Kaledibi, Tortum

Kaledibi, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Kaledibi'nin eski adı Nihahi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Nihahi (ნიხახი), İbn Bibi'nin 1281 tarihli eserinde Nihah (نخاخ) olarak geçer.İbn-i Bibi, El-Evâmirü'l-Alâiyye fi'l-umûri'l-Alâiyye (Tıpkıbasım), Ankara, 1956, s. 483. Bu yer adı, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Nihah (نخاخ) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Bugünkü Yusufeli ilçesine bağlı Yokuşlu köyünün eski adı da Nihahi'dir.

Nihahi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köy, Tortum livasının Lisgavi nahiyesine bağlıydı. "Nihak" şeklinde kaydedilmiş olan köyde, tamamı Hristiyan olan 82 hane yaşıyordu. 1835 tarihli nüfus defterinde ise, köy "Nihah" adıyla kaydedilmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği Nihah'ta, 67 hanede 200 erkek yaşıyordu. Bu sırada Tortum sancağına bağlı köyün toplam nüfusunun erkek sayısının iki katı kadar olduğu söylenebilir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 92, 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Nihahi köyü, mülki teşkilata dair 1928 tarihli Osmanlıca kaynakta "Nihah Mahallatı" (نخاخ محلاتی) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim yeri, Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Nihah nahiyesine bağlıydı. Bu kayıt, köyün Tortum kasabasının bir mahallesi haline geldiğini göstermektedir. Nihah nahiyesi ise, Tortum kazasının merkez nahiyesiydi ve 36 köyü kapsıyordu.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Nihahi günümüzde Kaledibi adını taşımaktadır ve Kaledibi, Tortum kasabasının bir mahallesidir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış, belediyeler bünyesindeki mahalleler yeniden düzenlenmiştir. Tortum merkez mahallesi Kaledibi de Tortum Belediyesi'nin bir kırsal mahallesi olmuştur.

Nihahi, tarihi bir kalenin dibinde yer aldığı için Kaledibi olarak adlandırılmıştır. Nihani Kalesi, ulaşımı zor bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Bu yapıdan geriye, kayanın kıyısı boyunca uzanan duvarlar kalmıştır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 191  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 58 km, Tortum ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yolu kenarındadır. Kuzeyinden  numaralı Tortum-Narman il yolu geçer 

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 261 2021 275 2020 372 2019 318 2018 411 2017 246 2016 256 2015 256 2014 302 2013 309 2012 350 2011 379 2010 505 2009 853 2008 486 2007 456

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Evrifaessa Bot tarafından oluşturulan mahalle maddeleri
Kategori:Tao-Klarceti