Hinnom vadisi (Gehenna)

Hinnom Vadisi ( - Gei Ben-Hinom) Hinnom Vadisi'nden ilk olarak İbrani Kutsal Kitabı'nda Yehuda ve Benyamin kabileleri arasındaki sınırın bir parçası olarak bahsedilir ( ). Birinci Tapınak döneminin sonlarında, bazı Yahuda krallarının çocuklarını yakarak kurban ettiği Tofet'in yeriydi ( ). Daha sonra, Yeremya tarafından lanetlendi ( ).Kohler, Kaufmann; Ludwig Blau (1906). "Gehenna" . Jewish Encyclopedia. "The place where children were sacrificed to the god Moloch was originally in the 'valley of the son of Hinnom,' to the south of Jerusalem (, passim; ). For this reason the valley was deemed to be accursed, and 'Gehenna' therefore soon became a figurative equivalent for 'hell.'" Sonraki  Yahudi Apokaliptizmi haham literatüründe, Gehinnom, kötülerin gideceği yer olarak ilahi ceza ile ilişkilendirildi.Kohler, Kaufmann; Ludwig Blau (1906). "Gehenna: Sin and Merit " Jewish Encyclopedia: "It is frequently said that certain sins will lead man into Gehenna. The name 'Gehenna' itself is explained to mean that unchastity will lead to Gehenna ('Er. 19a); so also will adultery, idolatry, pride, mockery, hypocrisy, anger, etc. (Soṭah 4b, 41b; Ta'an. 5a; B. B. 10b, 78b; 'Ab. Zarah 18b; Ned. 22a).""Hell ". Catholic Encyclopedia: "[I]n the New Testament the term Gehenna is used more frequently in preference to hades, as a name for the place of punishment of the damned.... [The Valley of Hinnom was] held in abomination by the Jews, who, accordingly, used the name of this valley to designate the abode of the damned (Targ. Jon., Gen., iii, 24; Henoch, c. xxvi). And Christ adopted this usage of the term." Ölülerin meskeni olan daha tarafsız Şeol teriminden farklıdır. İncil'in Kral James Versiyonu, her ikisini de Anglo-Sakson cehennem kelimesiyle tercüme eder.

Hinnom Vadisi, Kudüs'ün Eski Şehri'ni ve bitişiğindeki Zion Dağı'nı batıdan ve güneyden çevreleyen vadinin Modern İbranice adıdır. Eski Kudüs'ün güneydoğu köşesinde yer alan Siloam Havuzu yakınında, Eski Şehir çevresindeki diğer ana vadi olan Kidron Vadisi ile buluşur ve birleşir. Wadi er-Rababi (Rebab vadisi) olarak da bilinir. Vadinin kuzeybatı kısmı artık bir şehir parkıdır .

 Etimoloji 
İncil vadiye şu şekilde atıfta bulunur:  Ben-Hinnom, kelimenin tam anlamıyla "Hinnom'un oğlunun vadisi" veya גֵי־הִנֹּם Gē Hīnnōm (Gehenom), "Hinnom vadisi". Mişnaik İbranice ve Aramice'de isim,  veya   dir.

İngilizce "Gehenna", eski yunanca Géenna'yı temsil eder. İbranicedeki "Gimel" harfinin Arapça transliterasyonda "Cim" sesi vermesinden yola çıkarak bu isim Arapçada "Cahennem" olarak adlandırılmıştır. Türkçeye de Arapça üzerinden "Cehennem" olarak girmiştir. 

 Coğrafya 
küçükresim|"Valée des enfans d'Ennon" gösteren 1631 haritası.
küçükresim| Hinnom Vadisi, 1865 Kudüs Mühimmat Araştırmasında Wadi er Rababi ile özdeşleştirildi
küçükresim| 1940'larda Filistin Anketi haritasında Wadi er Rababi ile tanımlanan Hinnom Vadisi
küçükresim|Hinnom Vadisi 1948
küçükresim|Hinnom Vadisi'ndeki Mezarlar
küçükresim|Hinnom Vadisi 1900
küçükresim|Hinnom Vadisi 2007
Hinnom Vadisi'nin tam yeri tartışmalıdır. George Adam Smith, 1907'de tarih yazarları tarafından dikkate alınan üç olası yer olduğunu yazdı:Smith, G. A. 1907. Jerusalem: The Topography, Economics and History from the Earliest Times to A.D. 70, pages 170-180. London.

