Çaybaşı, Uzundere

Çaybaşı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.

Tarihçe

Çaybaşı mahallesinin eski adı Çala'dır. Gürcüce bir kelime olan Çala (ჭალა), dere kıyısındaki ağaçlık alana verilen isimdir."ჭალა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt   ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçe kaynaklara Cala şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cala (جالا) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235. Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği topraklarda başka yerleşimlerin de adı olan Çala (ჭალა), 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Çala" (چالا) şeklinde de yazılmıştır.

Çala köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Bir köy kilisesi olan Çala Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 126.  ISBN 978-9941-9470-8-7 Çala köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 11 hanede 24 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Çala köyünün nüfusunun yaklaşık 48 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Çala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235. 1935 yılında "Cala" adıyla kaydedilmiş olan köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 33 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 303.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Cala, 1950 genel nüfus sayımında Azort nahiyesinin bir köyü olarak geçmekle birlikte, 1955 genel nüfus sayımında bir köy olarak yer almamıştır.1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 213. Bu iki tarih arasında Cala bir mahalle olarak Uzundere kasabasına bağlanmış, ardından adı da Gürcüce adına benzer biçimde Çaybaşı olarak değiştirilmiştir.

Günümüzde Uzundere kasabasının bir mahallesi olan Çaybaşı'nda, köyün Hristiyan dönemine ait kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Tek nefli bir yapı olan Çala Kilisesi)’nin cepheleri kesme taşlarla kaplıydı ve bugüne kalan duvarlarının yüksekliği 4 metreyi bulur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 86 km, Uzundere ilçe merkezine 2,2 km uzaklıktadır. Mahalle, İlçe merkezinin kuzeyindedir. Güneyinde Merkez ve Erikli mahalleleri vardır. Bu mahalleler ile sınırını  numaralı Artvin-Erzurum devlet yolu ve Tortum Çayı belirler. .

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 153 2021 103 2020 106 2019 113 2018 157 2017 83 2016 84 2015 91 2014 82 2013 91 2012 119 2011 131 2010 132 2009 99 2008 89 2007 112

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Evrifaessa Bot tarafından oluşturulan mahalle maddeleri