Tsotsheba

Tsotsheba (Gürcüce: ცოცხება), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçeside eski bir yerleşimdir. Uzun süre ayrı bir köyken, sonradan Çavuşlu köyünün mahallesine dönüşmüştür.

Tarihçe

Tsotsheba adı, Türkçe Sosheba (صوصخبا), Rusça Tsotsheba (Цоцхеба) şeklinde yazılmıştır.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, 2013, s. 240, ISBN 9786055708856 Gürcüce bir yer adı olan Tsotsheba (ცოცხება), "totshi" (ცოცხი) ve "heoba" (ხეობა) kelimelerinden oluşan "Tsotshisheoba"dan (ცოცხის ხეობა) değişime uğramış olmalıdır."ცოცხი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5"ხეობა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı "süpürgelik vadisi" şeklinde çevrilebilir. 

Tsotsheba köyünün içinde yer aldığı Klarceti bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan yerlerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. 

Tsotsheba, uzun süre Osmanlı yönetiminde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. 1886 yılında Rusların yaptığı nüfus sayımına göre köy, Batum Oblastı sınırları içinde Batum sancağının (okrug) Gonio kazasına (uçastok) bağlı Kataphia nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 25'i erkek ve 25'i kadın olmak üzere, 16 hanede yaşayan 50 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı, Müslüman Gürcü anlamında "Acaralı" (Аджарцы) adıyla kaydedilmiştir.

Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, 1893 ყილინდა "Tsotsheba" () şeklinde yadığı yerleşim yerini, Livane bölgesinin Müslüman Gürcü köyleri arasında saymıştır. Verdiği bilgiye göre köy, hayli yüksek bir yerde konumlanmıştı ve nüfusu 40 haneden oluşuyordu. Çiçinadze ayrıca köyden 30 hanenin Osmanlı ülkesine göç ettiğini belirtmiştir. Nitekim Tsotsheba köyünden Gürcü göçü Osmanlı kayıtlarında da yer almıştır.Murat Kasap, "93 Harbi Sonrası Borçka’dan Göçler", Borçka Kültür 

I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde yer alan Tsotsheba, 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya'yla imzaladığı Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41. Tsotsheba bu tarihte büyük bir olasılıkla Murkiveti'nin bir mahallesine dönüştürülmüştür. Türkçe "Sosheba" adı günümüzde yaygın biçimde "Soshoba" veya "Soskoba" şeklinde anılmaktadır. Bununla birlikte bu yerleşim yerinin adı Çermik şeklinde değiştirilmiştir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 244, ISBN 978-605-5708-85-6.

Kaynakça

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Borçka belde ve köyleri