Tetelsingo Nahuatl dili

Tetelsingo Nahuatl dili (bu dilin konuşucularınca Mösiehuali̱ olarak adlandırılmakta), Meksika'nın merkezinde bulunan bir Nahuatl dili türevidir. Klasik Nahuatl dili ile yakından ilişkili olan çekirdek türevlerden biridir. Tetelsingo, Morelos ve bitişikteki Cuauhtémoc Kolonisi ve Lázaro Cárdenas Kolonisi şehirlerinde konuşulmaktadır. Bu üç nüfus merkezi Cuautla, Morelos'un kuzeyinde yer alır ve büyük ölçüde kentsel alanların içine doğru yutulmaktadır; sonuç olarak Tetelsingo dili ve kültürü yoğun baskı altındadır.

1935'te William Cameron Townsend bir Mösiehuali̱ çalışması yayımlamış ve o zamandan beri bir dizi başka çalışmalar daha yayımlanmıştır.

 Sesbilim 

 Sesli harfler 
Tetelsingo Nahuatl dili, daha korunaklı türevlerinde bulunan ünlü niceliği ayrımını ünlü niteliğine dönüştürmüştür. Tetelsingo dilinde kısa ünlüler /i e a o/, [ɪ e a o] (yazıma uygun olarak i̱ e a o) olarak yansıtılırken, uzun ünlüler /iː eː aː oː/, [i ⁱe ɔᵃ u] (yazıma uygun olarak i, ie, ö, u)'ya dönüşür. 
 “Kısa” Ünlüler  Ön  Merkezi Arka Kapalı  i̱ [ɪ] Orta  e [e]  o [o] Açık  a [a]
 "Uzun" Ünlüler Ön  Merkezi Arka Kapalı i [i] u [u] Orta  ie [ⁱe] Açık  ö [ɔᵃ]

 Sessiz harfler 
 Çiftdudaksıl Dil ucu Diş-damaksıl Artdamaksıl Gırtlaksıl Orta Yanal  Düz Yuvarlak  Süreksiz p /p/ t /t/ c ~ qu /k/ cu /kʷ/ Patlayıcı-sızıcı tz /ts/ tl /tɬ/ ch /tʃ/ Sürtünmeli s /s/ x /ʃ/ j /h ~ χ/ Genizsil a /m/ n /n ~ ŋ/ Sürekli hu/u/b/f /w ~ ʋ ~ β ~ v ~ ɸ ~ w̥/ r /ɾ/  l/l ~ ɬ/  y /j/
Tetelsingo Nahuatl dilinde, Nahuatl dilinin birçok lehçesindeki gibi duraklamalı ünsüzler bulunmamaktadır (Tek bir açık fark vardır: 'Kavga' anlamına gelen /maga/ sözcük gövdesi, 'vermek, vurmak/çarpmak' anlamına gelen /maka/ sözcüğünden türetilmiştir,). Bununla birlikte, dile getirilen duraklamalı ünsüzler ve yerli olmayan ünsüzler İspanyolcadan alınan alıntı sözcüklerde ortaya çıkar ve dilde böyle birçok sözcük bulunmaktadır.

 Saygı ifadesi 
Tetelsingo Nahuatl dilinin başka bir çarpıcı özelliği ise her zaman hissedilen ve karmaşıklığa sahip olan "saygı ifadeleri"dir. Genellikle, öznesi veya nesnesi, anlamı ile göndergesi, nesnesi veya sahibi (sırasıyla) yaşayan bir yetişkinse (konuşucunun karısı veya yetişkin çocukları istisnalardır) her 2. veya 3. kişi fiil, zamir, edat veya sahiplik bildiren ad saygı ifadesi olarak belirtilmelidir. Özellikle vaftizlik ilişkilerine, üst düzey yetkililere veya Tanrı'ya hitap etmek veya bunlara atıfta bulunmak için çeşitli türlerin daha saygılı ifade biçimleri vardır. Birçok üçüncü kişi saygı ifadesi, Klasik Nahuatl dilinde edilgen eylemleri veya belirsiz veya çoğul katılımcıları belirtmek için biçimbirimler kullanılır. Seyrek olarak farklı (değişik biçimli) bir gövde, saygı ifadesi için kullanılmaz ya da saygı ifadesi biçimi başka bir yolla düzensizdir.

Brewer ve Brewer 1962'nin yazımı kullanılarak aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Kişiye göre çekimlenmiş sütunlarda "saygı ifadesi" yazılan sütunların saygı düzeyi daha yüksektir. 
 Gövde Anlamı 2. tekil kişi Saygı ifadeli 2. tekil kişi 3. tekil kişi Saygı ifadeli 3. tekil kişi adıl  taja tejuatzi  yaja yejuatzi  birinin evi  mocal  mocaltzi  ical  tiecal  önce  mixpa  mixpantzinco  ixpa  tieixpa, tieixpantzinco git tiya tomobica  yabi  biloa, mobica  gel  tibitz  ti̱mobicatz, ti̱hualmobica  ibitz  biloatz, hualmobica dikkat et, anla tiquijtilia  tomojtililia  quijtilia  quijtililo  söyle  tiquijtoa  tomojtalfia  quijtoa  quijtulo 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Mösiehuali̱ (SIL Mexico) - ses kayıtlarını içerir 
 Mösiehuali̱ Honorifics  - ses kayıtlarını içerir 
 Mösiehuali̱'deki İspanyol kredileri  - ses kayıtlarını içerir 
 Metinler Mösiehuali̱ 

 Edebiyat 

 Brewer, Forrest, y Jean G. Brewer. 1962. Vocabulario mexicano de Tetelcingo. Vocabularios indígenas “Mariano Silva y Aceves” 8. México: Instituto Lingüístico de Verano.
 Pittman, Richard S. 1948. “Nahuatl honorifics”. International Journal of American Linguistics 14:236-39.
 Pittman, Richard S. 1954. A grammar of Tetelcingo (Morelos) Nahuatl. Language Dissertation 50 (supplement to Language 30).
 Tuggy, David. 1979. “Tetelcingo Nahuatl”. Modern Aztec Grammatical Sketches, 1-140, Ronald W. Langacker, ed. Studies in Uto-Aztecan Grammar, vol. 2. Arlington, TX: Summer Institute of Linguistics and University of Texas at Arlington.
 Tuggy, David. 1981. Electronic version 2008 . The transitivity-related verbal morphology of Tetelcingo Nahuatl: an exploration in Space [Cognitive] grammar. UC San Diego doctoral dissertation.

Kategori:Nahuatl dili