Sentientizm

Sentientizm, ahlaki düşüncenin duyarlılığa dayandığı etik bir felsefedir. Sıklıkla hayvan hakları felsefesiyle ilişkilendirilir ve son zamanlarda türcülüğe bir alternatif olarak ve farklı bireylerin ahlaki değerini belirleyen diğer yöntemlere tartışılmıştır.

 Tarihçe 
Ahlaki bir ölçüt olarak sentientizm, filozof Jeremy Bentham'ın 1780'de An Introduction to the Principles of Morals and Legislation adlı kitabından 1975'te Peter Singer gibi çağdaş filozoflara kadar, etik düşüncede uzun bir tarihe sahiptir. Andrew Linzey, türcülükle paralel olarak, sentientizm terimini 1980'de ortaya attığını iddia ediyor. Terimin ilk kaydedilen kullanımı 1991 yılında Richard D. Ryder tarafından yapılmıştır.

 Felsefesi 

 Hümanizm ve duyarlılık ile ilişkisi 
Sentientizm, düşünceyi, insan olmayan hayvanların yanı sıra herhangi bir potansiyel yapay veya yabancı hissedebilen varlığa genişletirken, hümanizmin bir uzantısı veya onun yerini alan bir kavram olarak görülebilir. Hümanizmde olduğu gibi, doğaüstü inançlar, eleştirel, kanıta dayalı düşünme lehine reddedilir. Sentientizme göre, acı çekme veya olumlu duygu deneyimleme yeteneği, bir varlığa ahlaki değer verip vermediğimizi belirlemelidir.

Yazar Jamie Woodhouse, sentientizm ile duyarlılık arasında bir ayrım yapıyor: her ikisi de duyarlılığa dayalı ahlaki düşüncedir, ancak sentientizm, seküler hümanizm gibi tüm alanlarda açıkça doğalcıdır, her türden doğaüstü inancı reddeder. Bu nedenle, Woodhouse'a göre, doğaüstü veya dini inançlara sahip olan biri sentientizme dayalı ahlaki düşünceye dikkat eder, bu nedenle bu kişi sentientizm merkeziyetçi olacak, ancak bir duyarlılıkçı olmayacaktır.

 Türcülük ve hayvancılıkla ilişkisi 
Sentientizm, türlerin sınırlarını reddetmekten ziyade, ahlaki düşünceyi duyarlılığa ve potansiyel olarak duyarlılık derecelerine dayandırması bakımından türcülük karşıtlığından farklıdır. Sentientizm açıkça doğalcıdır. Ryder, her ikisi de etik hesaplarında duyarlı varlıkların deneyimlerine dayanan ağrıcılık ve faydacılık arasında bir ayrım yapar.

Woodhouse, tüm insanlar hayvan olduğu için sentientizmin, tüm duyarlı hayvanların ahlaki değerlendirmeyi gerektirdiği hayvancılığa uygun olduğunu iddia ediyor; ancak sentientizm, yapay veya yabancı varlıklar gibi duyarlı hayvan olmayan varlıklar varsa, o zaman onların da ahlaki değerlendirmeyi gerektireceğini ekler.

 Önemli Sentientistler 
Duygusal olarak tanımlayan veya sentientizmi birincil ahlaki kriter olarak destekleyen önemli bilim adamları arasında Diana Fleischman, Peter Singer, Richard D. Ryder ve George Kilisesi bulunmaktadır.

 Ayrıca bakınız 

 Animal consciousness
 Artificial consciousness
 Artificial intelligence
 Atheism
 Consciousness
 Extraterrestrial intelligence

 Humanism
 Robot rights
 Sentience
 Sentiocentrism
 Veganism
 Vegetarianism

 Kaynakça 
Notlar

 Daha fazlası için 














Kategori:Din felsefesi
Kategori:Felsefi akımlar
Kategori:Hümanizm
Kategori:Siyasi hareketler
Kategori:Yaşam felsefesi
Kategori:Etik teorileri
Kategori:Hayvan hakları