Avusturya-Macaristan Donanması

Avusturya-Macaristan Donanması (Almanca: Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine, Macarca: Császári és Királyi Haditengerészet) Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun donanmasıydı. Bu donanmaya bağlı gemiler Seiner Majestät Schiff  tanımlamasına istinaden SMS kısaltmasını kullanırdı. 1867-1918 yılları arasında faaliyet gösteren donanma I. Dünya Savaşı'nın ardından imparatorluğun mağlup olup dağılmasıyla sona ermiştir. Donanma 1867 Avusturya-Macaristan Antlaşması öncesinde Avusturya Kraliyet Donanması adıyla bilinir.

Tarihçe
Avusturya Donanması Fransız Devrim Savaşları, Napolyon Savaşları, Birinci ve İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı  ve Prusya-Avusturya Savaşında savaşmıştır. Prusya karşısında alınan yenilginin ardından imparatorluk idari yapısında değişikliği gitmiş, Avusturya İmparatoru ülkenin batı ve kuzey bölgelerini denetim altına alırken, Macaristan kralı da Macaristan bölgesinde hüküm sürecektir. 1867 Avusturya-Macaristan Antlaşması uyarınca Avusturya Donanması, Avusturya-Macaristan Donanması haline getirilmiştir. İlk dönemlerde göz ardı edilen donanma sonraki dönemlerde Adriyatik ve Akdeniz'deki önemli donanmalar arasında yer almıştır. 1914 yılı itibarıyla barış zamanı personel sayısı 20 bin seviyesindeydi.

Liman ve üsler
sağ|küçükresim|upright=1.14|Pula Üssünde demirli savaş gemileri (1890-1900)
Avusturya-Macaristan Donanmasının esas üssü bugün Hırvatistan sınırları içinde olan Pula kentiydi. Venedik'in elden çıkmasının ardından Pula'nın önemi artmıştı. Donanmanın bunun dışındaki önde gelen üsleri Trieste ve Kotor'du. Hem Trieste hem de Pula'da büyük tersaneler mevcuttu, ayrıca Pula'daki kuru havuz Akdeniz'deki en büyük tesis sayılmaktaydı.

Deniz harekâtı

1914 yılına gelindiğinde Avusturya-Macaristan Donanması orta büyüklükte bir donanma olarak öne çıkmaktaydı. İmparatorluğun Akdeniz'de hakim olduğu kıyı şeridi Trieste'den Kotor'a kadar uzanmaktaydı. Donanmadaki çok sayıdaki yeni geminin yanı sıra ilk başlarda Avusturya-Macaristan Donanmasına dahil olan Alman denizaltıları da mevcuttu. Avusturya savaş boyunca ana savaş gemilerini öne çıkan üsleri olan Pola ve Kotor'da tutmuştur. Özellikle Adriyatik Denizinin hakimiyeti için İtalya ile mücadele edilmiştir.

Yaklaşık olarak benzer büyüklükte olan İtalyan Regia Marina donanması da büyük savaş gemilerini Brindisi ve Taranto'da tutmayı tercih etmiştir. Ayrıca İtalyan ve Avusturyalı sabotörler birbirlerinin gemilerini limanda demirliyken etkisiz hale getirmeye çalışmış ve kısmen başarılı olmuşlardır. İtalya'nın Londra Paktı sonrasında İtilaf Devletlerine katılması ve 23 Mayıs 1915 tarihinde Avusturya-Macaristan İmparatorluğuna savaş ilan etmesi Adriyatik Denizinin önemini artırır.

1915 yılında İtalya Krallığı'nın İtilaf Devletleri saflarında savaşa katılmasıyla beraber strateji, Avusturya-Macaristan Donanmasının Adriyatik Denizi dışına çıkmasının engellenmesi ve bunun için Otranto Boğazı üzerine yapılacak olan abluka üzerine kuruldu. Avusturya-Macaristan Donanması İtalyanlara karşı kimi başarılar kazansa da abluka son tahlilde başarılı olmuştur. Buna rağmen Avusturya-Macaristan ve Alman Donanmasına bağlı denizaltılar Akdeniz'e çıkmayı başarmış ve İtilaf deniz trafiğine zarar verdirmeyi başarmıştır. Denizaltı tehlikesi göz ardı edildiğinde yüzey gemisi olarak İtilaf Devletlerinin Akdeniz genelinde mutlak üstünlüğü kara savaşının kazanılmasında lojistik anlamda ve asker sevkiyatı kapsamında belirleyici olmuştur.

