Ziyaretli, Tortum

Ziyaret, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Ziyaretli'nin eski adı Türkçe kaynaklarda Hosbirik'tir. Bu yer adının Gürcüce Hoz(o)birka'dan (ხოზ(ო)ბირკა) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. "Hozo" (ხოზო) kelimesi bir cins buğdaya, "birka" (ბირკა) ise bazı bitkilerin başağına verilen isimdir."ხოზო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ბირკა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 788.  ISBN 978-9941-25-828-2 Bu yer adı zaman içinde Hozberik ve Hosbirik'e dönüşmüştür. Nitekim Çıldır Eyaleti cebe defterinde (1694-1732) Hozberik (خوزبریك) ve 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Hosbirik şeklinde geçer.

Hozobirka veya Hosbirik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde tespit edilen megalit yapı kalıntısı buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğuna işaret etmektedir. Köylülerin verdiği bilgiye göre ortadan kalkmış olan kilise de köyün eski nüfusunun Hristiyanlardan oluştuğunu göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 183   ISBN 978-9941-9470-8-7

Hozobirka veya Hosbirik köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Hozberik (خوزبریك) olarak geçer. Hicri 1120 (1708/1709) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 6.000 akçe idi ve köy Ahmed adında birine tahsis edilmişti.

Hozobirka veya Hosbirik köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletine bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu sırada köydeki 16 hanede 52 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 104 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 95.  ISBN 978-9941-25-828-2

Hozobirka veya Hosbirik köyü, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 411 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 251. Hosberik veya Hosbirik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Ziyaretli şeklinde değiştirilmiştir. Ardından köye Ziyaret adı verilmiştir. Ziyaret köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 529 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 182 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263. Mahallenin adı "Ziyaret" iken, 2014 yılında "Ziyaretli" olarak değiştirildi.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Ziyaretli köyünün batı tarafında megalit bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bu yapının iri ve orta büyüklükte taşlardan örülmüş olan duvarların bazı kısımları günümüze ulaşmıştır. Bununla birlikte bu kalıntılar bir taş yığını görünümündedir. Köylülerin verdiği bilgiye göre köyde eski bir kilise bulunuyordu. Ancak kiliseden geriye bir şey kalmamıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 82 km, Tortum ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Yağcılar, Yellitepe, Alapınar, Esendurak ve Tortumkale  mahalleleri üzerinden 19,7 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 188 2021 213 2020 226 2019 234 2018 239 2017 191 2016 192 2015 196 2014 238 2013 207 2012 210 2011 235 2010 217 2009 208 2008 226 2007 236 2000 264 1990 345 1985 392 1965 529

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti