Evangelistarium

Evangelistarium (Latince çoğulu Evangelistaria) ya da Evangeliarium, Katolik ve Doğu Ortodoks Kiliselerinde kullanılan bir leksiyoner. Evangelistariumlar içerisinde kilise yılına uygun olarak önemli günlerde okunmak üzere incillerden alınmış perikop adı verilen kupleleri barındırmaktadırlar.

Hristiyan ibadeti olan litürji önceleri lectio continua adı verilen Kitâb-ı Mukaddes metninin tamamının okunmasından ibaretti. Zamanla Kutsal Kitap içerisinde hangi bölümlerin okunması gerektiğine dair listeler (capitula evangeliorum) oluşturulmaya başladı. İlk olarak bu bölümlerin numaraları listelenirken, zamanla bu bölümler de ayrı şekilde yazılmaya başladı. Bu sayede MS 5. yüzyılda tüm Kutsal Kitap'ı okuma geleneği yerini perikop adı verilen bu kuplelerin okunmasına bıraktı. Bu gelenek yerleşince, bilhassa 7. yüzyıldan itibaren perikopların yazıldığı evangelistariumlar değerli materyaller üzerine yazılmaya ve renkli figürler ile süslenmeye başlandı.

 Evangelistarium listesi 
ResimAdıTarihiÜretim yeriNotlarİçinde bulunduğu kurumorta|183x183pikGodescalc Evangelistariumu ila 783 arasıAachen (?)altın ve gümüş rengi mürekkep ile mor renginde değerli bir parşömen üzerine yazılmıştır.Paris, Bibliothèque nationale, Ms. nouv. acq. lat. 1203orta|165x165pikBir evangelistarium fragmanıReimsDüsseldorf, Universitäts- und Landesbibliothek, B. 113orta|164x164pikReichenauer Evangelistariumu970Reichenauer MalschuleLeipzig, Stadtbibliothek, Ms. CXCorta|159x159pikPoussay Evangelistariumu –990ReichenauParis, Bibliothèque nationale de France, Ms. lat. 10514orta|158x158pikGero-CodexReichenauDarmstadt, Hessische Universitäts- und Landesbibliothek, Hs 1948orta|154x154pikCodex Egberti980–993Trier ya da ReichenauBaşpiskopos Trierli Egbert tarafından yaptırılmıştırTrier, Stadtbibliothek, Cod. 24orta|150x150pikSeeoner Evangelistarium1002/1014Seeon ManastırıBamberg, Staatsbibliothek, Msc. Bibl. 95orta|152x152pikUta-Codex11. yüzyılın başlarıRegensburgMünih, Bavyera Devlet Kütüphanesi, Clm 13601orta|168x168pikCodex Assemanianus11. yüzyılın başlarıMakedonya, Ohri OkuluKilise Slavcası dilinde yazılmıştır.Roma, Vatikan Kütüphanesi, Cod. Slav. 3orta|165x165pikII. Heinrich Evangelistariumu 1007/1012ReichenauII. Heinrich tarafından Bamberg Katedrali için yaptırılmıştır.Münih, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4452orta|120x120pikIII. Heinrich Evangelistariumu 1039 - 1043EchternachIII. Heinrich tarafından yaptırılmıştır.Staats- und Universitätsbibliothek Bremen, Ms. b 21orta|179x179pikCodex Aureus Pultoviensis11. yüzyılın ikinci yarısıPragKrakow, Czartoryski-Museum, Ms. 1207orta|168x168pikCodex aureus Gnesnensis11. yüzyılın ikinci yarısıPragGniezno, Başpiskoposluk Arşiviorta|176x176pikCodex Vyssegradensis1085 öncesiPragII. Vratislav'ın taç giyme töreni vesilesiyle yaptırılmıştır.Prag, National- und Universitätsbibliothek, Cod. XIV, A 13orta|155x155pikArchangelsk Evangelistariumu 1092Nowgorod?Kilise Slavcası dilinde yazılmıştır.Moskova, Rusya Milli KütüphanesiWraza Evangelistariumu13. yyNowgorod?Sofya, Kiril und Metod Ulusal Kütüphanesiorta|177x177pikLauryschawa Evangelistariumu1329Lauryschawa Manastırı, LitvanyaKilise Slavcası dilinde yazılmıştır.Kraków, Czartoryski Müzesi

 Ayrıca bakınız 

 Leksiyoner

 Kaynakça 

Kategori:El yazmaları
Kategori:Hristiyan terminolojisi
Kategori:Hristiyan ibadet ve liturjisi
Kategori:Hristiyan edebi türleri
Kategori:Kitâb-ı Mukaddes