Taşburun, Kağızman

Taşburun, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 
Taşburun köyünün eski adı Karavank veya Karavenk'tir. Nitekim 1835 nüfus defterinde "Karavenk" olarak geçer.Ersin Doğantekin, "1251/1835 Tarihli Nüfus Defterine Göre Kağızman Nüfusu", Geçmişten Geleceğe Her Yönüyle Kağızman Sempozyumu, Ankara, 2012 1886 Rus nüfus tespitinde ise "Kara-vank" (Кара-ванкъ) adıyla kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de aynı şekilde "Kara Vank" (قرە وانك) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 768.

Karavank köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterindeki kayda göre, Kars sancağının Kağızman kazasına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla yapılan söz konusu tespitte sadece erkek nüfusu kaydedilmiştir. Buna göre köydeki 20 hanede 76 Hristiyan erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı kadar olduğu söylenebilir.Ersin Doğantekin, "1251/1835 Tarihli Nüfus Defterine Göre Kağızman Nüfusu", Geçmişten Geleceğe Her Yönüyle Kağızman Sempozyumu, Ankara, 2012

Karavank köyü, 1886 tarihli nüfus sayımında Kağızman sancağının Kağızman kazasına (uçastok) bağlı Karavank nahiyesinin (Караванкский маркяз) 8 köyünden biriydi. Ancak Trapanak nahiyesi (Трапанакский маркяз) olarak da adlandırılan bu nahiyenin idari merkezi Karavank köyü değil, Trapanak köyü idi. Bu tarihte Karavank köyünün nüfusu, 127'si erkek ve 100'ü kadın olmak üzere, 30 hanede yaşayan ve tamamı Ermeni olan 227 kişiden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusunun 1896'da 310 kişi, 1906'da 391 kişi olarak kaydedilmiş olması, köye yeni bir Ermeni nüfusunun yerleştirilmiş olduğunu göstermektedir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 116, ISBN 9786052100271.

Karavank köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Kağızman kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 768. 1940 genel nüfus sayımında "Karavank" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 253 kişiden oluşuyordu. Karavank veya Karavenk Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Taşburun olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında Taşburun köyünde 476 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 57 kişi okuma yazma biliyordu.

Karavank veya Karavenk adının kaynağı olan Havaradzor Manastırı adlı Ermeni manastırının ilk kilisesi 5-6. yüzyılda inşa edilmiştir. Kilise, 20. yüzyılda elden geçirilip camiye çevrilmiştir. Bu sırada güney, doğu ve kuzey duvarlar yenilenmiş olan yapının içi sıvanmış, güney duvarına bir mihrap ve minber, kuzey duvarına kadınlar mahfili eklenmiştir. Manastırın ikinci kilisesinin 7. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Kilisenin tek nefli ve kubbeli bir yapı olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Üçüncü kilise, 11. yüzyılda inşa edilmiştir ve dıştan sekizgen, içten yonca planlı bir yapıdır.Güner Sağır, "Kars İli ve Çevresinde Yer Alan Ortaçağ Ermeni Kiliseleri (Ani Hariç) Yüzey Araştırması 2017 Yılı Çalışmaları" - 36. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2019, 2. Cilt, s. 129 e-ISSN: 2667-8837

Köyün eski adı 1902 yılı kayıtlarında Ermenice'de "taşmanastır" anlamına gelen Karavank, 1928 kayıtlarında ise Karavenk olarak geçmektedir.

 Coğrafya 
Köy, Kars il merkezine 82 km, Kağızman ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Köyde 1886 yılında 227 Ermeni yaşamaktaydı.
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 255 2021 268 2020 292 2019 274 2018 363 2017 208 2016 206 2015 196 2014 238 2013 255 2012 228 2011 217 2010 178 2009 167 2008 171 2007 142 2000 156 1990 253 1985 347 1886 227

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Kağızman belde ve köyleri