Hükkam, Olur

Hükkam, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Hükkam'ın eski adı Hukam'dır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hukam (حكام) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225. Bu yer adı Gürcüce Okami'den (ოკამი) gelir. 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde köyün adı Ukyam (Укямъ) olarak kaydedilmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı Okam (اوكام) adıyla kaydedilmiş bir köy bulunuyordu. Bugünkü Gürcistan sınırları içinde de Okami adında yerleşim yerleri vardır.

Okami, tarihsel Gürcistan'ın bir bölgesi olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde kalıntısı bulunan kilise bu dönemden kalmış olabilir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 292  ISBN 978-9941-9470-8-7 

Okami köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 168 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 157 hane Hristiyan olarak kamış, 11 hane ise Müslüman olmuştu. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında ise köyde 88 hane bulunuyordu ve 244 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 488 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76, 80.  ISBN 978-9941-25-828-2

Okami veya Hukam, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde "Ukyam" (Укямъ) olarak kaydedilen yerleşim merkezi, Oltu sancağının Tausker kazasına (uçastok) bağlı Tausker nahiyesinin 21 köyünden biriydi. Nüfusu, 185'i erkek ve 185'i kadın olmak üzere, 79 hanede yaşayan 370 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Okami köyünün nüfusu 1896 yılında 441 kişi, 1906 yılında 511 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 122, ISBN 9786052100271.

Okami veya Hukam, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hükkam (حكام) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Hukâm" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 470 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 248. Okami veya Hukam "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Taşlıköy olarak değiştirilmiştir. Taşlıköy'ün nüfusu 1965 yılında 1.072 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 217 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260. Daha sonra köyün eski adına geri dönülmüş ve Taşlıköy'ün adı Hükkam olarak değiştirilmiştir.

Günümüzde Hükkam köyünün bir mahallesi olan Hafız Ağa, 1886 Rus nüfus tespitinde "Gafız Aga Bagi" (Гафиз-Ага-Баги) adıyla ayrı bir köydü ve burada 13'ü erkek ve 15'i kadın olmak üzere, 7 hanede 28 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Hafız Ağa Bağı köyünün nüfusu 1896 yılında 43 kişi, 1906 yılında 52 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 121, ISBN 9786052100271. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hafız Ağa Bağı (حافظ آغا باغی) olarak geçen köy, Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Olur nahiyesinin köylerinden biriydi. Hafız Ağa Bağı, 1935 genel nüfus sayımından önce bir mahalle olarak Hukam köyüne bağlanmıştır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur. 2016 yılına kadar Taşlıköy olan mahallenin adı bu yıldan sonra eski adı olan bugünkü adına çevrilmiştir.

Köyde bulunan dört kiliseden sadece Olur Çayı'nın 2,4 km uzağındaki tek nefli kilisenin kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Diğer kiliselerin akıbeti bilinmemektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 110, ISBN 9789941478178

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 194 km, Olur ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Olur) devlet yolu üzerindedir. Oltu Çayı kenarında ve Ayvalı Barajı yakınındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 212 2021 224 2020 236 2019 234 2018 239 2017 236 2016 262 2015 283 2014 379 2013 460 2012 600 2011 639 2010 678 2009 707 2008 736 2007 753 2000 845 1990 1.154 1985 1.212 1965 1.072

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti