Ürünlü, Nilüfer

Ürünlü, Bursa ilinin Nilüfer ilçesine bağlı bir mahalledir. Tarihi kayıtlarda ve halk arasında Kite adıyla da bilinir. Bizans döneminde önemli bir tekfurluk merkezi olan yerleşim, Osmanlı idari teşkilatında uzun süre "Kite Kazası" statüsünde kalarak, günümüz Nilüfer ilçesindeki pek çok köyün idari ve adli merkezi olmuştur.

 Tarihçe 
 Bizans Dönemi ve Fetih 
Yerleşimin eski adı olan Kite (Rumca: Kitai), Bizans dönemine dayanır. Bölge, Bitinya coğrafyasında, Bursa (Prusa) ve Apollonia (Gölyazı) arasında stratejik bir tekfurluk merkeziydi. Kite Kalesi, diğer dönem kalelerinin aksine sarp kayalıklar üzerine değil, düz bir ova üzerine inşa edilmiştir.

Kite, Osmanlıların Bursa kuşatması sürecinde stratejik bir engel teşkil etmiştir. Osman Gazi döneminde, 1303 yılındaki Dimbos Muharebesi sonrasında veya 1307 yılı civarında fethedilmiştir. Fetih sırasında Kite Tekfuru'nun direnişi üzerine kale zorla ele geçirilmiş ve tekfur, kalenin önünde idam edilmiştir. Bu olay, Osmanlıların bölgedeki hakimiyetini kesinleştirmiştir.

 Osmanlı Dönemi 
Osmanlı idari sisteminde Kite, uzun yüzyıllar boyunca Kaza (ilçe) statüsünü korumuştur. Osmanlı arşiv belgelerine göre; bugünkü Görükle, Kayapa, Hasanağa (Kızılcıklı), Çalı, Demirci, Gölyazı (Apolyont) ve Misi gibi yerleşimler idari ve hukuki olarak Kite Kazası'na bağlıydı.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi), Fon: A.{DVNSMHM.d..., Gömlek: 1404, Tarih: H-11-11-967 (Kite Kadısına hüküm ve bağlı köylerle ilgili kayıtlar).

Bölge, Osmanlı döneminde tarımsal üretim ve lojistik açısından önemli bir merkezdi. Arşiv kayıtlarında, Kite ovasında pirinç ekimi yapıldığı, ayrıca İstanbul'un iaşesi için bölgeden sirke, pekmez ve odun temin edildiği görülmektedir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon: A.{DVNSMHM.d..., Gömlek: 1191, Tarih: H-03-09-967 (Pirinç ziraati ve ticareti hakkında). 16. yüzyıldan itibaren bölgede ipekböcekçiliği yapıldığına dair kayıtlar ve günümüze ulaşan asırlık dut ağaçları mevcuttur.

Kite, 19. yüzyıldaki idari düzenlemelerle "Nahiye" (Bucak) statüsüne dönüştürülmüş, Cumhuriyet döneminde ise adı "Ürünlü" olarak değiştirilmiştir.

 Coğrafya 
Bursa şehir merkezinin yaklaşık 15 km batısında, Bursa-İzmir karayolunun güneyinde yer alır. Uludağ Üniversitesi Görükle kampüsüne komşudur. Mahallenin bulunduğu bölge "Kite Ovası" olarak adlandırılır ve verimli tarım arazilerine sahiptir. Nilüfer Çayı'nın kolları bölgenin su ihtiyacını karşılar. Rakımı 76 metredir.

 Ekonomi 
Tarihsel olarak bölgenin ekonomisi tarıma dayalıdır. Osmanlı döneminde İstanbul Tersanesi ve Tophane-i Amire için kereste ve odun temini, Kite'nin önemli gelir kalemlerinden biriydi.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon: A.{DVNSMHM.d..., Gömlek: 305, Tarih: H-02-09-979 (Tophane-i Amire ihtiyacı için odun kesimi). Ayrıca bağcılık ve şarapçılık (Müslüman olmayan nüfus tarafından), ipekböcekçiliği ve tahıl üretimi yaygındı. Günümüzde mahallede sebze-meyve yetiştiriciliği, modern tarım ve hayvancılık yapılmakla birlikte, Bursa'nın sanayi bölgelerine yakınlığı nedeniyle kentsel yaşamla bütünleşmiş bir ekonomik yapı görülür.

 Tarihi Yapılar 
 Kite Kalesi: Ürünlü Mahallesi içinde, düz bir ova üzerine inşa edilmiş Bizans dönemi kalesidir. Günümüze sadece bazı sur duvarı kalıntıları ve burç temelleri ulaşmıştır. Düz ovada kurulması bakımından Anadolu'daki nadir kale örneklerindendir.
 Ürünlü Hamamı: Osmanlı döneminden kalan ve Kite'nin bir kaza merkezi olduğu dönemde hizmet veren tarihi hamamdır. Nilüfer Belediyesi tarafından restore edilerek sosyal ve kültürel amaçlı kullanıma açılmıştır.
 Tarihi Çeşmeler ve Camiler: Mahallede Osmanlı dönemine ait kitabeleri bulunan çeşmeler ve yapılar mevcuttur. Arşiv belgelerinde "Has Boğa Çavuş" ve "Bali Çavuş" gibi banilerin bölgede vakıf eserleri inşa ettirdiği geçmektedir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon: İE.EV.., Gömlek: 1508, Tarih: H-01-03-1089 (Boğa Çavuş evkafı hakkında).

 Nüfus 
Mahallenin nüfusu, tarihsel süreçte Manav (yerli Türkmen), mübadil ve çevre bölgelerden gelen göçlerle şekillenmiştir.

Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2019 1.699 2018 1.608 2017 1.517 2016 1.477 2015 1.495 2014 1.439 2013 1.408 2012 1.304 2011 1.179 2010 1.090 2009 1.074 2008 1.072 2007 1.023

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Nilüfer Belediyesi

Kategori:Nilüfer'in mahalleleri
Kategori:Bursa tarihi
Kategori:Bizans kaleleri