Türkmenistan demografisi

Türkmenistan nüfusu 1959 nüfus sayımında 923.724 den 1995 nüfus sayımında 3.403.639 yükselmiştir.1995 Türkmenistan Nüfus sayımı, Türkmenistan Devlet İstatistik Komitesi, Aşkabat, 1996. Türkmenistan Nüfusu   1995-2012 arasında  4.066.959 çıkmıştır.

Hayati istatistikler

BM tahminleri
dönemYıllık canlı doğumYıllık ölümlerYıllık doğal değişimCBR1CDR1NC1TFR1IMR1 1950-1955  55 000  21 000  35 000 43.2 16.2 27.0 6.00 150.0 1955-1960  64 000  23 000  41 000 43.3 15.5 27.8 6.02 140.1 1960-1965  78 000  24 000  53 000 44.6 13.9 30.7 6.75 130.3 1965-1970  77 000  24 000  54 000 38.0 11.7 26.3 6.34 120.4 1970-1975  87 000  24 000  63 000 37.1 10.3 26.8 6.19 110.6 1975-1980  95 000  26 000  69 000 35.3 9.6 25.8 5.32 100.7 1980-1985  107 000  27 000  81 000 35.2 8.7 26.5 4.79 90.9 1985-1990  123 000  28 000  95 000 35.7 8.2 27.4 4.55 81.0 1990-1995  128 000  34 000  94 000 32.9 8.6 24.3 4.03  75.5 1995-2000  106 000  34 000  73 000 25.0 7.8 17.2 3.03 61.3 2000-2005  108 000  36 000  72 000 23.3 7.7  15.6 2.76 51.7 2005-2010  108 000  38 000  70 000 22.1 7.8  14.3 2.50 50.5 2010-2015       21.5  7.8  13.7 2.34  2015-2020       20.0  7.8 12.2 2.22   1 CBR = kaba doğum oranı (1000 başına); CDR = kaba ölüm oranı (1000 başına); NC = doğal değişim (her 1000 için); TFR = toplam doğurganlık oranı (kadın başına çocuk sayısı); IMR = 1000 doğumda bebek ölüm oranı

Doğumlar ve ölümler
Ortalama nüfus Canlı doğumlarÖlümlerDoğal değişimKaba doğum hızı (her 1000 için)Kaba ölüm hızı (her 1000 için)Doğal değişim (her 1000 için) 1950 1.211.000 46.335 12.411 33.924 38.3 10.2 28.0 1951 1.234.000 46.417 12.707 33.710 37.6 10.3 27.3 1952 1.260.000 49.306 14.775 34.531 39.1 11.7 27.4 1953 1.290.000 48.482 15.567 32.915 37.6 12.1 25.5 1954 1.321.000 51.162 14.650 36.512 38.7 11.1 27.6 1955 1.356.000 55.171 14.075 41.096 40.7 10.4 30.3 1956 1.390.000 53.528 11.783 41.745 38.5 8.5 30.0 1957 1.434.000 55.955 10.940 45.015 39.0 7.6 31.4 1958 1.487.000 59.235 10.987 48.248 39.8 7.4 32.4 1959 1.539.000 60.430 10.594 49.836 39.3 6.9 32.4 1960 1.593.000 67.676 10.433 57.243 42.5 6.5 35.9 1961 1.653.000 67.790 10.841 56.949 41.0 6.6 34.5 1962 1.713.000 68.725 11.772 56.953 40.1 6.9 33.2 1963 1.773.000 70.005 11.098 58.907 39.5 6.3 33.2 1964 1.833.000 69.777 11.623 58.154 38.1 6.3 31.8 1965 1.890.000 70.258 13.152 57.106 37.2 7.0 30.2 1966 1.943.000 73.109 13.036 60.073 37.6 6.7 30.9 1967 2.001.000 71.062 14.043 57.019 35.5 7.0 28.5 1968 2.061.000 73.470 14.223 59.247 35.6 6.9 28.7 1969 2.124.000 72.892 14.754 58.138 34.3 6.9 27.4 1970 2.188.000 77.080 14.370 62.710 35.2 6.6 28.6 1971 2.251.000 78.357 15.031 63.326 34.8 6.7 28.1 1972 2.315.000 78.841 16.680 62.161 34.0 7.2 26.8 1973 2.380.000 82.111 17.336 64.775 34.5 7.3 27.2 1974 2.449.000 84.607 17.766 66.841 34.5 7.2 27.3 1975 2.520.000 87.369 19.876 67.493 34.7 7.9 26.8 1976 2.588.000 90.765 20.040 70.725 35.1 7.7 27.4 1977 2.655.000 91.826 20.801 71.025 34.6 7.8 26.8 1978 2.724.000 93.798 21.847 71.951 34.4 8.0 26.4 1979 2.792.000 97.511 21.583 75.928 34.9 7.7 27.2 1980 2.861.000 98.069 23.863 74.206 34.3 8.3 25.9 1981 2.931.000 100.627 24.883 75.744 34.3 8.5 25.8 1982 3.003.000 104.340 23.984 80.356 34.7 8.0 26.8 1983 3.076.000 108.171 26.015 82.156 35.2 8.5 26.7 1984 3.151.000 111.083 25.760 85.323 35.3 8.2 27.1 1985 3.229.000 116.285 26.080 90.205 36.0 8.1 27.9 1986 3.310.000 122.337 27.865 94.472 37.0 8.4 28.5 1987 3.393.000 126.787 26.802 99.985 37.4 7.9 29.5 1988 3.479.000 125.887 27.317 98.570 36.2 7.9 28.3 1989 3.571.000 124.992 27.609 97.383 35.0 7.7 27.3 1990 3.668.000 125.343 25.755 99.588 34.2 7.0 27.2 1991 3.772.000 126.248 27.403 98.845 33.5 7.3 26.2 1992 3.883.000 131.034 27.509 103.525 33.7 7.1 26.7 1993 3.993.000 130.708 31.171 99.537 32.7 7.8 24.9 1994 4.096.000 129.700 32.067 97.633 31.7 7.8 23.8 1995  130.200      1996  125.400      1997  126.200      1998  121.900      1999  120.100      2000  119.665      2001  115.400      2002  111.039      2003  111.900     2004  115.119     2005  116.209     2006  116.542     2007  103.700     2008  114.900     2009  129.900     2010  144.600    

Doğurganlık ve Doğum 
Toplam Doğurganlık Hızı (TFR) (İstenen Doğurganlık Hızı) ve Kaba Doğum Hızı (CBR):

 Yıl TCMB (Toplam) TFR (Toplam) CBR (Kentsel) TFR (Kentsel) CBR (Kırsal) TFR (Kırsal) 2000 24,6 2,89 (2,66) 20,5 2,46 (2,29) 28,2 3,30 (3,00)

 Yaşam beklentisi 
dönemYıllarda yaşam beklentisiYearsdönemYıllarda yaşam beklentisiYears1950-195551.31985-199062.81955-196053.41990-199562.71960-196555.51995-200063.21965-197057.62000-200564.21970-197559.22005-201065.81975-198060.22010-201567.31980-198561.8
Kaynak: BM Dünya Nüfus Beklentileri 

Etnik gruplar 
Tabloda 1926 ile 1995 yılları arasında Türkmenistan nüfusunun (yüzde olarak) etnik bileşimi gösterilmektedir. Bağımsızlıktan bu yana Slav etnik gruplarında (Ruslar ve Ukraynalılar) ve ayrıca Kazaklar ve Tatarlarda keskin bir düşüş olmuştur 1979 ve 1995 nüfus sayımları). Özbekler şimdi Türkmenistan'ın ikinci büyük etnik grubu ve Ruslar üçüncü sırada yer alıyor. Şubat 2001'de Aşkabat'ta açıklanan verilere göre, nüfusun % 91'i Türkmen, % 3'ü Özbekler ve % 2'si Rus. 1989 ve 2001 yılları arasında Türkmenistan'daki Türkmen sayısı iki katına çıktı (2.5'ten 4.9 milyona), Rusların sayısı üçte iki azaldı (334.000'den 100.000'in biraz üzerine).Türkmenistan'ın 2001'deki etnik kompozisyonu , Demoscope Haftalık, No. 37-38, 8-21 October 2001.

