Haber işlemi

Haber-Bosch işlemi olarak da adlandırılan, Haber işlemi,  yapay bir azot bağlanması işlemidir ve günümüzde amonyak üretimi için kullanılan ana endüstriyel yöntemdir. İşlem adını, 20, yüzyılın ilk on yılında geliştiren mucitleri  Alman kimyagerler Fritz Haber ve Carl Bosch'tan almıştır. İşlem  400–500 °C sıcaklıklarda ve 150–350 bar basınç aralığı altında bir metal katalizör kullanarak hidrojen (H2) ile atmosferik azot (N2)'u reaksiyonla amonyağa (NH3) dönüştürür:



2017 yılı itibarıyla yıllık 150 milyon tonun üzerinde üretimle, bu yöntem dünya amonyak üretiminin %99'undan fazlasını sağlamaktadır.Nitrogen (Fixed) — Ammonia.  U.S. Geological Survey, Mineral Commodity Summaries, Januar 2018.  Aynı zamanda küresel karbondioksit (CO₂) emisyonlarının %1,4'ünden ve dünya enerji tüketiminin yaklaşık %1'inden sorumludur.

Haber işleminin geliştirilmesinden önce, Birkeland-Eyde işlemi ve Frank-Caro işlemi gibi erken yöntemlerin tümü oldukça verimsiz olduğu için endüstriyel ölçekte amonyak üretmek zordu.

Haber işlemi günümüzde esas olarak gübre üretmek için kullanılsa da, I. Dünya Savaşı sırasında Almanya'ya, İtilaf Güçlerinin Şili güherçilesi üzerindeki ticari ablukasını telafi ederek patlayıcı maddelerin üretimi için bir amonyak kaynağı sağladı.
Tarihçe

Ayrıca bakınız

Aşırı insan nüfusu artışı
Endüstriyel gaz
Guano
Hidrojen üretimi
Endüstriyel gaz
Texas City felaketi
West Fertilizer Company patlaması

Kaynakça

Dış bağlantılar
 Haber–Bosch işlemi , V. Smil'e göre 20. yüzyılın en önemli buluşu, Nature, 29 July 1999, p. 415 (by Jürgen Schmidhuber)
 Britannica guide to Nobel Prizes: Fritz Haber 
 Nobel e-Museum – Biography of Fritz Haber 
 BASF – Fertilizer out of thin air
 Amonyak Kullanımı ve Üretimi 
 Amonyak Sentezi için Haber İşlemi
 Review of "Between Genius and Genocide: The Tragedy of Fritz Haber, Father of Chemical Warfare" by Daniel Charles 


Kategori:Alman icatları
Kategori:BASF
Kategori:Endüstriyel gazlar
Kategori:Endüstriyel işlemler
Kategori:Kataliz
Kategori:Kimyasal dengeler
Kategori:Kimyasal işlemler
Kategori:1909'da bilim