Baas Partisi (Irak ağırlıklı hizip)

Arap Sosyalist Baas Partisi ("Baas", "diriliş" veya "rönesans" anlamına gelir; , Ḥizb al-Ba'th al-'Arabī al-Ishtirākī), Irak yanlısı Baas hareketi olarak da anılan merkezi 2003 yılına kadar Irak'ın Bağdat kentinde bulunan Baasçı bir siyasi partidir. Orijinal Baas Partisinin 1966'daki bölünmesinden sonra ortaya çıkan (aynı adlara sahip) iki partiden biridir.

1966'da orijinal Baas Partisi ikiye bölündü; biri Suriye'deki Baas Partisinin Şam liderliğini, diğeri ise Irak'taki Bağdat liderliği tarafından yönetiliyordu. İki Baas partisi aynı adı korudu ve Arap dünyasında paralel yapıları sürdürdü, ancak ilişkileri o kadar uzlaşmaz hale geldi ki, Suriye kanlı İran-Irak Savaşı sırasında İran'ı Irak'a karşı destekleyen tek Arap devleti oldu; Körfez Savaşı'nda Irak'a karşı ABD liderliğindeki koalisyona da katıldı. Baasçılar ilk kez 1963'te Irak'ta iktidarı ele geçirdiler, ancak birkaç ay sonra görevden alındılar. Partinin bölgesel örgütü, Irak'ı 1968 ile 2003 yılları arasında Ahmed Hasan el-Bekir ve Saddam Hüseyin'in önderliğinde uzun yıllar yönetti. Arap Sosyalist Baas Partisi - Irak Bölgesi, 2003 yılında Irak'ın işgalinden sonra Geçici Koalisyon Yönetimi tarafından yasaklandı.

 Yapısı 

 Genel sekreterler 
 Sıra Fotoğraf Ad Görev başlangıcıGörev bitişiGörev süresi 1 60px Mişel Eflak 8 Şubat 1968 23 Haziran 1989 †  Boş (23 Haziran 1989 - Ocak 1992) 2 60px Saddam Hüseyin Ocak 1992 30 Aralık 2006 †  3 60px İzzet İbrahim ed-Duri 30 Aralık 2006 26 Ekim 2020 †  4 Salah el-Muhtar 3 Kasım 2020 Günümüz 

 Ulusal Kongre 
Not: 1-8. Ulusal Kongreler için Şubat 1966 öncesi birleşik Baas Partisi tarafından düzenlenen ulusal kongrelere bakınız.

 9. Ulusal Kongre (Şubat 1968)
 10. Ulusal Kongre (Mart 1970)
 11. Ulusal Kongre (1977)
 12. Ulusal Kongre (1992)

 Organizasyon 
Mişel Eflak, Selahaddin el-Bitar, Munif Razzaz ve diğerlerinin liderliğindeki Eflak grubunu deviren 1966 Suriye darbesinin ardından, orijinal Baas Partisi Irak ağırlıklı ve Suriye ağırlıklı Baas hareketlerine bölündü. İki hareket ayrı ulusal komutanlıklar kurdu; Ulusal Komutanlık teoride her iki hareketin de en yüksek parti organıydı ve kendi Baas hareketlerini kontrol ediyordu. Ancak her iki ülkede de ulusal komutanlık ilgili bölgesel komutanlığın kontrolü altındaydı. Irak ağırlıklı Baas hareketinde tüm Ulusal Komutanlık üyeleri kendi bölgesel kollarından geliyordu - örneğin Ürdün'deki Baas Partisi kolunu temsil eden bir üye her zaman vardı. Teorik olarak Ulusal Komutanlık, ulusal kongreler arasındaki en yüksek parti organıydı ve diğer bölgelerdeki (ülkelerdeki) bölgesel komutanlıkların işlerini kontrol etme yetkisine sahipti.

Ulusal Kongre delegeleri, yeniden seçilme hakkına sahip olan Ulusal Komutanlık üyelerini seçti. Ulusal Komutanlığın fiili olarak çok az yetkisi olsa da önde gelen üyelerinin çoğu aynı zamanda Irak Bölgesel Komutanlığı ve Devrimci Komuta Konseyinde de koltuk sahibiydi. Eflak, Şubat 1968'de Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta Irak ağırlıklı Baas Partisi tarafından düzenlenen Dokuzuncu Ulusal Kongre'de Ulusal Komutanlık Genel Sekreteri seçildi. Yerine Saddam Hüseyin'in geçtiği 1989 yılındaki ölümüne kadar görevini sürdürdü. Saddam'ın 30 Aralık 2006'da idam edilmesinin ardından İzzet İbrahim ed-Duri 3 Ocak 2007'de Baas Partisinin fiili lideri oldu. Arap Sosyalist Baas Partisi Irak Bölge Komutanlığı sekreteri olarak, eski Baas partisinin hayatta kalan en yüksek rütbeli üyesiydi. Parti 3 Kasım 2020'den bu yana Salah el-Muhtar tarafından yönetilmektedir.

