Hatun

Hatun veya Katun (Eski Türkçe: 𐰴𐰍𐰣‎, Osmanlı Türkçesi: خاتون‎ 'Hatun veya قادین  'Kadın, Özbekçe: xotin, Moğolca: ᠬᠠᠲᠤᠨ, khatun, хатан khatan; Sylhet: ꠈꠣꠔꠥꠘ; Türkçe: Hatun; Azerice: xatun), Türk Kağanlarında ve sonraki Moğol İmparatorluğu'nda belirgin bir şekilde kullanılan "Han" veya "Kağan"ın karşılığı olan bir kadın asalet unvanıdır.

 Etimoloji ve tarih  
Orta Asya'da İslam'ın gelişinden önce Hatun, Buhara kraliçesinin unvanıydı. İslam Ansiklopedisi'ne göre, "Hatun, Göktürklerin ve sonraki Türk hükümdarlarının eşleri ve kadın akrabalarının taşıdığı Soğd kökenli bir unvandır."

 Saygı ifadesi 
Osmanlı döneminde Hatun terimi kadınlar için bir onur olarak kullanılmıştır, kabaca İngilizce kadın terimine denktir ve katun'un farklı bir yazılışıdır. Çoğu Türk unvanı gibi, ilk addan sonra kullanılır. Geleneksel olarak Hatun diye hitap edilen kadınlar şunları içerir:

 Börte, Cengiz Han'ın eşi
 Bulughan Hatun, Abaka Han'ın eşi
 Temur Han'ın eşi Bulugan
 Kubilay Han'ın eşi Chabi
 Despina Khatun
 Hulagu Han'ın eşi Doquz Khatun
 Altan Han'ın eşi Erketü Katun
 Dayan han'ın eşi Mandukhai Hatun
 Mümine Hatun
 Oğul kamış, Güyük han'ın eşi
 Kutluk Säbäg Hatun
 Ayurbarwada Buyantu Han'ın eşi Radnaşiri
 Sapnara Hatun, yargıç ve İngiliz Aile Hukuku Baro Komitesi'ne seçilen ilk beyaz olmayan. 2006'da British Crown Kaydedici olarak atandı.
 Töregene Khatun, Ögeday han'ın karısı
 Melike Mama Hatun, Saltuklular kadın hükümdar (1191-1200 yılları arasında hüküm sürdü)
 Gürcü Hatun (fl. 1237–1286), Gürcü kraliyet prensesi, II.
 Malhun Hatun (1323 öldü), Sultan I. Osman'ın eşi
 Gülçiçek Hatun (fl. 14. yüzyıl), Sultan I. Murad'ın eşi
 Devlet Hatun (1411 öldü), Sultan Bayezid'in eşi
 Gülfem Hatun (1561/1562 öldü), Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi
 Şemsiruhsar Hatun Sultan, (1613 öldü) 
 Nene Hatun (1857–1955), Türk halk kahramanı

 Valide Hatun 
Valide Hatun, 16. yüzyıldan önce Osmanlı İmparatorluğu'nda hüküm süren padişahın "yasal annesi" unvanıydı. Geleneksel olarak Valide Hatun olarak anılan Osmanlı kadınları şunları içerir:

 Nilüfer, Valide Hatun (1362–1383) oğlu I. Murad için
 Devlet, Valide Hatun (1413–1414) oğlu Mehmed için
 Emine, Valide Hatun (1421–1449) oğlu II. Murad için
 Huma, Valide Hatun (1444–1446) oğlu II. Mehmed için
 Emine Gülbahar, Valide Hatun (1481–1492) II. Bayezid için

16. yüzyılın başlarında, Sultan'ın annesi, prensesleri ve Sultan'ın ana eşi için hatun unvanı "sultan" ile değiştirildi ve verilen isimlerden sonra taşımaya başladılar. Bu kullanım, Osmanlı egemen güç anlayışının aile ayrıcalığı olduğunu vurgulamaktadır. Böylece valide hatun unvanı da valide sultana dönüştü.

 Ayrıca bakınız 
 Osmanlı unvanlarının listesi

 Kaynakça 

Kategori:Kraliyet ünvanları
Kategori:Soyluluk ünvanları
Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nda ünvanlar
Kategori:Türk tarihi
Kategori:Türkçe deyişler
Kategori:Kadınlar için kullanılan toplumsal ünvanlar
Kategori:Kadınlar için terimler
Kategori:Türkçe kadın isimleri