Çin Kazakları

Çin Kazakları (; Kazakça: جۇڭگو قازاقتارى Çûnggo qazaqtarı), Çin'de gündelik kullanımda "Hāsākè zú" (; "Kazak halkı/ulusu") terimi kullanılır, Çin Halk Cumhuriyeti Devleti'nin resmî olarak tanıdığı 56 etnik gruptan biridir. 2010 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre, tüm Çin anakarası çapında 1,46 milyonu aşan etnik Kazak vardır. Çin Kazakları ağırlıklı olarak Kuzeybatı Çin'de yaşar ve Çin'in en büyük 17. etnik grubunu teşkil ederler. Çin Kazaklarının yüzde 90'ından fazlası Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşar, ancak Kansu Eyaleti'nde de Kazak yerleşimleri vardır. Tarihî olarak Çinghay Eyaleti'nde de Kazak yerleşimleri vardı, fakat Haziran 1984'te burada yaşayan Kazakların büyük çoğunluğu Sincan'a geri taşındı.

Çin Kazakları Kazakçayı konuşur, ancak Kazakistan ve Moğolistan Kazaklarının Kiril alfabesini kullanmasından farklı olarak, Çin Kazakları Arap alfabesini kullanarak yazı yazarlar. Çin Kazakları sürekli Han Çinlileri, Uygurlar ve Moğollarla temasta bulundukları için birçok Çin Kazağı bu grupların anadillerini de konuşabilir. Çin Kazaklarının çoğu İslam dinine mensuptur.

 Nüfus dağılımı 

küçükresim|sağ|Sincan Uygur Özerk Bölgesi-İli Kazak Özerk İli-Tekes İlçesi'nde bir Kazak çoban
Çin'deki Kazakların nüfusu 1911 yılında 200 bin, 1949 yılında 430 bin, 1949 yılında 440 bin, 1979 yılında 870 bin, 1982 yılında 900 bin, 1985 yılında 964 bin ve 2000 yılında 1,2775 milyon civarındaydı. 2010 Nüfus Sayımı'na göre, Çin Kazaklarının nüfusu 1,46 milyondan fazladır; Çin'in 31 eyaletinde ve nüfus sayımı sırasında askerlik hizmetinde bulunan kişilerin nüfusları hepsi toplu olarak sayıldığında, Kazakların yüzde 97'si Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşamaktadır. Bunun dışında Henan, Guangdong ve Kansu eyaletleri, 4.000'i aşan Kazak nüfuslarına sahiptir. Çin'deki Kazaklar en yoğun oranda Sincan'daki Tanrı Dağları'nın kuzeyindeki Çungar Havzası'nın kenarlarındaki geniş alanlarda yaşarlar. Özellikle İli Kazak Özerk İli'ne bağlı İli, Tarbagatay ve Altay illerinde, Sanci Hui Özerk İli'ne bağlı Mori Kazak Özerk İlçesi'nde ve Kumul İli'ne bağlı Barköl Kazak Özerk İlçesi'ndeki Kazak nüfusları yoğundur. Bunların dışında Bortala Moğol Özerk İli, Urumçi İlçesi ve Kansu Eyaleti'ne bağlı  de Kazak yerleşimleri vardır. Kazaklar, 2016 yılı itibarıyla Sincan'ın toplum nüfusunun yüzde 6,88'ini, İli Kazak Özerk İli'nin de yüzde 21,1'ini oluşturur. Kazaklar, Uygurlar ve Han Çinlilerinden sonraki en büyük üçüncü etnik grubu, İli Kazak Özerk İli'ndeyse de Han Çinlileri ve Uygurlardan sonraki en büyük üçüncü etnik grubu teşkil ederler.

Tarihi olarak, Çinghay Eyaleti'nde de bir Kazak yerleşimi vardı. 1954 yılında Çinghay'da "" kuruldu. Bu bir sene sonra (1955 yılında) "" olarak değiştirildi. 1985 yılında, Kazaklar Sincan'a geri döndükten sonra, bu idari birimin ismi "Haixi Moğol ve Tibet Özerk İli" olarak bir kere daha değiştirildi.