 Savaş gemileriTüm donanma gemilerinin resminin bulunduğu veri tabanı   4 Ağustos 2021 tarihinde erişilmiştir 
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Tegetthoff
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Erzherzog Karl
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Radetzky
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Sankt Georg
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Zara
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Streiter
sağ|küçükresim|upright=1.14|SMS Aspern

 Drednotlar 
 Tegetthoff-sınıfı
 SMS Viribus Unitis
 SMS Tegetthoff
 SMS Prinz Eugen
 SMS Szent István
 Ersatz Monarch-sınıfı (tasarım aşamasında)

 Pre-drednotlar 
 Habsburg-sınıfı
 SMS Habsburg
 SMS Árpád
 SMS Babenberg
 Erzherzog Karl sınıfı
 SMS Erzherzog Karl
 SMS Erzherzog Friedrich
 SMS Erzherzog Ferdinand Max (1905)
 Radetzky sınıfı
 SMS Erzherzog Franz Ferdinand
 SMS Radetzky
 SMS Zrínyi
 Monarch-sınıfı
 SMS Budapest
 SMS Monarch
 SMS Wien
 Kronprinz-sınıfı
 SMS Kronprinz Erzherzog Rudolf
 SMS Kronprinzessin Erzherzogin Stephanie

 Kruvazörler 
 Panther-sınıfı
 SMS Panther
 SMS Leopard
 SMS Tiger daha sonra "Lacroma" adlı bir yata çevrildi
 I. Ferenc József-sınıfı
 SMS Kaiser Franz Joseph I
 SMS Kaiserin Elisabeth
 Zenta-sınıfı
 SMS Zenta
 SMS Aspern
 SMS Szigetvár
 Admiral Spaun-sınıfı
 SMS Admiral Spaun
 Helgoland-sınıfı
 SMS Helgoland
 SMS Novara
 SMS Saida
 Mária Terézia-sınıfı
 SMS Kaiserin und Königin Maria Theresia
 VI. Károly-sınıfı
 SMS Kaiser Karl VI
 SMS St. Georg

 Diğer kategorideki gemiler 
 Küçük firkateynler 
 SMS Venus
 SMS Bellona
 SMS Novara
 SMS Schwarzenberg

 Küçük şalopalar 
 SMS Minerva
 SMS Diana
 SMS Carolina

 Küçük brigg 
 SMS Pylades
 SMS Pola
 SMS Montecuccoli
 SMS Hussar

 Uskunalar 
 SMS Arthemisia
 SMS Arethusa
 SMS Saida
 SMS Dromedar
 SMS Bravo
 SMS Fido
 SMS Camaeleon

 Buharlı yandan çarklı gemiler 
 SMS Roma
 SMS Jupiter
 SMS Gorzkowski
 SMS Messagiere
 SMS Achilles
 SMS Taurus
 SMS Vulkan
 SMS Custoza
 SMS Curtatone
 SMS Santa Lucia
 SMS Volta
 SMS Prinz Eugen
 SMS Kaiserin Elisabeth Pervaneli Firkateynler 
 SMS Radetzky (1854)
 SMS Adria (1856)
 SMS Donau (1856)
 SMS Novara (1850)
 SMS Schwarzenberg
 SMS Radetzky (1872) - 1908 yılında adı Adria olarak değiştirildi
 SMS Laudon - 1900 yılında adı Schwarzenberg olarak değiştirildi

 Pervaneli Korvetler 
 SMS Erzherzog Friedrich (1857)
 SMS Dandolo (1858)
 SMS Zrinyi (1871)
 SMS Aurora
 SMS Frundsberg
 SMS Donau (1874)
 SMS Saida (1878) – 1912 yılında adı Minerva olarak değiştirildi
 SMS Donau (1893)

 Pervaneli Şalopalar 
 SMS Helgoland (1867)
 SMS Fasana – 1902 yılında adı Gamma olarak değiştirildi

 Torpido botlar 
 SMS Zara
 SMS Spalato
 SMS Sebenico
 SMS Lussin
 SMS Meteor (1887)
 SMS Blitz (1888)
 SMS Komet (1888)
 SMS Planet (1889)
 SMS Trabant (1890)
 SMS Satellit (1892)
 SMS Magnet (1896)

 Destroyerler
 Tátra-sınıfı I.
 SMS Balaton
 SMS Csepel
 SMS Lika 1
 SMS Triglav 1
 SMS Orjen
 SMS Tátra
 Tátra-sınıfı II.
 SMS Triglav II
 SMS Lika II
 SMS Dukla
 SMS Uzsok
 Huszár-sınıfı I.
 SMS Huszár I
 SMS Ulan
 SMS Streiter
 SMS Wildfang
 SMS Scharfschütze
 SMS Uskoke
 SMS Huszár II
 Huszár-sınıfı II.
 SMS Turul
 SMS Pandúr
 SMS Csikós
 SMS Réka
 SMS Dinara
 SMS Velebit