 Bölgelere göre şubeler 
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baathist_Iraqs_goal.png|sağ|küçükresim|upright=1.36|Baasçı Irak'ın 1963 ve 2003 yılları arasındaki hegemonik hırsları.

 Bahreyn 
Milliyetçi Demokratik Meclis () Bahreyn'de Irak ağırlıklı Baas Partisini temsil etmektedir. Grup, Genel Sekreter olarak Hasan Ali ve Genel Sekreter Yardımcısı olarak Mahmud Kassab tarafından yönetilmektedir. Parti 1960'lar ve 1970'lerde Baasçı Irak'ta eğitim görmüş Bahreynliler tarafından kurulmuştur. Parti 2002 parlamento seçimlerini boykot etmiş ancak 2006 seçimlerini boykot etmemiştir. Parti 2011 parlamento ara seçimlerini de Bahreyn Ayaklanması ile dayanışma amacıyla boykot etmiştir. Genel merkezi Zinj'de bulunmaktadır.

Parti, hükûmetin vatandaşlığa kabul politikalarına karşı çıkmakta ve etnik Bahreynlilerin iş için yabancı işçilerle eşit şekilde rekabet etmesinin adil olmadığını savunmaktadır. Milliyetçi Demokratik Meclis Saddam Hüseyin yanlısı olmaya devam ediyor ve web sayfasına göre Arap Baharı'nı destekliyor. Irak halkına karşı bir vahşet eylemi olarak gördüğü 2003 Irak İşgali'ne karşı çıkmıştır. Parti, demokrasiye barışçıl bir geçişle birlikte mevcut monarşinin devrilmesini aktif olarak desteklemektedir.

 Cezayir 

Partinin Cezayir'deki kolu olan Cezayir Arap Sosyalist Baas Partisi (; Fransızca: Parti Baath arabe socialiste d'Algérie), Ahmed Çutri (Bölge Komutanlığı sekreteri) tarafından yönetilmektedir. Parti yasaklıdır ve Çutri 1990'larda Cezayir Baas hareketine yönelik hükûmet baskısı nedeniyle Irak'a kaçmak zorunda kalmıştır. Parti Irak Baas isyanına sempati duymakta ve Irak kolunun lideri İzzet İbrahim ed-Duri'yi desteklemekteydi. Çutri, 2003 yılında Cezayir'e döndükten sonra Başkan Saddam'ın Baasçı İnancı adlı kitabını yazdı.

 Eritre 
1970'lerde Eritre Kurtuluş Cephesinin liderliğinde Baasçı örgütler ortaya çıktı ve Bağdat yanlısı ve Şam yanlısı gruplar cephe üzerinde siyasi hakimiyet için yarıştı. Bu bölünme EKC'nin çöküşüne ve Eritre Halk Kurtuluş Cephesinin baskın kurtuluş hareketi olarak ortaya çıkmasına katkıda bulundu. Irak yanlısı önemli bir Baasçı, 1980'lerde EKC-EHKC-Devrim Konseyinin lideri olan Abdülkadir Ceylani idi.

 Filistin 

Arap Kurtuluş Cephesi (AKC) kurulmadan önce Irak yanlısı dağınık bir Baas gerilla hareketi mevcuttu. AKC, Filistin'deki Suriye yanlısı Baas örgütü Es-Saike'nin Baas hareketi üzerindeki hakimiyetini zayıflatmak amacıyla 1969 yılında Irak'ın hakimiyetindeki Baas Partisinin Ulusal Kongresi'nde kuruldu. Es-Saike'nin aksine AKC hiçbir zaman geniş bir üye havuzuna erişemedi. Irak'ta çok az Filistinli vardı ve Irak'ta yaşayan Filistinliler genellikle iyi eğitimliydi. Bu nedenle AKC, Filistin hareketi üzerinde hiçbir zaman Es-Saike'nin sahip olduğu etkiye sahip olamadı ve olamayacaktı. Bu durum AKC'nin Irak yanlısı Baas hareketi tarafından kontrol edilmesine neden oldu, böylece AKC'nin etkinliği ve nüfuzu zayıfladı ancak Filistinliler ve Baasçılar arasındaki çatışmalardan (Es-Saike'de yaşanan bir sorun) kurtuldu. Ancak AKC'nin etkisi Irak yanlısı Baas hareketi içindeki çatışmalar nedeniyle tarihi boyunca dönemsel olarak zayıfladı. Irak yanlısı Baas hareketinin AKC üzerindeki kontrolü nedeniyle AKC, Filistin Kurtuluş Örgütünde (FKÖ) her zaman Irak yanlısı bir pozisyon aldı. AKC, 1974 yılında FKÖ'nün On Maddelik Programını reddeden Retçi Cephenin kurucu üyelerinden biriydi. Abdülvehhab Kayyali (FKÖ Yürütme Komitesi üyesi), Retçi Cephe örneğini (istifa) izlemek yerine protesto amacıyla komitedeki koltuğunu dondurdu.

