Kara-Çıraa sumuzu

Kara Çıraa sumuzu (Tuva Türkçesi: Кара-Чыраа сумузу), Tuva Cumhuriyeti'nde Sütgöl kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belde idari birimidir. Belde anlamında sumu  sözü kullanılmakta olup sumu idari merkezi de Bora Tayga köyüdür. 2020 yılı nüfusu 786 kişidir. 
İdari merkez ve sumuzun tek yerleşim yeri Kara-Çıraa köyüdür.

 Sözkökü 
Tıva Türkçesinde kara', kara demektir. Çıraa ise söğütlük demektir.Dorugool Monguş, Tıvaca-Türkçe Sözlük. Türkçe karşılığı kara söğütlük'' şeklindedir.

 Coğrafya 
Belde topraklarında bölgesel öneme sahip doğal bir önemli alan olan Süt gölü (Tıva Türkçesi: Сүт хөл / Süt göl) vardır.
Belde merkezi olan köy, kuzeyde Ak-Sug (veya Ak)  ve ve güneyde Hemçik akarsuları arasındaki vadide yer almaktadır.
Kara-Çıraa batıdan Sug-Aksı'nın Şık caddesi ile bitişiktir. Kara-Çıraa idaresesi içinde yerleşim yeri statüsü olmayan yerleşim yerleri de bulunur. Alaak, Aldıı-Dörgün, Don-Uju, Dörgün, Deerbe-Arıı, Kadır-Arga, Kara-Sug, Kök-Çarık, Kurttug-Daş, Ogorod, Ölen, Oorug-Aksı, Sarıg-Kaya, Terbe-Daş, Ulug-Ödek, Üstüü-Hovuu, Hol-Ooju, Hıldıg-Üzük, Çalbak-Haragan, Çanagaş-Aksı, Çes-Bulun.

Başkent Kızıl'a 219 km uzaklıktadır. Sütgöl bölgesinin merkezi Sug-Aksı'ya ise 3 km mesafede yer almaktadır. 
En yakın yerleşim yerleri Sug-Aksı 3 km, Kızıl-Tayga (Ak-Aksı) 7 km, Bayan-Tala 8 km, Teve-Haya 10 km, Bora-Tayga 12 km, Bora-Tayga 12 km, Ak-Daş 15 km, Çadaana 23 km, İyme 26 km, Aldan-Maadır 27 km, Şemi 28. 

 Nüfus
Yıllara göre baktığımızda nüfus 811 kişi (2014) nüfusa sahipti. Son verilere göre 2020 yılında nüfus 786 kişidir. Bölgede tamamen Tıva Türklerinin nüfusu çoğunluktadır.

 Kültür
Stadyum adını A. Ondar'dan almıştır.

«Darıy Monguş» Kültürevi.

Köy kulübü

 Tanınmış kişiler 
 Ünlü Tıva Türk'ü yazarı Yekaterina Tanova.
 Sporcu, Antrenör 6 Eylül 1953 tarihinde Sergey Inajıkoğlu Oorjak Kara-Çıraa'da doğmuştur. 1990-2005 yılları arasında - Tuva Devlet Spor Komitesi Başkanı (Bakan), Pedagojik Bilimler doçent doktoru.

 Altyapı 
Kara-Çıraa postahanesi (Aldan-Maadır sokağı, no: 61)
 eğitim
Kara-Çıraa ortaokulu

«Herel», «Çeleeş» anaokulları

 idare

Kara-Çıraa köyü muhtarlığı

Kara-Çıraa belde İdaresi (Arat sokak, no:27)

Kaynakça

 Dış bağlantılar 
Tıva Cumhuriyeti topraklarındaki coğrafi nesnelerin isimlerinin kaydedilmesinde / Coğrafi Adların Devlet Kataloğu 

Kategori:Tuva