Türkiye'de yüksek hızlı demiryolu

Türkiye'de yüksek hızlı demiryolu, 2003'te TCDD tarafından Ankara – İstanbul arasındaki illeri kapsayan  azami hıza uygun Ankara – İstanbul yüksek hızlı demiryolu'nun inşasına başlanmıştır. Etütler yapıldıktan sonra ilk somut adım 2004'te atılmış ve yüksek hızlı demiryolu için yer açma işlerine başlanmıştır. 23 Nisan 2007'de hattın ilk etabı olan  uzunluğundaki Ankara – Eskişehir etabında deneme seferlerine başlanmış, 13 Mart 2009'da da 1 saat 25 dakika süren ilk yolculu ticari işletim yapılmıştır.

Bu gelişmeyi 2011'de Ankara – Konya arasında inşa edilen  azami hıza uygun Polatlı – Konya yüksek hızlı demiryolu'nun hizmete girmesi takip etmiştir. Ankara – İstanbul yüksek hızlı demiryolu, 2014'te Eskişehir'den İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki Pendik'e, 2019'da ise Avrupa Yakası'ndaki Halkalı'ya kadar uzatılmıştır. 26 Nisan 2023'te ise  azami hıza uygun Ankara – Sivas yüksek hızlı demiryolu hizmete girmiştir.

Türkiye'de yüksek hızlı demiryolu ağının doğuda Erzincan'a, batıda İzmir'e, kuzeybatıda Kapıkule'ye, güneyde Mersin ve Adana'ya ve güneydoğuda Gaziantep'e uzatılması çalışmaları devam etmektedir.

Yüksek Hızlı Tren adı altında gerçekleştirilen yüksek hızlı demiryolu taşımacılığı hizmeti, 2009–2016 yılları arasında doğrudan TCDD tarafından yapılırken, 2016 yılı itibarıyla TCDD Taşımacılık tarafından yapılmaya başlanmıştır.

 İşletmedeki demiryolları
küçükresim|upright=2.27|sağ|upright=1.00|Türkiye'deki işletmedeki, inşa hâlindeki ve proje aşamasındaki konvansiyonel (yeşil ve kırmızı) ve yüksek hızlı demiryolu (mavi) ağı

Türkiye'de yüksek hızlı tren (YHT) hizmeti, TCDD Taşımacılık A.Ş. tarafından yürütülmektedir. YHT sistemi, Türkiye'nin başta Ankara olmak üzere önemli şehirlerini birbirine bağlayan modern ve hızlı demiryolu hatlarından oluşmaktadır. 2009 yılında hizmete giren ilk yüksek hızlı tren hattı olan Ankara-Eskişehir hattı, zaman içinde İstanbul, Konya, Karaman ve Sivas gibi şehirlerle genişletilmiştir.

Yüksek hızlı demiryolları; daha yüksek hızlara uygun altyapı, gelişmiş sinyalizasyon sistemleri ve modern tren setleri ile donatılmış olup, Türkiye'de ulaşımın modernleşmesi ve çeşitlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. 2023 yılı itibarıyla toplamda dört ana yüksek hızlı demiryolu hattı işletmededir. Bu hatlarda azami hız  arasında değişmektedir ve ülkenin farklı bölgelerindeki büyükşehirleri hızlı, konforlu ve güvenli şekilde birbirine bağlamaktadır.

Aşağıdaki tabloda, işletmede olan yüksek hızlı tren hatlarına dair detaylı bilgiler yer almaktadır:
Hat AdıAçılış TarihiUzunlukİstasyonlarAzami HızGeçtiği İllerAnkara-İstanbul YHD13 Mart 2009 (Ankara-Eskişehir)14Ankara, Eskişehir, Bilecik, Sakarya, Kocaeli, İstanbulPolatlı-Konya YHD23 Ağustos 20113Ankara, KonyaKonya-Karaman YSD8 Ocak 20223Konya, KaramanAnkara-Sivas YHD26 Nisan 202310Ankara, Kırıkkale, Yozgat, Sivas

