Mimar Sinan tarafından tasarlanan ulu camiler listesi

Bu liste, Osmanlı mimarı Mimar Sinan'ın özgeçmişinde yapımını üstlendiği ulu camilerin bir listesidir. Listedeki 77 camiden 39'u İstanbul'da yer almaktadır.

 Arka plan 
Mimar Sinan, 1539'da sadrazam Ayas Mehmed Paşa tarafından Osmanlı baş mimarı görevine atandı. Sinan, 1588'deki ölümüne kadar görevde kaldı ve üç padişah döneminde görev yaptı: I. Süleyman (1520-66), II. Selim (1566–74) ve III. Murad (1574–95). Otobiyografisi Biyografik Yapı Anıları'nda (Teẕkiretü'l-bünyān) Sinan, 80 Cuma camisi (ulu cami) ve 400'den fazla küçük cemaat camisi (mescit) dahil olmak üzere 698 bina tasarladığını ifade etti. Gerçekte, imparatorluk mimarlarından oluşan bir ekibe liderlik etti ve binalar toplu işler olurdu. Sinan'ın kendisi padişah için üstlenilen büyük inşaat projelerinde yer aldı. Bunlar Şehzade Camii (1543–48), Süleymaniye Camii (1548–59), Kırkçeşme su işleri (1561–65), Büyükçekmece Köprüsü (1565–67) ve Edirne'deki Selimiye Camii (1568–74) idi. Bu tarihten sonra III. Murad döneminde büyük inşaat projeleri gerçekleştirmedi ve yaşlı bir insan olarak çalışmaları diğer mimarlara emanet etti.

Aşağıdaki 77 Cuma camisinin listesi tarihçi Gülru Necipoğlu tarafından derlendi. Sinan'ın Mimarların Hediyesi (Tufetü'l-miʿmārīn) ve Biyografik Yapı Anıları (Teẕkiretü'l-ebniye) otobiyografilerine ekli listelere dayanmaktadır. Liste, Sinan'ın restore ettiği eski camileri ve eski cemaat camilerinden Cuma camisine dönüştürülenleri içermemektedir.

