Ekvatoryal kundak

Ekvatoryal kundak, Dünya'nın dönme eksenine paralel bir dönme eksenine sahip olarak yani Dünya'nın dönüşünü taklit ederek teleskop vs. optik aletlerin bir gök cismini bulma ve takip hususunda Dünya'nın dönüşünden kaynaklı sorunlarını telafi eden  bir kundak türüdür. Bu tip kundak, astronomik teleskoplar ve kameralar için astrofotografi için kullanılır. Ekvatoryal bir kundağın avantajı, bir ekseni sabit bir hızda sürerek, kendisine bağlı aletin günlük hareketle herhangi bir gök cismi üzerinde sabit kalmasına izin verme yeteneğinde yatmaktadır. Böyle bir düzenlemeye yıldız veya saat sürücüsü denir.
küçükresim|upright=1.14| Ekvatoral olarak monte edilmiş yeşil teleskop, dünya ile aynı hızda ancak ters yönde dönerken, kırmızı teleskop ise bunu yapamaz.

 Astronomik teleskop kundakları 
Astronomik teleskop kundaklarında, ekvator ekseni (sağ yükseliş) ikinci bir dikey hareket ekseni (sapma olarak bilinir) ile eşleştirilir. Kundağın ekvator ekseni genellikle, bu ekseni her 23 saat ve 56 dakikada bir, gökyüzünün görünür günlük hareketiyle tam olarak senkronize olarak döndüren motorlu bir "saat sürücüsü" ile donatılmıştır. Ayrıca, nesnelerin göksel koordinatlarına göre konumlarına izin vermek için ayar daireleri ile donatılabilirler. Ekvator kundakları, gökyüzündeki sabit bir nesneyi izlemek için her iki eksen etrafında değişken hızlı hareket gerektiren mekanik olarak daha basit altazimut kundaklarından farklıdır. Ayrıca, astrofotografi için, dönen bir dikici prizma veya başka bir alan saptırıcı kurulmadıkça, hedefin hareketini izlemek için yönlendirildiklerinde altazimut kundaklarında olduğu gibi görüntü odak düzleminde dönmez.

Astronomik gözleme,astrofotoğrafçılığa uygun bir kundak olmakla birlikte altazimut kundağın aksine karasal gözleme uygun değildir.

Ekvator teleskop montajları birçok tasarımda gelir. Son yirmi yılda motorlu izleme, bilgisayarlı nesne konumu ile giderek daha fazla destekleniyor. İki ana türü vardır. Dijital ayar çemberleri, kodlayıcılara bağlı bir nesne veritabanına sahip küçük bir bilgisayarı alır. Bilgisayar, teleskopun gökyüzündeki konumunu izler. Operatör teleskopu itmelidir. Git bul (Go-to)  sistemleri (çoğu durumda) servo motorlar kullanır ve operatörün gökyüzündeki konumunu değiştirmek için alete hiç dokunmasına gerek yoktur. Bu sistemlerdeki bilgisayarlar tipik olarak ya bir kontrol "raketinde" elde tutulur ya da bir elektronik kameradan görüntü yakalamak için kullanılan bitişik bir dizüstü bilgisayar aracılığıyla sağlanır. Modern teleskop sistemlerinin elektroniği genellikle otomatik yönlendirme için bir bağlantı noktası içerir. Özel bir alet bir yıldızı takip eder ve gökyüzünün fotoğrafını çekerken teleskopun konumunda ayarlamalar yapar. Bunu yapmak için otomatik kılavuz, teleskopun kontrol sistemi aracılığıyla komutlar verebilmelidir. Bu komutlar, teleskopu hareket ettiren solucan sürücüsünün neden olduğu periyodik hatalar gibi izleme performansındaki çok küçük hataları telafi edebilir.

Yeni gözlemevi tasarımlarında, ekvatoryal kundaklar, büyük ölçekli profesyonel uygulamalarda onlarca yıldır gözden düşmüştür. Devasa yeni enstrümanlar, bir alt-azimut (yukarı aşağı, yan yana) konfigürasyonunda monte edildiğinde en kararlı hale gelir. Bilgisayarlı izleme ve alan derotasyonunun profesyonel düzeyde uygulanması zor değildir. Ancak amatör düzeyde, ekvatoryal kundaklar  özellikle astrofotografi için popüler olmaya devam ediyor.

 Alman ekvatoryal kundağı 
sağ|küçükresim|upright=1.14| Alman ekvatoryal kundağı
Alman ekvatoryal kundağı (bazen İngilizcesi German equatorial mount olduğundan bunun başharfleri ile kısaca "GEM " olarak da adlandırılır) birincil yapı, alt çubuğun sağ yükseliş ekseni (görüntüde alt diyagonal eksen) ve üst çubuğun olduğu bir T şeklidir. sapma ekseni (görüntüdeki üst çapraz eksen). 1824'te bu kundak Joseph von Fraunhofer tarafından geliştirildi. Teleskop, sapma ekseninin bir ucuna (resimde sol üstte) ve diğer ucuna (sağ altta) uygun bir karşı ağırlık yerleştirilir. Sağ yükselme ekseni, T ekleminin altında yataklara sahiptir, yani eğim ekseninin üzerinde desteklenmez.

 Açık çatal (open fork) kundağı 
sol|küçükresim|upright=1.14| Açık çatal montajı
Açık Çatal montajının tabanında bir sağ yükseliş eksenine bağlı bir Çatal bulunur. Teleskop, eğimde sallanabilmesi için çatalın diğer ucundaki iki pivot noktasına bağlanmıştır. En modern seri üretilen katadioptrik yansıtmalı teleskoplar (200 mm veya daha büyük çap) bu türden olma eğilimindedir. Montaj, bir Altazimut montajına benzer, ancak azimut ekseni eğimli ve genellikle "kama" olarak adlandırılan bir donanım parçası ile dünya dönüş eksenine uyacak şekilde sıralanmıştır.

Birçok orta boy profesyonel teleskopta ekvatoryal çatalları da bulunur, bunlar genellikle 0,5-2,0 metre çap aralığındadır.

 İngiliz veya Boyunduruk (Yoke) kundağı 
sağ|küçükresim|upright=1.14| Hooker teleskopunda İngiliz kundağı
İngiliz kundağı veya Boyunduruk (Yoke) kundağı , üst ve alt uçlarında sağ yükselme ekseni yatakları olan bir çerçeve veya " boyunduruk " ve boyunduruğun orta noktasına takılı bir teleskopa sahiptir ve bunun sapma ekseni üzerinde sallanmasına izin verir. Mt. Wilson 2.5 m reflektör gibi istisnalar olsa da teleskop genellikle tamamen çatalın içine takılır ve Alman kundağında olduğu gibi karşı ağırlık yoktur.

Orijinal İngiliz çatal tasarımı, teleskopun kuzey veya güney gök kutbuna çok yakın işaret etmesine izin vermediği için dezavantajlıdır.

 At nalı kundağı 
sol|küçükresim|upright=1.14| At nalı kundağında Hale teleskopu
At nalı kundağı veya Horseshoe kundağı, teleskopun Polaris'e ve yakınındaki yıldızlara erişmesine izin vermek için kutup yatağını açık bir "at nalı" yapı ile değiştirerek İngiliz veya Boyunduruk montajlarının tasarım dezavantajının üstesinden gelir. Hale teleskopu, kullanımda olan at nalı kundağının en belirgin örneğidir.

 Çapraz eksen kundağı 
sağ|küçükresim|upright=1.14| Çapraz eksen kundağı
Çapraz eksen veya İngiliz çapraz eksen kundağı (cross-axis kundak), büyük bir "artı" işareti (+) gibidir. Sağ yükselme ekseni her iki uçta da desteklenir ve sapma ekseni, bir ucunda teleskop ve diğer ucunda bir karşı ağırlık ile yaklaşık olarak orta noktada ona bağlanır.

 Ekvatoryal platform 
Ekvatoryal platform, üzerine oturan herhangi bir cihazın ekvator ekseninde izlemesini sağlayan özel olarak tasarlanmış bir platformdur. Bunu, "sanal kutup ekseni" etrafında dönen bir yüzeye sahip olarak başarır. Bu, küçük kameralardan tüm gözlemevi binalarına kadar platformda oturan her şeye ekvatoral izleme sağlar. Bu platformlar genellikle , yaygın Dobsonian teleskop tipi gibi altazimut monteli amatör astronomik teleskoplarla birlikte, bu tür bineğin gece gökyüzünü takip edememesinin üstesinden gelmek için kullanılır.

 Ayrıca bakınız 

 Altazimut kundak
 Ahır kapısı takip kundağı
 Ekvatoryal Oda
 Hexapod-Teleskop
 teleskop parçaları ve inşaat listesi
 Teleskop türlerinin listesi
 paralaktik açı
 Kutupsal hizalama
 Polar kundak - çanak antenlerde kullanılan benzer bir montaj
 Poncet Platformu

 Kaynakça 

Kategori:Teleskoplar
Kategori:Teleskop kundakları