Afganistan devlet başkanları listesi

Bu madde, 1709'da ilk Afgan devleti olan Hotak İmparatorluğu'nun kuruluşundan bu yana Afganistan devlet başkanlarını listeler.

 Tarihi 
18. yüzyıldan önce bugünkü Afganistan toprakları bölünmüş durumdaydı ve büyük kısmı Delhi Sultanlığı tarafından yönetiliyordu. Batıdaki Herat bölgesi İran'daki Safevî Devleti'nin, kuzeydeki Mezar-ı Şerif bölgesi ise Buhara Hanlığı'nın yönetimindeydi. Güneydeki Kandahar bölgesi ise Safevilerle Babür İmparatorluğu (Hint-Türk İmparatorluğu) arasında el değiştiriyordu. İki tarafın baskısı altında yaşayan Afganların (Peştunlar) bağımsızlık girişimleri bastırıldı.

18. yüzyıl başında Babür İmparatorluğu'nun gerilemesi ve Safevilerin zayıflaması, kaynaşan Afgan aşiretlerinin yeniden özgürlüklerine kavuşmalarını ve modern Afganistan'ın kurulmasını sağladı. Bunun ilk belirtisi Gılzey aşiretinin reisi Mir Veys Hotak'ın 1709'da ayaklanarak, bağımsızlığını ilan etmesi ve Hotak İmparatorluğu'nu kurması oldu. Ama Gılzeylere karşı ulusal bir hareket başlatan İran hükümdarı Nadir Şah, 1738'de Kandehar ve Kabil'i ele geçirdi.

Nadir Şah, 1747'de öldürülünce, subaylarından Ahmed Han (Abdali aşiretinden), kendisini Kandehar'da kral ilan etti ve Dürrani Hanedanı'nı kurdu. Dürrani Hanedanı'ndan gelen Timur Şah'ın ölümünden (1793) sonra oğulları ve onlara bağlı aşiret resileri taht için birbirleriyle çatıştılar.

1818'de etkinlik gösteren Dost Muhammed Han, Kabil'de emir olarak tanındı (1839) ve Barakzay hanedanını kurdu. 1926'da Emanullah Han önderliğinde Afganistan Emirliği, Afganistan Krallığı adını aldı.

1973'te, son kral Muhammed Zahir Şah, kuzeni Muhammed Davud Han tarafından muhalefetin de desteklediği bir askerî darbeyle devirdi. Barakzay hanedanının bir parçası olmasına rağmen, Davud Han gelenekten ayrıldı ve kendini Şah ilan etmedi, bunun yerine monarşiyi kaldırdı ve Afganistan Cumhuriyeti'ni kurdu, kendisi de cumhurbaşkanı oldu. Cumhuriyet, 1978'deki Sevr Devrimi'ne kadar sürdü.

1978'den beri Afganistan, sürekli bir iç çatışma ve dış müdahalelere sahne durumundadır.

Eski cumhurbaşkanı Hamid Karzai, 7 Aralık 2004'te Afganistan'ın demokratik olarak seçilen ilk devlet başkanı oldu. Halefi Eşref Gani 29 Eylül 2014'ten, Taliban'ın 2021 saldırısı sebebiyle 15 Ağustos 2021'de Kabil'in düşmesi üzerine sürgüne gidişine kadar iktidardaydı.

Taliban, 19 Ağustos 2021'de İslam Emirliği'ni resmen restore etti ve liderleri Hibetullah Ahundzade yeni devlet başkanı oldu.

 Devlet başkanlarının listesi 
(İtalik olarak yazılan tarihler görevin fiilen devam ettiğini göstermektedir)

 Hükümdarlar 

 Hotak İmparatorluğu (1709-1738) 
İsimPortreTahta geçişiTahttan inişiHanedanNot(lar)Mir Veys Hotakbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik17091715HotakHotak Hanedanı'nın kurucusuAbdülaziz Hotakbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik17151717HotakMir Veys Hotak'ın kardeşi. Kısa hükümdarlık süresi yeğeni tarafından sona erdirildi.Mahmud Hotakiçerçevesiz|150x150pik171722 Nisan 1725HotakMir Veys Hotak'ın oğluEşref Hotakiçerçevesiz|150x150pik22 Nisan 17251730HotakMir Veys Hotak'ın yeğeniHüseyin Hotakçerçevesiz|149x149pik173024 Mart 1738HotakMir Veys Hotak'ın oğlu. Kandehar Kuşatması sonrası Nadir Şah tarafından tahttan indirildi.

