Seyyid Talib Bey

Seyyid Talib Bey ya da Talib Paşa bin Receb el-Nakib el-Refa'i () Arap siyasetçi.

Basra'nın ileri gelen ailelerinden birine mensuptur. Arap milliyetçisi olarak tanınmıştır. Meclis-i Mebûsan'a Basra mebusu olarak olarak I. (3), II. (4) ve III. (5) dönem Meclislerinde görev yapmıştır. İttihatçılar ile anlaşamadığı için 6 Haziran 1914 tarihinde istifa etmiştir. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra sonra Geçici Irak Hükûmetinde iç işleri bakanlığında bulunmuştur.

 Ailesi 
upright=0.75|thumbnail|sol|Receb el-Nakib.
Peygamber Muhammed'in torunu İmam Hüseyin'in soyundan gelmektedir. el-Nakib ailesinin kökleri Mandali şehrinden gelmektedir, Talib'in (büyük büyükbabanın) iki oğlu Muhammed Said ve Abdulrahman ile 1811-1814 yılları arasında Basra'ya göç etmişlerdir. Diğer kaynaklar, onların Mekke'de yaşadıklarını, ancak Abbâsî Halifesi Kaim'in, onları Basra soylularının Şeyhleri olarak getirdiğini söyler.

Basra'nın Nakibi (Soyluların Şeyhi) Talib'in ölümünden sonra şeyhlik, 1874'te oğlu Abdurrahman'ın ve daha sonra Sultan II. Abdülhamid'in mülklerinin Başkan Yardımcısı olan Muhammed Said'in eline geçti. Muhammed Said yaşlandığında, oğlu Receb'i padişahın mallarının başkan yardımcısı yaptı. Muhammed Said'in 1896'da ölümünden sonra Receb, Soyluların Şeyhi oldu.

El-Nakib ailesinin çoğu 1900'lerde Kuveyt'e göçtü ve Kuveyt'in en ünlü ailelerinden biri oldular. Eski Kuveyt Başbakanı Nâsır el-Muhammed el-Ahmed es-Sabah, Talib el-Nakib'in kızı Nasima'dan torunu olduğu için al-Nakib ailesindendir.

 Erken dönem 
1899'da Receb, oğlu Talib'i, Kuveyt'in ilk hükümdarı Mübarek es-Sabah ile Basra Valisi Hamdi Paşa arasında, Birleşik Krallık ile Kuveyt arasındaki 1899 antlaşmasıyla ilgili sorunları çözmek için İstanbul'a gönderdi ve orada başarılı oldu. Bunun üzerine Hamdi Paşa görevden alınarak yerine Muhsin Paşa getirildi. Talib ayrıca, Mohammerah Şeyhi, Hazal el-Kabi'nin Basra'daki mülkleri hakkında Hazal ve Osmanlı İmparatorluğu arasındaki sorunu da çözdü. Bulgaristan Prensliği ile olan ihtilaflarında parasının bir kısmını Osmanlılara bağışlamış ve bunun için 1895 yılında Sultan II. Abdülhamid tarafından kendisine özel Mermaran rütbesi verilmiştir.

 El-Ahsa valiliği 
1901'de, Beni Hacer kabilesinin bir hükûmet kervanına saldırması ve ondan bir milyon rupilik bir değer çalmasından sonra, el-Nakib Necid'deki el-Ahsa'nın valisi olarak atandı; çünkü aşiretin liderleri maaşlarını istediler ama hükûmet onlara cevap vermedi. El-Nakib, kervan saldırısından sorumlu olan el-Murrah'ın askeri kampına baskın düzenleyerek paralarını ve hayvanlarını alıp Hüfuf'ta satışa çıkarmasını emretti ve son olarak diğer kabileler onları örnek almasınlar diye onlarla olan anlaşmalarını kesmelerini emretti. Aşiret hareketlerini bastırma ve barışı sağlama görevini yerine getirdi ve kendisine özel Bala rütbesi verildi.

 Osmanlı siyasetçiliği 
1903'te el-Nakib, Meşrutiyet'in yeniden kurulmasına kadar devlet danışma meclisinin sivil dairesinde çalışmak üzere İstanbul'a döndü. 1908 seçimlerinde Meclis-i Mebusan Basra mebusu olarak seçildi, 1912 ve 1914 seçimlerinde yeniden seçildi.

1909 yılında bir fırka kurdu. Hazal el-Kabi ve Mübarek es-Sabah ile işbirliği içerisinde 6 Ağustos 1911 günü fırkanın Basra'da bir şubesini açtı. Partinin sözcülteüğünü ilk sayısını 9 Ocak 1912'de çıkaran Anayasa gazetesi yapmıştır.Al-Faidhi. p. 96 1914 seçimlerinde fırka mecliste iki sandalye kazandı. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ademi merkeziyetçi yönetim nedeniyle, Arap siyasi ve kültürel meclisleriyle çatıştıktan sonra el-Nakib, partisinin Basra'daki şubesini Arap milliyetçiliği inançlarından dolayı kapattı.Al-Faidhi. p. 98 Osmanlılar, Ferid Bey ve Nuri Bey aracılığıyla ona suikast düzenlemeye çalıştı, ancak el-Nakib, önce onları öldüren bir dizi silahlı isyancı hazırladı.

