Sincan (Çin Cumhuriyeti eyaleti)

Sincan Eyaleti veya Xinjiang Eyaleti (; İngilizce kaynaklarda Sinkiang Province terimi kullanılmıştır), Çin Cumhuriyeti'nin eski bir eyaletidir. İlk başta 1884 yılında Çing Hanedanı'nın bir eyaleti olarak kurulmuş Xinjiang Eyaleti'nin kapsadığı toprakların çoğu artık 1955 yılında Çin Halk Cumhuriyeti devleti tarafından kurulmuş Sincan (Xinjiang) Uygur Özerk Bölgesi'nde bulunur. Kuomintang'ın Çin İç Savaşı'nı kaybetmesi sonrasında Xinjiang Eyaleti'nin özgün eyalet hükûmeti, "Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi" (新疆省政府辦事處) ismi altında Taipei'ye taşındı, fakat 1992 yılında bu kuruluş feshedildi.

 Coğrafi kapsamı 

Çin Cumhuriyeti yönetimi altındaki Xinjiang Eyaleti, Çing Hanedanı'ndaki Xinjiang Eyaleti sınırlarının mirasıdır. Kansu, Çinghay, Dış Moğolistan,  idari bölümleriyle ve Sovyetler Birliği, Afganistan, Hindistan ve Pakistan ülkeleriyle sınır paylaştı. Üzerinde eyaletin iddiada bulunduğu sınırlar, günümüz Sincan'ın tümünü ve günümüz Moğolistan, Tacikistan, Afganistan ve Pakistan ülkelerinin bazı kısımlarını kapsar.ROC Administrative and Claims.jpg. Wikipedia. Çin Cumhuriyeti'nin toprak taleplerini gösteren harita. Eyaletin 1.711.931 km'lik alanı vardı.

 Tarihçe 

1912 yılında Çing Hanedanı'nın yerine Çin Cumhuriyeti geçti. Xinjiang'ın son Çing valisi olan Yuan Dahua kaçtı. Yuan'ın astlarından biri olan , eyalet üzerindeki kontrolü ele geçirdi ve aynı senenin Mart ayında Çin Cumhuriyeti egemenliği altında tahta çıktı. Entrikacılığı ve karışık etnik topluluklarını akıllı şekilde dengelemesiyle Yang, uzun süre Xinjiang üzerindeki yönetimini sürdürdü, ancak Kuomintang'ın 1928'de düzenlediği Kuzey Seferi sırasında Yang suikast edildi.Governors of Xinjiang: Yang Zengxin (1912–1928), Jin Shuren (1928–33), Sheng Shicai (1933–44); source: 

Yang Zengxin'in ardından  tahte çıktı. 1930'ların başlarında Xinjiang çapında Jin Shuren'e yönelik Uygurlar, diğer Türk halkları ve Huilerin katıldığı  ve diğer isyanlar yer aldı. Jin, isyanları bastırmak üzere Beyaz Ordu'dan Ruslar çağırdı. 12 Kasım 1933 tarihinde Kaşgar bölgesinde kısa ömürlü Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin kuruluşu tek taraflı olarak ilân edildi. Hui Kuomintang ,  sırasında Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin ordusunu yendi; Cumhuriyet'in ömrü bu şekilde sona erdi. Ocak ile Nisan 1934 arasında Xinjiang, Sovyetler Birliği tarafından . 'nda eyaletin tümü  isimli Mançu savaş ağasının kontrolü altına alındı. Sheng, sonraki on yıl boyunca Sovyetler Birliği'nin yakın desteğiyle Xinjiang'ı yönetti. 1944'te  ve  Çan Kay Şek, Sheng'ın Sovyetler Birliği'ne dahil olma niyeti olduğuna dair Sovyetlerden haber aldı ve Sheng'ı Xinjiang'dan çıkartıp onu Çongçing'in Tarım ve Orman Bakanı olarak atamaya karar verdi. Sheng döneminin sona erdiği yılda kuzey Xinjiang'ın günümüz İli Kazak Özerk İli'nde kısa ömürlü İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti Sovyetlerin desteğiyle kuruldu.

