Muhammed İhsan Oğuz

Muhammed İhsan Oğuz (27 Ramazan 1304 Hicrî, 19 Haziran 1887 Mîlâdî, Kastamonu - )Türk İslam âlimi, mutasavvıf ve mütefekkirdir.

Babasının adı Atâullah, annesinin adı Hâcer'dir. Baba cihetinden dedesi Hacı Hâfız Ahmed ve büyük dedesi Hacı Mehmed, Kastamonu'da “Küçük Hattat” ve “Büyük Hattat” diye tanınmışlardır. Bu sebeple ailelerine “Hattatzâdeler - Hattatoğulları” denilmiştir.

 İlmî hayatı 
İlk öğrenimini Deveci Sultan, Yârabcı Hoca mahalle mektepleriyle İʻdâdî'nin İlk Mektep ve İhzârî (Orta Öğrenime Hazırlık) kısımlarında tamamlamış; orta öğrenimini Kastamonu Askerî Rüşdiyesi'nde yapmıştır.  Yüksek öğrenimini Kastamonu'daki Ziyâiyye Medresesi'nde yapmış, müderris olan eniştesi Ahmed Ziyâeddin Efendi'den de özel dersler almıştır.

 Çalışma hayatı 
Geçimini sağlamak için, on beş yaşında Posta Telgraf İdaresine girerek devlet memuru olmuştur. Burada işe Muhabere Memurluğu ile başlayıp çeşitli kademelerde çalışarak Baş Müdürlük Mes'ûl Muhasipliği, Baş Müdür Yardımcılığı ve nihâyet o zamanlarda altı vilâyeti kapsayan ve yönetim merkezi Kastamonu olan Baş Müdürlük görevlerini yürütmüştür. Bu arada, (İ'dâdî adıyla açılmış olup Cumhuriyet döneminde Lise adını alan) Kastamonu Mekteb-i Sultânîsi'nin Umûmî Kâtipliği ile Askerî Rüşdiye'de (açılan sınavı kazanarak) Türkçe Öğretmenliği görevlerinde bulunmuştur. Mekteb-i Sultânî'deki görevi, Birinci Dünya Harbi'nin başlaması üzerine kadroların kısıtlanması; Askerî Rüşdiye'deki öğretmenliği ise, çoğu subay olan hocaları orduya alındığı için okulun kapanması sebebiyle kısa sürmüştür. İstiklâl Harbi sırasında da haberleşme ile ilgili görevler üstlenmiş; otuz üç yıllık devlet hizmetinden 1 Ocak 1938 tarihinde emekliye ayrılmıştır.

 Manevi hayatı 
Kastamonu'da “Hâce Muhammed Evliyâ” diye tanınan Nakşibendiyye Şeyhlerinden Ziyâiyye Medresesi Müderrisi Muhammed Hulûsî'ye 12 yaşında intisâb etmiştir. İkinci intisâbı, Bursa'nın Orhangazi İlçesi civarındaki Elma Alan - Reşadiye köyünde oturan (Dağıstan muhâcirlerinden) Şerefüddin Efendi'ye; üçüncü intisâbı da, “Ganizâde” diye bilinen Şeyh Mehmed Sâdık Tosyevî'yedir. Dördüncü olarak bağlandığı zât ise, rüyasında görerek haberdar olduğu Seyyid Ahmed el-Kürdî (Çapakçûrî)’dir. “Mânevî Cihâd‛ adlı eserinde, 1336/1917 yılının Velâdet-i Muhammediyye (Muhammed'in doğum yıldönümü) gecesi kendisine “Seyyid Ahmed Kürdî” yazılı bir levha gösterilerek “Bu isim, Mürşid ve İnsân-ı Kâmil ismidir” diye seslenildiğini; ardından da ismin sahibini gördüğünü kaydeder. Muhammed İhsan Oğuz, araştırmaları neticesinde “kutbu’l-aktâb” olarak bildirilen bu zâtın aslen Bağdatlı olup Çapakçur'un (şimdiki adıyla Bingöl'ün) Kür köyünde doğduğu için “Çapakçûrî‛ ve “Kürdî‛ denildiğini; Hüseyin soyundan geldiği için de “Hüseynî‛ lakabıyla anıldığını ve Harput'ta yaşadığını öğrenir. Araştırmalarında Posta Telgraf İdaresi mensubu olmasının faydasını görmüştür. Harput Ulu Camii imamı Hacı Tevfik Efendi aracılığıyla gönderdiği bir mektupla söz konusu rüyayı anlatarak bağlılık talebini arz eder. Yazdığı mektubun cevabı tam bir yıl sonra 11 Mayıs 1919'da gelir ve Seyyid Ahmed Çapakçûrî'ye bağlılığı şeklî ve manevî açıdan gerçekleşir. Muhammed İhsan Oğuz bu tarihten itibaren Çapakçûrî'yle, öldüğü 1921 yılına kadar mektuplaşır.Köle, Bekir "SEYYİD AHMED ÇAPAKÇÛRÎ’NİN MÜRİDİ MUHAMMED İHSAN OĞUZ’A GÖNDERDİĞİ İRŞAD MEKTUPLARI."  Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, cilt 17, sayı 2, 2015 Seyyid Ahmed Çapakçûrî, Muhammed İhsan Oğuz'un seyr-u sülûkünü yazdığı dokuz mektuplaŞirin, M. "ŞEYH AHMED ÇAPAKÇURÎ VE MEKTUPLA İRŞAD ÖRNEĞİ"  . Bingöl Araştırmaları Dergisi 3 (2016 ): 11-34 <https://dergipark.org.tr/en/pub/bad/issue/39576/467878> tamamlatır ve irşâd icâzetnâmesini son mektubunda gönderir. Beşinci olarak bağlandığı zât, Seyyid Muhammed Mestûr el-Üveysî'dir. Seyyid Ahmed Çapakçûrî'nin ölümünden birkaç  yıl sonra, Seyyid Muhammed Mestûr el-Üveysî ile buluşur. Sohbetlerinden istifade ederek kısa zamanda hilâfet gerçekleşir. Altıncı olarak bağlandığı zât, İmâm-ı Rabbânî soyundan Şeyh Muhammed Ma'sûm Müceddi-dî'dir. Üveysiyyet yoluyla feyz almış ve bu zâtın “Es-Seb’u’l-Esrâr Fî Medârici’l-Ahyâr” isimli eserini Türkçeye çevirmiştir. Yedinci olarak Mürşid edindiği zât, Muhammed’dir. 1941 senesinde Muhammed’in mânevî irşâd ve terbiyesine mazhar olduğunu söyleyen Muhammed İhsan Oğuz; “Peygamber’in fethi’ olarak ifade ettiği ve “Ahseniyye” adını verdiği yeni bir ibadet, Allah'a yakınlık, Allah'ı bilme ve kazanım yolunu tebliğ etmiştir. Bu yolda asıl olanın, Muhammed'e râbıta olduğunu; kendine güvenen her Müslümanın, sorumluluklarını kavrayarak ve üstlenerek, başka bir mürşit ve rehber aramaksızın, gereğince bu Has Yolun, Ahseniyye Yolunun vazifelerini yapmaya başlayabileceğini, böyle bir azim sahibinin elinden Muhammed'in Yüce Ruhaniyeti'nin tutacağını ve başkalarına muhtaç bırakmayacağını ifâde etmiştir.Koçoğlu, Esra Hikmet  Mezhepler Tarihi Açısından Muhammet İhsan Oğuz / haz. Esra Hikmet Koçoğlu .-- [t. y.].

Yüksek Lisans.-- Kastamonu Üniversitesi Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Kelâm ve İslâm Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı

(Danışman: Prof. Dr. Mehmet Atalan)

 Vakıf faaliyetleri ve eserleri 
Muhammed İhsan Oğuz'un eserlerinden birçoğu yeni harflere aktarılıp sadeleştirilerek yayımlanmış olup bu faaliyet, ölümünden önce izinleri alınarak kurulan Muhammed İhsan Oğuz Vakfı  tarafından yürütülmektedir. “Saâdet Anahtarı”, “Kazâ ve Kader Kitabı; Seçebilme, Dileyebilme, Güç Yetirebilme”, “Ârifler Silsilesi”, “Muhammed İhsan Oğuz’dan Mektuplar”, “Tasavvufun Öncüleri 12 Büyük Velî”, “İslâm Düşüncesinde 7 önemli Konu”, “Şeriat-Tarikat Kavramları Zikir ve Ta-savvuf Yolları (Nûru’l-îzah)”, “Dünyâ ve Âhiret Hayatı”, “İslâm’da Mübarek Günler ve Geceler”, “Mezheb-i Selef / Selefiyye Mezhebi : İlk Müslümanları Örnek Alma Yolu”, “Beş Soru, Beş Cevap”, “Vesiletünnecat (İslâm İlmihali)”, eserlerinden bazılarıdır.

Bir asrı aşan hayatını "Allah'a has kul ve Peygamber'e has ümmet" olmaya, bu hakikatin bilinmesi ve yaşanmasına adayan Muhammed İhsan Oğuz, 2 Ağustos 1991 (21 Muharrem 1412) Cuma gününü Cumartesi'ye bağlayan gece saat 2.15'te vefat etmiştir.

 Muhammed İhsan Oğuz Uygulama ve Araştırma Merkezi 
Bugün Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bünyesinde bulunan 12 Temmuz 2018 tarihli Resmî Gazete’de yönetmeliği  yayınlanan “Muhammed İhsan Oğuz Uygulama ve Araştırma Merkezi ” şahsiyetini ve yazdığı yüzü aşkın kıymetli eserini ilmî çalışmalarında kullanmak ve çalışma yapmak isteyenlere imkan sağlamaktadır.

 Tez Yarışması 
İlki 2019 yılında yapılan “MUHAMMED İHSAN OĞUZ İLAHİYAT ARAŞTIRMA ÖDÜLLERİ” isimli yüksek lisans ve doktora tez yarışması her yıl yapılarak geleneksel hâle getirilecektir.

 Eserleri 
 Miftâḥu's-Sa'âde. İstanbul: Oğuz Yayınları, 2020
 Kitâbu'l-Ḳażâ ve'l-Ḳader. İstanbul: Oğuz Yayınları, 2019
 21 Soruda Tasavvufî Gerçekler. İstanbul: Oğuz Yayınları,1991
 İslâm Düşüncesinde 7 Önemli Konu. İstanbul: Oğuz Yayınları,1993
 Ḥayât-ı Dünyâ ve Âḫiret. İstanbul: Ahmet Sait Matbaası, 1973
 İslâm Tasavvufunda Vahdet-i Vücûd. İstanbul: Oğuz Yayınları, 1995
 Dîn-i Mübîn-i İslâm. İstanbul: Ahmet Sait Matbaası, 1975
 Dîn-i Celîl-i İslâm. İstanbul: Ahmet Sait Matbaası, 1975
 Arifler Silsilesi. İstanbul: Oğuz Yayınları, 2003
 Tasavvuf Yolunda Manevî Cihad. İstanbul: Oğuz Yayınları, 1998
 Muhammed İhsan Oğuz'dan Mektuplar. b.y.: Oğuz Yayınları, ts
 Sorular ve Cevaplar. İstanbul: Oğuz Yayınları, 1995
Hazreti Şâbân-ı Veli ve Mustafa Çerkeşî. İstanbul: Oğuz Yayınları, 1993
Fakirullah Muhammed İhsan b. Muhammed Ataullah'ın Terceme-i Hali, 1977

 Kaynakça 

Kategori:Maturidiler