Irak'ın işgali, merkezi Bağdat'ta bulunan Irak egemenliğindeki Baas Partisini devirdi. Bu durum hareketi zayıflattı ve Irak ordusu AKC'nin faaliyetlerinin çoğunu koordine ettiği için AKC de önemli ölçüde zayıfladı.

AKC'nin ilk lideri Ürdün Baas kolundan Zayid Haydar'dı. Diğer liderler arasında Münif Razzaz, Abdurrahim Ahmed ve Mahmud İsmail bulunmaktadır. En son olarak Rakad Selim tarafından yönetilmiş ve merkezi Ramallah, Batı Şeria'da bulunmuştur. İsrail Savunma Güçleri Selim'i Ekim 2002'de tutukladı. Ürdün Baas kolunun eski lideri Şahir Ebu Şahud, 1970-1975 yılları arasında Bağdat'tan Filistin'deki Baas kolunu yönetti.

 Irak 

Irak'ta Baas Partisi sivil bir grup olarak kaldı ve ordudan güçlü bir destek alamadı. Partinin çok az etkisi oldu ve hareket 1958'den sonra ve 1966'da tekrar birkaç fraksiyona bölündü. Hareketin güçlü bir halk desteğinden yoksun olduğu,The Economist, London, 24–30 June 1978, p. 78. ancak güçlü bir parti aygıtı inşa ederek iktidarı ele geçirmeyi başardığı belirtilmektedir. Irak merkezli parti başlangıçta (Suriyeli muadili gibi) pan Arabizme bağlıydı. Parti 1968'de iktidara geldikten sonra Irak milliyetçiliğini benimsedi ve Iraklıları kendilerini Orta Çağ İslami kimliğine sahip Mezopotamya'nın kültürel mirasçıları olarak tanımlamaya teşvik etti.Alexander J. Motyl. Encyclopedia of Nationalism: Leaders, Movements, and Concepts, Volume II. Academic Press, 2001. Pp. 240. Saddam Hüseyin, kendisini II. Nebukadnezar ve Hammurabi ile kıyaslatarak büyük bir neo-Mezopotamya Irak ulusunun lideri olarak görülmeye çalışmıştır.

Haziran 2003'te Geçici Koalisyon Yönetimi (GKY) Baas Partisini yasakladı. GKY'nin attığı ek adım - Baas Partisinin en üst dört kademesinin tüm üyelerinin yeni hükûmetten, devlet okullarından ve üniversitelerden men edilmesi - çok sayıda deneyimli kişinin yeni hükûmete katılımını engellediği için eleştirildi. Aralarında doktorlar, profesörler, öğretmenler ve bürokratların da bulunduğu binlerce kişi görevlerinden alındı. Birçok öğretmen işini kaybederek okullarda ve üniversitelerde protestolara yol açtı. Önceki Baas Partisi iktidarında, parti üyesi olmadan hükûmette ya da okullarda yüksek mevkilere gelmek mümkün değildi ve parti üyeliği üniversiteye giriş için bir ön koşuldu. Pek çok Baasçı partiye ideolojik nedenlerle üye olurken, çok daha fazlası da seçeneklerini iyileştirmenin bir yolu olduğu için üyeydi. Amerika Birleşik Devletleri'nin baskısının ardından, Baas'tan arındırma politikası Ocak 2008'de Irak hükûmeti tarafından tartışmalı Hesap Verebilirlik ve Adalet Yasası ile ele alındı. Bu, politikayı hafifletme iddiasındaydı ancak birçok kişi bunun daha fazla işten çıkarmaya yol açacağından korkuyordu. Baas Partisi 2020'deki ölümüne kadar Saddam'ın eski yardımcısı İzzet İbrahim ed-Duri tarafından yönetildi.
 Kuveyt 

1983'ten itibaren Faysal es-Sani tarafından yönetilmiştir. Kuveyt Baas Partisi şubesi Irak'ın Kuveyt'i işgali nedeniyle Körfez Savaşı sırasında çökmüştür. Irak Ulusal Diyalog Cephesi lideri Salih el-Mutlak partiyi yeniden inşa etmeye çalışmakla suçlanmıştır.

