Tzkarostavi Manastırı

Tzkarostavi Manastırı (Gürcüce: წყაროსთავის მონასტერი), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Alabalık köyünde Orta Çağ'da inşa edilmiş Gürcü manastırıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 22.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Tarihçe

Gürcüce bir yer adı olan Tzkarostavi (წყაროსთავი), pınar anlamındaki "tzkaro" (წყარო) ile baş anlamındaki "tavi" (თავი) kelimelerinde oluşur ve "pınar başı" anlamına gelir."წყარო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"თავი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Tzkarostavi mevkinde  yer alan Tzkarostavi Manastırı, Klarceti'deki en önemli ve en eski manastırlardan biridir. İlarion tarafından 830-840'larda kurulmuştur. İlarion daha sonra Mtsheta katolikosu olarak görev yapmıştır. Yazılı kaynaklara göre Tzkarostavi Manastırı bölgenin en önemli ruhani merkezlerinden biriydi. 11. yüzyılda burada önemli Gürcü din adamları görev yapmıştır. Manastır önemli el yazmalarının korunduğu ya da elyazmaların kopyalandığı yer olarak da bilinir. Bular arasında, Tzkarostavi İncili, Tzalka İncili olarak da bilinen Ança İncili (1193-1207) sayılabilir.
[[Dosya:წყაროსთავის I ოთხთავი.png|küçükresim|upright=1.36|sol|Tzkarostavi Manastırı'nda yazıya geçirilmiş olan Gürcüce Tzkarostavi İncili'''nde Matta, Markos, Luka ve Yuhanna'nın minyatürleri.]]
Tzkarostavi Manastırı araştırmacılar için Niko Mari sayesinde bilinir hale gelmiştir. Niko Mari, Grigol Hantsteli’nin Yaşamı adlı elyazmasını yayımlamasının ardından, 1904 yılında Klarceti ve Şavşeti bölgelerini gezmiş, günlüklerinde bu manastır hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir. Niko Mari Tzkarostavi'ye giderek manastırın ana yapılarını tespit etmiştir. Manastırın ana kilisesi ve yemekhanesi bu tarihten sonra tahrip edilmiştir.Niko Marr, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri, Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 283-292, ISBN 9789941434112.

Mimari

Tzkarostavi Manastırı, ana kilise, üç küçük kilise, yemekhane ve başka yapılar oluşur. İoane Okropiri'nin Matta İncili'''ni çevirisi elyazmasına (1083-1089) düşülen nota göre Tzkarostavi Manastırı Hz. İsa ya da Diriliş Günü'ne adanmıştır. Günümüze ulaşan kalıntılar manastırın hayli büyük olduğunu göstermektedir. Tzkarostavi Manastırı'nın aşağısında, Karçhal vadisinde bulunan Nuka-Sakdari'nin bu manastırın bir parçası olduğuna dair görüşler vardır.

Manastırın ana kilisesi kubbeli bir yapıdır ve 9-10. yüzyılda inşa edilmiştir. Günümüze yıkıntıları kalmış olan kilise Karçhali vadisinin sol kıyısındaki yamaçta bulunmaktadır. Manastırın küçük kiliselerinden olan bir numaralı şapel, tek nefli bir yapıdır. 9. yüzyılda inşa edilmiş olan yapı, ana kilisenin batı tarafında, kayalık küçük bir tepede yer alır. Bu yapıdan geriye sadece yıkıntıları kalmıştır. İki numaralı şapel de 9. yüzyıla ait tek nefli bir kilisedir. Yıkıntıları kalmış olan bu kilise de ana kilisenin batı tarafında, kayalık küçük bir tepede yer alır. Manastırın üç numaralı şapeli de diğer şapellere yakın bir yerdedir. Aynı yüzyıla ait tek nefli bu yapı bugün büyük ölçüde ayaktadır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 20, 45, ISBN 9789941478178.

Kaynakça

Kategori:Artvin ilindeki kiliseler
Kategori:Artvin ilindeki Gürcü Ortodoks kiliseleri
Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Ardanuç'taki yapılar