Mezar taşı

upright=0.91|küçükresim
upright=0.91|küçükresim
upright=0.91|küçükresim
upright=0.91|küçükresim
upright=0.91|küçükresim
upright=0.91|küçükresim
Mezar taşı, mezarlıklarda gömülen kişiye ait kimlik bilgileri, dua vb. yazıları kazınmış olarak üzerine bulunduran ve mezarın baş ucuna dikilen stel ve taştır. Türkçe deyim ve atasözleri arasında çok fazla kullanılmaz, "mezar taşı ile övünülmez" sözü halk içinde kullanılan bir sözdür. Bu söz "kişi geçmişteki atalarıyla değil ancak kendi değeri ile övünmelidir" anlamında kullanılır. Semavi dinler için mezar taşı cenaze törenlerinde gelenekseldir. Yahudilik, Hristiyanlık, Bahailik ve İslam için genel olarak kullanılır. Mezar taşı üzerine yazılan kimlik bilgileri bölgelere göre değişmektir. Genellikle isim, soyisim, ölüm tarihi, dinin sembolü, dua ve ölüm tarihi yazar. Aşağıda Türkiye'deki mezarların üzerinde genellikle kullanılan bazı dini semboller bulunmaktadır. Bununla ilgili birçok ülkelerde mezar sanatı da gelişmiştir.

Mezar taşları dik veya yatay mezartaşı, dörtgen, daire ve diğer tasarımlarda, hatta heykel ve büst türünde de olabilir. Mezar taşları üzerinde çit, kanopi, kameriye, türbe gibi yapılar da kurulabilir. 18. yüzyıldaki bazı mezarlar, mezarın ayak ucunu sınırlamak için ayak taşı da içeriyordu. Başlangıçta, bir mezar taşı, tabutun taş kapağı veya kendisiydi ve mezar taşı, bir mezarın üzerine yerleştirilen taş levhaydı.

 Malzemeler 

 Taş 

 Sahra taşları: Pek çok kültürde, özellikle Kuzey Avrupa'da, kapalı alanlar dışındaki mezarlar için kullanılan taşlar doğal tarla taşlarıydı. Sahra taşları kolay bulunması ve masrafsız olması dolayısıyla kullanılır.
 Granit: Granit sert bir taştır ve elle oymak beceri ister. Modern oyma yöntemleri arasında bilgisayar kontrollü döner uçların kullanılması ve kauçuk bir şablon üzerinde kumlama yer alır. Bu yöntemlerle oyan kişi neredeyse her türlü sanat eserini veya kitabeyi yaratabilir.
 Mermer ve kireçtaşı: Hem kireç taşı hem de mermer kolay oyulur. Mermer, yeniden kristalleşmiş bir kireçtaşı şeklidir. Bu yüzden yağmur suyundaki hafif asit, zamanla mermer ve kireçtaşını yavaşça çözebilir ve bu da yazıtları okunamaz hale getirebilir. Portland taşı, İngiltere'de yaygın olarak kullanılan bir kireç taşı türüdür. Ekstra maliyeti çekiciliğini sınırlasa da, mermer 19. yüzyılın başlarından itibaren popüler hale geldi.
 Kumtaşı: Kumtaşı dayanıklıdır; ancak kolayca oyulabilecek kadar yumuşaktır. Bazı kumtaşı eserler o kadar iyi korunmuştur ki, tek tek keski izleri fark edilebilirken diğerleri tabakalara ayrılıp toz haline gelmiştir. Delaminasyon, kumtaşı katmanları arasına nem girdiğinde meydana gelir. Donup genişledikçe tabakalar pul pul dökülür. 17. yüzyılda, kumtaşı Amerika'da tarla taşlarının yerini aldı. Yorkstone, İngiltere'de kullanılan yaygın bir kumtaşı malzemesiydi.
 Kayrak: Kayrak, hoş bir dokuya sahip olabilir; ancak biraz gözeneklidir ve katmanlara ayrılmaya eğilimlidir. Kayrak, özellikle Atlantik kıyılarından Charleston ve Savanah üzerinden sevk edildiği Boston'da yaygın olarak kullanılıyordu. Genellikle beyaz boya veya yaldızla vurgulanan harfleri iyi gösterir.
 Şist: Şist, 17. ve 18. yüzyılda Amerikan Kolonilerinde mezar yapımı için yaygın bir malzemeydi.

 Yazıtlar 
küçükresim|Amerikan kolonilerinden bir mezar taşı
küçükresim|11. yüzyıldan bir İsveç mezarı
küçükresim|Bosna'dan bir mezar

Bazı kişilerin mezarlarında çeşitli yazıtlar bulunur. Bu yazıtlar genellikle mezar taşının bir kısmına yazılır. Yazıtlar bazen aile üyelerinin istediği şiirler, dini yazılar ve benzeri konuludur. Aşağıda bazı yazıt örnekleri bulunmaktadır:

 William Shakespeare'in yazıtı:

İyi dostum, İsa aşkına,

buradaki tozu kazmak için.

