Zihya

Zihya (Ortaçağ Çerkesçesi: Адзыгъуэй; ; Yunanca: Ζιχία) veya Zuğustan (), Orta Çağ'da Çerkesya için kullanılan isim.Колли Л. Кафа в период владения ею банком св. Георгия (1454—1475) // Известия Таврической Ученой Архивной комиссии. № 47. Симферополь, 1912. С. 86 Bu ülkenin halkına ise Zihler denmiştir. 15. yüzyıldan sonra haritalarda Zihya'nın yerine Çerkesya geçti.

 Tarih 

 Kronoloji 
Hristiyan geleneğine göre, Hristiyanlık MS 55 yılında Havari Andreas'ın seyahatleri ve vaazlarıyla Zihya'ya geldi.Antiquitates christianæ, or, The history of the life and death of the holy Jesus as also the lives acts and martyrdoms of his Apostles: in two parts, by Taylor, Jeremy, 1613–1667. p. 101. Havari Andreas'ın ziyaretiyle ilgili Hristiyan geleneğine göre, Abasgia (Abhazya) ile Kimmerya Boğazı (Kerç Boğazı) arasında yer alıyordu.

2. yüzyıl Antik Yunan tarihçisi Flavius Arrianus, Zihlerden bahseder ve Zih kralının Stahemfak olduğunu belirtir.Франгуланди А. Греки-понтийцы: дорога длиной в 2,5 тысячи лет. — Сухум, 1991. — Разд. 5. — Гл. 5. 6. yüzyıl Bizans tarihçisi Prokopius, geçmişte Zihya halkının Roma İmparatoru tarafından atanan bir kralı olduğunu, ancak bağımsız hale geldiklerini kaydeder.Wars, VIII.4.2 Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin Notitiae Episcopatuum belgelerinde 7. yüzyıldan itibaren otosefal bir Zihya başpiskoposluğu kaydedilmektedir.

9. yüzyılda Ebu İshak ve Muhammed Kindi isimli iki Arap dâî, Zihya'ya gelerek İslam'ı yaymaya çalıştı. Bunun sonucunda çok az da olsa bir grup Çerkes Müslüman oldu. 10. yüzyıl Bizans imparatoru VII. Konstantin Porphyrogennetos'a göre Zihya, Tmutarakan'ın güneyindeydi ve Nikopsis adında bir şehri vardı.  Bu dönemde Bizans'ın Zihya ile ilişkileri Cherson sakinleri tarafından yürütülüyordu.

12. yüzyılda Bizans İmparatoru I. Manuil "Zihya, Hazarya ve Gotya imparatoru" unvanını kullanmıştır ancak bu iddianın gerçeğe ne kadar uyduğu belirsizdir. 12. yüzyılda Kafkasya'da ilk Katolik misyonerler ortaya çıktı. Katolik haçlılar tarafından Konstantinopolis'in Fethi ile Katolik inancının yayılması hızlandı. Katolik dinini Zih prensi Ferzakht benimsedi. Papa, 1333'te ona çabalarından dolayı teşekkür eden bir mektup gönderdi. Katolik Kilisesi'nin misyonerlik faaliyeti sonucunda İtalyan kaynaklarında "Frenkkardaşi" olarak geçen bir Katolik Çerkes grubu ortaya çıktı.В результате миссионерской деятельности католической церкви в XII−XV веках и смешанных браков жителей генуэзских колоний черноморского побережья с местными жителями возникла этноконфессиональная группа черкесов «френккардаши», которая получила название от католических монахов-францисканцев, занимавшихся миссионерской деятельностью в Зихии. Daha sonra Papa'nın emriyle Çerkesya'ya gönderilen Katolik misyonerler Müslüman oldu. Bu Misyonerler Çerkesya'da "Karden" olarak biliniyordu. Bu kelimenin Kardinal kelimesinden geldiği düşünülmektedir. 13. yüzyılda Zihya, Macar ve İtalyan gezginler tarafından ziyaret edilmiştir. Bu gezginler Matrica'yı (Tmutarakan) Zihya içinde bulmuşlardır.

