Zilog Z80

Zilog Z80, Zilog firması tarafından 1976 yılında piyasaya sürülen 8-bit mikroişlemcidir. Z80, özellikle 1970’li ve 1980’li yıllarda kişisel bilgisayarlarda, gömülü sistemlerde ve tüketici elektroniğinde yaygın olarak kullanılmıştır.Shay, W.A. (1996). *Understanding Data Communications and Networks*. Brooks/Cole. ISBN 9780534344415.

 Tasarım 
Z80, Intel 8080 mikroişlemcisi ile yazılım ve donanım açısından büyük ölçüde uyumludur. Ancak Zilog, Z80'e birçok geliştirme ekleyerek çok daha güçlü ve programlaması kolay bir işlemci üretmiştir.Zaks, Rodnay. (1980). *Programming the Z80*. Sybex Inc. ISBN 9780895880682.

Başlıca geliştirmeler şunlardır:
 Yeni 158 komut (Intel 8080'de 78 komut)
 Yeni 16-bit adresleme modları
 Tek çevrimli komutlar
 Gelişmiş kesme sistemi
 Çok sayıda yedek kayıt (AF', BC', DE', HL' gibi)
 Yeni I/O komutları

Z80, ilk olarak NMOS teknolojisiyle üretildi, ancak daha sonra CMOS sürümleri (Z84C00 serisi) geliştirildi. CMOS sürümleri daha düşük güç tüketimi ve daha yüksek saat hızları sunar.

 Tarihçe 
Z80, Intel 4004 ve Intel 8080'nin ortak tasarımcısı olan Federico Faggin tarafından Intel'den ayrıldıktan sonra kurduğu Zilog şirketinin ilk ürünüdür.Faggin, F. (2009). "The Birth of the Z80 Microprocessor." *IEEE Annals of the History of Computing*, vol. 31, no. 3.

Tasarımı 1974'te başladı ve 1976'da piyasaya sürüldü. İlk sürüm 2.5 MHz hızındaydı ve 8500 transistörden oluşuyordu.

 Kullanım Alanları 
Z80, birçok ticari ve endüstriyel sistemde kullanıldı. Özellikle şu platformlarda yaygın olarak yer aldı:
 Tandy TRS-80, ZX Spectrum, MSX, Amstrad CPC
 CP/M işletim sistemli bilgisayarlar
 Game Boy, Sega Master System (entegre yardımcı işlemci)
 Endüstriyel kontrol sistemleri
 Sayısal saatler, yazıcılar, modemler, müzik aletleri

Z80 ayrıca birçok modern gömülü sistemde hâlâ kullanılmaktadır. Zilog’un geliştirdiği eZ80 gibi ardıl modeller, modern sistemlerde bu mirası sürdürmektedir.

 Miras ve Etkisi 
Z80’in başarısı, mikroişlemci pazarında Intel dışındaki üreticilerin de büyük pay alabileceğini gösterdi. Ayrıca yazılım geliştiriciler için yazımı daha kolay olan bir komut seti ile programcı dostu bir işlemci modeli sundu. CP/M işletim sisteminin yaygınlaşmasında Z80’in payı büyüktür.

 Donanım Özellikleri 
 Saat Hızı: 2.5 – 20 MHz (CMOS modellerde 33 MHz'e kadar)
 Veri Yolu: 8-bit
 Adres Yolu: 16-bit (64 KB adreslenebilir alan)
 Kesme: Maskelenebilir ve çok seviyeli
 Rakam Kodu İşleme: BCD destekli komutlar

 Kaynakça 
Shay, W.A. (1996). *Understanding Data Communications and Networks*. Brooks/Cole. ISBN 9780534344415.
Zaks, Rodnay. (1980). *Programming the Z80*. Sybex Inc. ISBN 9780895880682.
Faggin, Federico. (2009). "The Birth of the Z80 Microprocessor." *IEEE Annals of the History of Computing*, vol. 31, no. 3.

 Dış Bağlantılar 
 Zilog Resmi Web Sitesi
 Z80 Komut Seti Listesi
 Z80 Tersine Mühendislik (düşük seviye devre çözümlemesi)

Kategori:Mikroişlemciler
Kategori:Zilog ürünleri
Kategori:8-bit mikroişlemciler