 Libya 

Kral İdris'e karşı 1969 yılında gerçekleştirilen darbenin ardından Muammer Kaddafi liderliğinde yeni bir devrimci hükûmet kuruldu. Hükûmet Nasırcı olarak tanındı çünkü yeni yönetim hedefini "birlik, özgürlük, sosyalizm" (Baas Partisinin sloganı) yerine "özgürlük, sosyalizm ve birlik" olarak ilan etti. Düzendeki bu değişiklik Baasçılar ve Nasırcılar arasındaki ideolojik bölünme nedeniyle önemliydi. Kaddafi'nin devriminin ardından çeşitli Halk Komiteleri kuruldu. Bu komiteler (başlangıçta halk tarafından yönetiliyordu) birçok Baasçıyı tutukladı.

Libya Baasının kurucusu Emir Tahir Deghayes daha sonra Kaddafi'nin güvenlik güçleri tarafından tutuklandı ve üç gün hapiste kaldıktan sonra öldü. Deghayes'in ölümü iddialara göre büyük bir hükûmet karşıtı gösteriye yol açtı (ki bu gösteri bastırıldı) ve ardından birçok önde gelen Baasçı hapsedildi. 1982'de 25 Libyalı Baasçının yasadışı bir örgüte üye olmakla suçlandığı bir dava başladı ve işkence gördükten sonra serbest bırakıldılar. Ertesi yıl aynı suçlamayla yeniden yargılandılar: üçü idama, diğerleri ömür boyu hapse mahkûm edildi. 1980'lerdeki tutuklamalar ve yargılamalar Libya'daki bölgesel Baas örgütünün dağılmasına yol açtı.

Arap milliyetçisi bir örgüt olan Libya Ulusal Hareketi (LUH), Baasçı avukat Ümran Burweiss tarafından kurulmuştur. LUH (halen varlığını sürdürmektedir) başlangıçta Iraklı Baasçılar tarafından finanse edilmiş ve nispeten yüksek kaliteli propaganda materyalleri üretmiştir. Örneğin, 1980'lerde Sawt at-Talia ile birlikte Libya'ya kaçırılan ses kasetleri yayınlamıştır. Örgüt ayrıca Bağdat Radyosu için de yayınlar yapmıştır.

 Lübnan 

Şu anda Sosyalist Arap Lübnan Öncü Partisi () olarak bilinmektedir. Lübnan'daki parti şubesidir. Şube ikinci kongresini Ekim 2011'de gerçekleştirmiştir.

Ancak Baas Partisinin Irak yanlısı Lübnan kolunun varlığı çok daha eskilere dayanmaktadır. Baas hareketinde 1966'da yaşanan ve parti üyelerinin Suriye ve Irak'a bağlılıkları arasında bölündüğü bölünmenin ardından Irak kanadı Abdülmecid Rafei tarafından yönetildi. Bölünme sırasında öne çıkan diğer üyeler Cihad George Karam, Refik Nasib Alfaqiya, Karam Mohamed Assahli, Hani Mohamed Shoiab, Ammar Mohamed Shabli, Hassan Khalil Gharib ve Asaf Habin Alharakat idi.

Başlangıçta Irak Baası yanlısı kol ile Suriye Baası yanlısı kol Ulusal Cephe içinde yan yana çalışmış, ancak Suriye ve Irak Baası arasındaki gerilimin artmasıyla iki parti savaşa girmiştir. Parti, 1960'lardaki gösterilerde aktifti ve er-Rafei siyasi faaliyetleri nedeniyle Lübnanlı yetkililer tarafından gözaltına alındı, ancak 1968 genel seçimlerinde Trablusşam'dan aday oldu. Parti 1970'lerin ilk yarısında genişledi ve 1972 genel seçimlerinde er-Rafei Trablusşam'dan parlamentoya seçildi. Eski bir üye olan Ali el-Halil ise Sur'dan seçildi. Parti Güney Lübnan'da aktifti ve Irak'tan gelen cömert yardımlarla inşa edildi. Lübnan İç Savaşı sırasında Lübnan Parlamentosu 1975 yılında Ulusal Diyalog Komitesini kurdu. Suriye yanlısı Baas Partisinden Asım Kanso komiteye üye oldu, ancak Irak yanlısı Baas Partisinden hiçbir isme komitede yer verilmedi. Baasın o dönemdeki lideri Tahsin el-Atraş Kasım 1981'de vurularak öldürüldü. Parti, İlerici Sosyalist Partisinden Velid Canbolat'ın liderliğindeki siyasi bir örgüt olan Lübnan Ulusal Hareketinin bir üyesiydi. Varlığı boyunca Filistin Arap Kurtuluş Cephesini kontrol etmiştir.

