Saraylı Köyü Evleri

Saraylı Köy adını, arkeolojik sit alanı kazılarından çıkan saraydan aldığı düşünülmektedir.

Köy alanı kentsel sit alanı içinde kalmaktadır ve 19. yy geleneksel evleri ile özgün yapısını korumaktadır.
 Tarihçe 
İlk Çağ'da Gölcük'ün içinde bulunduğu bölge Bitinya olarak anılmaktaydı. Bölgenin ilk sakinleri Balkanlar üzerinden göç ederek gelip yerleşen Bekrikler ve Mislerdir. Daha sonra günümüz Başikele bölgesinde Astakos şehrini kurmuş olan Megaralılar, Trakya'dan gelen Bitinler ve M.Ö 5. yüzyıl ortalarında Perikles tarafından getirilen göçmenlerin zamanla birbirine karışmalarından oluşan bir halktır.

Bölge MÖ 8. yy'den itibaren Firglerin, Lidyalıların ve Perslerin hakimiyetinde kalmış, daha sonra Bitinya Krallığı yönetiminde (MÖ 378-94), daha sonra da Roma İmparatorluğu'na bağlanmıştır. Roma İmparatorluğu'nun 395'te ikiye ayrılmasından sonra Doğu Roma yönetiminde kalmıştır. Arapların hücumlarına maruz kalan bölge, 1075'te Selçukluların eline geçmiştir. 1101'de Haçlı Seferleri sırasında yeniden Bizans İmparatorluğu'na geçmiştir. Saraylı Köyü, 1326 yılında Osmanlılar tarafından kurulan, ilk sakinlerinin "göçebe halk" anlamına gelen "Yörükhan taifesi"nden olduğu düşünülmektedir. Osmanlı'dan beri bağlarla çevrili olan köy, ekonomik yapısı itibarıyla tarım önceliklidir. Cumhuriyet döneminde ürün yetiştirmede halkın yetersiz kalmasından dolayı dışardan işçi getirilmiştir. İşçilerin kaldıkları 'bekâr odaları' denilen yerler yaptırılmıştır. Arnavutlar, Rizeliler, Kandıralılar ve Göreliler bölgede kazı yapmıştır. Gelen işçilerin bir kısmı burada evlenerek köyün sosyal yapısına katılmıştır.

 Kaynakça{{