Goglieti

Goglieti (Gürcüce: გოგლიეთი; okunuşu: "goglieti"), tarihsel Klarceti bölgesinde, Murgul Vadisi'ndeki yerleşim yerlerinden biridir. Murgul Çayı'nın sol kıyısında yer alır ve günümüzde Başköy'ün bir mahallesidir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 122, ISBN 978-605-5708-85-6.Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 332  ISBN 978-9941-409-02-8

Tarihçe

Goglieti (გოგლიეთი), Gürcüce bir yer adıdır ve Goglidze (გოგლიძე) ailesinin yaşadığı yer olarak bilinmektedir.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), Tiflis, 2019, s. 24.  ISBN 978-9941- 485-24-4. Bu yer adı Türkçeye Gogliyet (كوكلیت) biçimde girmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 354, ISBN 975-7871-07-9. 93 Harbi'nin (1877-1878) ardından Artvin bölgesini ele geçiren Ruslar da köyü 1886 yılında Gogliet (Гоглиет) adıyla kaydetmiştir.

Goglieti köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir.

Goglieti, 1835 tarihli nüfus tespiti sırasında Çıldır Eyaleti'nin Livana livasının Murgul kazasına bağlıydı. Köyde 21 hanede 77 erkek tespit edilmişti. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla yaptığı bu tarihteki tespitte sadece erkek nüfusu sayıldığından köyün toplam nüfusunu elde etmek için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda köyde yaklaşık 144 kişinin yaşadığı ortaya çıkar.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 39  ISBN 978-9941-0-8969-5

Goglieti, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nde Lazistan sancağına bağlı Livana kazası köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 15 hanede 57 kişi yaşıyordu. Salnamede belirtilmemiş olsa da bu tarihte de Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 114 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 1835 sayısıyla kıysalandığında köyün nüfusunun azaldığı görülmektedirTrabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 355, ISBN 9789157871117.

Goglieti, 93 Harbi'nin ardından kurulan Rus idaresi sırasında, 1886 nüfus tespitine göre Artvin sancağına (okrug) bağlı Artvin kazasının (uçastok) bir köyüydü. Bu kaza içinde Çhaleti nahiyesine bağlıydı. Köyde 28 hanede 103 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. 1835 ve 1876 yıllarında belirtilmemiş olmakla birlikte, Goglieti köyünün bir Gürcü yerleşmesi olduğu bu tespitten de anlaşılmaktadır.

Goglieti, Rus idaresinin ardından bir süre bağımsız olan Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakılmasından bir yıl sonra, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Goglieti'de 4 hanede sadece 11 kişi yaşıyordu. Bu tarihte de köyün nüfusu Gürcü olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında köyün nüfusunun Osmanlı ülkesine göç etmiş olduğu bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır. Bu sırada Goglieti, Borçka kazasının Murgul nahiyesine bağlıydı.

Goglieti Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Göklü olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tespitinde köyde 7 hanede 28 kişi yaşıyordu.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 2010 (Birinci basımı 1927), s. 144, ISBN 978-9944-197-52-6. Goglieti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Köklü" adıyla Murgul nahiyesinin bir köyü olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 79. Ancak 1935 genel nüfus sayımında adının geçmemesi, Göklü veya Köklü'nün bu iki tarih arasından bir mahalle olarak Başköy'e bağlandığını göstermektedir.

Goglieti'de bugün de kullanılmakta olan tek kemerli taş köprü harç kullanılarak inşa edilmiştir. Köprünün uzunluğu 7,2 metre, genişliği 2 metre, yüksekliği 4 metredir. Köylülerin verdiği bilgiye göre Goglieti'de bir adet daha kemerli taş köprü ile eski bir kilise bulunuyordu.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 143  ISBN 978-9941-9123-9-9

Kaynakça

Kategori:Murgul
Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Murgul Vadisi