 Mısır 

Arap Sosyalist Baas Partisi - Mısır Bölgesi () Mısır'da aktif bir şubedir.

Parti, Suriye'de Beşşar Esad'ın görevden alınmasını desteklemekle birlikte, İsrail, Türkiye ya da İran gibi ülkelerin art niyetli olduklarına ve Suriye'nin altını oymaya çalıştıklarına inandığından, çatışmaya hiçbir yabancı müdahalenin yapılmaması çağrısında bulunmaktadır.

Parti 1990'ların başında yasa dışı ilan edildi ve 14 Nisan 1991'de iki Iraklı istihbarat görevlisi, Mısırlı yetkililerin Mısır'daki sabotaj operasyonlarını finanse etmek için kullanılacağını iddia ettikleri 38.000 dolarla birlikte gözaltına alındı. Aralarında şair Muhammed Afifi Matar'ın da bulunduğu diğer bazı Mısırlı Baasçılar da Nisan 1991'de Iraklı terörist bir komploya karıştıkları şüphesiyle gözaltına alındı.

 Moritanya 

Moritanya'da Irak yanlısı ilk faaliyetler 1968'de gerçekleşmiş, ancak örgütsel olarak 1972'de kurulmuştur. Moritanyalı Baasçılar tarihlerini iki evreye ayırmaktadır: kuruluş (1976-1982) ve yayılma (1982-1990). 1968-1970 dönemi hakkında çok az bilgi mevcuttur ve Baasçı faaliyetler 1970'lerin başında ciddi bir şekilde başlamıştır. Partinin ilk gizli kongresi 1976 yılında yapıldı. Başkan Muhtâr Veled Dâde'ın yönetimine karşı çıktılar ve ilk yıllarının çoğunu iktidardaki Moritanya Halk Partisine ve devlet kurumlarına sızmaya çalışmak için kullandılar. Temmuz 1978 darbesinin ardından Baas kolu bilinçli bir karar alarak Haratin halkını saflarına katmaya çalıştı. Bu arayışlarında kendilerine yardımcı olması için Moritanya'da Baas ve Haratin'i yayınlamaya başladılar. 1978-1984 döneminde parti, askeri kurum içinde üye kazanma çabalarını yoğunlaştırdı. Baas Partisi Moritanya'daki Araplaştırma politikalarının en hararetli destekçilerinden biriydi. Çabaları nedeniyle Baas lideri Mohammed Yehdih Veled Breideleil 1984 yılında kısa bir süreliğine Enformasyon Bakanı olarak atandı. Muhammed Huna Veled Haydala'nın yönetimi altında Baas baskıya alındı ve 1982 ile 1983 yılları arasında 55 Baasçı hükûmet tarafından tutuklandı. Ancak 1986-1987 yılları arasında Baas, subaylar ve erler arasına sızmayı başararak Muaviye Veled Seyyid Ahmed et-Tayi ve yönetimi için bir tehdit haline geldi. Muaviye Veled Seyyid Ahmed et-Tayi, Saddam Hüseyin'in onayıyla 1988'de ordudaki Baasçı personeli sınır dışı etti ve yasakladı. Moritanya, İran-Irak Savaşı sırasında Saddam Hüseyin'in Irak'ını güçlü bir şekilde destekledi.

Irak'ın Kuveyt'i işgal etmesiyle birlikte Baas Partisi popüler cazibesini kaybetti ve Irak elçiliğinden gelen mali yardımlar kesildi. 1990 yılına gelindiğinde orijinal Baas hareketinden geriye pek bir şey kalmamıştı.

Bir diğer parti olan Ulusal Öncü Parti () 1991 yılında kurulmuş ve 1990 yılında dağılan eski Baas hareketinin yerini almıştır. Moritanya Baas Partisi ülkedeki en büyük Arap milliyetçisi siyasi güç olmaya devam etmektedir. Parti, 2003 Irak işgali sonrasında Saddam Hüseyin'in devrilmesinden sonra bile Bağdat merkezli Baas Partisi ile iyi ilişkilerini sürdürmüştür. Parti 1992 parlamento seçimlerinde milletvekili adayı çıkarabilmiş ve senato seçimlerinde aday çıkarabilen tek parti olmuştur (Demokrasi ve Yenilenme için Cumhuriyetçi Parti hariç). Ancak parti ülke genelinde oyların sadece yüzde birini alabildi ve ne Parlamentoda ne de Senatoda bir sandalye elde edemedi. Partinin lideri Kabry Ould Taleb Jiddou, seçim kampanyası nedeniyle yeni seçilen Hükûmet tarafından Dışişleri Bakanı olarak ödüllendirildi.

