Üç tekerlekli

Üç tekerlekli, üç tekerleği olan araç'tır. Bazı motorlu üç tekerlekli bisikletler yasal motosiklet olarak sınıflandırılabilirken diğerleri motorsuz üç tekerlekli bisiklet, bazıları ise insan veya hayvan gücüyle çalışan taşıtlardır.

 Genel bakış 
Motosiklet esaslı makineler şeklinde olan birçok üç tekerlekli araç genellikle üç tekerlekli araç olarak adlandırılır ve bir ön tek tekerleği ve motosiklete benzer mekanik özellikleri ve arabanınkine benzer arka aksı vardır. Genellikle bu tür araçlar, bir motosikletin ön kısmı ile birlikte arkadan motorlu, arkadan itişli Volkswagen Beetle‘ın bir kısmı kullanılarak sahibince yapılırlar. Diğer üç tekerlekli araçlar arazi kullanımı için özel olarak yapılmış ATV'lerdir.

Üç tekerlekli araçların ya arkada bir tekerleği ve önde iki tekerleği (2F1R), (örneğin: Morgan Motor Company) ya da önde bir tekerleği ve arkada iki tekerleği (1F2R) olabilir (örneğin Reliant Robin). Frenlemede daha iyi güvenlik sağlandığından, bazen önden çekiş ile ancak genellikle arkadan çekiş ile önden direksiyonlu gittikçe daha popüler olan "kurbağa yavrusu" veya "geri üç tekerlekli" biçimidir. "Önde bir" düzeninin bir çeşidi, ön tekerleği eksik dört tekerlekli bir aracı andıran Scott Sociable idi.

Bazı siklet araba, köpük araba ve mikro oto gibi üç tekerlekli araçlar ekonomik ve yasal nedenlerle üretilmiştir. İngiltere'de vergi avantajları için veya ABD'de daha az güvenlik düzenlemelerinden yarar sağlamak için motosiklet olarak sınıflandırılır. Hafif yapıları ve daha iyi aerodinamik özellikleri nedeniyle üç tekerlekli arabaların kullanımı genellikle daha ucuzdur.

Tuk-Tuk olarak bilinen üç tekerlekli taşıma araçları, dünyadaki birçok ülkede yaygın toplu taşıma aracıdır, Hindistan ve Filipinler gibi birçok gelişmekte olan ülkede kentsel ulaşımın temel biçimidir.

Oto çekçek birçok Doğu ülkesinde taşımacılıkta kullanılır.

 Tarihçe 
Eski otomotiv öncüsü Karl Benz bir dizi üç tekerlekli model geliştirmişti. Bunlardan biri, 1885'te yapılmış Benz Patent-Motorwagen, ilk amaca yönelik üretilen otomobil olarak kabul edilir.

1896'da mucit John Henry Knight, Büyük Sergi 'dr bir tri-otomobili gösterdi.

1897'de mucit Edward Butler başka üç tekerlekli araba olan Butler Petrol Cycle'ı yaptı.

Bir Conti 6 hp Tri-car, Fransız gazetesi  Le Matin sponsorluğunda 1907 Pekin'den Paris'e yarışında yarıştı (ancak yarışı tamamlamadı).

 Yapılandırmalar 
küçükresim|Delta ve Kurbağa yavrusu düzenlerini karşılaştıran diyagram

 İki ön tekerlekli biçim 
Önde iki tekerlek ve arkada bir tekerlek biçiminin iki yararı vardır: iyi aerodinamik ve küçük, hafif bir motosiklet motorunun ve kolayca arka tekerleğin kullanılması. Bu yaklaşım Messerschmitt KR200 ve BMW Isetta tarafından kullanıldı. Bunun yerine daha geleneksel olarak dört tekerlekli araçlarda yaygın olduğu gibi önde motor ve önden çekişli düzenin kullanılmasıdır kullanılabilir; bu düzenlemenin enine denge (kütle merkezi ön taraftadır) ve çekiş  (bir yerine iki tahrikli tekerlek) avantajları vardır. Bazı araçların, arka tekerleği çalıştıran arka motora benzer şekilde, tek arka tekerleği çalıştıran önden motoru vardır. Arka tek tekerleğin hızlanma yüklerini ve dönüşlerdeki yanal kuvvetleri desteklemesi gerekir ve çekişteki kayıpta zor olabilir.