 Moğol istilası 

1220'de Cengiz Han, komutanları Subutay ve Jebe'yi "11 ülke ve halka" gitmeleri emrini verdi. Bunların içinde "Kıbçaut" (Kıpçak Türkleri), "Orosut" (Kiev Knezliği), "Serkesut" (Çerkesya), "Asut" (Alanya Krallığı), "Sessut" (Çeçenistan) vardı.Amin Anguni: Государственность Народа Нохчий page 13 Ve böylece Moğol birliklerinin Kafkasya'da ilk ortaya çıkışı, 1220 ile 1222 yılları arasında keşif birliklerinin gelişiydi. 1222'de Hankala Muharebesi (1222) gerçekleşti. İlk başta Kuzey Kafkasya çoğunlukla işgal edildi, neredeyse tüm önemli yerleşim alanları yok edildi. Ancak daha sonra direniş dağlara çekildi ve Moğol istilacılara karşı bir karşı saldırı planlayarak kendilerini yeniden örgütlediler;Jaimoukha, Amjad. The Chechens. Pages 34-5 bir gerilla savaşı yürüttüler.Anchalabze, George. The Vainakhs. Page 24

 Bilinen hükümdarlar 
+İsimÇerkesçe isimSaltanat dönemiStachemfakArrian (89–146) mentions a king of Zichia (West Circassia) named Stachemfak ()?DawДауBakhsanБахъсанLawristanЛауристэнWeçeУэкIэHapaçZenkovsky, Sergei A. Medieval Russia’s Cronicles, 58-59ХьэпэкIRededeyThe Laurentian Codex provides the following information: "In 1022, Prince Mstislav the Brave, who at the time was the prince of Tmutarakan, started a military operation against the Alans. During the operation, he encountered the Kassogian army commanded by Rededya. To avoid unnecessary bloodshed, Mstislav and Rededya, who possessed an extraordinary physical force, decided to have a personal fight, with the condition that the winner would be considered the winner of the battle. The fight lasted some hours and, eventually, Rededya was knocked to the ground and stabbed with a knife."from The Complete Collection of Russian Manuscripts  Рэдэдэй—1022TuqarHistorian Rashid-ad-Din in the Persian Chronicles, wrote that the Circassian king Tuqar was killed in battle against the MongolsРашид ад-Дин. Сборник летописей. М.-Л., 1952. Т. 2. С. 39L.I. Lavrov. “Kuzey Kafkasya’da Moğol İstilası”Тукъар—1237TuqbaşТукъбащ1237-1239VerzachtIn his letter to the king of Zichia, Verzacht/Ferzakht, Pope John XXII thanks the Governor of Circassians for his assistance in implementing the Christian faith among the Circassians. Verzacht's power and status was so high that his example was followed by the rest of the Circassian princes, who took the Roman Catholic faith.ФэрзахтBerezokБэрэзыкъуİnalХъурыфэлъей икъуэ Инал Нэху1427-1458Parabioko?Kadibeld?BelzebukПэрсэбыкъу/Бэлзэбыкъу?—PetrezokA contract was signed between the ruler of Circassia and the ruler of Caffa, naming another ruler of Zichia: "Petrezok, the paramount lord of Zichia". Under the contract, Zichia would supply large quantities of grain to Caffa.Kressel R. Ph. The Administration of Caffa under the Uffizio di San Giorgio. University of Wisconsin, 1966. P. 396Пэтэрзэкъо/Пэтэрэзыкъу—?

 Başkenti 
Erken Orta Çağ döneminde Zihya'nın başkenti olan Zihopol, 6. yüzyılda İstanbul Patrikhanesi'ne bağlı bir Ortodoks piskoposluğunun merkeziydi.Гедеон, митрополит Ставропольский и Бакинский. История христианства на Северном Кавказе до и после присоединения его к России.  , А. Ш. Бузаров, С. А. Надюков. Христианство в Шапсугии.   с. 30. Bu yerleşim yeriyle ilgili en eski ve ilk kayıtlardan biri, Antik Çağ ile Yeni Çağ arasındaki dönemde yaşamış olan Strabon'un "Coğrafya" adlı eseridir; eserinde Strabon şu bilgiyi vermektedir:ГУП «Наследие» — Ю. Н. Воронов — К локализации Никопсии  

Zihopol'ün tam konumu henüz belirlenememiştir.

Zihopol'ün, günümüz Anapa'sına yakın Utaş köyü civarındaki "Utaş" höyüğüyle ilişkilendirilebileceği hipotezi bulunmaktadır. Bu antik höyük, 50 hektardan fazla bir alanı kapsamaktadır. Nekropolde, birkaç düzine Hristiyan mezar taşı, Yunanca yazılmış Hristiyan yazıtları ve sembolleri bulunmuştur. Yerleşim yerinde ise; bir başlık, karniz parçası ve kiremitler gibi Hristiyan kiliselerine ait detaylar keşfedilmiştir.

Antik kentin tam yerinin bulunmasına yönelik tartışmalar ve araştırmalar devam etmektedir. Y. N. Voronov'a göre, kenti Utaş'tan çok daha doğuda aramak gerekmektedir.

 Kaynakça 

Kategori:Kuban tarihi
Kategori:Doğu Avrupa'daki terk edilmiş yerler
Kategori:Eski Rum Ortodoks Kilisesinin piskoposluk bölgeleri
Kategori:Avrupa tarihindeki devletler
Kategori:Çerkesler