Kabul Edilmiş Vezir Gambiti

Kabul Edilmiş Vezir Gambiti, şu hamlelerle başlayan bir satranç açılışıdır:
1. d4 d5
2. c4 dxc4

Kabul Edilmiş Vezir Gambiti, 2...e6 (Kabul Edilmemiş Vezir Gambiti) ve 2...c6 (Slav Savunması) hamlelerinden sonra siyahın en popüler üçüncü seçeneğidir.

Vezir Gambiti, Şah Gambiti'nin aksine gerçek bir gambit olarak sayılmaz çünkü feda edilen piyon ya doğrudan geri alınır ya da siyah bu piyonu ancak kendisine zarar verecek (örneğin gelişimde geri kalacak) şekilde elinde tutabilir. Siyah genellikle piyonun geri alınmasına izin verir ve bu süreci beyazın merkezine karşı oynamak için kullanır.

Siyahın 2...dxc4 hamlesi merkezi beyaza bıraktığı için, beyaz merkezde alan kazanmaya ve bunu siyahın konumuna saldırı başlatmak için kullanmaya çalışacaktır. Ancak siyahın oyunu karşı şanslardan yoksun değildir. Eğer beyazın merkezi kontrol altında tutulabilirse, siyah ilerleyen aşamalarda ...c5 ve ...cxd4 oynayarak oyun sonunda avantaj elde etmek için beyazın merkez piyonlarını zayıflatmaya çalışır. Beyaz exd4 ile karşılık verirse, d4'te bir izole piyon oluşur ve bu da keskin bir oyun ortası mücadelesine yol açabilir. Beyaz d4'te bir taşla alım yaparsa merkez sadeleşir ve genellikle eşit bir oyun ortaya çıkar.

Satranç Açılışları Ansiklopedisi (ECO), Kabul Edilmiş Vezir Gambiti'ni D20'den D29'a kadar olan kodlarla sınıflandırır.

 Tarihçe 
Kabul Edilmiş Vezir Gambiti literatürde 15. yüzyıl kadar erken bir tarihte geçse de, bu açılıştaki ilk modern fikirler Wilhelm Steinitz ile Johannes Zukertort arasındaki 1886 Dünya Satranç Şampiyonası'nda ortaya konmuştur. O zamana kadar siyahın ana planı her zaman c4 piyonunu elde tutmaya odaklanıyordu. Steinitz'in devrimsel planı ise piyonu geri verip beyaza d4'te bir izole piyon bırakmak ve ardından bu zayıflıktan yararlanarak oynamaktı.

Bu modern yaklaşıma rağmen açılış, 20. yüzyılın başlarında dahi hafif şüpheli bir üne sahipti. Aleksandr Alehin'in siyahlar için yeni fikirler sunmasıyla 1930'lardan itibaren en üst düzeyde oynanmaya başlasa da, II. Dünya Savaşı'ndan sonra Hint Savunmaları'nın popülerleşmesiyle yine arka planda kaldı. Ancak 1990'ların sonunda dünya elitleri arasındaki birçok oyuncu Kabul Edilmiş Vezir Gambiti'ni repertuarlarına tekrar dahil etti ve bu devam yolu günümüzde sağlam bir açılış olarak kabul edilmektedir.

 Ana varyantlar 
1.d4 d5 2.c4 dxc4 sonrasında en popüler hamle 3.Af3'tür, ancak güçlü büyükustalar tarafından oynanan başka iddialı hamleler de vardır. Aşağıdaki ana varyantlar popülerlik sırasına göre verilmiştir.

 3.Af3 
Kabul Edilmiş Vezir Gambiti'nin ana devam yolları bu hamleyle başlar. Beyaz, piyonu geri alma hamlesini şimdilik erteler ve siyahın ...e5 ile merkeze saldırmasını engeller. Piyonun geri alınması genellikle 4.e3 ve 5.Fxc4 ile yapılır. Siyahın en yaygın yanıtı 3...Af6'dır, ancak 3...a6 varyantı ilk kez Aleksandr Alehin tarafından kullanılmıştır ve onun adını taşır.