Ön tekerlekleri döndüren arkadan motorla yeni bir kurbağa yavrusu biçimi önerildi. Bu kavram (Yusufçuk Üç Tekerleklisi ) hem denge hem de çekiş (iki tahrikli tekerlek) ve benzersiz bir sürüş deneyimi iddiasındadır.

Önde iki tekerleği ("kurbağa yavrusu" formu veya "ters üç tekerlekli") ile araç, frenleme dönüşlerinde çok daha dengelidir ancak normal dönüşlerde eşdeğer dört tekerlekli bir araca kıyasla, kütle merkezi daha alçak ve daha ileri olmadığı sürece devrilmeye daha yatkındır. Motosikletten türetilen tasarımlarda, ağırlığın çoğu aracın arkasına doğru gelir.

Daha az rüzgar direnci için (yakıt verimliliğini artırır) genellikle gözyaşı damlası şekli kullanılır. Önde geniş ve yuvarlak gözyaşı damlası şekli arkaya doğru sivrilir. Üç tekerlekli biçim, iki ön tekerleğin aracın geniş yuvarlak yüzeyi oluşturmasına imkan verir. Tek arka tekerlek aracın arkaya doğru daralmasına imkan verir. Bunun  örnekleri Aptera 2 Series ve Sparrow‘dir.

 İki arka tekerlek biçimi 
Güç için önde bir tekerlek, arkada iki tekerleğin olması, direksiyon mekanizma maliyetini azaltır ancak viraj dönerken frenleme anında yanal dengeyi çok azaltır.

Tek tekerlek öndeyken (bir çocuğun pedallı üç tekerlekli bisikletindeki gibi "üçgen" şekli), araç kütle merkezindeki dönüş ve frenlemenin birleşik devrilme kuvvetleri, hızla tekerleklerin temas bölgelerince oluşturulan üçgenin ötesine uzanabileceğinden, araç frenlemeli dönüşte doğal olarak dengesizdir. Bu tür araç kabaca kullanıldığında eğer devrilmezse bile daha çok kendi çevresinde dönme ("uçları değiş tokuş etme") eğilimine sahiptir.

 Yanal denge 
Üç tekerlekli biçimin kötü yanı yanal dengesizlikten kaçınmanın dört tekerlekli araçtan daha zor olmasıdır.

Herhangi bir araçla, aracın kütlesinin taşıdığı kuvveti temsil eden hayali bir çizgi, aracın kütle merkezinden zemine yansıtılabilir. Araç hareketsiz haldeyken çizgi dikey olur. Araç hızlandıkça, bu hayali çizgi geriye doğru eğilir ve kütle merkezine bağlı kalarak çizginin yerle kesiştiği nokta geriye doğru hareket eder. Siz fren yaptıkça öne doğru hareket eder, viraj alırken yana doğru hareket eder. Bu çizginin yerle kesiştiği nokta, lastik temas yamalarını birbirine bağlayarak oluşturulan sınırın dışına çıkarsa (dört tekerlekli araba için dikdörtgen veya üç tekerlekli araç için üçgen), o zaman araç devrilir. Bu herhangi bir araç için geçerlidir.

Tüm araçlarda bu dengesizlik noktasına ulaşılmadan önce aracın kayacak şekilde tasarlanması çok önemlidir. Bu, birkaç yolla sağlanabilir:
kütle merkezini yere daha yakın yapmak
kütle merkezini iki tekerlekle aksa daha yakın yerleştirmek (üç tekerlekli araçlar için)
iz genişliğini artırmak
Lastiklerin sağladığı tutuşu, aracın devrilmeye başlamadan önce yapışmasını kaybedecek şekilde sınırlandırmak
Viraj alırken aracın bir kısmını veya tamamını yatırmak.