 Cuma camilerin kronolojik listesi 
 Tarih Ad Konum Kubbe çapı Listelenen ekleric. 1537  Şah Sultan Camii Eyüp, İstanbul  Kırma çatı günümüze ulaşmayan derviş odaları 1538/39–1540   Haseki Sultan Camii Haseki, İstanbul   medrese, bimarhane, sıbyan mektebi 1538–39  Çavuşbaşı ya da Sütlüce Camii (kapsamlı bir şekilde yeniden inşa edildi)  Sütlüce, İstanbul kırma çatı yok 1541–42 Tercüman Yunus Bey Camii (kapsamlı bir şekilde yeniden inşa edildi) Balat, İstanbulkırma çatı medrese c. 1541–44  Hadım Ali Paşa Camii Diyarbakır, Turkey    medrese c. 1542–47  Çukurcuma Camii (tamamen yeniden inşa edildi)  Tophane, İstanbul kırma çatı yok c. 1543  Nişanca Mustafa Çelebi Camii (tamamen yeniden inşa edildi)  Eyüp, İstanbul  muhtemelen kırma çatı  günümüze ulaşmayan hamam 1543–44  Osmanşah'ın annesi (mevcut değil)  Aksaray, İstanbul kırma çatıgünümüze ulaşmayan medrese c. 1543/44–1548  Mihrimah Sultan Camii Üsküdar, İstanbul    medrese, günümüze ulaşmayan darülaceze 1543–1548  Şehzade Camii Şehzadebası, İstanbul    türbe, medrese, darülaceze, sıbyan mektebi, kervansaray c. 1546–47 Hüsreviyye Camii (iç savaşta ağır hasar gördü) Halep, Suriye yaklaşık   medrese 1547–48 Kara Camii şimdiki Sveti Sedmochislenitsi Kilisesi (20. yüzyılın başlarında kiliseye dönüştürüldü) Sofya, Bulgaristan   yok 1548–59  Süleymaniye Camii Süleymaniye, İstanbul   dört medrese, darülhadis, tıp fakültesi, darülkurra, bimarhane, darülaceze, kervansaray, hamam, sıban mektebi 1550–1552/53 Rüstem Paşa Camii Tekirdağ, Türkiye    darülaceze, medrese, günümüze ulaşmayan kervansaray c. 1550–57 Takiyya el-Haseki Sultan Camii (kısmen mevcut) (bkz.Haseki Sultan İmareti) Kudüs  darülaceze, günümüze ulaşmayan kervansaray  1551 Hadim İbrahim Paşa Camii Silivrikapı, İstanbul   türbe, günümüze ulaşmayan hamam 1551–65 Çerkes İskender Paşa Camii Diyarbakır, Türkiye  yaklaşık   yok c. 1552–57 Rüstem Paşa Camii (tamamen yeniden yapıldı) Sapanca, Türkiye kırma çatı darülaceze, hamam, günümüze ulaşmayan kervansaray c. 1552 Merkez Efendi Camii (tamamen yeniden yapılmış) Yenikapı, İstanbul kırma çatı hamam c. 1552  Tatar Han ya da Cuma Han Camii Gözleve, Ukrayna   günümüze ulaşmayan türbe 1553–54 Kapıağası Mahmud Ağa Camii (büyük ölçüde yeniden inşa edildi) Ahırkapı, İstanbul  muhtemelen kırma çatı  günümüze ulaşmayan türbe ve medrese 1553–54 Defterdar Ebulfaz Mehmed Efendi Camii (mevcut değil) Tophane, İstanbul kırma çatı günümüze ulaşmayan türbe 1554–58/59 Et-Tekiyyetü's-Süleymaniye Şam, Suriye   darülaceze, medrese 1554–55 Kazasker Abdurrahman Çelebi Camii (mevcut değil) Çapa, İstanbul kırma çatı  günümüze ulaşmayan türbe 1554–55/56 Sinan Paşa Camii Beşiktaş, İstanbul    medrese, günümüze ulaşmayan hamam 1555 (planlanan), c. 1565–71/72 Gazi Ahmed Paşa Camii Topkapı, İstanbul    medrese, türbe 1556–65/66  Adliye Camii Halep, Suriye  bilinmiyor  yok c. 1557–60 Rüstem Paşa Camii (mevcut değil) Samanlı (günümüzde Yalova)  muhtemelen kırma çatı  günümüze ulaşmayan kervansaray c. 1557–60 Rüstem Paşa Camii (mevcut değil) Bolu, Türkiye  muhtemelen kırma çatı  günümüze ulaşmayan iki kervansaray1558 Selimiye Camii Konya   (Mimarı muhtemelen Sinan'dır) 1557–58 Karagöz Bey Camii Mostar, Bosna Hersek    yok 1559–60 Haseki Sultan Camii (mevcut değil) Svilengrad, Bulgaristan kırma çatı günümüze ulaşmayan darülaceze 1559–60 Cihangir Camii (tamamen yeniden yapıldı) Cihangir, İstanbul kırma çatı yok 1559–60 İskender Paşa Camii (kapsamlı yeniden inşa edildi) Kanlıca, İstanbul kırma çatıtürbe, günümüze ulaşmayan medrese ve hamam 1559–60 Ferhat Paşa Camii (kapsamlı olarak yeniden inşa edildi) Kastamonu, Türkiye kırma çatı yok c. 1560/61–1562/63 Hürrem Çavuş Camii Karagümrük, İstanbul kırma çatı yok 1560–63/64  Sultaniye Camii Karapınar, Türkiye    darülaceze, hamam, kervansaray c. 1661–65 Semiz Ali Paşa Camii Marmaraereğlisikırma çatı yok c. 1561 Rüstem Paşa Camii (kapsamlı tadilattan geçmiş) Bolvadin, Türkiye    yok c. 1561–63 Rüstem Paşa Camii Tahtakale, İstanbul    yok c. 1563–70  Mihrimah Sultan Camii Edirnekapı, İstanbul    medrese, hamam 1562–63  Ferruh Kethüda Camii Balat, İstanbul kırma çatı yok 1562–63  Odabaşı Behruz Ağa Camii (büyük ölçüde yeniden inşa edildi)  Şehremini, İstanbul kırma çatı günümüze ulaşmayan hamam c. 1562–63 Binaemini Sinan Ağa Camii Yenibahçe, İstanbul kırma çatı yok 1562–63  Lala Mustafa Paşa Camii Erzurum, Türkiye    yok 1565–69/70 Sokollu Mehmed Paşa Camii Lüleburgaz, Türkiye    medrese, günümüze ulaşmayan darülaceze, kervansaray c. 1565–73 Piyale Paşa Camii Kasımpaşa, İstanbul  6 ×   yok 1565–66 Cenâbî Ahmet Paşa Camii Ankara, Türkiye    yok c. 1565–69/70 Firdevs Bey Cami Isparta, Türkiye    yok c. 1564/65–1572/73 Behram Paşa Camii Diyarbakır, Türkiye    yok c. 1566–70  Lala Hüseyin Paşa Camii Kütahya, Türkiye    yok c. 1566–78 Sokollu Mustafa Paşa Camii (mevcut değil) Budapeşte, Macaristan  bilinmiyor  günümüze ulaşmayan türbe c. 1566/67–70  Osman Şah Camii Tırhala, Yunanistan    yok 1567–68  Köse Hüsrev Paşa Camii Van, Türkiye   günümüze ulaşmayan medrese 1567–68  Mevlana Efendi Camii (tamamen yeniden yapıldı)  Üsküdar, İstanbul kırma çatı yok c. 1567/68–1571/72  Sokollu Mehmed Paşa Camii Kadırgalimanı, İstanbul    medrese, derviş odaları 1567–74  Sokollu Mehmed Paşa KülliyesiPayas, Türkiye  yaklaşık   darülaceze, kervansaray 1568–74  Selimiye Camii Edirne, Türkiye    medrese, darülhadis, darülkurra c. 1569–74 Defterdar Mustafa Çelebi Camii (kubbe yeniden yapıldı) Edirne, Türkiye    yok c. 1569–75 (1585–86 son cemaat yeri ve avlu)  Semiz Ali Paşa Camii Babaeski, Türkiye    günümüze ulaşmayan medrese 1571–83 (1584–85/86'da genişletildi)  Atik Valide Camii Üsküdar, İstanbul    medrese, darülkurra, bimarhane, derviş odaları, kervansaray, hamam c. 1570–84  Molla Çelebi Camii Beyoğlu, İstanbul    günümüze ulaşmayan hamam 1570–71 Murad Paşa Camii (kapsamlı tadilattan geçmiş) Bağdat, Irak bilinmiyor  yok 1572–79/80  Pertev Paşa Camii İzmit, Türkiye    yok 1573–77  Sokollu Kasım Bey Camii (kemeraltı kayıp)  Havsa, Türkiye  yaklaşık   darülaceze, hamam, günümüze ulaşmayan kervansaray c. 1573–77/78  Sokollu Mehmed Paşa Camii Azapkapı, İstanbul    hamam c. 1575–88  Ferhad Paşa Camii Çatalca, İstanbul    yok c. 1576–85/86  Hacı Ahmed Paşa Camii Kayseri, Türkiye    yok 1577–90  Zal Mahmud Paşa Camii Eyüp, İstanbul    türbe, çifte medrese 1578–80/81  Kılıç Ali Paşa Camii Tophane, İstanbul    türbe, hamam 1580–81  Şemsi Paşa Camii Üsküdar, İstanbul    türbe, medrese, günümüze ulaşmayan derviş odaları 1583–86/87  Muradiye Camii Manisa, Türkiye    darülaceze 1584–85  Mehmed Ağa Camii Çarşamba, Istanbul    türbe 1584–85/86  Mesih Mehmed Paşa Camii Hırka-i Şerif, Istanbul    türbe 1584/85–88/89  Nişancı Mehmed Paşa Camii Karagümrük, İstanbul    türbe 1585  Hacı Evhad Camii Yedikule, İstanbul kırma çatı yok 1585–86  Ramazan Efendi Camii Kocamustafapaşa, İstanbul kırma çatı yok  c. 1587–91  Melek Ahmed Paşa Camii Diyarbakır, Türkiye    yok

 Ayrıca bakınız 

 Osmanlı hanedanının yaptırdığı camiler

 Kaynakça 

 Kaynakça 



 Konuyla ilgili yayınlar 



Kategori:Mimar Sinan'ın eserleri