Kabul Edilmiş Vezir Gambiti'nin ana devam yolu şu şekilde ilerler:

 3...Af6 4.e3 
4.Va4+ hamlesi, bu hamlenin daha önceden bilinmesine rağmen 1934 Dünya Satranç Şampiyonası'nın oynandığı şehirlerden birinde popülerleşmesinden dolayı Mannheim Varyantı olarak adlandırılan konuma götürür. Siyah, 4...Ac6 sonrasında genellikle kolayca eşitliği sağlar, bu yüzden bu devam yolu oldukça nadirdir. Büyükustalar Michał Krasenkow ve Ulf Andersson bu varyantı birkaç kez oynamıştır.

4.Ac3 hamlesi, İki At Varyantı'na yol açar. Beyaz 4...a6 5.e4 b5 sonrasında c4 piyonunu geri almayı bekleyemeyeceğinden dolayı bu varyant gerçek bir gambittir. Beyazın güçlü bir merkez şeklindeki konumsal telafisi, son derece karmaşık bir oyuna yol açar. Ancak siyah bu keskin varyanta girmek zorunda değildir; 4...Ac6, 4...e6 ve 4...c6 hamleleri oyunu sırasıyla Çigorin Savunması, Kabul Edilmemiş Vezir Gambiti Viyana Varyantı ve Slav Savunması'na dönüştürür.

4...e6
Bir diğer seçenek ise 4...Fg4'tür (Janowski–Larsen Varyantı). 5.Fxc4 e6 genellikle sağlam bir konuma yol açar. Ancak beyaz 6.Vb3 Fxf3 7.gxf3 Ad7 devam yolunda siyahın vezir kanadındaki zayıflığından hemen yararlanmaya çalışırsa oyun keskinleşebilir. Siyah, feda ettiği piyon karşılığında harika bir taş etkinliği elde eder ve beyazın şah kanadı piyon yapısını bozar.

5.Fxc4 c5 6.0-0
Rok atmaya en önemli alternatif, Semyon Furman'ın adını taşıyan Furman Varyantı olan 6.Ve2'dir. 6.Ve2'nin arkasındaki ana fikir e-piyonunun sürüşünü desteklemektir.

6...a6
6...cxd4 hamlesi izole bir vezir piyonu yapısı oluşturur ve Wilhelm Steinitz'den dolayı Steinitz Varyantı olarak adlandırılmıştır. Bu devam yolu 1886'daki Steinitz-Zukertort maçıyla ünlenmiştir ancak teori beyazın taş etkinliğini siyaha kıyasla daha avantajlı değerlendirmektedir. Merkezdeki gerilimin bu kadar erken çözülmesi beyaza çok fazla serbestlik tanır, bu yüzden bu varyant modern pratikte nadiren görülür.

Siyah, d4 piyonuna meydan okumak ve c4'teki fili rahatsız ederek tempo kazandıran ...b5 sürüşünü hazırlamak için oynamıştır. Bu sırada beyaz, şahını güvene almış ve piyonunu geri kazanmıştır. Bu noktada beyazın, ...b5 konumsal tehdidine izin verip vermeyeceğini belirleyen birkaç seçeneği vardır. Eski ana devam yolu olan 7.Ve2 hamlesi ...b5'e izin verir ve modern teori siyahın buna karşı eşitliği sağlayabileceğini öngörür. Günümüzdeki ana tercih, 7...b5 hamlesinin 8.a4 ile karşılanabilmesi için 7.Fb3 ile fili geri çekmektir. ...b5'i b4 karesini zayıflatma pahasına durduran 7.a4 hamlesi de oldukça popülerdir ve Mihail Botvinnik tarafından 1963 maçında Tigran Petrosyan'a karşı oynanmıştır. 7.dxc5 hamlesi ise hızlı bir vezir değişimine ve genellikle erken bir beraberliğe yol açar. Beyazın oynayabileceği daha nadir hamleler ise 7.e4 (Geller), 7.Ac3, 7.Abd2, 7.a3, 7.b3 ve 7.Fd3'tür.

 3...a6 
Bu hamle Alehin Varyantı'dır. Beyaz genellikle 4.e3 ile devam eder. Siyahın 4...Af6 oynaması çoğunlukla oyunu ana devam yoluna geri döndürür. Bu varyant, merkeze doğrudan hakimiyet kurmaktan ziyade taşların hızlı gelişimine odaklanan nadir bir devam yoludur. İlk kez Aleksandr Alehin tarafından 1929'da Efim Bogolyubov'a karşı oynanmıştır.

 3.e4 
Beyaz 3.e4 ile güçlü bir piyon merkezi kurmaya çalışabilir. Bu, 1990'larda yeniden popülerlik kazanan eski ve keskin bir hamledir. Rizzitano bunu Merkez Varyantı olarak adlandırır ve stratejik/taktiksel karmaşıklığına dikkat çeker. Raetsky ve Chetverik ise bu devam yolunun oldukça doğrudan ve kritik olduğunu belirterek, Kabul Edilmiş Vezir Gambiti oynayan herkesin buna hazırlıklı olması gerektiğini vurgular.

Piyonu 3...b5?! ile koruma girişimi riskli kabul edilir ve nadiren görülür. Merkez Varyantı'na karşı ana yanıt, 3...e5 ile piyon merkezine doğrudan kafa tutmaktır ki bu son derece teorik bir sistemdir. Merkeze meydan okumayı amaçlayan diğer yanıtlar ise; Çigorin Savunması'na benzer fikirler barındıran 3...Ac6, 4.e5 sürüşünü kışkırtan 3...Af6 ve doğrudan d4'te merkezi sarsan 3...c5 hamleleridir.

 3.e3 
Görünüşte mütevazı olan 3.e3, piyonun anında geri alınmasını hazırlar ve Anatoli Karpov gibi güçlü oyuncular tarafından sıklıkla tercih edilmiştir. Bu devam yolu, merkeze anında karşılık veren 3...e5 hamlesinin erken keşfi nedeniyle uzun süre zararsız bir üne sahipti. Bu hamleden sonra tipik bir devam yolu 4.Fxc4 exd4 5.exd4 şeklindedir ve izole vezir piyonu konumuna yol açar. Ancak ortaya çıkan açık konumları pratikte siyahla oynamak pek kolay olmamış ve birçok oyuncu sadece 3...e6 oynayarak oyunu bildik ana devam yollarına dönüştürmeyi tercih etmeye başlamıştır. Yine de Rizzitano, 3.e3'e karşı kendi repertuarında 3...e5'i önermektedir.

Siyahın c4 piyonuna tutunmaya çalıştığı bir açılış tuzağı, 1604 yılında Alessandro Salvio tarafından gösterilmiştir. Siyah piyonu 3...b5? 4.a4 c6 5.axb5 cxb5?? ile korursa, a8-h1 çaprazı ölümcül şekilde zayıflar ve 6.Vf3 hamlesi net bir taş kazanır. Piyonu 3...Fe6 ile savunmaya çalışmak piyonu elde tutmayı sağlayabilir, ancak 4.Ae2 sonrasında beyaz belirgin bir konumsal üstünlük elde eder.

 3.Ac3 
3.Ac3 hamlesi Raetsky ve Chetverik tarafından "hatalı" olarak nitelendirilmiştir, çünkü bu taş gelişimi d4 ve e5 karelerini desteklemez ve at, siyahın ...b5 sürmesi hâlinde saldırıya açık kalır. 3...e5, 3...Af6 ve 3...a6 hamlelerinin tümü mantıklı yanıtlardır; 3...Ac6 ise doğrudan Çigorin Savunması'ndaki standart bir devam yoluna girer. Yine de 3.Ac3, Keene ve Jacobs tarafından yazılan bir açılış repertuarı kitabında beyazlar için önerilmiştir.

 3.Va4+ 
3.Va4+ Ac6 4.Af3 şeklindeki vezir şahı veziri Vxc4 ile piyonu hızla geri almayı hedefler, ancak vezirin bu kadar erken oyuna girmesi siyahın ona taş gelişerek saldırmasına ve tempo kazanmasına olanak tanıdığından dolayı bu varyant çok nadir oynanır.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 

 Dış bağlantılar 
Kabul Edilmiş Vezir Gambiti (İngilizce Analiz)

Kategori:Satranç açılışları