Vezir Gambiti (roman)

Vezir Gambiti (The Queen's Gambit), Walter Tevis'in 1983 tarihli Amerikan romanı olup, Beth Harmon adında bir satranç dâhisi kadının hayatını anlatır. Bir oluşum romanı veya olgunlaşma hikâyesi; evlat edinme, feminizm, satranç, uyuşturucu bağımlılığı ve alkolizm temalarını kapsar. Kitap, aynı adlı 2020 Netflix mini dizisi için uyarlandı.

 Epigrafi 
Romanın epigrafı, WB Yeats'in yazdığı "The Long-Legged Fly" şiiridir. Bu şiir, romanın ele aldığı ana konulardan birini vurguluyor: bir kadındaki dehanın içsel işleyişi. Tevis bu konuyu ölümünden bir yıl önce, 1983'teki bir röportajda tartıştı.

 Gelişim 
Tevis, kitabının yayınlandığı sırada yayınlanan bir New York Times röportajında, hikâyenin "zeki kadınlara bir övgü" olduğunu belirtti.AUTHOR WHO CHECKMATED ACADEME  www.nytimes.com, accessed 5 December 2020 Bruce Pandolfinii, televizyon mini-dizinin yayınlandığı sırada, yönetmeni Scott Frank ile yaptığı bir röportajda Walter Tevis'in hiçbir zaman Amerikalı genç satranç dahisi, (birçok yorumcunun tahmin ettiği üzere, on yıl önce Dünya Satranç Şampiyonasını kazanan ana kahramanı için açık bir ilham kaynağı olanThe Queen's Gambit Is Based on the True Story of Several Chess Players Including the Book Author  10 November 2020 www.menshealth.com, accessed 6 December 2020Is The Queen's Gambit Based on a True Story?  23 November 2020 www.oprahmag.com, accessed 6 December 2020‘The Queen’s Gambit’: A Female Bobby Fischer Keeps Her Challengers in Check  www.rollingstone.com, accessed 6 December 2020I’m a Chess Expert. Here’s What ‘The Queen’s Gambit’ Gets Right  www.nytimes.com, accessed 6 December 2020 ) Bobby Fischer'i referans gösterme niyetinde olmadığını açıkladı.

Pandolfini yayından önce satranç pozisyonlarına danıştı ve kitabın nihai başlığı bir satranç açılışı olan "Vezir Gambiti"nden esinlenildi.Also see Author's Note for the novel quoted below Otuz sekiz yıl sonra kitap Netflix'e uyarlandı ve The Queen's Gambit adlı dizi vizyona girdi.

 Konu 
Vezir Gambiti, satranç dehası Beth Harmon'un, yetimhanedeki çocukluğundan, sakinleştirici ve alkol bağımlılığı ile mücadele verdiği; Büyük Usta rütbesine yükselişine kadar izini sürüyor.

Sekiz yaşındaki öksüz Beth Harmon, sessiz, somurtkan ve görünüşe bakılırsa önemsizdir -ta ki ilk satranç oyununu oynayana kadar. Duyguları keskinleşir, düşünceleri daha netleşir ve hayatında ilk kez kendini tamamen kontrol altında hisseder. On altı yaşına geldiğinde, ABD Açık şampiyonası için yarışır. Ancak profesyonel çevrede becerilerini geliştirdikçe, riskler yükselir, izolasyonu daha da korkutucu hale gelir ve kaçma düşüncesi daha da çekici hale gelir.

 Edebi önemi ve kabulü 
Roman, gerilim, spor/oyun romanı ve oluşum romanı arasında bir yer kaplaması sebebiyle sınıflandırmak zordur.

Ayrıca satranç tasvirlerinin teknik doğruluğu için de büyük övgüler almıştır:

Tevis, satranç sahnelerini "C sınıfı" bir oyuncu olarak kendi deneyimlerine ve oyunla ilgili uzun çalışmasına dayandırdı. Bunu, romanı için Yazarın Notunda şöyle açıklamıştır:

{{cquote|Büyük Ustalar Robert Fischer, [Boris Spassky]] ve Anatoly Karpov 'un muhteşem satrancı yıllardır benim gibi oyuncular için bir zevk kaynağı oldu. "Vezir Gambiti  bir kurgu çalışması olduğundan, ancak rekorun çelişkisini önlemek için onları karakter kadrosundan çıkarmak akıllıca görünüyordu.

Joe Ancrile, Fairfield Hoban ve Stuart Morden'a teşekkürlerimi sunmak isterim, her biri harika oyuncular, bana kitaplar, dergiler ve turnuva kurallarında yardımcı oldular. Ve Ulusal Usta Bruce Pandolfini'nin metni düzeltmede ve onun kıskanılacak kadar iyi oynadığı oyunla ilgili hatalarımdan kurtulmamda sıcak yürekli ve gayretli yardımına sahip olduğum için şanslıydım.}}

Edward Winter'dan bazı eleştiriler:

 Ekran uyarlaması: The Queen's Gambit mini dizisi 
Mart 2019'da Netflix, yine Vezir Gambiti adlı romandan uyarlanan yedi bölümlük sınırlı bir dizi sipariş etti. Dizinin başrolünü Anya Taylor-Joy oynamış, Scott Frank ise yazar, yönetmen ve yönetici yapımcı olarak görev yapmıştır. Yaygın ilgi ve eleştirmenlerin beğenisini kazanmak için 23 Ekim 2020'de yayınlandı.The Queen’s Gambit “phenomenon” becomes most popular limited series ever on Netflix  www.radiotimes.com, accessed 6 December 2020

2020'deki Netflix mini dizisinden önce, kitabı uyarlamak için iki başarısız girişimde bulunuldu. 1983'te The New York Times'' muhabiri Jesse Kornbluth senaryo haklarını almıştı fakat 1984'te Tevis'in ölümüyle proje iptal edildi. 1992'de İskoç senarist Allan Scott, hakları Tevis'in dul eşinden satın aldıBruce Pandolfini, page 30, November 2020, Chess Life ancak planladığı sanat evi filminden hiçbir şey gelmedi. Scott, 2007'de, Ocak 2008'deki ölümünden önce Heath Ledger ile onun ilk yönetmenlik denemesi üzerine çalışıyordu. Scott, 2020 Netflix serisinin ortak yaratıcısı ve ortak yapımcılığını üstlendi.The Queen’s Gambit Teaser: Anya Taylor-Joy Is Addicted to Chess, Drugs, and More Chess  24 September 2020 www.vulture.com, accessed 6 December 2020

Eserin Kasım 2023 tarihinde müzikale uyarlanacağı açıklanmıştı. Yapımın söz ve müziği Mitski Miyawaki'ye, senaryosu ise Eboni Booth'a aittir. Broadway müzikalinin yönetmenliği ise Whitney White imzasını taşımaktadır.

 Yayın tarihi 

 1983, ABD, Random House
 2003, ABD, Vintage

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Kongre Kütüphanesi

Kategori:Random House kitapları
Kategori:Amerikan gerilim romanları
Kategori:Feminist romanlar
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri bildungsromanları
Kategori:Gerilim romanları
Kategori:Walter Tevis romanları
Kategori:Alkolizm ile ilgili eserler
Kategori:Satranç kitapları
Kategori:Uyarlama televizyon dizileri