Şube, eleştirmenler tarafından ırkçı olarak görülen bir görüş olan ülkenin tamamen Araplaştırılmasını desteklemektedir. Veled Haydala, halefi Başkan Muaviye Veled Seyyid Ahmed et-Tayi döneminde de devam eden Baas karşıtı bir politika başlattı. Ancak Moritanya hükûmeti Körfez Savaşı sırasında Irak'ı destekledi ve Irak-Moritanya ilişkileri o kadar yakınlaştı ki, Amerikan işgalinin ardından Saddam'ın ailesinin ülkeye sığındığı yönünde (doğru olmayan) söylentiler uluslararası alanda dolaşmaya başladı. Baasçılara karşı baskı azaltılmamıştır. 2003 yılında birçok Baasçı hükûmeti devirmeye çalıştıkları şüphesiyle hapse atıldı. Irak ve Moritanya arasındaki yakın ilişkinin bir nedeni de Moritanya Baas Partisinin güçlü olmasıydı. Parti, İsrail ile ikili ilişkilerin resmen kurulmasının ardından 1999 yılında yasaklandı. Ulusal Öncü Partisi, Irak hükûmetiyle işbirliği yaparak ülkede huzursuzluk çıkarmak için planlar geliştirmekle suçlanıyordu.

Partinin lideri Muhammed Veled Abdullah Veled Eyye, 2003 yılında hükûmetin İsrail ve ABD ile ilişkilerini kesmesini ve Saddam Hüseyin'e yardım etmesini talep eden büyük bir hükûmet karşıtı gösterinin ardından tutuklandı. O ve diğer 13 Baasçı hükûmet güçleri tarafından tutuklandı ve partinin merkezi Mayıs ayında basıldı. Onun yerini Irak yanlısı bir başka Baas partisi aldı: İş ve Ulusal Birlik Partisi ( kısaltma PTUN). Ancak PTUN Irak Baas Partisine yakın olsa da grup küçük ve büyük ölçüde etkin değil.

 Sudan 

Arap Sosyalist Baas Partisi - Sudan Bölgesi, Baas Partisinin Sudan'daki bölgesel koludur. Kemal Bolad 1989 yılında, Taiseer Mutassir ise 1990 yılında Bölge Sekreteri olmuştur. Şube 2003 yılında tahminen 1000 üyeye sahip olmakla birlikte her zaman küçük olmuştur, ancak çoğunlukla şubenin Irak tarafından finanse edilmesi nedeniyle yetersiz üye sayısının gösterdiğinden daha büyük bir etkiye sahip olabilmiştir.

Yıllarca Arap milliyetçisi Sudan hükûmetiyle işbirliği yapan Baas Partisi, 1990'da ilişkilerini keserek muhalefet partisi haline geldi. 1991 Körfez krizi sırasında Sudan'ın desteği olmasaydı bu durum Irak'ı rahatsız edecekti. 1990'da parti büyük ölçüde Baasçı Irak'ta eğitim görmüş öğrencilerden oluşuyordu. 1990'da küçük olan parti bazı kesimlerde etkili olmuş, Ulusal İslami Cepheye karşı çıkmış ve katı bir laiklik yanlısı olmuştur. Üyeler tarihsel olarak Baas ile Sudanlı komünistler gibi diğer laik parti hareketleri arasında kalmıştır. Saddam Hüseyin'in Sudan'ı yöneten Ulusal Kurtuluş için Devrim Komuta Konseyi ile dostane ilişkisi nedeniyle Baas kolu yetkililer tarafından baskı altına alındı. Daha sonra 1990'da başarısız bir askeri darbenin ardından 26 Baas subayı Hartum'da idam edildi. 2002 yılında Muhammed Ali Cadin liderliğindeki bir grup Baas'tan ayrılarak ne Irak yanlısı Baas hareketi ne de Suriye yanlısı Baas hareketi ile bağlantısı olmayan bağımsız Sudan Baas Partisini kurdu. Ertesi yıl Irak'ın işgalinden sonra 80 Sudanlı Baasçı siyasetten uzak durmak şartıyla Sudan'a geri döndü.

 Suriye 

Irak liderliğindeki partinin Suriye kolu, Suriye Baas hükûmetine karşı İslamcı ayaklanma sırasında Müslüman Kardeşleri destekledi.