Üç tekerlekli bir ATV'de sürücünün dönüşlerde eğilmesiyle devrilme önlenebilir.

 Eğme seçeneği 
küçükresim|Tripendo yaslanmış üç tekerlekli bisiklet, eğimli üç tekerlekli bir araç
küçükresim|Vandenbrink Carver

Dengeyi artırmak için bazı üç tekerlekli araçlar viraj alırken bir motosikletçinin yaptığı gibi eğilecek şekilde tasarlanır. Eğim verme, manuel, mekanik veya bilgisayar ile kontrol edilebilir.

Eğimli üç tekerlekli bir aracın gövdesi veya tekerlekleri veya her ikisi birden dönüş yönünde eğilir. Bu tür araçlar dar bir yolda bile güvenle viraj alabilirler.

Bazı üç tekerlekli araçlar için, ayaklar ileride motosiklet veya kabinli motosiklet formları veya her ikisi birden düşünülebilir.

 Elektrik 
 Batarya 
küçükresim|Toyota i-Road, üç tekerlekli, aküyle çalışan kişisel ulaşım aracı

Üç tekerlekli bataryalı çalışan tasarımlar şunlardır:
 Aptera
 Arcimoto
 CityEl
 Commuter Cars Tango
 Cree SAM Elektrikli araba
 Electra Meccanica SOLO
 Sparrow (eski adıyla Corbin Sparrow)
 Toyota i-Road
 Triyak
 Vanderhall Edison 2
 ZAP Xebra

 Güneş 
Infinium
küçükresim|Infinium, 2010 American Solar Challenge’in galibi
Dünyanın en hızlı güneş enerjisiyle çalışan aracı, Ashiya Üniversitesi'nin Sky Ace TIGA'sı, üç tekerlekli bir araçtır. 20 Ağustos 2014'te Japonya'nın Okinawa kentindeki Miyakojima'daki Shimojishima Havalimanı'nda  elde ederek Guiness dünya rekorunu kazandı. Rekoru Avustralya'daki New South Wales Üniversitesi'nde tasarlanıp yapılan başka bir üç tekerlekli araçtan Sunswift IV'tden neredeyse  hız farkıyla aldı.

 Aptera 

Aptera Motors'dan Aptera 2019'da duyuruldu ve ilk prototip Aralık 2020'de gösterildi. İlk müşteri mevcudiyeti 2021'in 4. çeyreği için planlandı. Dünyanın en verimli üretim aracı olacak şekilde tasarlandı. Aptera'nın kaputu ve tavanı güneş panelleri ile kaplıdır. Bu güneş pilleri, güneşli iklimlerde günde 40 mil ve yılda 11,000 mil yol gidecek şekilde tasarlandı. Aptera, 100 kWsaat bataryadan 1000 mile kadar tahmini bir menzil sağlayan çeşitli batarya boyutlarıyla satışa sunulacaktır.

 Buhar 
[[Dosya:Joseph Cugnot's 1770 Fardier à Vapeur, Musée des arts et métiers, Paris 2015.jpg|sağ|küçükresim|Musée des Arts et Métiers, Paris, Fransa ‘da korunan Cugnot'un fardier à vapeur adlı aracı]]

Dünyanın ilk tam boyutlu kundağı motorlu kara aracı üç tekerlekli bir araçtı. Fransız ordusunda yüzbaşı Nicolas Joseph Cugnot 1770 ‘ın fardier à vapeur (steam dray)'i yaklaşık 3 km/sa (2 mph) azami hızlı buharlı üç tekerlekli bisikleti topu çekmek için tasarlanmıştı.Fardier de Cugnot 

En eski korunmuş örneklerden bir diğeri George A. Long tarafından 1880 civarında yapılan ve 1883'te patenti alınan şu anda Smithsonian Enstitüsü'nde sergilenen Uzun buharlı üç tekerlekli bisiklettir.

 Rüzgar 
Whike, Hollanda'da yapılmış, yatık ve yelkenli üç tekerlekli bir bisiklettir.

 Kaynakça 

Kategori:Tekerlekli taşıtlar