 Arkeoloji 
Ahaz ve Menaşe hükümdarlıklarının İncil kayıtları (MÖ 700-600) ile çağdaş olan diğer Tofetlerde, Fenike Kartaca'da tanrıça Tanit'e,Geoffrey W. Bromiley International Standard Bible Encyclopedia: Q–Z, 1995 p. 259 "Stager and Wolff have convincingly demonstrated that child sacrifice was practiced in Phoenecian Carthage (Biblical Archaeology Review, 10 [1984], 30–51). At the sanctuary called Tophet, children were sacrificed to the goddess Tank and her .." ve ayrıca eski Suriye-Filistin'de kurban edilen çocukların kemikleri ortaya çıkarıldı.Hays 2011 "..(Lev 18:21–27; Deut 12:31; 2 Kgs 16:3; 21:2), and there is indeed evidence for child sacrifice in ancient Syria-Palestine." [Footnote:] "Day, Molech, 18, esp. n. 11. See also A. R. W. Green, The Role of Human Sacrifice in the Ancient Near East (SBLDS 1; Missoula, Mont.: Scholars Press, 1975)." Mosca (1975) gibi bilginler, Yeremya'nın Baal'e tapanların "burayı masumların kanıyla doldurdukları" şeklindeki yorumu gibi İbranice İncil'de kaydedilen kurbanın gerçek olduğu sonucuna varmışlardır.P. Mosca, 'Child Sacrifice in Canaanite and Israelite Religion: A Study on Mulk and "pa' (PhD dissertation. Harvard University, Cambridge, MA, 1975)Susan Niditch War in the Hebrew Bible: A Study in the Ethics of Violence 1995 p. 48 "An ancient Near Eastern parallel for the cult of Molech is provided by Punic epigraphic and archaeological evidence (Heider:203) Yine de Yeremya Kitabındaki Mukaddes Kitap sözleri, yedinci yüzyılda Ben-hinnom'un yerinde meydana gelen olayları anlatır: "Çünkü onlar [İsrailliler] Beni terk ettiler ve burayı yabancı bir yer yaptılar ve orada kurbanlar yaktılar. Ne kendilerinin ne atalarının ne de Yahuda krallarının hiç tanımadıkları başka ilahlar vardı; çünkü onlar burayı suçsuzların kanıyla doldurdular ve oğullarını ateşte yakmalık sunular olarak yakmak için Baal'ın yüksek yerlerini inşa ettiler. Baal, hiçbir zaman buyurmadığım ve sözünü etmediğim bir şey ve hiç aklıma gelmedi; bu nedenle, işte, günler geliyor" diyor RAB, "bu yere artık Tofet ya da Ben-hinnom vadisi denmeyecek, daha ziyade kurbanlar vadisi" denecek. J. Day, Heider ve Mosca, Molek kültünün Tofet'teki Hinnom vadisinde gerçekleştiğine inanıyor.(J. Day:83; Heider:405; Mosca: 220, 228), ... Many no doubt did as Heider allows (269, 272, 406) though J. Day denies it (85). ... Heider and Mosca conclude, in fact, that a form of child sacrifice was a part of state-sponsored ritual until the reform of the ..."

Toplu çocuk mezarları gibi herhangi bir arkeolojik kanıt bulunamamıştır; ancak, Tunus'ta bulunan Tophet'e kıyasla Kudüs bölgesinin yoğun nüfuslu geçmişi nedeniyle böyle bir bulgunun tehlikeye atılabileceği öne sürülmüştür.Richard S. Hess, Gordon J. Wenham Zion, City of Our God. 1999, p. 182 "The sacrifices of children and the cult of Molech are associated with no other place than the Hinnom Valley. ... of Jerusalem, the Jebusites (brackets mine). As yet, no trace has been located through archaeological search in Ben- Hinnom or in the Kidron Valley. ... Carthage was found in an area of Tunis that has had little occupation on the site to eradicate the evidence left of a cult of child sacrifice there." Yer, Yoşiya'nın eylemleriyle de bozulurdu "Ve Hinnom oğulları vadisindeki Tofet'i kirletti, öyle ki, hiç kimse oğlunu ya da kızını ateşten Moleke geçirmeye zorlayamaz." (2 Krallar 23). Bilginlerin bir azınlığı, Mukaddes Kitabın gerçek çocuk kurbanını değil, yalnızca tanrıya ateşle adanmayı tasvir ettiğini iddia etmeye çalıştı; ancak bu iddianın "ikna edici bir şekilde çürütüldükleri" yargısına varılmıştır. (Hay, 2011)Christopher B. Hays Death in the Iron Age II & in First Isaiah 2011 p. 181 "Efforts to show that the Bible does not portray actual child sacrifice in the Molek cult, but rather dedication to the god by fire, have been convincingly disproved. Child sacrifice is well attested in the ancient world, especially in times of crisis."

 Ayrıca bakınız 

 Ateş gölü

 Kaynakça 

Kategori:İsrail'deki vadiler
Kategori:Ölümden sonra yaşam yerleri
Kategori:Dinî kozmolojiler
Kategori:İslam eskatolojisi
Kategori:Kudüs coğrafyası
Kategori:Hristiyan eskatolojisi
Kategori:Hristiyanlıkta kozmoloji