Lomiketi

Lomiketi (Gürcüce: ლომიკეთი; okunuşu: "lomik'eti"), tarihsel Klarceti bölgesinde, Murgul Vadisi'ndeki yerleşim yerlerinden biridir. Murgul Çayı'nın sol kıyısında yer alır ve günümüzde Artvin ilinin Murgul ilçesine bağlı Başköy'ün bir mahallesidir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 180, ISBN 978-605-5708-85-6.Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 332  ISBN 978-9941-409-02-8

Tarihçe

Gürcüce bir yer adı olan Lomiketi (ლომიკეთი), Lomikedi'den (ლომიქედი) değişime uğramıştır. Lomikedi ise "aslan tepe" anlamına gelir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 180-181, ISBN 978-605-5708-85-6. Nitekim köyün adı 1925 yılında "Arslanlı" olarak değiştirilmiştir.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 2010 (Birinci basımı 1927), s. 144, ISBN 978-9944-197-52-6. Artvin bölgesinde Gürcüce "tepe" anlamındaki "kedi" (ქედი) kelimesi Şuşanaketi (შუშანაკეთი), Haçiketi (ხაჭიკეთი), Siniketi (სინიკეთი) gibi başka yer adlarında da "keti"ye (კეთი) dönüşmüştür.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 184  ISBN 978-9941-9123-9-9 Lomiketi, Türkçeye Lomiket (لومكت) olarak girmiştir. Bununla birlikte 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde sehven Domiket (دومكت) biçiminde yazılmıştır.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 354, ISBN 975-7871-07-9.

Lomiketi köyü, tarihsel Gürcistan’ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti’de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir.

Lomiketi, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nde Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 11 hanede 35 kişi yaşıyordu. Salnamede belirtilmemiş olmasına karşın, bu tarihte Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 70 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 355, ISBN 9789157871117.

Lomiketi, 93 Harbi'nin ardından kurulan Rus idaresi sırasında, 1886 nüfus tespitine göre Artvin sancağına (okrug) bağlı Artvin kazasının (uçastok) sınırları içinde Çhaleti nahiyesine bağlı Başköy'ün bir mahallesi olarak kaydedilmiştir. Bu köyün nüfusu ise, 24 hanede yaşayan 140 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Gürcü olarak kaydedilmiştir.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), Tiflis, 2019, s. 24.  ISBN 978-9941- 485-24-4.

Lomiketi, Rus idaresinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakılmasından bir yıl sonra, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında "Lomiked" olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu 8 hanede yaşayan 35 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte de Lomiketi'nin nüfusu Gürcü olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Borçka kazasının Murgul nahiyesine bağlı olan köyün nüfusunun 1876 yılına göre yarı yarıya azalmış olduğu görülmektedir. Köylülerin Osmanlı ülkesine göç etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Gölcük ilçesinin Ayvazpınarı köyüne göç eden Gürcülerin bir kısmı Lomiketi'den gitmiştir.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 265  ISBN 978-9941-0-8969-5

Lomiketi Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Arslanlı olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tespitinde köyde 10 hanede 39 kişi yaşıyordu. Lomiketi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Arslanlı" adıyla Murgul nahiyesinin bir köyü olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 79. Ancak 1935 genel nüfus sayımında adının geçmemesi, Arslanlı köyünün bu iki tarih arasından bir mahalle olarak Başköy'e bağlandığını göstermektedir.

Kaynakça

Kategori:Murgul
Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Murgul Vadisi