 Dürrani İmparatorluğu (1747-1842) 
 İsim Portre Tahta geçişi Tahttan inişiHanedanNot(lar) Ahmed Şah Dürrânî çerçevesiz|149x149pik 1747 16 Ekim 1772DürranîDürranî Hanedanı ve Dürrani İmparatorluğu'nun kurucusu. Modern Afganistan'ın kurucusu olarak kabul edilir Timur Şah Dürrânî 100px 16 Ekim 1772 18 Mayıs 1793DürranîAhmed Şah Dürrani'nin oğlu Zaman Şah Dürrânî 100px 18 Mayıs 1793 25 Temmuz 1801DürranîTimur Şah Dürrani'nin oğlu Mahmud Şah Dürrânî 100px 25 Temmuz 1801 13 Temmuz 1803DürranîTimur Şah Dürrani'nin oğlu Şüca Şah Dürrânî çerçevesiz|141x141pik 13 Temmuz 1803 3 Mayıs 1809DürranîTimur Şah Dürrani'nin oğlu Mahmud Şah Dürrânî 100px 3 Mayıs 1809 1818DürraniTimur Şah Dürrani'nin oğlu Ali Şah Dürrânîbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1818 1819DürranîTimur Şah Dürrani'nin oğlu Eyüp Şah Dürrânîbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1819 1823DürranîTimur Şah Dürrani'nin oğlu

 Afganistan Emirliği (1823-1926) 
 İsim Portre Tahta geçişi Tahttan inişiHanedanNot(lar)Sultan Muhammed Hanbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik18231826BarakzaySerdar Payendah Han'ın oğlu Dost Muhammed Han 100px Yaz 1826 6 Ağustos 1839BarakzaySerdar Payendah Han'ın oğluŞüca Şah Dürraniçerçevesiz|141x141pik7 Ağustos 18395 Nisan 1942DürraniTimur Şah Dürrani'nin oğlu. Şüca Şah, 1842'de Kabil'den geri çekilmenin ardından öldürüldü.Ekber Hançerçevesiz|150x150pikMayıs 18421843BarakzayDost Muhammed Han'ın oğlu Dost Muhammed Han 100px 1843 9 Haziran 1863BarakzaySerdar Payendah Han'ın oğlu Şir Ali Han 100px 9 Haziran 1863 Mayıs 1866BarakzayDost Muhammed Han'ın oğlu Muhammed Afzal Han 100px Mayıs 1866 7 Ekim 1867BarakzayDost Muhammed Han'ın oğlu Muhammed Azam Han 100px 7 Ekim 1867 21 Ağustos 1868BarakzayDost Muhammed Han'ın oğlu Şir Ali Han 100px 9 Eylül 1868 21 Şubat 1879BarakzayDost Muhammed Han'ın oğlu Muhammed Yakup Han 100px 21 Şubat 1879 12 Ekim 1879BarakzayŞir Ali Han'ın oğluEyüb Hançerçevesiz|132x132pik12 Ekim 187931 Mayıs 1880BarakzayŞir Ali Han'ın oğlu Abdurrahman Han 100px31 Mayıs 1880 1 Ekim 1901BarakzayMuhammed Afzal Han'ın oğlu Habibullah Han 100px 1 Ekim 1901 20 Şubat 1919BarakzayAbdurrahman Han'ın oğluNasrullah Han100px 20 Şubat 1919 28 Şubat 1919BarakzayAbdurrahman Han'ın oğlu Emanullah Han 100px28 Şubat 1919 9 Haziran 1926BarakzayHabibullah Han'ın oğlu

 Afganistan Krallığı (1926-1929) 
İsimPortreTahta geçişiTahttan inişiHanedanNot(lar) Emanullah Han 100px 9 Haziran 1926 14 Ocak 1929BarakzayHabibullah Han'ın oğlu İnayetullah Han 100px14 Ocak 192917 Ocak 1929BarakzayHabibullah Han'ın oğlu

 Sakkavist Emirliği ve 1928-1929 İç Savaşı 
İsimPortreTahta geçişiTahttan inişiHanedanNot(lar) Habibullah Kalakani 100px17 Ocak 1929 13 Ekim 1929Hanedanı yokKral ve emir olarak taç giydi. 1928-29 iç savaşı sırasında tahta çıktı. Görevden alındı ve idam edildi.Ali Ahmed Hanalt=|153x153pik17 Ocak 19299 Şubat 1929BarakzayKral olarak taç giydi. 1928-29 iç savaşı sırasında Kalakani'ye karşı ayaklandı. Yakalanıp idam edildi.Emanullah Han100pxMart 192923 Mayıs 1929BarakzayHabibullah Han'ın oğluEski kral. 1928-29 iç savaşı sırasında tahta çıkmak için Afganistan'a döndü. Sonunda Britanya Hindistanı'na geri çekildi. Ayrıca bkz. Emanullah sadakati