+
1926-2012 etnik gruplara göre Türkmenistan nüfusu Ethnicgroup 1926 nüfus sayımı1 1939 nüfus sayımı2 1959 nüfus sayımı3 1970 nüfus sayımı4 1979 nüfus sayımı5 1989 nüfus sayımı6 1995 nüfus sayımı7 2012 nüfus sayımı8 Nüfus % Nüfus % Nüfus % Nüfus % Nüfus % Nüfus % Nüfus % Nüfus % Türkmenler 719.792 71.9 741.488 59.2 923.724 60.9 1.416.700 65.6 1.891.695 68.4 2.536.606 72.0 3.403.639 76.7 4.066.959 85.6 Özbekler 104.971 10.5 107.451 8.6 125.231 8.3 179.498 8.3 233.730 8.5 317.333 9.0 408.259 9.2 275.565 5.8 Ruslar 75.357 7.5 232.924 18.6 262.701 17.3 313.079 14.5 349.170 12.6 333.892 9.5 297.319 6.7 242.307 5.1 Kazaklar 9.471 0.9 61.397 4.9 69.522 4.6 68.519 3.2 79.539 2.9 87.802 2.5 88.752 2.0 19.004 0.4 Azerbaycanlılar 4.229 0.4 7.442 0.6 12.868 0.8 16.775 0.8 23.548 0.9 33.365 0.9 36.586 0.8 49.852 1.2 Beluçlar 9.974 1.0 5.396 0.4 7.626 0.5 12.374 0.6 18.584 0.7 28.280 0.8 36.428 0.8   Tatarlar 4.769 0.5 19.517 1.6 29.946 2.0 36.457 1.7 40.432 1.5 39.277 1.1 35.501 0.8   Ermeniler 13.859 1.4 15.996 1.3 19.696 1.3 23.054 1.1 26.605 1.0 31.829 0.9 33.638 0.8   Ukraynalılar 6.877 0.7 21.778 1.7 20.955 1.4 35.398 1.6 37.118 1.3 35.578 1.0 23.064 0.5   Diğerleri 51.615 5.2 38.494 3.1 44.106 2.9 57.026 2.6 64.327 2.3 78.755 2.2 71.168 1.7 142.285 3.1 Toplam 1.000.914 1.251.883 1.516.375 2.158.880 2.764.848 3.522.717 4.434.354 4.751.120 1 Kaynakça: . 2 Kaynakça: . 3 Kaynakça: . 4 Kaynakça: . 5 Kaynakça: . 6 Kaynakça: . 7 Kaynakça:  8 Kaynakça: 

Türkmenistan'da Azeriler
küçükresim|Bölgelere göre Türkmenistan'ın nüfus yoğunluğu.
Azerbaycanlıların Türkmenistan'da bağımsız bir etnik grup olarak varlık göstermesi yirminci yüzyılda olmaktadır. 1902 yılında Şamahı'ndaki yıkıcı deprem nedeniyle büyük bir Azerbaycanlı grup  Türkmenistan'a göç etti.

Şamahılı Beyler esas olarak Türkmenbaşı ve Aşkabata yerleşti Beyler'in serveti Türkistan bir parçası olan  Türkmenistanda büyük bir "yatırım patlaması" yarattı. Beyler, modernleştirilmiş teknolojik ekipman kullanarak yeni binalar inşa etmeye başladı. Kısa sürede çok sayıda otel, ev, çay evi, kervansaray, cami, medrese, okul ve tiyatro inşa edildi.

