Vaişnavizm

Vaişnavizm veya Vişnuculuk (Sanskritçe: वैष्णवसम्प्रदायः, IAST: Vaiṣṇavasampradāyaḥ), Şaivizm, Şaktizm ve Smartizm ile birlikte başlıca Hindu mezheplerinden biridir.Dandekar, R. N. (1987) [Rev. ed. 2005]. "Vaiṣṇavism: An Overview". In Eliade, Mircea (ed.). The Encyclopedia of Religion. Vol. 14. New York: MacMillan. Vişnu'yu tanrılar (deva) dahil tüm ruhların ve varlıkların kaynağı, kökeni ve dayanağı olan Mutlak Şahıs (Paramātman) ve Mutlak Varlık (Parabrahman) olarak betimlediği için Vaişnavizm olarak adlandırılır.Pratapaditya Pal (1986). Indian Sculpture: Circa 500 BCE–700 CE. University of California Press. ss. 24–25.Stephan Schuhmacher (1994). The Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion: Buddhism, Hinduism, Taoism, Zen. Shambhala. s. 397. Vaişnavizm'in temel metinleri arasında Vedalar (veda; "bilgi"), Upanişadlar, Bhagavad Gita (bhagavad-gītā; "Tanrı'nın ezgisi"), Pançaratra (Agama) metinleri, Naalayira Divya Prabhandham ve Bhagavata Purana yer alır.Johnson, Todd M.; Grim, Brian J. (2013). The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography. John Wiley & Sons. s. 400.Flood, Gavin (1996). An introduction to Hinduism. Cambridge University Press. ss 121-122.Schrader, F. Otto (1973). Introduction to the Pāñcarātra and the Ahirbudhnya Saṃhitā. Adyar Library and Research Centre. ss. 2-21. Johnson ve Grim'in 2010 yılında yaptıkları tahminlere göre, Vaişnavizm yaklaşık 641 milyon takipçiyle bütün Hinduların %67,6'sını oluşturur ve en büyük Hindu mezhebidir.

Vaişnavizm'in ortaya çıkış tarihi belirsizdir ve genel olarak çeşitli bölgesel Vedik olmayan dinlerin Vişnu tapıcılığıyla birleşmesi yoluyla ortaya çıktığı varsayılır. Özellikle Vāsudeva-Krişna ve Gopala-Krişna Bagavata kültleri ve MÖ 7. ila 4. yüzyıllarda geliştirilen Narayana olmak üzere birkaç popüler Vedik olmayan teistik geleneğin birleşmesi olarak kabul edilir. Bu gelenekler, milattan sonraki ilk yüzyıllarda Vedik Tanrı Vişnu ile bütünleştirilmiş ve çeşitli Vedik olmayan tanrıların yüce tanrı Vişnu'nun farklı enkarnasyonları olarak görüldüğü avatar doktrinini gelişmesiyle birlikte Vaişnavizm olarak ortaya çıkmıştır. Narayana, Hari, Rama, Krişna, Kalki, Perumal, Şrinatci, Vitoba, Venkatesvara, Guruvayurappan, Ranganata, Cagannat, Badrinat ve Muktinat, Vişnu'nun farklı avatarları olarak görülürler.

Vaişnavizm'de Vişnu ve Krişna aynı kişi (Bhagavan, Yüce Tanrı)'nın farklı suretleriyken Gaudiya Vaişnavizmi'nde göre Krişna, Sri Vaişnavizmi'ne göre ise Vişnu esas surettir. Vaişnavizm, Vişnu'nun avatarı kabul edilen Krişna ve Rama'yı esas suret kabul eden Krişnaizm ve Ramaizm gibi mezhepleri de içerir.Hardy, Friedhelm E. (1987). "Kṛṣṇaism". In Mircea Eliade (ed.). The Encyclopedia of Religion. 8. cilt. New York: MacMillan.Flood, Gavin (1996). An introduction to Hinduism. Cambridge University Press. s. 117.

 Tarihi 

 Ortaya Çıkışı 
Vaishnavizm'in ne zaman ortaya çıktığı belirsizdir ve bunu belirlemek için gerekli olan kanıtlar tutarsız ve yetersizdir. Çeşitli geleneklerin bir araya gelmesiyle Vaişnavizm'in oluştuğu tahmin edilmektedir. Vişnu aslında bir Vedik güneş tanrısı olmasına rağmen Agni, İndra ve diğer Vedik tanrılara kıyasla Vedalarda ondan daha az bahsedilmiştir, bu da Vişnu'nun Vedik dininde daha önemsiz bir konuma sahip olduğunu düşündürmektedir.

Dandekar'a göre, bugün Vaishnavizm olarak anlaşılan şey Vedizm'den gelmemektedir, ancak MÖ 7. ila 4. yüzyıllarda, Kuzey Hindistan'da gerçekleşen ikinci kentleşme döneminden hemen önce, Vedik döneminin sonunda Brahmanizm'in düşüşünden sonra gelişen birkaç popüler teistik geleneğin birleşmesinden ortaya çıkmıştır.

