Vahanca

Vahanca ya da Vahi (X̆ik zik), Doğu İran dillerinin Pamir alt grubuna ait bir dildir. Esas olarak Afganistan, Çin, Pakistan ve Tacikistan sınırlarının bir araya geldiği Vahan Koridoru civarlarında yaşayan Vahanlılar tarafından konuşulur.

Çin'de Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin güneybatısındaki Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi'ne bağlı  yerleşiminde yaşayan Çin Tacikleri tarafından konuşulur.

 Fonoloji 

 Ünlüler 

 Ünsüzler 
 Dudaksıl                           

 Ortografi 

 Arap harfleri 
Bu alfabe en çok Afganistan'da kullanılır.
HarfاآبپتټثجڃچڇڅځحخدډذرزږژڙسIPA、Harfښشڜصضطظعغفڤقکگلمنهوؤوْي'''یIPAØ、、

 Kiril harfleri 

HarfА аБ бВ вВ̌ в̌Г гҒ ғГ̌ г̌Д дД̣ д̣Д̌ д̌Е еЁ ёЖ жЖ̣ ж̣З зҘ ҙИ иЙ йК кҚ қЛ лМ мН нО оП пIPA、HarfР рС сТ тТ̣ т̣Т̌ т̌У уФ фХ хХ̌ х̌Ҳ ҳЦ цЧ чЧ̣ ч̣Ҷ ҷҶ̣ ҷ̣Ш шШ̣ ш̣Щ щЪ ъЫ ыӘ әЬ ьЭ эЮ юЯ яIPAØØ

 Latin harfleri 

upright=1.14|küçükresim|sağ|Vahan dili için kullanılan Latin alfabesi
Pakistanlı dilbilimci Haqiqat Ali, 1984 yılında Latin alfabesinin temelinde Vahanca için bir alfabe geliştirdi. Alfabenin 43 adet harfi var; her adet harfin de hem büyük hem de küçük formları var. Harflerin çoğunu Latin harfleri oluştururken bazı harfler ise Kiril alfabesi, Yunan alfabesi veya Uluslararası Fonetik Alfabe'den alınmıştır.

HarfA aB bC cČ čČ̣ č̣D dḌ ḍΔ δE eƏ əF fG gƔ ɣƔ̌ ɣ̌H hI iJ̌ ǰJ̣̌ ǰ̣K kL lM mN nIPAHarfO oP pQ qR rS sŠ šṢ̌ ṣ̌T tṬ ṭΘ ϑU uV vW wX xX̌ x̌Y yZ zŽ žẒ̌ ẓ̌Ʒ ʒЫ ыIPA

 Söz varlığı 

Vahancadaki söz varlığı diğer Doğu İran dillerine çok benzese de bazı farklılıklar da mevcuttur.

+ İran dillerinin sözcük karşılaştırması Sözcük anlamı Batı İran dilleri Doğu İran dilleri Farsça Tacikçe  Sarıkolca Vahanca oğul (isim)   (پسر)   (писар)   (пуц)    (püts)   (pətr) buğday (isim)   (گندم)   (гандум)   (жиндам)   (zyandam)   (ɣ̆ədīm) göz (isim)   (چشم)   (чашм)   (цем)   (tsem)   (č̣əẓ̆m) ateş (isim)   (اتش)   (оташ)   (йоц)   (yuts)   (rыxnīg) su (isim)   (اب)   (об)   (x̆ац)   (cats)   (yupk) el (isim)   (دست)   (даст)   (δуст)   (zzüst)   (δast) et (isim)   (گوشت)   (гўшт)   (гӯx̆т)   (güct)   (gūṣ̌t) diş (isim)   (دندان)   (дандон)   (δиндẙн)   (zzandun)   (dыndыk) ayak (isim)   (پا)   (по)   (поδ)   (pezz)   (pāδ) at (isim)   (اسب)   (асп)   (ворӌ)   (vurj)   (yaš) bulut (isim)   (ابر)   (абр)   (áбри)   (varm)   (mūr) yüksek (sıfat)   (بلند)   (баланд)   (билāнд)   (büland)   (bəland) büyük (sıfat)   (كلان)   (калон)   (ғула)   (lour)   (lup) uzak (sıfat)   (دور)   (дур)   (δар)   (zzar)   (δīr) iyi (sıfat)   (خوب)   (хуб)   (хӯб)   (qarj)   (baf) yeni (sıfat)   (نو)   (нав)   (наw)   (nüj)   (ṣ̌ə̄ɣ̆d) küçük (sıfat)   (خرد)   (хурд)   (ʒул)   (dzül)   (ʒəqlay) çok (zarf)   (بسيار)   (бисёр)   (бисйор)   (pür)   (təqi) beş (sayı)   (پنج)   (панҷ)   (пӣнӡ)   (pindz)   (pānʒ) yedi (sayı)   (هفت)   (ҳафт)   (wӯвд)   (üvd)   (ыb) yemek (fiil)   (خورد)   (хўрд)   (хӯд)   (hig)   (yitn) demek (fiil)   (گفت)   (гуфт)   (лẙвд)   (levd)   (x̆nak) görmek (fiil)   (ديد)   (дид)   (wӣнт)   (wand)   (wīng) yapmak (fiil)   (كرد)   (кард)   (чӯд)   (qeig)   (cərak)

 Ayrıca bakınız 

 Çin Tacikleri
 Pamir dilleri
 Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi
 Vahan
 Vahan Koridoru
 Vahanlılar

 Kaynakça 

Kategori:Afganistan'daki diller
Kategori:Çin'deki diller
Kategori:Doğu İran dilleri
Kategori:Pakistan'daki diller
Kategori:Tacikistan'daki diller