 Tunus 

Tunus'taki ilk Baas kolu, daha sonra birleşik Baas Partisi altında, 1955'te kuruldu, ancak Baas Partisi Zeynel Abidin Bin Ali döneminde yasa dışı ilan edildi. Tunus Devrimi'nin ardından, Tunus Baas Hareketi (; ) 3-5 Haziran 2011'deki Birinci Kongresi'nde kuruldu ve 22 Ocak 2011'de yasal olarak tescil edildi. Ancak Baasçılar 1950'lerden beri yeraltı siyasetinde aktiftir. Baas Hareketi Saddam Hüseyin'in ölümünün beşinci yıldönümünü andılar. Baas Hareketi Yürütme Komitesi Genel Sekreteri Ömer Osman Belhaci, "Hüseyin'in idamı sembolikti, bir kişiyi değil temsil ettiği ve uğruna savaştığı fikirleri öldürdüler. Hüseyin sömürgeciliğe karşı olduğu, Arap birliğinin ve Arap ülkelerinin bağımsızlığının savunucusu olduğu için öldürüldü". Muammer Kaddafi'nin öldürülmesini desteklemediğini de ifade ederek Kaddafi'nin de herkes gibi adil yargılanma hakkına sahip olduğunu söyledi.

Ömer bir keresinde bir gazeteciye "Suriye rejimi Baas'a karşı döndü ve artık Baasçı değil" demiştir. Parti, Suriye'nin Arap Birliğinden çıkarılmasını desteklememekte ve yabancı ülkelerin Suriye İç Savaşı'nda tarafsız bir rol oynaması gerektiğini savunmaktadır. 4 Şubat 2012 tarihinde Baas Hareketi Yürütme Kurulu, geçici Tunus hükûmetinin Suriye büyükelçisini sınır dışı etmesini kınayan bir bildiri yayınladı. Baas Hareketi Suriyeli protestocularla dayanışma içinde olduğunu ifade etti ve silahsız göstericilerin vurulmasını kınadı. Komite, Suriye Büyükelçisinin sınır dışı edilmesinin çatışmayı militarize edeceğini, Arap kamuoyunu hükûmete karşı harekete geçireceğini ve askeri müdahaleye yol açacağını öngördü. Devrimden sonra Arap Demokratik Öncü Partisi Tunus'taki ikinci "Iraklı" Baasçı Parti olarak ortaya çıktı. Üyeleri daha genç ve siyasi pozisyonu tarihsel Baas Hareketinin daha solunda olan hareketin liderliğini Hayreddin Souabni ve Ahmed Sıddık yapmaktadır. Baas Hareketi, güçlü halk desteğine sahip komünist ağırlıklı bir cephe olan Halk Cephesinin bir üyesidir.

 Ürdün 

1966'daki bölünme sırasında Ürdün şubesinin tahminen 1.000 üyesi vardı. Arap Kurtuluş Cephesi (AKC) içinde aktifti ve AKC'nin ilk lideri Ürdünlü Zaid Haydar'dı. 1966'da Irak yanlısı Baas direnişine katılan Munif Razzaz, sonunda AKC lideri oldu. Buradan parti basamaklarını tırmandı ve Iraklı yetkililer tarafından ev hapsine alınmadan önce Ulusal Komutanlığın bir üyesi oldu. Şahir Ebu Şahut 1966 bölünmesinden sonra Ürdün'deki parti şubesinin ilk lideri oldu.

Irak ve Suriye'de otoriter siyasi sistemlerin kurulmasından bu yana Baas Partisinin popülaritesi büyük ölçüde azalmış olsa da Baas ideolojisi popülerliğini korumaktadır. Bunun nedeni her iki Baas partisinin de (Irak yanlısı ve Suriye yanlısı) ideolojinin yerine Saddamcı söyleme ya da Esad yönetimine körü körüne bağlılığı koymuş olmalarıdır. Ürdün'ün başkenti Amman'daki Amerikan büyükelçiliğine konuşan Ürdünlü bir akademisyen, "parti dışında içeridekinden çok daha fazla gerçek Baasçı var" diyerek mevcut partinin daha fazla taraftar kazanmak için ideolojik bileşenleri önemsizleştirdiğini (ve hatta değiştirdiğini) belirtti.

Parti, Baas Partisinin bir kolu olması nedeniyle 1990'larda bir miktar destek kazanabilmiş ve Irak üniversitelerine binlerce burs verilmesine yardımcı olabilmiştir. Ancak 2003'te Irak'ın işgaliyle birlikte parti neredeyse iflasa sürüklenmiş ve Irak'tan dönen öğrencileri finanse edemeyince taraftarlarının çoğunu kaybetmiştir.

Baas kolunun yasal kaydı 1992'de reddedildi. Parti 1993'te yasal olarak tescil edildi, ancak adını Arap Sosyalist Baas Partisinden Ürdün Arap Sosyalist Baas Partisine () çevirdi. Ürdün'ün eski enformasyon bakanı Khalil Haddadeen, 1993 ve 1997 seçimlerinde Irak yanlısı, Saddamist bir platformda parlamentoya seçildi. Şu anda Baasın parlamentoda hiçbir üyesi bulunmamaktadır.