 Varoluş teorisi 

 Tanrı ve ruhlar 
Vaişnavizm'e göre varoluş aktarımsaldır, tüm varoluş tekil bir kaynaktan gelip o kaynağa dayanır ve buna tüm benlikler/ruhlar da dahildir. Bu bakımdan tekil kaynak (Yüce Tanrı, Vişnu) tüm benliklerin kaynağı ve kökeni olan Mutlak Benlik'tir, tüm ruhlar Vişnu'dan kaynaklanıp O'ndan filizlenir ve dolayısıyla Vişnu tüm ruhların babası olarak da algılanır. Sonsuz farklı atmanın (ruh) kaynağı ve kökeni olan sınırsız Tanrı, Paramatman (Yüce Ruh) olarak tanımlanır ve bu kapsamda Tanrı tüm benliklerin Ezeli ve Ebedi Babası olarak tasavvur edilir. Bu nedenle Vaişnava gurusu Prabhupada tüm ruhları birbirine kardeş ve Tanrı'nın evladı olarak nitelemiştir. Fakat bu görüş sadece Gaudiya Vaişnavizmi gibi teistik Vişnucu mezheplerde mevcuttur. Bazı akademisyenlere göre Vaişnavizm, "aşkınlık ve içkinlik" teolojisiyle tektanrıcılığa değil, panenteizme vurgu yapmaktadır.

 Pratikleri 

 Bhakti 
Bhakti hareketi, ilk kez MS 7. yüzyılda Güney Hindistan'daki Vaişnavalar arasında ortaya çıkmış ve 13. yüzyılın sonlarına doğru Güney Hindistan'da bulunan Tamil Nadu'dan Karnataka ve Maharashtra'ya doğru kuzeye yayılmaya başlamıştır. Siyasi belirsizlik ve Hindu-Müslüman çatışmalarının yaşandığı bir dönemde, 15. yüzyılda Hindistan genelinde geniş bir kabul görmüştür.

 Tilaka 
Vaishnavalar, günlük bir ritüel olarak veya özel günlerde alınlarını sandal ağacı külünden yapılmış tilaka ile işaretlerler. Farklı Vaişnava geleneklerinin (sampradaya) her birinin, kendi soylarının anaakım görüşünü (siddhanta) tasvir eden, kendilerine özgü bir tilaka stili vardır. Genel tilaka deseni, U harfine benzeyen parabolik bir şekil veya burunda Y harfine benzeyen iki veya daha fazla birbirine bağlı dikey çizgi ve isteğe bağlı başka bir çizgidir; burada iki paralel çizgi Krishna'nın nilüferayaklarını ve burundaki alt kısım ise tulsi yaprağını temsil eder.

 İnisiyasyon 
Vaişnavism'in tantrik geleneklerinde, Vaişnava uygulamalarını anlamak için kendilerini eğiten bir guru tarafından verilen inisiyasyon (dikşa) sırasında, inisiyeler Vişnu'yu yüce tanrı olarak kabul ederler. İnisiyasyon sırasında, müride geleneksel olarak, müridin Vişnu'ya veya onun avatarlarından birine ibadet eylemi olarak yüksek sesle veya zihninde tekrarlayacağı belirli bir mantra verilir. Bu zikir uygulaması capa olarak bilinir.

 Hac yerleri 

 Vişnuculuk ve Diğer Hindu Gelenekleri Arasındaki Farklar 
+Vaişnavizm'in Diğer Hindu Gelenekleriyle Karşılaştırılması  Şaiva Gelenekler  Vaişnava Gelenekler  Şakta Gelenekler  Smarta Gelenekler  KaynaklarKutsal metinler Vedalar, Upanişadlar ve Agamalar  Vedalar, Upanişadlar ve Agamalar  Vedalar ve Upanişadlar Vedalar ve Upanişadlar En yüksek tanrı  Şiva Vişnu Devi Yok (Parabrahman bu şekilde sayılabilir) Avatar konsepti  Düşük önemde  Kilit öneme sahip bir konsept  Önemli bir konsept  Düşük önemde Münzevi yaşam  Tavsiye edilir Kabul edilir  Kabul edilir  Tavsiye edilir Stephen H Phillips (1995), Classical Indian Metaphysics, Columbia University Press, , page 332 with note 68Ritüeller, Bhakti  Onaylar  Onaylar  Onaylar  Seçmelidir Ahimsa ve Vejetaryenlik Tavsiye edilir, Zorunlu değildir Merkezi bir öneme sahiptir  Zorunlu değildir  Tavsiye edilir, Zorunlu değildir Özgür irade, Maya (ilüzyon), Karma  İnanır  İnanır  İnanır  İnanır Metafizik görüşü Brahman (Şiva), Atman (Öz)  Brahman (Vişnu), Atman  Brahman (Devi), Atman  Brahman, Atman Epistemoloji(Pramana)  1. Algı2. Çıkarım3. Güvenilir tanıklık4. Kendiliğinden anlaşılan 1. Algı2. Çıkarım3. Güvenilir tanıklık  1. Algı2. Çıkarım3. Güvenilir tanıklık  1. Algı2. Çıkarım3. Karşılaştırma ve benzetme4. Varsayım, türetme5. Varsayım, türetme6. Güvenilir tanıklık John A. Grimes, A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English, State University of New York Press, , page 238Eliott Deutsche (2000), in Philosophy of Religion : Indian Philosophy Vol 4 (Editor: Roy Perrett), Routledge, , pages 245–248FelsefeDvaita, nitelikli advaita, advaita  Vişiştadvaita, Dvaita, nitelikliadvaita, advaita Şakti-advaita  Advaita, nitelikli advaita Kurtuluş(Soteryoloji)  Civanmukta,Çarya-Kriyā-Yoga-Cnyana   Videhamukti, Yoga,sivil (münzevi olmayan) yaşam  Bhakti, Tantra, Yoga Civanmukta, Advaita, Yoga,münzevi yaşam 
 Galeri 

 Ayrıca bakınız 

 Bhagavad Gita
 Srimad Bhagavadam
 Krişna
 Vişnu
 Bhagavan
 Svayam Bhagavan
 Ekasarana Darma

 Kaynakça 

 Notlar 

 Dış bağlantılar 

 Encyclopædia Britannica, "Vaishnavism" 

Kategori:Klasik teizm
Kategori:Hinduizm