Söylem çözümlemesi

Söylem çözümlemesi veya söylem analizi, bir uygulamalı dilbilim alanı ve sosyal bilimlerde kullanılan nitel, yorumlamacı bir araştırma yöntemidir. Bu yorumlama, faaliyeti dolayısıyla "eleştirel söylem çözümlemesi" veya "eleştirel söylem analizi" biçimlerinde de kullanılır. Söylem çözümlemesi eleştirel bir yaklaşımla; söylem aracılığıyla konuşucu tarafından gerçekleştirilen, aktarılan mesajı ve bununla beraber söylemi ortaya koyan kişi veya yapının ideolojisini açığa çıkarmakta kullanılır. Noam Chomsky'nin hocası Zellig Harris, bu kavramı ilk kez 1952 yılında alan yazınında kullanmıştır.

Söylemler, “geleneksel düşünme yollarını oluşturan ve bu yollar tarafından biçimlendirilen konuşma biçimleri” olarak tanımlanabilir. Konuşma ve düşünme arasındaki bu bağlantılı yapılar, birbirine bağlı düşünceler dizisi olarak değerlendirilen ideolojileri oluşturur ve böylece güç ilişkilerinin toplum içinde sürdürülmesine katkı sağlar. Dolayısıyla söylemler, yalnızca dilsel örüntüleri değil, aynı zamanda düşünce kalıplarını ve alışılmış davranış biçimlerini de içerir.

Söylem üç ana şekilde değerlendirilir:

 konuşmacının ne dediği
 konuşmacının ne demek istediği
 dinleyicilerin ne anladığı

Bir söylem değerlendirilirken bu üç aşama dikkate alınır.

 Kaynakça 


Kategori:Dilbilim dalları