Kallippos

Kallippos (; MÖ 370 - 300), mevsimlerin uzunluklarını kesin olarak belirleyen ve sonraki tüm gök bilimciler tarafından kullanılan bir takvim oluşturan Yunan astronom ve matematikçi.

Hayatı
Kallippos, Kizikos’ta (Cyzicus - günümüz Erdek ilçesi yakınlarında, Marmara Denizi kıyısındaki Misya antik kenti) doğdu. Kallippos'un Eudoksos Okulu'nda öğrenci olduğunu ve Platon Akademisi'nde Knidoslu Eudoksos ile çalıştığını biliyoruz. Ayrıca Lykeion'da Aristoteles ile çalıştı, bu da Aristoteles'in ölümünden (MÖ 322) önce Atina'da aktif olduğu anlamına gelmektedir. Ayrıca astronomik gözlemlerini Hellespontos kıyılarında yaptığını biliyoruz ki bu gözlemlerden de anlaşılabilir. Simplikios, Aristoteles'in De caelo hakkındaki yorumunda “Eudoksos'un öğrencisi Polemarkhos'la çalışmış ve onu Atina'ya kadar takip etmiş olan Kizikoslu Kallippos, Aristoteles'in yardımıyla Eudoksos'un keşiflerini düzelterek ve tamamlayarak Aristoteles ile birlikte yaşadı.” yazmaktadır.

Çalışmaları
Gezegenlerin hareketlerini gözlemledi ve hareketlerini açıklamak için Eudoksos'un bağlantılı küreler şemasını kullanmaya çalıştı. Ancak 27 kürenin gezegensel hareketleri hesaba katmak için yetersiz olduğunu buldu ve bu nedenle toplamda 34 olmak üzere yedi tane daha küre ekledi. Aristoteles'in Metafizik'teki (XII.8) açıklamasına göre, Güneş için iki, Ay ve Merkür, Venüs ve Mars için birer tane daha küre ekledi.

Kallippos, mevsimlerin uzunluklarını dikkatli bir şekilde ölçtü ve onları (bahar ekinoksundan başlayarak) 94 gün, 92 gün, 89 gün ve 90 gün olarak buldu. Mevsimlerdeki bu değişim, Güneş anomalisi adı verilen Güneş'in hızında bir değişiklik anlamına gelir. Ayrıca Atinalı Meton tarafından yılın uzunluğunu ölçmek ve doğru bir ay-güneş takvimi oluşturmak için yapılan çalışmaları takip etti. Metonik döngü 6940 günde 19 tropikal yıl ve 235 sinodik aya sahiptir. Kallippos döngüsü, Metonik döngü içinde yörünge başına günleri ve yörünge başına dönüşleri senkronize ederek, 4 Metonik döngüden sonra birinin farkına dikkat çeker ve 76 yıllık bir süredir. Döngüleri ve günleri ayırt etmek, döngüsel devinim hakkında bilgi verir.

Kallippos gözlem döngüsüne MÖ 330'da (proleptik Jülyen takviminde 28 Haziran) yaz gün dönümünde başladı. Döngünün başlangıç konumu, yıldız konumu ve yıldızın tutulma zamanlaması, sonraki gök bilimciler tarafından sonraki tutulmalarla ilgili gözlemlerini kalibre etmek için kullanıldı. 76 yıllık Kallippos döngüsü, antik bir astronomik mekanik saat ve MÖ 2. yüzyıla ait (Yunanistan açıklarındaki Akdeniz sularında keşfedilen) gözlem yardımcısı olan Antikythera mekanizmasında kullanılıyor gibi görünmektedir. Mekanizmanın Kallippos döngüsü için bir kadranı vardır ve 76 yıl, bu eski cihazın kılavuzunun Yunanca metninde geçmektedir.

Ay'daki Calippus kraterine onuruna onun adı verilmiştir.

Notlar

Kaynakça


 T. L. Heath, A History of Greek Mathematics (2 Vols.) (Oxford, 1921).
 O. Neugebauer, A history of ancient mathematical astronomy (New York, 1975).
 B. L. van der Waerden, Greek astronomical calendars. II. Callippos and his calendar, Arch. Hist. Exact Sci. 29 (2) (1984), ss. 115-124.

Kategori:Antik Yunan matematikçiler
Kategori:Antik Yunan astronomlar
Kategori:MÖ 4. yüzyılda Yunanlar
Kategori:Aristotelesçi filozoflar
Kategori:MÖ 370'lerde doğanlar
Kategori:MÖ 300'lerde ölenler