 İnşa hâlindeki demiryolları 
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın hedefleri doğrultusunda, mevcut 2.251 kilometrelik YHT hattı uzunluğunun 2027 yılına kadar %83 artışla 4.122 kilometreye ulaşması planlanmaktadır.
 Hat AdıPlanlanan Açılış Tarihi Uzunluk İstasyon sayısıAzami HızGeçtiği İller Durum Notlar Bandırma-Bursa-Osmaneli YSD2026 (Bursa-Osmaneli)  9Bilecik, Bursa, Balıkesir (Bandırma)Zorlu arazi koşulları nedeniyle buradaki takvimde gecikme yaşandı. Bursa-İstanbul arası 2 saat 15 dakika olacak. Polatlı-Menemen YSD2026 (Polatlı-Afyonkarahisar) & 2027 (Afyonkarahisar-Menemen)  10Afyonkarahisar, Uşak, Manisa, İzmir Banaz-Salihli-Manisa arasındaki toplam 180 kilometrelik kesimdeki altyapı işlerinde yüzde 63'lük fiziksel ilerleme sağlandı.  Ankara-İzmir arası 3 saat 30 dakikaya düşecek. Projede 1269 sanat yapısı, 49 tünel, 56 viyadük, 385 alt/üst geçit, 779 köprü ve menfez bulunuyor. Karaman-Ulukışla YSD2027  3Karaman, Konya (Ereğli), Niğde (Ulukışla) Karaman-Ulukışla projesinde alt ve üst yapı işlerinde yaklaşık yüzde 92'lik fiziki ilerleme sağlandı.Karaman-Ulukışla arası 50 dakikaya düşecek İstanbul-Kapıkule YSD2025 sonu (Kapıkule-Çerkezköy) 9İstanbul, Tekirdağ, Kırklareli, Edirne Kapıkule-Çerkezköy etabında %95 ve Halkalı-Ispartakule etabında %79 fiziki ilerleme sağlandı. Kapıkule-Çerkezköy etabında yakında test sürüşleri başlayacak.  Halkalı-Kapıkule (Edirne) arası yolcu seyahat süresinin 4 saatten 1 saat 30 dakikaya, yük taşıma süresinin de 8 saat 30 dakikadan 3 saat 30 dakikaya inecek. Mersin-Adana-Gaziantep YSD2028  11Mersin, Adana, Osmaniye, Gaziantep Adana-İncirlik-Toprakkale (76 kilometre) kesimi altyapı işlerinde %98, Toprakkale-Bahçe (58 kilometre) 13 kilometrelik tünelli kesimde altyapı işlerinde %92 oranında ilerleme sağlandı. TCDD Genel Müdürlüğü tarafından altyapı işleri tamamlanan Nurdağ-Başpınar (56 kilometre) altyapı işlerinde yüzde 80 fiziki ilerleme sağlandığı ve yapım çalışmalarının devam ediyor. Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep arası 2 saat 15 dakikaya düşecek. Yerköy-Kayseri YSD20284Yozgat, KayseriAnkara-Kayseri arası 1 saat 45 dakikaya düşecek Sivas-Erzincan YSD2028 Sivas, Erzincan Sivas-Erzincan Hızlı Tren hattının ilk etabı olan  Sivas Şehir Geçişi (14 km) ve Sivas-Zara (Kesim-1) (19 km) kesimindeki yapım çalışmaları devam etmektedir. Delice-Çorum YSD2029 3Kırıkkale, ÇorumProje kapsamında yer teslimi yapılmış olup, yapım çalışmaları devam etmektedir.

 Hat iyileştirme projeleri 
 Ad Hat Durum Notlar Doğançay Ripajı Ankara – İstanbul YHD Çalışmalar devam etmektedir. 34 km'lik hızlı tren hattı açıldığında trenler konvansiyonel demiryolunu by-pass edeceklerdir. T26 Tüneli Tünel açıldığında 8 km'lik konvansiyonel demiryolu by-pass edilecektir. Gebze – Köseköy Ek Hattı Yapımı tamamlanmış YHD hattı şu an Köseköy'de son bulmaktadır. Bu proje ile Gebze'ye kadar uzayacaktır. 56 km'lik ek hat tamamlandığında sefer hızı 160 km/saat'e çıkacaktır. 

 Proje aşamasındaki demiryolları 
 Ulukışla – Yenice yüksek standartlı demiryolu
 Ulukışla – Aksaray yüksek standartlı demiryolu

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
 TCDD Taşımacılık

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 TCDD resmî sitesi 
 TCDD Taşımacılık resmî sitesi 
 Türkiye'de Yüksek Hızlı Demiryolları Haritası

Kategori:Türkiye'de yüksek hızlı demiryolu