Yetim gezegen

küçükresim|upright=1.36|Bu video, bir sanatçının serbest-yüzen CFBDSIR J214947.2-040308.9. gezegeniyle ilgili izlenimini göstermektedir.

Yetim gezegen (serbest-yüzen gezegen, yıldızlararası gezegen ve ayrıca haydut, başıboş, göçmen, bağlantısız, gezgin, yıldızsız gezegen olarak da belirtilir) doğrudan bir yıldızın yörüngesinde bulunmayan gezegen kütleli bir cisimdir. Bu tür cisimler, kendi başına oluşmuş veya herhangi bir yıldıza veya kahverengi cüceye yerçekimsel olarak bağlı olmadıkları bir gezegen sisteminden fırlatılmıştır.Shostak, Seth (24 Şubat 2005). Orphan Planets: It's a Hard Knock Life. Space.com , 24 Şubat 2005. http://www.space.com/searchforlife/seti_orphan_planets_050224.html .Lloyd, Robin (18 Nisan 2001). Free-Floating Planets – British Team Restakes Dubious Claim. Space.com, 18 Nisan 2001. http://www.space.com/scienceastronomy/astronomy/free_floaters_010403-1.html. Bilinmeyen yazar (18 Nisan 2001). Orphan 'planet' findings challenged by new model. NASA Astrobiology , 18 Nisan 2001. . Samanyolu tek başına milyarlarca yetim gezegene sahip olabilir.Neil deGrasse Tyson'un Cosmos: A Spacetime Odyssey National Geographic 'te bahsettiği üzere

Bazı gezegen kütleli cisimler, yıldızlara benzer şekilde oluşmuş olabilir. Uluslararası Astronomi Birliği, bu tür cisimlerin kahverengi altcüceler olarak adlandırılmasını önermiştir.Working Group on Extrasolar Planets – Definition of a "Planet" Position Statement on the Definition of a "Planet" (IAU)  Bununla birlikte jeofizik gezegen tanımına göre, yetim gezegenler bir gezegen türüdür. Olası bir örnek olan Cha 110913-773444, fırlatılmış ve yetim gezegen haline gelmiş veya bunun dışında kahverengi altcüce olmak için kendi başına oluşmuş olabilir.

Gök bilimciler, çok genç bir serbest-yüzen gezegen kütleli cisim olan OTS 44'ü gözlemlemek için Herschel Uzay Gözlemevi'ni ve VLT'yi kullandılar ve genel kabul görmüş yıldız benzeri oluşum yöntemini karakterize eden süreçlerin, birkaç Jüpiter kütlesine kadar izole edilmiş cisimler için geçerli olduğunu gösterdiler. Herschel'in uzak kızılötesi gözlemleri, OTS 44'ün en az 10 Dünya kütleli bir diskle çevrili olduğunu ve bu nedenle sonunda mini bir gezegen sistemi oluşturabileceğini gösterdi. OTS 44'ün Çok Büyük Teleskop'ta (VLT) SINFONI spektrografı ile yapılan spektroskopik gözlemleri, diskin genç yıldızlara benzer şekilde aktif olarak madde biriktirdiğini ortaya çıkardı. Aralık 2013'te, yetim bir gezegenin öte uydu adayı duyuruldu.

Kasım 2023 tarihine James Web Uzay Teleskopu ile Orion Bulutsusu üzerine yapılan incelemeler sırasında kütlelerinin Jüpiter'e yakın olduğu tespit edilen yeni yetim gezegenler keşfedildi ve bu gezegenlere JuMBO adı verildi.

 Bilinen veya olası yetim gezegenler 
Aşağıdaki tablo doğrulanmış veya keşfedilmiş olduğundan şüphelenilen yetim gezegenleri listelemektedir. Henüz bu gezegenlerin bir yıldızın yörüngesinden mi fırlatıldıkları yoksa kendi başlarına kahverengi altcüceler olarak mı oluştukları bilinmemektedir. Son derece düşük kütleli yetim gezegenlerin (OGLE-2012-BLG-1323 ve KMT-2019-BLG-2073 gibi) kendi başlarına oluşup oluşamayacakları da şu an bilinmemektedir.

 Ötegezegen Kütle (MJ) Yaş (milyonyıl) Uzaklık (Iy) Durum Keşif OTS 44  11,5~  0,5–3  554  Muhtemelen düşük kütleli bir kahverengi cüce  1998 S Ori 52  2–8  1–5  1150  Yaşı ve kütlesi belirsiz; ön planda bir kahverengi cüce olabilir  2000 Cha 110913-773444  5–15  2~  529  Aday  2004 SIMP J013656.5+093347  11-13  200~  20-22  Aday  2006 UGPS J072227.51−054031.2  5–40    13  Kütlesi belirsiz  2010 [MPK2010b] 4450  2–3    325  Aday  2010 CFBDSIR 2149−0403  4–7  110–130  117–143  Aday  2012 MOA-2011-BLG-262  4~      Kırmızı cüce olabilir  2013 PSO J318.5−22  5,5–8  21–27  80  Doğrulanmış  2013 2MASS J2208+2921  11–13  21–27  115  Aday; dikey hız gerekli  2014 WISE J1741-4642  4–21  23–130   Aday  2014 WISE 0855−0714  3–10    7,1  Yaşı belirsiz; kahverengi cüce olabilir  2014 2MASS J12074836–3900043  11–13  7–13  200  Aday; uzaklık gerekli  2014 SIMP J2154–1055  9–11  30–50  63  Yaşı şüpheli  2014 SDSS J111010.01+011613.1  10–12  110–130  63  Doğrulanmış  2015 2MASS J1119–1137  4–8  7–13  ~90  Aday  2016 WISEA 1147  5–13  7–13  ~100  Aday  2016 OGLE-2012-BLG-1323  0,007245–0,07245     Aday; uzaklık gerekli  2017 OGLE-2017-BLG-0560  1,9–20    Aday; uzaklık gerekli  2017 KMT-2019-BLG-2073  0,19    Aday; uzaklık gerekli 2020

 Ayrıca bakınız 
 Galaksilerarası yıldız - Herhangi bir gökadaya yerçekimsel olarak bağlı olmayan yıldız
 Yetim kuyruklu yıldız – Yerçekimsel olarak herhangi bir yıldıza bağlı olmayan kuyruklu yıldız
 Yetim ekstragalaktik gezegen – Samanyolu Gökadasının dışındaki yetim gezegenler

 Kaynakça 

 Bibliyografya 

 Article by Stevenson similar to the Nature article but containing more information, titled: "Possibility of Life Sustaining Planets in Interstellar Space"

 Dış bağlantılar 

 Definition of a "Planet" (Resolution B5 - IAU)
 Strange New Worlds Could Make Miniature Solar Systems  Robert Roy Britt (SPACE.com) 5 Haziran 2006 11:35 ET
 The IAU draft definition of "planet" and "plutons" press release (International Astronomical Union) 2006


Kategori:Gezegen kütleli cisimler
Kategori:Uzay tehlikeleri
Kategori:Gezegen türleri