Azeriler de Bolşeviklerle mücadelede Türkmenlerin yanında yer aldılar. Azeriler, Enver Paşa önderliğindeki Basmacı savaşçıları arasında bulundu ve bazıları hareketin finanse edilmesine yardımcı oldu. Onlarca yıl Bolşeviklerin sömürge politikasına karşı süren mücadele başarısız oldu. Basmacı hareketi üyelerinin çoğu Türkistan'ın bağımsızlığı savaşlarında öldürüldü, diğer kısmı Gulag çalışma kamplarına sürüldü.
küçükresim|Bölgelere göre Türkmenistan nüfusu.
SSCB yönetimince 70 yıl boyunca Azerbaycanlı savaşçılar ulusal düşman ilan edildi ve adları tarih kitaplarından silindi. SSCB'nin çöküşü sırasında Türkmenistan'da 36.000 Azeri yaşıyordu, şimdi nüfusu 49.852'in üzerine çıktı.

Türkmenistan'da yaşarken Azerbaycanlılar ülkenin kültürüne ve sanatına katkıda bulundular. Gaval, Nağara, Tar, Saz ve Kamança gibi müzik aletleri Türkmenistan'da popülerlik kazanmış ve Dovga, syabzi kızartma ve tatlı pirinç gibi Azerbaycan yemekleri Türkmenistan'ın favori yemekleri haline gelmiştir. Bugün Azerbaycan Türkmenistan topluluğunun kendi camileri, müzisyenleri ve dansçıları var.

Türkmenistanlı bazı ünlü Azerbaycanlılar: Bakü Şehir İcra Kurulu Başkanı Hajibala Abutalibov, Azerbaycan'ı Eurovision Şarkı Yarışması'nda iki kez temsil eden Elnur Huseynov ve O Ses Türkiye yarışmasını kazanan şarkıcı Natavan Habibi, film yönetmen Ajdar Ibrahimov, Azerbaycan'ın ulusal kahramanları Fahraddin Musayev ve petrol endüstrisindeki ilk kadın Tahir Bagirov ve 1959-1983 yılları arasında Dışişleri Bakanı. Tahira Tahirova Türkmenistan'da doğdu.

CIA Dünya Raporu demografik istatistikleri
küçükresim|Nüfus Piramidi 2016
Aşağıdaki demografik istatistikler, Eylül 2018 itibarıyla CIA Dünya Raporundan alınmıştır.

Dil 
 Türkmence (resmi) % 72
 Rusça % 12
 Özbekçe % 9
 Azerice % 1
 Diğer % 7

Din 
 İslam % 93
 Hristiyan % 6
 Bilinmeyen % 1

Etnik gruplar 
 Türkmenler % 85
 Özbekler % 5,8
 Ruslar 5,1 %
 Azerbaycanlılar % 1,2
 Diğer % 1

Yaş yapısı 
 0-14 yaş: % 25.79 (erkek 699.612 / kadın 680.583)
 15-24 yaş: % 18.39 (erkek 495.025 / kadın 488.930)
 25-54 yaş :% 43.18 (erkek 1.147.044 / kadın 1.163.762)
 55-64 yaş :% 7,9 (erkek 199.363 / kadın 223.443)
 65 yaş ve üstü: % 4.74 (erkek 110.505 / kadın 143.010) (2017 tahm.)

Ortalama yaş 
 toplam: 27,9 yıl
 erkek: 27.5 yıl
 28.4 yıl (2017 tahmini)

Cinsiyet oranı
 doğumda: 1.04 erkek / kadın
 15 yaş altı: 1.03 erkek / kadın
 15-24 yaş: 1,01 erkek / kadın
 25-54 yaş: 0,98 erkek / kadın
 55-64 yaş: 0,89 erkek / kadın
 65 yaş ve üzeri: 0.77 erkek / kadın
 toplam nüfus: 0.98 erkek / kadın (2017 tahm.)

Toplam doğurganlık hızı 
 2.07 çocuk / kadın (2017 tahm.)

Nüfus artış hızı 
 % 1.12 (2017 tahmini)

Doğumda yaşam beklentisi
 toplam nüfus: 70.4 yıl
 erkek: 67.4 yıl
 kadın: 73.6 yıl (2017 tahmini)

Okuryazarlık 
15 yaş ve üzeri okur yazar
toplam nüfus: % 98.8
erkek: % 99,3
kadın: % 98.3 (1999 tahm.)

Ayrıca bakınız
Türkmenistan

Kaynakça