Mihail Çakır

Mihail Çakır (Rumence: Mihail Ciachir) veya Ay-Boba Mihail Çakır (27 Nisan 1861, Çadır Lunga - 8 Eylül 1938, Kişinev), Ortodoks rahip, eski Rus İmparatorluğu'nda Gagavuz kitaplarının ilk yayıncısı, Gagavuz Türklerinin asimilasyonunu önlemek için Gagavuz tarihi ve kültürü hakkında yaptığı çalışmalarıyla da bilinir.

Hayatı ve kişiliği
Mihail Çakır, 27 Nisan 1861'de Besarabya'nın Çadır Lunga köyünde, Gagavuz diyakoz bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çakır, Kişinev İlahiyat Semineri'nde eğitim gördü. Mezun olduktan sonra bir erkek ilahiyat okulunda öğretmenlik yaptı. Üç yıl sonra Kişinev Okul Kurulu Başkanı seçildi.

1896'da Moldova dilinde kitap basma izni için Rusya İmparatorluğu Eğitim Bakanlığı'na başvurdu. Moldovaca metnin Rusçaya paralel olması koşuluyla bu izin verildi. Çakır 1901'den itibaren Moldova dilbilgisi üzerine birkaç kitap ve Rus dili ve dilbilgisi üzerine dersler yayınladı. Moldovalıların Rusça öğrenmelerine yardımcı olmak için yazdığı ders kitabı on dört yıl içinde üç baskı yaptı.

1904 yılında Çakır, Doğu Ortodoks Kilisesi'nin Sinod'una başvurarak Gagavuz dilinde dini literatür yayınlamasına izin verilmesini talep etti. Üç yıl sonra, Eski Ahit'ten seçilmiş bölümlerin yanı sıra Aziz Matta İncili'ni de Gagavuzca çevirisiyle yayımladı. Gagavuz çağdaşları tarafından basılı dilin havarisi olarak adlandırıldı.

1918'den sonra Besarabya Romanya Krallığı'nın bir parçası haline geldiğinde Çakır, Gagavuz yazısının önceki Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçişini başlattı 1924 yılında Besarabya'nın Romanyalılaştırılmasına karşı mücadeleyi koordine etmek üzere Doğu Ortodoks Kilisesi'nin Alexander Nevsky kardeşliğinin liderliğine katıldı..

Çakır, Atatürk ile temas halindeydi ve “Besarabya Gagavuzlarının Tarihi” adlı kitabının bir kopyasını ona sundu. Atatürk ayrıca Çakır aracılığıyla Gagavuzların asimilasyonunu önlemek için onlara çeşitli Türkçe kitaplar ve öğretmenler sağladı.

Çakır 1933 ve 1934 yılları arasında Rumen dergisi Viata Basarabiei için çalıştı. 1934 yılında Gagavuz dilinde Besarabya Gagavuzlarının Tarihi ve iki yıl sonra Gagavuzların Düğün Törenleri adlı kitaplarını yayınladı. Bu iki kitap onun etnografik kimliğini ortaya koymuştur ayrıca 1938 yılında Gagavuzca-Rumence sözlüğünü de yayınladı.

Çakır 1938 yılında kısa bir hastalıktan sonra öldü ve Kişinev'deki Ermeni caddesinde bulunan Merkez Mezarlığı'na gömüldü.

Etkisi
Mihail Çakır profesyonel eğitim almış bir araştırmacı olmamasına rağmen, tarihe ve Gagavuz geleneğine yaptığı katkıların değeri yadsınamaz. Modern Gagavuz araştırmacılar onun eserlerine güvenmekte ve onları yeniden yorumlarken, karşılaştırmalı bir tarihsel perspektifle yürütülen araştırmalar için değerli bir kaynak olarak el üstünde tutmaya devam etmektedirler.

Çakır'ın edebi ve tarihi etkisinin yanı sıra, Gagavuz ulusunun tanımlanmasındaki rolü, özellikle de Gagavuz halkına manevi ve ahlaki liderliği övgüyle karşılanmaktadır. Gerçekten de, ayinsel bir Gagavuz girişimleri nedeniyle, halkının Kiril ve Methodios'u olarak anılmakta ve bugün Gagavuzya eyaleti genelinde kutlanmaktadır.

Gagavuzya Valisi Mihail Formuzal 2011 yılını Çakır Yılı ilan etti.

Çalışmaları
Bucoavna, 1900
Rusesc și moldovenesc cuvântelnic, 1907 
Agiutorid moldovenilor în vremea învățăturii limbii rusească, 1911
Dicționar găgăuzo(turco) român, 1938

 Kaynakça 

Kategori:1861 doğumlular
Kategori:1938'de ölenler
Kategori:Moldovalı yazarlar
Kategori:Kişinev'de ölenler
Kategori:Gagavuzlar