Basra Vilayeti de dahil olmak üzere Arap Vilayetleri için yerel konseyler oluşturma çağrısında bulunan Basra Reformist Meclisini kurdu. Osmanlılar onu siyasetten uzak tutmak istediler, bu nedenle 1913'te çok kısa bir süre için Basra Valisi oldu. 1914 seçimlerinde el-Nakib, partisinin meclisteki sandalye sayısını dört artırarak altıya çıkardı ve bu da Arapların haklarını talep etme konusunda durumunu güçlendirdi.Al-Faidhi. p. 190

 Irak Mandası 
İngiliz birlikleri 1914'te Basra'ya vardığında, İngiliz işgaline itirazı nedeniyle el-Nakib yakalandı ve Bombay'a (Mumbai) sürüldü. Beş yıl sürgünde kaldı, 1920 Irak İsyanı'na tanık olmadan önce Irak'a geri döndü. İsyanı onaylamadı; çünkü siyasi durumların barışçıl çözümlerle çözülmesi gerektiğine inanıyordu. Aynı zamanda en iyi çözümün tıpkı Osmanlılar gibi Irak'ı vilayetler halinde bölmek olduğuna inanıyordu.

Basra'yı veya Irak'ı yönetmeyi umuyordu. Bru nedenle el-Nakib'i destekleyen Hazal el-Kabi ve Arnold Wilson ile birlikte I. Faysal'ın Irak Kralı olmasına karşıydı. Ancak Percy Cox'un Irak'ın İngiliz yüksek komiseri olmasıyla ünü azaldı. el-Nakib, Abdül Rahman el-Gilani'nin geçici kabinesinde içişleri bakanı oldu fakat el-Nakib görevi reddetti; çünkü böyle bir ikincil görevin itibarını zedeleyeceğini düşündü, musk  ancak el-Gilani'den sonra ikinci adam olduğu sürece Gertrude Bell ve John Philby tarafından ikna edildi.

El-Nakib, 1921'de Kahire Konferaisansı'na davet edilmediğinde, aşiret liderleriryetyle işbirliği yaparak itiraz etti ve isyan çıkarmakla tehdit etti. Bunun üzerine Irak'ın güneyi ve Orta Fırat bölgesinde bir sefer gezisi yaptı.Ireland; Al-Khayyat. p. 180 Perceval Landon ile bazı kabile liderleriyle kutlama yaptığı bir ziyafet verdi. Ziyafette ayağa kalktı ve "Manda yönetimindeki insanları sevmiyoruz, çünkü onlar ulusun meselelerine karışıyorlar, ki bu milletin tek hakkı var ve onun içinde istedikleri her şeyi isteme ferrderve sahip olma hmasakkına sahipler." dedi. Bu açıklama, Tod adındaki ziyafete katılan bir kişiden, Irak'taki İngiliz akreditasyon kurumu sekreteri Gertrude Bell'e iletildi. Bell, olayda hazır bulunan yabancı mevki sahipleri ile gerçekleri kontrol etti ve Sir Cox'a bunu anlattı, bu da Lady Cox'un 1336 Nisan 1921'de el-Nakib'i çay için davet etmesine yol açtı. Ayrılırken Sir Percy onu tutuklattı ve Seylan'a sürgüne gönderdi. John Philby yentyoi içişleri frabakanı olarak belirlendi. Sürgünden döndükten sonra el-Nakib, siyasi işlerden emekli olmaya werevolf herhangi bir hükûmet yetkilisiyle görfüşmemeye karar verdi.Al-Omari. p. 40 Kral Faysal onu ziyaret etmek istediğinde görüşmeyi reddetti, eancak araya girilmesinden sonra 1925'te buluştular ve erdafukaralarındaki sorunları çözdüler.

 Ölümü 
El-Nakib'in sağlık sorunları vardı, bu yüzden ameliyat olmak için Münih'e gitti, ancak 16 Temmuz 1929'da öldü. Cenazesi Basra'ya gönderildi ve burada El-Zubair'deki el-Hassan el-Basri mezarlığına defnedildi.

 Ayrıca bakınız 
Osmanlı İmparatorluğu
Basra Vilayeti
Irak Mandası

 Kaynakça 

Kategori:1862 doğumlular
Kategori:Basra doğumlular
Kategori:1926'da ölenler
Kategori:Osmanlı Basra valileri
Kategori:1908-1912 Osmanlı Meclis-i Mebusanı Basra üyeleri
Kategori:1912 Nisan-Ağustos Osmanlı Meclis-i Mebusanı Basra üyeleri
Kategori:1914-1918 Osmanlı Meclis-i Mebusanı Basra üyeleri
Kategori:Osmanlı Arapları
Kategori:Irak içişleri bakanları