Sarıkolca

Sarıkolca ya da Sarikoli, Doğu İran dillerinin Pamir alt grubuna ait bir dildir. Çin Tacikleri tarafından konuşulan dillerden biridir (öbürü Vahanca). Çin'de "Tacik dili" olarak bilinse de aslında Tacikistan'da konuşulan ve Batı İran dili olan Tacikçeden farklı bir dildir.

 Dilin ismi 

Sarıkol dilinin Çin'deki resmî ismi "Tacik dili"dir (). Buna rağmen, Sarıkolca aslında Tacikistan'da konuşulan Tacik dili ile aynı değildir; Sarıkolca, Tacikistan ile Afganistan'daki Bedahşan bölgelerinde konuşulan diğer Pamir dilleri ile yakın bir akraba iken, Tacikçe, İran Farsçası ve Darice ile beraber Batı İran dili olan Farsçanın üç merkezinden birini teşkil eder. Sarıkolca, Sarıkol Krallığı'nın antik başkenti olan ve günümüz Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi'ne bağlı olan Taşkurgan kasabasına bir atıf olarak "Taşkurganî" (Tashkorgani) ismiyle de anılır, fakat araştırmacıların arasında bu ismin kullanımı yaygın değildir.

Bu dil hakkında İngilizcede yazılmış en erken kaynaklar 1870'lere dayanır ve bu dile atfen "Sarikoli" ismini kullanırlar. Günümüzde bu dil üzerinde çalışan Çinli araştırmacılar, kendi yayınlarında hem "Tacik" hem de "Sarıkol dili" isimlerini kullanırlar.

 Ortografi 

Dilin resmî bir yazı sistemi yoktur. Çin'de yayın yapan araştırmacı Gāo Ěrqiāng/Gawarjon (高尔锵), Sarıkolca hakkında yazdığı kitap ve sözlükte Uluslararası Fonetik Alfabe'yi kullanır; Rusya'da yayın yapan Pakhalina ise Vahancanın yazı sistemine benzeyen bir alfabe kullandı.

Son senelerde Çin'de Sarıkolca konuşanlar, kendi dillerini yazmak için Uygur Arap yazısını kullanmaya başlamıştır.

 Söz varlığı 

Sarıkolcadaki söz varlığının diğer Doğu İran dillerine çok benzemesine rağmen, Sarıkolca ve bunun yakın akrabası olan Şugnan dilinde Vahanca, Peştuca veya Avestaca gibi diğer Doğu İran dillerinde rastlanmayan birçok sözcük vardır.

+ İran dillerinin sözcük karşılaştırması Sözcük anlamı Batı İran dilleri Doğu İran dilleri Farsça Tacikçe Şugnanca Sarıkolca Vahanca oğul (isim)   (پسر)   (писар)   (пуц)    (püts)   (pətr) buğday (isim)   (گندم)   (гандум)   (жиндам)   (zyandam)   (ɣ̆ədīm) göz (isim)   (چشم)   (чашм)   (цем)   (tsem)   (č̣əẓ̆m) ateş (isim)   (اتش)   (оташ)   (йоц)   (yuts)   (rыxnīg) su (isim)   (اب)   (об)   (x̆ац)   (cats)   (yupk) el (isim)   (دست)   (даст)   (δуст)   (zzüst)   (δast) et (isim)   (گوشت)   (гўшт)   (гӯx̆т)   (güct)   (gūṣ̌t) diş (isim)   (دندان)   (дандон)   (δиндẙн)   (zzandun)   (dыndыk) ayak (isim)   (پا)   (по)   (поδ)   (pezz)   (pāδ) at (isim)   (اسب)   (асп)   (ворӌ)   (vurj)   (yaš) bulut (isim)   (ابر)   (абр)   (áбри)   (varm)   (mūr) yüksek (sıfat)   (بلند)   (баланд)   (билāнд)   (büland)   (bəland) büyük (sıfat)   (كلان)   (калон)   (ғула)   (lour)   (lup) uzak (sıfat)   (دور)   (дур)   (δар)   (zzar)   (δīr) iyi (sıfat)   (خوب)   (хуб)   (хӯб)   (qarj)   (baf) yeni (sıfat)   (نو)   (нав)   (наw)   (nüj)   (ṣ̌ə̄ɣ̆d) küçük (sıfat)   (خرد)   (хурд)   (ʒул)   (dzül)   (ʒəqlay) çok (zarf)   (بسيار)   (бисёр)   (бисйор)   (pür)   (təqi) beş (sayı)   (پنج)   (панҷ)   (пӣнӡ)   (pindz)   (pānʒ) yedi (sayı)   (هفت)   (ҳафт)   (wӯвд)   (üvd)   (ыb) yemek (fiil)   (خورد)   (хўрд)   (хӯд)   (hig)   (yitn) demek (fiil)   (گفت)   (гуфт)   (лẙвд)   (levd)   (x̆nak) görmek (fiil)   (ديد)   (дид)   (wӣнт)   (wand)   (wīng) yapmak (fiil)   (كرد)   (кард)   (чӯд)   (qeig)   (cərak)

 Ayrıca bakınız 

 Çin Tacikleri
 Pamir dilleri
 Sarıkol Dağları
 Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi

 Dipnot 

 Kaynakça 

Kategori:Çin'deki diller
Kategori:Doğu İran dilleri