 Afganistan Krallığı (restore edildi; 1929-1973) 
İsimPortreTahta geçişiTahttan inişiHanedanNot(lar) Muhammed Nadir Şah 100px 15 Ekim 1929 8 Kasım 1933BarakzayDost Muhammed Han'ın büyük yeğeni Muhammed Zahir Şah 100px 8 Kasım 1933 17 Temmuz 1973BarakzayMuhammed Nadir Şah'ın oğlu

 Yerel hükümdarlar 
Bazı yöneticiler, tahtta hak iddia etmek için Afganistan'daki iç çatışmalardan yararlanmaya çalıştılar. Ancak, yönetimleri yalnızca belirli alanlarla sınırlı kaldı.
İsimPortreTahta geçişiTahttan inişiHanedanNot(lar) Cehandad Hanbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik Mayıs 1912 Mayıs 1912Hanedanı yokEmir olarak taç giydi. 1912 isyanı sırasında sadece Host'ta hüküm sürdü. Abdül Kerimbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik Temmuz 1924 30 Ocak 1925BarakzayMuhammed Yakup Han'ın oğlu.Emir olarak taç giydi. 1924-1925 isyanı sırasında Güney İli'nde hüküm sürdü.Salemaybağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik19441946Hanedanı yokKral olarak taç giydi. 1944-47 aşiret isyanları sırasında Doğu İli'nde hüküm sürdü.