Bölgesel Komutanlık, 2003'teki Irak işgalinden bu yana düzenlediği ilk bölgesel kongrede Saddam Hüseyin'den geldiği iddia edilen bir mektubu kamuoyuna açıklayacağını iddia etti. Ancak Ürdün basını bu olayı büyük ölçüde görmezden geldi. Bugün Baas ideolojisinin aksine hem Irak yanlısı hem de Suriye yanlısı Baas kolları Ürdün siyasi sahnesinde büyük ölçüde önemsiz kabul edilmektedir. Mali sorunlar yaşayan Baas, dindar Ürdünlüler tarafından laikliği nedeniyle eleştirilirken diğerleri de Arap milliyetçisi ideolojisinden bıkmış durumdalar.

1995 yılında yapılan bir ankette Ürdünlülerin yüzde 16,8'i Irak Baas'ının varlığından haberdar olduklarını belirtmiş, bu da Baası Ürdün'de en çok bilinen üçüncü siyasi parti yapmıştır (ankette Suriye Baasının kolu olan Baas Arap İlerici Partisini yüzde 10'un üzerinde bir farkla geçmiştir). 2003 yılında partinin 200'den az üyesi olduğu tahmin ediliyordu. Cablegate'in 2007 tarihli bir belgesine göre, Arap Sosyalist Baas Partisinin önde gelen isimlerinden Ahmed el-Dmour, İslami Hareket Cephesinin siyaset sahnesindeki hakimiyetine yönelik en büyük tehditlerden biri olarak görülüyordu. 2023 yılında Ürdün Baas Partisinin yerel seçimlere katılma izninin yenilenmesi Iraklı figürlerin eleştirilerine neden oldu.

 Yemen 

Ulusal Arap Sosyalist Baas Partisi - Yemen Bölgesi () Kasım Selam Said tarafından Bölge Komutanlığı Sekreteri olarak yönetilirken Abdülvahid Havaş Sekreter Yardımcısı olarak görev yapmaktadır. Al-Ehyaa Al-'Arabi (; ) gazetesini yayınlamaktadır.

Parti 1990 yılına kadar gizli siyasi faaliyetler yürütmüş ve 10 Şubat 1997 tarihinde Ulusal Arap Sosyalist Baas Partisi olarak tescil edilmiştir. İlk olarak 1995 yılında Arap Sosyalist Baas Partisi olarak kayıt yaptırmak istemiş, ancak bu isim yetkililer tarafından Suriye yanlısı Baas partisine verilmiştir. Parti siyasi olarak iktidardaki Genel Halk Kongresi ile müttefiktir ve 2011 Arap Baharı sırasında bu pozisyon bir iç bölünmeye neden olmuştur. Mart 2011'de partinin Hudeyde şubesinin şehirdeki protestoculara yönelik şiddetli saldırıların ardından ayaklanmanın yanında yer aldığı bildirildi.

Parti 1993 parlamento seçimlerine Suriye yanlısı Arap Sosyalist Baas Partisi ile ittifak halinde katıldı ve yedi sandalye kazandı. Seçimlerden sonra iki Baasçı grup arasındaki ilişkiler bozuldu ve sonraki seçimlere ayrı ayrı katıldılar. Parti 1997 parlamento seçimlerine itiraz etti (hiç sandalye kazanamadı) ve 1999 cumhurbaşkanlığı seçiminin boykot edilmesi çağrısında bulundu. Şube başkanı Said, Suudi Arabistan'ı eleştiren bir makalesi nedeniyle Şubat 2000'de Enformasyon Bakanlığı tarafından dava edildi. 2003 parlamento seçimlerinde parti 23.745 oy (ulusal oyların yüzde 0,4'ü) aldı ve yine parlamentoya giremedi. Ancak 2006 yerel konsey seçimlerinde iki ilçe konseyi sandalyesi kazandı.

 Notlar 

 Kaynakça 

 Konuyla ilgilli yayınlar 


 Dış bağlantılar 
 Resmi internet sitesi 

Kategori:Irak'taki sosyalist partiler
Kategori:1966'da kurulan siyasi partiler
Kategori:Tek parti rejimlerinde iktidar olmuş siyasi partiler
Kategori:Orta Doğu tarihi
Kategori:Baas Partisi
Kategori:Baasçı partiler
Kategori:Sol milliyetçi partiler
Kategori:2003'te kapatılan siyasi partiler
Kategori:Suriye'deki milliyetçi partiler