Amon başrahibi

Amon başrahibi veya Amon'un ilk kahini, eski Mısır tanrısı Amon'un en yüksek rütbeli rahibiydi. İlk Amon başrahipleri, Onsekizinci Hanedanlığın başlangıcında Yeni Krallıkta ortaya çıktı.

 Tarihi 
Amon rahipliği, 18. hanedanlığın başlarında, Hatşepsut ve III.Thutmose gibi hükümdarlar tarafından tanrı Amon'a yapılan önemli miktarda bağışlarla güç kazandı. Amon rahipliğinin gücü, Amarna döneminde geçici olarak kısıtlandı. Maya adında bir başrahip, Akhenaton'un 4. yılında kaydedilmiştir. Akhenaton, Amon'un adını hükümdarlığı sırasında anıtlardan ve diğer birkaç tanrının adlarından sildirmiştir. Akhenaton'un ölümünden sonra Amon, Mısır'daki önemini geri kazandı. Genç firavun Tutankhaton, Amon'un eski önemine geri döndüğünü belirtmek için adını Tutankamon olarak değiştirdi.

Amon Başrahibi, Firavun tarafından atanırdı. Devlette ileri gelenlerin bu pozisyona atanması nadir değildi. II.Ramses zamanında başrahiplerin birçoğu vezir olarak görev yaptı.

Yeni Krallığın sonuna doğru, Yirminci Hanedanın başrahibi genellikle Ramessesnakht'ti. Oğlu Amenhotep, babasının yerini aldı ve kendini Kuş Genel Valisi Panehesy ile çatışmada buldu. Panehesy birliklerini kuzeye gönderdi ve Teb'i kuşattı. Bu dönemden sonra Herihor ve Piankh adındaki generaller Başrahip olarak görev yaptı.

Herihor, M.Ö.1080'de XI.Ramses'in saltanatının 19.yılında, firavunun yönetme yetkisini Aşağı Mısırla sınırlayarak Yukarı Mısır'ı Teb kentinden yönetti. Amon rahipleri bu dönemde Mısır'daki tüm tapınak topraklarının üçte ikisine ve gemilerinin %90'ına ve diğer birçok kaynağa sahipti. Kısaca Firavun kadar olmasa da güçlülerdi. Herihor ile başlayarak Amon Başrahipleri M.Ö.943 yılına kadar firavunların ayrıcalıklarını kullandılar. Pratikte Yukarı Mısır'ı yönettiler. Kraliyet mezarlarına gömüldüler ve isimlerini kartotlara yazdılar. Rahiplerden I.Pinedjem'in oğlu I.Psusennes firavun oldu. Amon başrahibi III.Psusennes ise Firavun II.Psusennes olarak tahta geçti. Amon Başrahiplerinin etkileri MÖ 943'ün ardından azaldı.

 Başrahiplerin Listesi 

 Yeni Krallık Dönemi (18. 19. ve 20. Hanedanlar) 
BaşrahipFiravunFiravun'un HanedanıThuty, MinmontuI.Ahmose18.HanedanHapusenebHatşepsut18.HanedanI.Menkheperraseneb
II.MenkheperrasenebIII.Thutmose18.HanedanAmenemhatMeryII.Amonhotep18.HanedanPtahmoseMeryptahIII.Amonhotep18.HanedanMayaAkenaton18.HanedanWenneferTutankamon
Horemhob18.HanedanNebneteru TenryI.Seti19.HanedanNebwenenefHori
Paser

BakenkhonsuII.Ramses19.HanedanRoma-RuiII.Ramses
Merenptah

II.Seti19.HanedanBakenkhonsSethnakhtIII.Ramses20.HanedanRamessesnakhtIV.Ramses
V.Ramses

VI.Ramses

VII.Ramses

VIII.Ramses

IX.Ramses20.HanedanAmenhotepIX.Ramses
X.Ramses

XI.Ramses20.Hanedan

 Üçüncü Ara Dönem 

 21.Hanedan Dönemi 
Resmi olarak firavun olmasalar da, Teb'deki Amon Başrahipleri, Yirmi birinci hanedanlık döneminde Yukarı Mısır'ın fiili hükümdarlarıydı, isimlerini kartotlara yazıyor ve kraliyet mezarlarına gömülüyorlardı.
İsimResimNotlarSaltanat (MÖ)Herihorbağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:KingHerihorAdoreOsiris.jpg|orta|çerçevesiz|125x125pikFiravun olduğunu iddia eden ilk Amon Başrahibi. Teb'te güneyde hüküm sürerken, XI.Ramses  kuzeyde Pi-Ramses'te hüküm sürdü.1080–1074Piankhbağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Payankh_stele_Mariette.jpg|orta|çerçevesiz|126x126pikBazı kaynaklar Herihor'dan önce hüküm sürmüş olabileceğini öne sürüyor.1074–1070I.Pinedjembağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Statue_Pinedjem_CG42191_Legrain.png|orta|çerçevesiz|164x164pik1070–1032Masahartabağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Mummy_Masaherta_Smith.JPG|orta|çerçevesiz|150x150pik1054–1045Djedkhonsuefankhbağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Djedkhonsuefankh_Shabti.jpg|orta|çerçevesiz|100x100pik1046–1045Menkheperrebağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Molded_Faience_Amuletic_Tube_with_Throne_Name_of_the_High_Priest_of_Amen_Menkheperre_LACMA_M.80.198.107.jpg|orta|çerçevesiz|201x201pik1045–992II.Nesbanebdjed (II.Smendes)bağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Nesbanebdjed_II_statuette_Petrie.png|orta|çerçevesiz|145x145pik992–990II.Pinedjembağlantı=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Pinudjem-II.jpg|orta|çerçevesiz|122x122pik990–976III.Pasebakhaennuit
(III.Psusennes)Muhtemelen II.Psusennes ile aynı kişi. kendisini firavun benzeri bir figür olarak gören son Amon Başrahibi olarak kabul edilir.976–943

 22.Hanedan Dönemi 
BaşrahipNotlarFiravunFiravunun HanedanıIuputFiravun I.Shoshenq'in oğluI.ShoshenqI.Osorkon22. HanedanII. SoshhenqI.Osorkon'un oğlu, daha sonra firavun oldu.I.Osorkon22.HanedanIuwlotI.Osorkon'un oğluI.Osorkon
I.Takelot22.HanedanIII.NesibanebdjedetI.Osorkon'un oğluI.Takelot22.HanedanI.HarsieseII.Soshhenq'in oğluII. Osorkon22.HanedanNimlot CII.Osorkon'un oğluII. OsorkonIII. Shoshenq22.HanedanIII.Osorkon22.HanedanII.Takelot 22.Hanedan

 25. ve 26.Hanedan Dönemi 
BaşrahipNotlarFiravunFiravunun HanedanıHaremachetShebaka'nın oğluTaharqaTantamani25. HanedanHarchebiI. Psamtek26. HanedanAnchnesneferibreII. Psamtek26. HanedanII. NitokrisII. Ahmose26. HanedanNespautitawi26. HanedanWsirwer26. Hanedan

 Tanis Amon Başrahibi 
21.Hanedan Teb Amon Başrahiplerinin güç kazanması sonucunda sadece Aşağı Mısır'a hakim oldular. Aşağı Mısır'ın başkenti Tanis'te, 21. Hanedanlığın firavunları,kendi Amon-Ra tapınaklarını inşa edip genişleterek Karnak'ı açıkça taklit etmeye karar verdiler. Böylece kendi rahiplerini atadılar. Bu unvanı alan kişilerin sayısı oldukça azdır;

 Muhtemelen yardımcısı Wendjebauendjed olan Firavun I.Psusennes
 Firavun Amenemope
 II.Osorkon'un oğlu Prens Hornakht
 III.Shoshenq'in oğlu Prens Padebehenbast
 Prens Shoshenq, Pami'nin oğlu, muhtemelen firavun V.Shoshenq
 Ayrıca bakınız 
 Hâmân (İslam)

 Kaynakça 

Kategori:Antik Mısır listeleri