 boyunca Sovyetler Birliği, Xinjiang'ın çoğunun Çin Cumhuriyeti Kuomintang kontrolü altında iken İli bölgesinde İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'ni kurmak üzere Uygur ayrılıkçılara destek sağladı. Halk Kurtuluş Ordusu  ve Kuomintang komutanı  eyaleti Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim etti. Özgün eyalet hükûmeti, "Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi" (新疆省政府辦事處) unvanıyla Tayvan'ın Taipei şehrine taşındı ve Çin Cumhuriyeti'nin eyalet üzerindeki egemenliğini savunmaya devam etti, fakat bu kuruluş 1992 yılında feshedildi.

 Demografi 

 Etnik grup Tahminî nüfus1933 Uygurlar2.900.173 (%77,75) Kazaklar318.716 (%8,55) Han Çinlileri202.239 (%5,41) Huiler92.146 (%2,47) Kırgızlar65.248 (%1,75) Moğollar63.018 (%1,69) Tarançiler41.307 (%1,11) Ruslar13.408 (%0,36) Sibolar9.203 (%0,25) Tacikler8.867 (%0,24) Özbekler7.966 (%0,21) Tatarlar4.601 (%0,12) 2.489 (%0,07) Mançular670 (%0,02) Toplam3.730.051

 Valilerin listesi 

 Eyalet Hükümeti Başkanı (Milliyetçi Hükümet) 
 No. Portreİsim(Doğum–ölüm)Görev süresiSiyasi parti 180px 楊增新Yáng Zēngxīn(1864–1928) 1912  7 Temmuz 1928 Suikaste uğradı. 280px 金樹仁Jīn Shùrén(1879–1941) 7 Temmuz 1928  12 Nisan 1933 Darbe sırasında tahttan indirildi. 3 劉文龍Liú Wénlóng(1870–1950) 14 Nisan 1933  Eylül 1933 tarafından tahttan indirildi ve ev hapsine alındı. - 朱瑞墀Zhū Ruìchí(1862–1934) Eylül 1933  5 Mart 1934 tarafından göreve atanmış kukla başkan; merkezî hükûmet tarafından tanınmadı. Görevde iken öldü. 480px 李溶Lǐ Róng(1870–1940) Ekim 1934  21 Mart 1940Kukla başkan. Görevde iken öldü. 580px 盛世才Shèng Shìcái(1895–1970) 4 Nisan 1940  29 Ağustos 1944  KuomintangMerkezî hükûmet tarafından yalnıza duban (askerî vali) olarak tanındı; Sheng ayrıca 1933'ten itibaren Xinjiang'ın de facto yöneticisiydi. 1940'ta merkezî hükûmet onu Eyalet Başkanı olarak tanındı. Tahttan indirilmesiyle görevi sona ermiştir. 6 80px 吳忠信Wú Zhōngxìn(1884–1959) 29 Ağustos 1944  29 Mart 1946 Kuomintangİstifa etti. 7 80px 張治中Zhāng Zhìzhōng(1895–1969) Mart 1946  Haziran 1947 KuomintangTahttan indirildi. 8 80px Mesut Sabri麥斯武德(1887–1952) Haziran 1947  Ocak 1949 Kuomintang 9frameless|111x111px Burhan Şehidi包爾漢(1894–1989) Ocak 1949  26 Eylül 1949 KuomintangHalk Kurtuluş Ordusu'na teslim oldu.

 Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi dönemi 

 Eyalet Hükümeti Başkanı 
 No. Portreİsim(Doğum–ölüm)Görev süresiSiyasi parti 1 80px 堯樂博士(1888–1971) 11 Nisan 1950  27 Temmuz 1971 KuomintangGörevde iken öldü.

 Yönetici, Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi 
 No. PortreName(Doğum–ölüm)Görev süresiSiyasi parti 1 堯道宏Yáo Dàohóng 27 Temmuz 1971  ? KuomintangYulbars Han'ın oğlu. 2 Hou Chi-yu侯紀峪Hóu Jìyù ?  16 Ocak 1992 KuomintangMakam feshedildi.

 Kaynakça 

Kategori:Sincan Uygur Özerk Bölgesi