleri BakanıRuairi Quinn 100px Dublin South-East 13 Kasım 1997 25 Ekim 2002 Pat Rabbitte 100px Dublin South-West 25 Ekim 2002 6 Eylül 2007 Eamon Gilmore 100px Dún Laoghaire 6 Eylül 2007 4 Temmuz 2014 TánaisteDışişleri ve Ticaret BakanıJoan Burton 100px Dublin West 4 Temmuz 2014 20 Mayıs 2016 TánaisteSosyal Koruma BakanıBrendan Howlin 100px Wexford 20 Mayıs 2016 3 Nisan 2020 Alan Kelly 100px Tipperary 3 Nisan 2020 24 Mart 2022Ivana Bacik 100px Dublin Bay South 24 Mart 2022 Görevde

Yardımcı liderler
Adı(Doğum–Ölüm)PortreSeçim BölgesiGörev SüresiTutulan Görev(ler)Barry Desmond 100px Dún Laoghaire 22 Şubat 1982 Temmuz 1989 Sosyal Refah BakanıSağlık BakanıRuairi Quinn 100px Dublin South-East Temmuz 1989 13 Kasım 1997 Girişimcilik ve İstihdam BakanıMaliye BakanıBrendan Howlin 100px Wexford 13 Kasım 1997 25 Ekim 2002Liz McManus 100px Wicklow 25 Ekim 2002 4 Ekim 2007 Joan Burton 100px Dublin West 4 Ekim 2007 4 Temmuz 2014 Sosyal Koruma BakanıAlan Kelly 100px Tipperary North 4 Temmuz 2014 20 Mayıs 2016 Ulaşım ve Toplu Taşıma BakanıÇevre, Toplum ve Yerel Yönetimler BakanıPozisyon boş 20 Mayıs 2016Pozisyon kaldırıldı Nisan 2017
 Ayrıca bakınız 
 Sosyal Demokrat İşçi Partisi (Kuzey İrlanda)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Labour Youth – Youth section 

Kategori:Avrupa'daki sosyal demokrat partiler
Kategori:İlerici İttifak
Kategori:1912'de kurulan siyasi partiler
Kategori:Avrupa Sosyalistler Partisi üyeleri
Kategori:Sosyalist Enternasyonal'e tam üye partiler