 Hükümdar olmayanlar 
 Ad Fotoğraf Doğum-Ölüm Görev Başlangıcı Görev Bitişi Görev Süresi Siyasi Bağlantı Not(lar) Afganistan Cumhuriyeti (1973-1978) Muhammed Davud Hanbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sardar_Mohammed_Daud.jpg|140x140pik 1909-1978 17 Temmuz 1973 28 Nisan 19784 yıl, 285 gün Bağımsız (1976'ya kadar)Cumhurbaşkanı. Barakzay hanedanının üyesi (Muhammed Zahir Şah'ın birinci kuzeni). Sevr Devrimi sırasında ailesinin çoğuyla birlikte öldürüldü."There was, therefore, little to hinder the assault mounted by the rebel 4th Armored Brigade, led by Major Mohammad Aslam Watanjar, who had also been prominent in Daoud's own coup five years before. Watanjar first secured the airport, where the other coup leader, Colonel Abdul Qadir, left by helicopter for the Bagram air base. There he took charge and organized air strikes on the presidential palace, where Daoud and the presidential guard were conducting a desperate defense. Fighting continued the whole day and into the night, when the defenders were finally overwhelmed. Daoud and almost all of his family members, including women and children, died in the fighting. Altogether there were possibly as many as two thousand fatalities, both military and civilian." p. 88 of Ewans, Martin (2002) Afghanistan: A Short History of Its People and Politics HarperCollins, New York, Page 88   Yeni yetkililere teslim olmayı reddettiği için öldürüldüğü iddia edildi. Ulusal Devrimci Parti                     Afganistan Demokratik Cumhuriyeti (1978-1992) AlbayAbdül Kadirbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1944-2014 28 Nisan 1978 30 Nisan 19782 gün Demokratik Halk Partisi (Halk grubu)Askeri Devrimci Konsey Başkanlığı Başkanı. Nur Muhammed Terekibağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nur_Muhammad_Taraki.png|135x135pik 1917-1979 30 Nisan 1978 14 Eylül 19791 yıl, 137 gün Demokratik Halk Partisi (Halk grubu)Devrimci Konsey Başkanlığı Başkanı. Hafızullah Emin'in emriyle öldürüldü. Hafizullah Emin  1929-1979 14 Eylül 1979 27 Aralık 1979104 gün Demokratik Halk Partisi (Halk grubu)Devrimci Konsey Başkanlığı Başkanı. Fırtına Operasyonu-333 sırasında Sovyet özel kuvvetleri tarafından öldürüldü. Babrak Karmalbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1929-1996 27 Aralık 1979 24 Kasım 19866 yıl, 332 gün Demokratik Halk Partisi (Perçem grubu)Devrimci Konsey Başkanlığı Başkanı. Görevden alındı. Hacı Muhammed Çamkanibağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1947-2012 24 Kasım 1986 30 Eylül 1987310 gün BağımsızDevrimci Konsey Başkanlığı Başkanı. Ulusal Uzlaşma sürecinin bir parçası olarak atandı. Muhammed Necibullah bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mohammad_Najibullah_1986.jpg|146x146pik 1947-1996 30 Eylül 1987 16 Nisan 19924 yıl, 199 gün Demokratik Halk Partisi (Perçem grubu) (1990'a kadar)Cumhurbaşkanı (30 Kasım 1987'ye kadar Devrimci Konsey Başkanlığı Başkanı). İstifa etti.Vatan Partisi Abdülrahim Hatifbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1926-2013 16 Nisan 1992 28 Nisan 199212 gün Vatan PartisiCumhurbaşkanı vekili. Görevden alındı. Afganistan İslam Devleti (1992-2002) Sibgatullah Müceddidi bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mojaddedi_in_September_2014.jpg|100x100pik 1926-2019 28 Nisan 1992 28 Haziran 199261 gün Afganistan Ulusal Kurtuluş CephesiDevlet başkanı vekili. İstifa etti. Burhaneddin Rabbani 100px 1940-2011 28 Haziran 1992 22 Aralık 20019 yıl, 177 gün Cemiyet-i İslamiDevlet başkanı. 27 Eylül 1996'da Kabil'in Düşüşü üzerine görevden alındı. 13 Kasım 2001'de Kabil'in geri alınmasına kadar 1996-2001 İç Savaşı sırasında isyanda yer almaya devam etti. 1996 ve 2001 yılları arasında İslam Devleti, Afgan topraklarının yalnızca %10'unu kontrol etmesine rağmen uluslararası alanda kabul görmüş hükûmet olarak kaldı.Hamid Karzaibağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hamid_Karzai_listens_to_Barack_Obama_in_Kabul_2012_(cropped).jpg|138x138pik1957-22 Aralık 200113 Temmuz 2002203 günBağımsızAfgan Geçici Yönetimi başkanı. Bonn Konferansı'nda atandı. Afganistan İslam Emirliği (1996-2001) MollaMuhammed Ömerbağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pik 1953, 1966 arası-2013 27 Eylül 1996 23 Kasım 20015 yıl, 47 gün TalibanYüksek Konsey Başkanı, Lider ve Müminlerin Emiri. 13 Kasım 2001'de Kabil'in düşüşü sırasında görevden alındı. 23 Nisan 2013'teki  ölümüne kadar Taliban Ayaklanması sırasında isyanda yer almaya devam etti. 1996 ve 2001 yılları arasında İslam Emirliği, Afgan topraklarının yaklaşık %90'ını kontrol etmesine rağmen hiçbir zaman geniş çapta uluslararası tanınma elde edemedi. Afganistan Geçiş Yönetimi (2002-2004)  Hamid Karzai bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hamid_Karzai_listens_to_Barack_Obama_in_Kabul_2012_(cropped).jpg|138x138pik 1957- 13 Temmuz 2002 7 Aralık 20042 yıl, 147 gün BağımsızGeçici Cumhurbaşkanı; 2002 loya jirga'da atandıAfganistan İslam Cumhuriyeti (2004-2021) Hamid Karzai bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hamid_Karzai_listens_to_Barack_Obama_in_Kabul_2012_(cropped).jpg|138x138pik 1957- 7 Aralık 2004 29 Eylül 20149 yıl, 296 gün BağımsızCumhurbaşkanı. Demokratik olarak seçilmiş ilk cumhurbaşkanı. 2004'te seçildi ve 2009'da yeniden seçildi. Eşref Gani bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ashraf_Ghani_December_2014.jpg|136x136pik 1949- 29 Eylül 2014 15 Ağustos 20216 yıl, 320 gün BağımsızCumhurbaşkanı. İktidarın ilk barışçıl geçişi. 2014'te seçildi ve 2019'da yeniden seçildi. Görevden alındı. Afganistan İslam Emirliği (2021-günümüz)MollaMevlevîHibetullah Ahundzadebağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:No_image.svg|100x100pikDoğum tarihi bilinmiyor15 Ağustos 2021* 

 GünümüzTalibanLider ve Müminlerin Emiri. 15 Ağustos 2021'de Kabil'in geri alınmasına kadar Taliban Ayaklanması sırasında konumunu iddia etti. 7 Eylül 2021'de resmi olarak göreve atandı. İslam Emirliği, Afgan topraklarının çoğunluğunu kontrol etmesine rağmen şu anda uluslararası olarak tanınmamaktadır.

 Ayrıca bakınız 
 Afganistan İslam Emirliği lideri
 Afganistan cumhurbaşkanı
 Afganistan başbakanı
 Afganistan icra kurulu başkanları listesi
 Afganistan'da siyaset
 Afganistan tarihi
 Peştun imparatorlukları ve hanedanları listesi
 Afganistan'ın adı
 Afganlar

 Notlar 

 Kaynakça 


Hükümdar
Kategori:Hükümdar listeleri

Devlet başkanları
Kategori:Devlet başkanı listeleri
Kategori:Cumhurbaşkanları listeleri