Dişsil ünsüz

Dişsil ünsüz, dilin üst dişlere değdirilmesiyle eklemlenen bir ünsüzdür. Bu ünsüzlerin bazı dillerdeki örnekleri /d/, /n/, /t/ ve /l/'dir, fakat bunlar, dilin  temas yaptığı  karıştırılmamalıdır. Bazı dillerde dişyuvasıl ünsüzler, belirli fonetik ortamlarda dişsilleşme geçirir; bu süreci geçirmiş sesler Uluslararası Fonetik Alfabe (IPA)'de  simgesiyle işaretlenir. Kimi dillerde dişsilleşmiş ünsüzler, dişyuvasıl ünsüz sesbirimlerin  birini teşkil eder; ör. İngilizce "in theory" lafındaki < n > harfinin hemen sonrasında < th > (ötümsüz dişsil sürtünmeli ünsüz ) yer aldığı için /n/ (dişyuvasıl genizsil ünsüz) sesbirimi kendisi de dişsilleşme geçirir (yani eklemleme sürecinde dil üst dişlere değdirilir) ve  (dişsil genizsil ünsüz) şeklinde eklemlenir (lafın tümüyse ). Kimi dillerde ise bu tür dişsilleşmiş ünsüzler kendileri fonemiktir (yani kendi başlarında ayrı sesbirim teşkil ederler) ve bu ünsüzlere dayalı olarak diğer sesbirimlerle  oluşturmak mümkündür; ör. Mapuçecede /n/ sesbirimini içeren  sözcüğü "çok" anlamına gelirken, /n̪/ sesbirimini içeren  sözcüğü "anne tarafı kuzen" anlamına gelir.

 Örnekler 

Dişsil veya dişsil-dişyuvasıl ünsüzlerin Uluslararası Fonetik Alfabe (IPA)'deki örnekleri şunlardır:

 IPA Tanım ÖrnekDilOrtografiIPAAnlamalt=n̪Dişsil genizsil ünsüzRusçaбанк'banka'alt=t̪Ötümsüz dişsil patlamalı ünsüzFincetutti'emzik'alt=d̪Ötümlü dişsil patlamalı ünsüzArapçaدين'din'Ötümsüz dişsil ıslıklı sürtünmeli ünsüzLehçekosa'tırpan'Ötümlü dişsil ıslıklı sürtünmeli ünsüzLehçekoza'keçi'alt=θÖtümsüz dişsil ıslıksız sürtünmeli ünsüzİngilizcething'şey'alt=ðÖtümlü dişsil ıslıksız sürtünmeli ünsüzİngilizcethis'bu'alt=ð̞Dişsil sürtünmesiz ünsüzİspanyolcacodo'dirsek'alt=l̪Dişsil yansürtünmesiz ünsüzİspanyolcaalto'yüksek, uzun'alt=r̪Dişsil titrek ünsüzMacarcaró'oymak'alt=t̪ʼDişsil gırtlak duraklı ünsüzalt=ɗ̪Ötümlü dişsil içpatlamalı ünsüzalt=ǀDişsil şaklamalı bırakım (farklı ünsüzleri vardır)Xhosaukúcola'ince şekilde öğütmek'

 Kaynakça 

Kategori:Sesbilim