 Torpido botlar 
 Cobra-sınıfı
 Schichau-sınıfı
 Sperber-csoport
 Elster-csoport
 Kaiman-sınıfı
 T csoport
 F csoport
 M csoport

 Monitörler
 SMS Maros (1871)
 SMS Leitha (1871)
 SMS Körös (1892)
 SMS Szamos (1892)
 SMS Temes (1904)
 SMS Bodrog (1904)
 SMS Enns (1913)
 SMS Inn (1915)
 SMS Sava (1915)
 SMS Bosna (1915)

Komuta heyeti
küçükresim|sağ|upright=0.68|Wilhelm von Tegetthoff
küçükresim|sağ|upright=0.68|Amiral Horthy
İsimRütbeGörev başlangıçGörev bitişİmparatorluk ve Donanma Komutanları (Marinekommandant)Georges Simpson   1786. yaz 1797. EkimJames Ernest Williams   1797. Kasım 1798. ŞubatAndrea Querini (Kont)   1798. Şubat 1802.OcakJoseph L’Espine (Kont)   1802. Ocak 1805. AğustosSilvestro Dandolo (Kont)   1805. Ağustos  1805. AralıkJoseph L'Espine (Kont)   1806. Ocak 1814. TemmuzAugust de Conninck   1814. Temmuz 1824. MartAmilcaro Paulucci (Baron) Tuğgeneral  1824. Mart  1844. AğustosFrigyes (Arşıdük)   1844. Ağustos 1847. EkimSilvestro Dandolo (Kont)   1847. Ekim 1847. KasımAnton von Martini   1847. Kasım 1848. MartGyulai Ferenc (Kont)   1848. Mart 1848. EylülAnton von Martini   1848. Eylül 1849. OcakGyulai Ferenc (Kont)   1849. Şubat 1849. MartHans Birch von Dahlerup   1849. Mart 1851. AğustosFranz von Wimpffwen (Kont)   1851. Ağustos 1854. EylülFerdinánd Miksa (Arşıdük)   1854. Eylül 1864. Ocakboş   1864. Ocak 1868. MartWilhelm von Tegetthoff (Baron) Tuğgeneral  1868. Mart 1871. NisanFriedrich von Pöck Amiral  1871. Nisan  1883. KasımMaximilian Daulebsky von Sterneck (Baron) Amiral  1883. Kasım  1897. AralıkHermann von Spaun (Baron) Amiral  1897. Aralık  1904. EkimRudolf von Montecuccoli (Baron) Amiral  1904. Ekim  1913. ŞubatAnton Haus Amiral  1913. Şubat  1917. Şubatboş  1917. Şubat  1917. NisanMaximilian Njegovan Amiral  1917. Nisan  1918. Şubatboş  1918. Şubat  1918. KasımDonanma Komutanları (Flottenkommandant)Anton Haus Amiral  1914. Temmuz  1917. ŞubatMaximilian Njegovan Amiral  1917. Şubat  1918. ŞubatMiklós Horthy Amiral/Tuğgeneral  1918. Şubat  1918. Kasımİmparatorluk Savaş Bakanlığı Denizcilik Dairesi (1868–1911) ve İmparatorluk Savaş Bakanlığı (1911–) (Chef der Marinesektion)Ludwig von Fautz Tuğgeneral  1865. Temmuz  1868. MartWilhelm von Tegetthoff (Baron) Tuğgeneral  1868. Mart  1871. Nisanboş  1871. Nisan  1872. EkimFriedrich von Pöck (Baron) Amiral  1872. Ekim  1883. KasımMaximilian Daulebsky von Sterneck zu Ehrenstein Amiral  1883. Kasım  1897. AralıkHermann von Spaun (Baron) Amiral  1897. Aralık  1904. EkimRudolf von Montecuccoli (Kont) Amiral  1904. Ekim  1913. ŞubatAnton Haus Amiral  1913. Şubat  1917. ŞubatKarl Kailer von Kaltenfels Tuğgeneral  1917. Şubat  1917. NisanMaximilian Njegovan Amiral  1917. Nisan  1918. ŞubatFranz von Hulob Tuğgeneral  1918. Şubat  1918. Kasım

Notlar

 Kaynakça 

Ayrıca bakınız
I. Dünya Savaşı sırasında Akdeniz'deki deniz muharebeleri

Kategori:1867'de Avusturya-Macaristan'da kurulan oluşumlar
Kategori:Avusturya-Macaristan Donanması
Kategori:I. Dünya Savaşı'nda Avusturya-Macaristan
Kategori:1918'de feshedilmiş kuruluşlar