Bulaşma

Bulaşma,  fiziksel bedeni, doğal ortam, işyeri veya bir malzemeyi bozan, enfekte eden bir bileşen, safsızlık veya başka bir istenmeyen elementin varlığıdır.

 Bulaşma nüansları 
Bilimler içinde "bulaşma" kelimesi, kirletici maddenin katı ya da sıvı olması anlamında çeşitli ince farklılıkları ve kirleticinin bulunduğu ortamın varyansını alabilir. Bir kirletici, bir sürece müdahale edebilecek istenmeyen bir enerji kaynağında olduğu gibi daha soyut olabilir. Aşağıdakiler, bu ve diğer varyanslara dayanan farklı bulaşma örneklerini temsil etmektedir.

 Kimyasal bulaşma 
Kimyada, "bulaşma" ("kontaminasyon") terimi genellikle tek bir kurucu maddeyi tarif eder, fakat özelleşmiş alanlarda bu terim aynı zamanda hücresel materyal seviyesine kadar kimyasal karışımlar anlamına da gelebilir. Tüm kimyasallar bir miktar kirlilik içerir. Bulaşma fark edilebilir veya edilmeyebilir ve saf olmayan kimyasalın diğer kimyasallarla veya karışımlarla karıştırılması ve ek kimyasal reaksiyonlara neden olması durumunda sorun haline gelebilir. Bir safsızlık mevcudiyetinden ortaya çıkan kimyasal reaksiyonlar bazen yararlı olabilir, bu durumda "kirletici" etiketi "reaktan" veya "katalizör" ile değiştirilebilir (Bu, örneğin, içsel bir yarı iletken içine safsızlığın sokulmasının iletkenliği pozitif olarak arttırdığı fiziksel kimyada geçerli olabilir.) İlave reaksiyonlar zararlı ise, ilgili molekülün türüne bağlı olarak genellikle "toksin", "zehir" veya kirletici gibi başka terimler kullanılır. Maddenin kimyasal bulaştan arınması (dekontaminasyon), ayrışma, nötralizasyon ve fiziksel süreçlerle sağlanabilir, ancak altında yatan kimyanın açık bir şekilde anlaşılması gerekmektedir.

 Çevre kirliliği 
Çevre kimyasında, "kontaminasyon" terimi bazı durumlarda kirliliğe neredeyse eşittir, burada asıl ilgi insanlara, organizmalara veya çevrelere büyük ölçüde yapılan zarardır. Çevresel bir kirletici doğada kimyasal olabilir, ancak aynı zamanda biyolojik (patojenik bakteriler, virüs, istilacı türler) veya fiziksel (enerji) bir ajan da olabilir. Çevresel izleme, bilim insanlarının kontaminasyon aktivitelerini çok zararlı hale gelmeden önce yakalamaları için mevcut bir mekanizmadır.

 Tarımsal kirlenme 
Başka bir tür çevresel kirletici, özellikle organik tarımla temas ettiklerinde, genetik olarak değiştirilmiş organizmalar (GDO'lar) formunda bulunabilir. Bu tür bir kirlenme bir çiftliğin desertifikasyonu ile sonuçlanabilir. Bu tür kirlenmenin kontrol edilmesi bazen zor olabilir, bu da GDO'lar tarafından kirlenme olan çiftçileri telafi etmek için mekanizmalar gerektirir. Batı Avustralya'daki bir Parlamento Soruşturması, çiftlikleri GDO'larla kontamine olmuş ancak sonuçta herhangi bir işlem yapılmasına karar vermeyen çiftçileri telafi etmek için bir dizi seçeneği değerlendirmiştir.Paull, John (2019) Contamination of Farms by Genetically Modified Organisms (GMOs): Options for Compensation , 
Journal of Organics, 6(1):31-46.

 Yiyecek, içecek ve ilaçta bulaşma 
Gıda kimyasında ve tıbbî kimyada "bulaşma" terimi, gıda veya farmasötik ilaçlarda toksinlerin veya patojenlerin varlığı gibi zararlı saldırıları tanımlamak için kullanılır.

 Radyoaktif bulaşma 
Nükleer güvenlik ve radyasyondan korunmanın gerekli olduğu ortamlarda, radyoaktif kirlenme endişe vericidir. Radyoaktif maddeler yüzeylerde veya varlıklarının istenmeyen olduğu katı maddeler, sıvılar veya gazlar (insan vücudu dâhil) içinde görünebilir ve süreçler bu tür yerlerde varlıklarını artırabilir. Radyoaktif bulaşmanın birkaç örneği şunları içerir:

 Santral, deneysel reaktör, izotop reaktör, nükleer bir gemi veya denizaltı gibi bir nükleer reaktörün bulunduğu bir alanın hizmet dışı bırakılmasının tamamlanmasından sonra bir alanda kalan artık radyoaktif malzeme 
 İster kasıtsız isterse kasıtlı olarak biyolojik bir varlığı kirleten yutulmuş veya absorbe edilmiş radyoaktif malzeme (radyofarmasötiklerle olduğu gibi)

"Radyoaktif kirlenme" teriminin amaçlanmayan bir çağrışım olabileceği unutulmamalıdır. Terim sadece radyoaktivitenin varlığına atıfta bulunur ve söz konusu tehlikenin büyüklüğü hakkında hiçbir belirti vermez. Bununla birlikte radyoaktivite, belirli bir konumda veya bir yüzeyde veya bir yüzeyin metrekare veya santimetre gibi bir birim alanında bir miktar olarak ölçülebilir.

Çevresel izleme gibi, radyasyon izleme de kirlenme faaliyetlerini çok zararlı duruma gelmeden erken yakalamak için kullanılabilir.

 Gezegenler arası bulaşma 
Gezegenlerarası kontaminasyon, gezegensel bir gövde, bir uzay sondası veya uzay aracı tarafından kasıtlı veya kasıtsız olarak biyolojik olarak kirlendiğinde ortaya çıkar. Bu, hem yabancı gezegen gövdesine varışta hem de Dünya'ya dönüşte işe yarayabilir.

 Bulaş kanıt 
Adli bilimlerde kanıt bulaş olabilir. Parmak izleri, saç, deri veya DNA'nın bulaş olması -ilk yanıtlayanlardan veya aile üyeleri veya mağdurun şüpheli olmayan arkadaşları gibi soruşturmayla ilgili olmayan kaynaklardan- yanlış mahkûmiyetlere, yanlış değerlendirmelere veya kanıtların işten çıkarılmasına yol açabilir.

 Bulaş örnekleri 
küçükresim|Agar plakasında bulaşma
Biyolojik bilimlerde "yabancı" materyalin kazara eklenmesi, küçük numunelerin kullanıldığı deneylerin sonuçlarını ciddi şekilde bozabilir. Kirleticinin canlı bir mikroorganizma olduğu durumlarda, çoğalır ve deneyi, özellikle kültürleri devralabilir ve işe yaramaz hale getirebilir. Benzer bir etki, bir malzemenin birkaç tanesinin bile sofistike deneylerin sonuçlarını bozabileceği jeoloji, jeokimya ve arkeolojide görülebilir.

 Kaynakça 

Kategori:Kalite kontrol
Kategori:Jeokimya
Kategori:Çevre bilimleri
Kategori:İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar