Haplogrup L-M20 (Y-DNA)

Haplogrup L-M20 insanlarda görülen bir Y-DNA haplogrubudur. Tek nükleotid polimorfizminde M11, M20, M61 ve M185 farklılıkları bulunmaktadır. K Haplogrubunun ikincil soyundan gelen L-M20, LT Haplogrubunun ana koludur. L haplogrubunun alternatif filogenetik adı K1a'dır. Belucistan (28%), Kuzey Afganistan (25%) ve Güney Hindistan (19%) başta olmak üzere Güney Asya'da, Tacikistan'da ve Anadolu'da da görülen bu haplogruba, İran'da da düşük yoğunlukta rastlanmaktadır. Ayrıca, binlerce yıldır Kafkasya, Avrupa ve Orta Asya'da da bu haplogrup çok düşük yoğunlukta görülmektedir.

Kökenleri
L-M20, K-M9 Haplogrubundan türeyen LT Haplogrubundan türemiştir.International Society of Genetic Genealogy, 2015, Y-DNA Haplogroup Tree 2015''  (30 May 2015). Doktor Spencer Wells'e göre, L-M20 Tacikistan'daki Pamir Dağları bölgesinde ortaya çıkmış ve MÖ 30.000 yılında Pakistan ve Hindistan bölgesine gelmiştir.Spencer Wells (2003), The Journey of Man. A Genetic Odyssey. New Delhi: Penguin Books India, p. 167 Bununla beraber, diğer çalışmalarında çoğu, L-M20'nin Batı Asya kökenli olduğunu ve neolitik çiftçilerin yararlandığı İndus Nehri aracılığıyla diğer bölgelere yayıldığını göstermektedir. 2024 yılında yayımlanan  çalışmada, bilinen aksine haplogrubun 20.600 yıl önce Batı Asya'da ortaya çıktığı, MÖ 4. binyılda Güney Asya'ya yayıldığı tespit edildi.

 Yayılımı 
 Orta Doğu ve Anadolu   
 Nüfus/bölge Yayılımı Kaynak  Türkiye  Afşarlarda %57, Karadeniz Bölgesi'ndeki Türklerde %12 (10/83), Türkiye Türklerinde %6.6 (7/106) oranında bulunmuştur. ,    ve    İran  *Parsi Zerdüştlerde %54.9 (42/71) oranında bulunmuştur.

 L1b ve L1c, Güney İran'da %22.2 (2/9) oranında bulunmuştur.
 L2-L595, L1a, L1b ve L1c, Kürdistan bölgesindeki Kürtlerde %8 ila %16 (2-4/25) oranında bulunmuştur.
 L-M20, Doğu İran'daki Perslerde %9.1 (7/77) oranında bulunmuştur.
 L-M357, Kuzey İran'da %3.0 (1/33) oranında bulunmuştur.
 L1c-M357, Doğu Azerbaycan'daki Azerilerde %4.2 (1/21) oranında bulunmuştur.
 L1a ve L1b, İsfahan'daki Perslerde %4.8 (2/42) oranında bulunmuştur. , ,   ve  Suriye  Rakka'daki Suriyelilerde %51.0 oranında (33/65), Doğu Suriyelilerde %31.0 oranında bulunmuştur.   Lazlar  L1b-M317, Lazlarda %41.7 (15/36) oranında bulunmuştur.    Suudilar L-M76 ve L-317 toplamda %15.6 oranında bulunmuştur. L-M76 ve L-M357 toplamda %1.91 oranında bulunmuştur.   ve  Kürtler  Güneydoğu Türkiye'de yaşayan Kürtlerde %3.2 oranında bulunmuştur.    Irak  L-M22, Iraklılarda %3.1 oranında (2/64) bulunmuştur.   Ermeniler  Ermenilerde %1.63 (12/734) ila %4.3 (2/47) arasında bulunmuştur.  ve   Ummanlılar  L-M11, %1 oranında bulunmuştur.   Katarlılar L-M76, %2.8 oranında (2/72) bulunmuştur.    BAE Arapları  L-M76 ve L-M357, toplamda %3.0 (5/164) oranında bulunmuştur   

 Orta Asya 
 Nüfus/bölge Yayılımı Kaynak  Tacikler  Belh Eyaleti'nde %22,5 (9/40) oranında bulunmuştur. (L1a %11.1 oranında (6/54), L1c, %9.0 oranında (7/78))
 L1c, Samangan'da %6.3 (1/16) oranında bulunmuştur.
 L1c, Badakhshan Eyaletinde %5.4 (2/37) oranında bulunmuştur.      Özbekler  L1C, Balh Eyaletinde %20 (1/5) oranında bulunmuştur.
 L1a ve L1C, Sar-i Pol Eyaletinde %14.3 (4/28) oranında bulunmuştur.
 L1a, L1b ve L1C, Cüzcan Eyaletinde %3.0 (11/366) ila %3.7 (2/54) arasında bulunmuştur. ,  ve    Uygurlar  L1c-M357, Kırgızistan'da %16.7 oranında (1/6) bulunmuştur.    Pamirler de Shugnanis'te %16 oranında (7/44), Ishkashimilerde %12 (3/25) oranında bulunmuştur.   Hazaralar  L1a, Belh ilinde %12.5 (1/8) oranında bulunmuştur.
 L1a, Bamyan ilinde %1.9 (2/69) oranında bulunmuştur.    Yagnobiler  %9.7 (3/31) oranında bulunmuştur.   Buhara Arapları %9.5 (4/42) oranında bulunmuştur.   Peştunlar  %9.4 (5/53) 'de L1a ve L1b Kunduz içinde,% 2.9 (1/34) L1C Beğlan     Dunganlar  L1c Kırgızistan'da % 8,3 (1/12) oranında bulunmuştur.    Uygurlar  L-M357, Sincan, Lopnur İlçesi, Qarchugha köyünde % 7.8 (5/64) oranında bulunmuştur.Liu SH, N, Yilihamu, R Bake, et al. (2018), "A study of genetic diversity of three isolated populations in Xinjiang using Y-SNP." Acta Anthropologica Sinica, 2018, 37(1): 146-156.     Karakalpaklar  Karakalpaklarda %4.5 (2/44) oranında bulunmuştur.   Uygurlar  Uyrgurlarda %4.4 (3/68) oranında bulunmuştur.  ve   Türkmenler  L1a, Cüzcan ilinde %4.1 (3/74) oranında bulunmuştur.    Çalkandular  %4,0 (1/25) oranında bulunmuştur.    ve    Kırgızlar  L1c, Kuzeybatı Kırgızistan'da %2,7 (1/37) oranında bulunmuştur.
 L1a, Orta Kırgızistan'da %2,5 (1/40) oranında bulunmuştur.    İdil Tatarları   İdil Tatarlarında %2.6 (1/38) oranında bulunmuştur.   Huiler  Huilerde %1.9 (1/54) oranında bulunmuştur.   Başkurtlar  Başkurtlarda %0.64 (3/471) oranında bulunmuştur.   

 Avrupa 
 Nüfus/bölge Yayılımı Kaynak  Fascia, İtalya  L- M20 Fascia'da %19.2 oranında bulunmuştur.    Nonstal, İtalya  L-M20, Nonesililerde %10 oranında bulunmuştur.    Samnium, İtalya  L-M20, L'Aquila'da %10 oranında bulunmuştur.    Vicenza, İtalya  L-M20, Venediklilerde %10 oranında bulunmuştur.    Güney Tirol, İtalya  Van Baldia'da yaşayan ve Ladin dilinin konuşanlarda %8.9'unda oranında bulunmuştur.
 Val Badia'da yaşayanlarda %8.3 oranında bulunmuştur.
 Puster Vadisi'nde yaşayanlarda %2.9 oranında bulunmuştur.
 Almanca konuşan ve Val Badia'da yaşayanlarda %2.2 oranında bulunmuştur.
 Almanca konuşan ve Üst Vinschgau'da yaşayanlarda %2 oranında bulunmuştur.
 Almanca konuşan ve Üst Vinschgau'da yaşayanlarda %1.9 oranında bulunmuştur.
 İtalyanca konuşan Bolzanoların %1.3'ünde bulunmuştur.  ve   .  Gürcüler  Gali'deki Gürcülerde %20 (2/10)
 Chokhatauri'deki Gürcülerde %14.3 (2/14) oranında bulunmuştur.
 Martvili'deki Gürcülerde %12.5 (2/16) oranında bulunmuştur.
 Abaşa'daki Gürcülerde %11.8 (2/17) oranında bulunmuştur.
 Baghdati'deki Gürcülerde %11.1 (2/18) oranında bulunmuştur. 
 Gardabani'deki Gürcülerde %10 (1/10) oranında bulunmuştur.
 Adigeni'deki Gürcülerde %9.1 (1/11) oranında bulunmuştur.
 Omalo'daki Gürcülerde %6.9 (2/29) oranında bulunmuştur.
 Gurcaani'deki Gürcülerde % 5.9 (1/17) oranında bulunmuştur.
 Lentekhi Gürcülerde %5.9 (1/17) oranında bulunmuştur. ,  ve    Dağıstan, Rusya  Dağıstan'daki Çeçenlerde %10 oranında bulunmuştur.
 Avarlarda %9.5 (4/42) oranında bulunmuştur. 
 Tatlarda %8.3 (2/24) oranında bulunmuştur.
 Chamalinlerde %3.7 (1/27) oranında bulunmuştur. ,  ve    Arkhangelsk Oblastı, Rusya  L1c-M357, Rusların % 5.9'unda bulunmuştur.    Estonya  Estonlarda L2-L595 ve L1-M22% %5.3, %3.5, %1.4 ve %0.8 olarak bulunmuştur.  ve    Balkarlılar, Rusya  L-M317, %5.3 (2/38) oranında bulunmuştur.   Portekiz  Coimbralılarda %5.0 oranında bulunmuştur.   Bulgaristan  Bulgarlarda %3.9 oranında bulunmuştur.    Flandreliler L1a, Mechelen'de %3.17  Turnhout'ta %2.4  ve Kempen'de %1.3 bulunur. L1b *: Batı ve Doğu Flandrelilerin %0.74'ünde bulunur.  ve   Antsiferovo, Novgorod  Rusların %2.3'ünde bulunmuştur.    Doğu Tirol, Avusturya  L-M20, Tyroleans bölgesinde (de Isel, alt Drau, Defereggen, Virgental ve Kals vadi) %1.9 oranında bulunmuştur.    Gipuzkoa, Bask Bölgesi  L1b, Basklarda %1.7 oranında bulunmuştur.   Kuzey Tirol, Avusturya  L-M20 Reutte'de %0.8 oranında bulunmuştur.   

 Kaynakça 

Kategori:İnsan Y-DNA haplogrupları