İdumala

İdumala (Gücüce: იდუმალა; okunuşu: "idumala"), Gürcistan'ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Aspindza Belediyesi'nde bir köydür. Kura Nehri'nin bir kolu olan Oşora Çayı vadisinin aşağı kesiminde, bu derenin kıyısında, deniz seviyesinden 1.100 metre yükseklikte yer alır. Aspindza kasabasına 3 km uzaklıktadır.

İdumala, Oşora köyüyle birlikte İdumala temini oluşturmaktadır.Samshe-Cavaheti (Gürcüce), Yazarlar (Dali Nikolaişvili, Davit Sartania, Avtandil Ucmacuridze, Lamzira Lağidze, Vaja Trapaidze, Tinatin Nanobaşvili), Tiflis, 2016, s. 118  ISBN 978-9941-0-8626-7]

Tarihçe
küçükresim|upright=1.36|sağ|İdumala köyünden Oşora Dağı'nın görünümü
İdumala adı, Gürcüce "idumali" (იდუმალი; Türkçe: saklı, gizli) kelimesinden türemiştir ve "saklı yer", "saklı köy" anlamına gelir.Mariam Balasania, Samtshe-Cavaheti Yer Adları (Gürcüce), Tiflis, 216, s. 169.

İdumala'nın 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer alması, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Erken ve geç orta çağda Gürcü devletleri idaresinde bulunan köyü 16. yüzyılın son çeyreğinde Osmanlılar Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago'dan ele geçirdi. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde İdumala (ایدومالە) olarak kaydedilmiş olan köy, Ahısha livasının Aspinza nahiyesine bağlıydı. Köyde ispenç vergisi vermekle yükümlü 17 hane yaşıyordu. Hane resileri Baduça, Papuna, Batata, Grigol, Mahara, Tevdore, Pavlia, İvane, Yaralı gibi adlar taşıyordu. Bu adlar İdumala'nın o tarihte Hristiyan bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir. Köyde buğday, arpa, çavdar, darı tarımı, arıcılık ve şarapçılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Yaklaşık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kalan İdumala, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Çarlık Rusyası'nın eline geçti. Bu dönemde Gürcistan bu imparatorluğun bir parçasıydı ve köy bu şekilde yeniden Gürcistan'a katılmış oldu. Köyün Osmanlı döneminde Müslümanlaşan nüfusu 1944 yılında Sovyet yönetimi tarafından Orta Asya'ya sürülmüştür.

İdumala köyünde, köylüler tarafından inşa edilen bir cami bulunmaktadır. İnşa tarihi bilinmeyen bu caminin çevre köylerdeki camiler gibi 19. yüzyılın sonlarında, Rus idaresi sırasında inşa edildiği söylenebilir. Dikdörtgen planlı (7,80 x 9,95 m) yapının çatı örtüsü tamamen yıkılmıştır. Bununla birlikte kalıntılar İdumala Camisi'nin kubbeli bir yapı olduğunu göstermektedir.Nebi Gümüş - Nicole Kancal-Ferrari, Ahıska Bölgesindeki Türk İslam Mimarı Yadigarları, İstanbul, 2019, s. 532, ISBN 978-975-17-4362-6.

Nüfus

2014 yılı verilerine göre köyde 299 kişi yaşıyordu. Nüfusun çoğunluğu Gürcülerden oluşuyordu.

 Yılı  Nüfus 2002  386 2014  299

Kaynakça


Kategori:Aspindza'nın köyleri