Üçlü nokta

Üçlü nokta, termodinamikte bir maddenin üç fazının (gaz, sıvı ve katı) termodinamik dengede bir arada var olduğu sıcaklık ve basınçtır. Süblimleşme eğrisi, erime eğrisi ve buharlaşma eğrisi bu noktada buluşurlar..

Katı, sıvı ve gaz fazlarına ek olarak, üçlü noktada birden fazla katı faz bulunabilir. Helyum-4, iki farklı sıvı fazı içeren bir üçlü noktaya sahip olan özel bir durumdur (lambda noktası).

Suyun üçlü noktası, Uluslararası Birimler Sisteminde (SI) termodinamik sıcaklığın temel birimi olan kelvini tanımlamak için kullanılıyordu.Definition of the kelvin  at BIPM. Suyun üçlü noktasının değeri ölçülmek yerine tanımlanarak sabitlenmişti, ancak bu durum SI temel birimlerinin 2019 yılında yeniden tanımlanmasıyla değişti. ITS-90 uluslararası sıcaklık ölçeğinde hidrojenin üçlü noktasından (13.8033 K) suyun üçlü noktasına (273.16 K, 0.01 °C veya 32.018 °F) kadar değişen birden fazla maddenin üçlü noktası kullanılır.

"Üçlü nokta" terimi, ilk olarak 1873 yılında William Thomson'ın kardeşi James Thomson tarafından kullanıldı.James Thomson (1873) "A quantitative investigation of certain relations between the gaseous, the liquid, and the solid states of water-substance" , Proceedings of the Royal Society, 22 :  27–36. From a footnote on page 28:  " … the three curves would meet or cross each other in one point, which I have called the triple point".

Üçlü nokta tablosu
Bu tablo çeşitli maddelerin üçlü noktalarını listeler. Veriler, ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nden gelmektedir.
Substance  T [K] (°C)  p [kPa]*  (atm) Asetilen     Amonyak    Argon     Arsenik    Bütan     Karbon (grafit)    Karbondioksit    Karbonmonoksit    Kloroform    Döteryum    Etan    Etanol    Etilen    Formik asit    Helyum-4 (lambda noktası)    Heksafloroetan    Hidrojen    Hidrojen klorür    İyot    İzobütan    Kripton     Cıva    Metan    Neon    Azot oksit    Azot   Nitröz oksit    Oksijen    Paladyum    Platin    Radon    Silan    Kükürt dioksit    Titanyum    Uranyum hexaflorür    SuInternational Equations for the Pressure along the Melting and along the Sublimation Curve of Ordinary Water Substance . W. Wagner, A. Saul and A. Pruss (1994), J. Phys. Chem. Ref. Data, 23, 515.    Ksenon    Çinko    * Not: Normal şartlar altında, atmosferik basınç 101.325 kPa'dır. (1 atm)

Ayrıca bakınız
Kritik nokta (termodinamik)

Kaynakça

Dış bağlantılar

Kategori:Kimyasal özellikler
Kategori:Hâl değişimi
Kategori:Termodinamik
Kategori:Eşik sıcaklıklar
Kategori:Gazlar
Kategori:1873 tanıtımları