Sir

Sir (), İngilizce’de erkek bireylere yönelik kullanılan resmî bir hitap şeklidir. Tarihsel olarak şövalyelik ve baronetlik gibi ünvanlara sahip kişilere yönelik geliştirilmiş bu ifade, zamanla sosyal statü ve rütbeye dayalı genel bir saygı ünvanı olarak da kullanılmaya başlanmıştır. Modern Britanya onur sisteminde, şövalyelik nişanına sahip kişilere verilen bir ön addır. Kadınlar için karşılığı Dame, şövalyelerin eşlerine yönelik hitap biçimi ise Lady şeklindedir.

 Köken 
“Sir” kelimesi, Orta İngilizcede “sire” formunda yer almış, Eski Fransızca sire (“efendi, lord”) teriminden gelmektedir. Bu ise Roma dönemine ait halk Latince'sindeki seior sözcüğüne, oradan da klasik Latince senior (“daha yaşlı, kıdemli”) kelimesine dayanır.

 Tarihçe 

 Orta Çağ 
İlk kullanımları 12–13. yüzyıla tarihlenir. Laȝamon'un 1200 civarı yazdığı “Brut” destanında “sire” örneklerine rastlanır.

 Feodal Sistem 
Feodal sistemde lordlara ve yüksek dereceli subaylara saygı ifadesi olarak yaygınlaştı. Aynı dönemde İngiliz soyluların yazılı belgelerinde de “Sir John” vb. biçimlerde yer aldı.

 Şövalyelikte Kullanımı 
Birleşik Krallık'ta en yüksek onurlardan biri olan şövalyeliğe kabul edilen kişiler, törenden itibaren isimlerinin önüne “Sir” ekleyebilirler. Şövalyeliğe ilişkin resmi kayıtlar, Londra’daki Merkezi Şövalyelik Şansölyeliği’nde (Central Chancery) tutulur. Debrett’s’a göre “Sir John Smith” örneğinde görüldüğü gibi, ünvan her zaman verilen adla birlikte kullanılır.

 Baronet ve Diğer Asil Ünvan Sahiplerinde Kullanımı 
Baronetlik ünvanı da şövalyelik derecesinin hemen üstünde yer alır; baronetler de isimlerinin başına “Sir” ekleyebilirler. Diğer yüksek rütbeli makam veya ünvan sahipleri (örneğin bazı devlet memurları, meslek odası başkanları vb.) protokol gereği “Sir” ile hitap edilebilir.

 Dişil Muadilleri 

 Dame 
Ünvanı kendi hakkıyla kazanan kadın şövalyelere verilir; isimlerinden önce “Dame” kullanılır (ör. Dame Judi Dench).

 Lady 
Bir şövalye veya baronetin eşi “Lady” ünvanını taşır (ör. Lady Margaret Smith).

 Günümüzde Kullanımı 
Günümüzde “Sir” ünvanı, hem resmi protokolde hem de günlük resmi yazışmalarda saygı ifadesi olarak kullanılmaya devam etmektedir. Kraliyet ailesi üyeleriyle yapılan resmi karşılaşmalarda, ilk olarak “Your Majesty” ya da “Your Highness” şeklinde hitap edilir; ardından erkekler için “Sir”, kadınlar için ise “Ma’am” şeklinde devam edilir. Öte yandan, iş dünyasında ya da resmi mektuplarda muhatabın adı bilinmediği durumlarda “Dear Sir” ifadesi hâlâ yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bu kullanımın çağdaş örneklerinden biri, 25 Mart 2025 tarihinde yazar ve oyuncu Stephen Fry'ın, akıl sağlığı çalışmaları ve hayır işlerine katkılarından dolayı Kraliçe tarafından şövalye ilan edilmesiyle “Sir Stephen Fry” ünvanını almasıdır.

 Kaynakça 

Kategori:Britanyalı şövalyeler
Kategori:Şövalyeler
Kategori:Soyluluk ünvanları
Kategori:Erkekler için kullanılan toplumsal ünvanlar