 Özerk alanlar 

sağ|küçükresim|Çin'deki Kazak özerk il ve ilçeleri

 İli Kazak Özerk İli (Sincan Uygur Özerk Bölgesi)
  (Jiuquan, Kansu)
 Barköl Kazak Özerk İlçesi (Kumul İli, Sincan Uygur Özerk Bölgesi)
 Mori Kazak Özerk İlçesi (Sanci Hui Özerk İli, Sincan Uygur Özerk Bölgesi)

 Kazak beldeleri 
EyaletİlİlçeKazak beldeleriSincanSanci İliGuçung İlçesiSincanSanci İliGuçung İlçesiSincanSanci İliManas İlçesiSincanSanci İliManas İlçesiSincanSanci İliManas İlçesiSincanSanci İliFukang ŞehriSincanSanci İliFukang ŞehriSincanSanci İliSanciSincanSanci İliHutubi İlçesiSincanSanci İliHutubi İlçesiDushanzi Kazak BeldesiSincanKumul İliAra Türük İlçesiSincanKumul İliKumul ŞehriSincanKumul İliKumul ŞehriSincanUrumçi ŞehriMitung Bucağı

 Eyaletlerine göre Kazak nüfusu 
+ Verilerince Bölgelerine Göre Kazak Nüfusunun Payı（Nüfus sayımı sırasındaki nüfus;    renkli   kısımlar, Kazakların yerli olduğu bölgeleri gösterir） Sıra  Bölge  Toplam nüfus  Kazaklar  Toplam KazakNüfusunun Payı (%)  BölgedekiEtnik AzınlıkNüfusunun Payı (%)  Bölge NüfusununPayı (%)  Toplam  1.335.110.869  1.463.012  100  1,305  0,110  31 eyaletteki toplam  1.332.810.869  1.462.588  99,971  1,306  0,110 G1  Kuzeybatı Çin  96.646.530  1.424.386  97,360  6,967  1,474 G2  Güney Merkez Çin  375.984.133  17.810  1,217  0,058  0,005 G3  Doğu Çin  392.862.229  8.987  0,614  0,228  0,002 G4  Güneybatı Çin  192.981.185  7.273  0,497  0,019  0,004 G5  Kuzey Çin  164.823.663  3.052  0,209  0,033  0,002 G6  Kuzeydoğu Çin  109.513.129  1.080  0,074  0,011  0,001 1  Sincan  21.815.815  1.418.278  96,942  10,922  6,501 2  Henan  94.029.939  4,805  0,328  0,428  0,005 3  Guangdong  104.320.459  4.602  0,315  0,223  0,004 4  Kansu  25.575.263  4.444  0,304  0,184  0,017 5  Hunan  65.700.762  2.775  0,19  0,042  0,004 6  Hubei  57.237.727  2.191  0,15  0,089  0,004 7  Tibet  3.002.165  2.143  0,146  0,078  0,071 8  Jiangsu  78.660.941  2.124  0,145  0,552  0,003 9  Guizhou  34.748.556  2.093  0,143  0,017  0,006 10  Guangşi  46.023.761  1.884  0,129  0,011  0,004 11  Siçuan  80.417.528  1.882  0,129  0,038  0,002 12  Jiangxi  44.567.797  1.718  0,117  1,128  0,004 13  Pekin  19.612.368  1.602  0,11  0,2  0,008 14  Hainan  8.671.485  1.553  0,106  0,109  0,018 15  Fujian  36.894.217  1.492  0,102  0,187  0,004 16  Anhui  59.500.468  1.203  0,082  0,304  0,002 17  Şantung  95.792.719  1.116  0,076  0,154  0,001 18  Yünnan  45.966.766  896  0,061  0,006  0,002 19  Şensi  37.327.379  794  0,054  0,419  0,002 20  Zhejiang  54.426.891  695  0,048  0,057  0,001 21  Çinghay  5.626.723  680  0,046  0,026  0,012 22  Şanghay  23.019.196  639  0,044  0,231  0,003 23  Tientsin  12.938.693  476  0,033  0,144  0,004 24  Jilin  27.452.815  467  0,032  0,021  0,002 25  Liaoning  43.746.323  448  0,031  0,007  0,001 26  İç Moğolistan  24.706.291  377  0,026  0,007  0,002 27  Hebei  71.854.210  320  0,022  0,011  0 28  Şansi  35.712.101  277  0,019  0,296  0,001 29  Çongçing  28.846.170  259  0,018  0,013  0,001 30  Ningksia  6.301.350  190  0,013  0,009  0,003 31  Heilongjiang  38.313.991  165  0,011  0,012  0  Askerlik hizmetinde bulunanlar  2.300.000  424  0,045  0,417  0,018

 Ayrıca bakınız 


 Osman Batur

 Kaynakça 

Kazaklar
Kazaklar
Kategori:Etnik Kazaklar
Kategori:Sincan Uygur Özerk Bölgesi