Ne mutlu ki bu taşları ayıran adam,

Ve kemiklerimi hareket ettiren lanet olsun.

 Eski bir mezar taşına oyulmuş bu Fars şiirinde olduğu gibi ölüm hakkında bir uyarı da yazıtlarda görülebilir:

Kudretli Kral

Jamshed'in bir su kaynağının yanında bir taşa oyulmuş olduğunu duydum :

"Bizim gibi birçok kişi bu baharda burada oturdu

Ve bu hayatı bir göz açıp kapayıncaya kadar bıraktım.

Cesaretimiz ve gücümüzle tüm dünyayı ele geçirdik,

Yine de yanımızda mezarımıza hiçbir şey götüremedi."

 Ya da ölümün kaçınılmazlığına dair daha basit bir uyarı:

Sen geçerken beni hatırla

Şimdi olduğun gibi, ben de bir zamanlar öyleydim,

Şimdi olduğum gibi, öyleyse olacaksın,

Ölüme hazırlan ve beni takip et.

 Bir Türk mezarından yazıt:

Ey yolcu!

Ben de yaşadım geçtim

68 yaşında ecel şerbeti içtim

Beni gör,kendini unutma sakın

Ölüm insana her şeyden yakın.

 Başka bir Türk mezar taşındaki yazıt:

İstemem, kabrime ne su ne gül saç,
Ellerini yalnız dua için aç.

Dün hayatta idim, şifaya muhtaç, 
Bugün kabirdeyim duaya muhtaç...

 Mezar taşlarında görülen amblemler ve anlamları 

 Çapa: Sabit umut
 Keder meleği: Keder
 Kuşlar: Ruh
 Kitap: İman, bilgelik
 Melek: İlahi bilgelik veya adalet
 Sütun: Asil yaşam
 Kırık sütun: Erken ölüm
 Kabuklu deniz hayvanı kabuğu: Bilgelik
 Haç, çapa ve İncil: Denemeler, zafer ve ödül
 Taç: Ödül ve şan
 Yunus: Kurtuluş, Cennete ruhların taşıyıcısı
 Güvercin: Saflık, sevgi ve Kutsal Ruh
 Yaprak dökmeyen bitkiler: Ebedi hayat
 Çelek çiçek: Ölüme karşı zafer
 Su kabakları: Kederden kurtuluş
 Eller: Bir ilişki veya ortaklık
 Kalp: Özveri
 At nalı: Kötülüğe karşı koruma
 Kum Saati: Zaman ve onun hızlı uçuşu
 Sarmaşık: Sadakat, hafıza ve ölümsüz arkadaşlık
 Kuzu: Masumiyet, genç yaş
 Lamba: Ölümsüzlük
 Defne: Zafer, şöhret
 Zambak: Saflık ve diriliş
 Aslan: Güç ve diriliş
 Deniz Kızı: Mesih'in Dualizmi
 Meşe: Mukavemet
 Zeytin dalı: Bağışlama ve barış
 Palmiye: Şehitlik veya ölüme karşı zafer
 Tavus kuşu: Ebedi yaşam
 Yastık: Bir ölüm yatağı, sonsuz uyku
 Haşhaş: Ebedi uyku
 Horoz: Uyanış, cesaret ve tetikte olma
 Kabuk: Doğum ve diriliş
 İskelet: Hayatın kısalığı
 Bir daire içinde yılan: Cennette sonsuz yaşam
 Kare ve Pusulalar: Masonluk
 Davut'un Yıldızı: Yahudilik
 Kırlangıç: Annelik
 Kırık kılıç: Hayatın kısa sürmesi
 Çapraz kılıçlar: Savaşta kaybedilen hayat
 Meşale: Tersine dönmüşse sonsuz yaşam, söndürülmüşse ölüm
 Ağaç gövdesi: Hayatın güzelliği
 Üçgen: Gerçek, eşitlik ve üçlü
 Parçalanmış semaver: Yaşlılık, bol dökümlü ise yas
 Ağlayan söğüt: Yas ve keder

Yunan harfleri de kullanılabilir:

 (Alfa ve Omega): Başlangıç ve son
 (Hi-Ro): Mesih'in adını yazan ilk harfler

 Galeri 

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 
 Kripta
 İşaretsiz mezar
 Megalit
 Lahit
 Yazıt
 Tümülüs
 Haçkar
 Anıt mezar
 Kremasyon

Kategori:Mezarlık listeleri
Kategori:Taşlar
Kategori:Taş anıtlar
Kategori:Mezar anıtları ve yapıları