Köfte

Köfte, kıymanın yuvarlanarak küçük bir top şeklini almasıyla yapılan bir yemektir. Bazen köfteye, ekmek kırıntıları, kıyılmış soğan, yumurta, tereyağı ve baharat gibi malzemeler de eklenir. Köfte, kızartma, fırınlama veya buğulama yoluyla yapılabilir. Farklı et ve baharat türlerinin kullanıldığı birçok köfte türü vardır. Terim bazen baklagiller, sebzeler, mantarlar, balık veya diğer deniz ürünleri bazlı etsiz versiyonları için de kullanılır.

 Tarihçe 
Çin mutfağında yer alan bir köfte yemeği (四喜丸子- si xǐ Wanzi) Şantung bölgesine özgü bir yemek pişirme yöntemiyle yapılır ve Şantung mutfağından türemiştir. Bu yemeğin tarihi Çin Hanedanı dönemine (MÖ 221 - MÖ 207) kadar uzanmaktadır.

Antik Roma yemek kitabı Apiciusta birçok köfte tarifine rastlanmaktadır.Sally Grainger, Cooking Apicius: Roman Recipes for Today, Prospect Books, 2006, , p. 17-18

Bilinen en eski Farsça yemek kitaplarında yer alan tariflerde genellikle yuvarlanmış dana etinin yumurta sarısının eklenmesiyle yapılan turuncu köftelerden bahsetmektedir. Bu köftelere bazen safranın da katıldığı yazmaktadır. İran'ın Kuzey-Batı bölgesinde yapılan, yaklaşık 20 santimetre çapa sahip Tebriz köftesinin birçok bölgesel varyasyonu vardır.The Oxford Companion to Food, s.v. kofta

Poume d'oranges, Orta Çağ döneminde Avrupa'da yapılan bir köfte yemeğidir.

15. yüzyılda Osmanlı dünyasında Ahmed Cavid tarafından yazılmış bir mutfak sözlüğü olan Tercüme-i Kenzü'l-İştiha adlı eserde "kûfte" şeklinde yer alan köftenin tanımı şöyle: "Kûfte: Dövülmüş, ezilmiş demektir. Köfter dedikleri kebaba da denir. Ondan yuvarlak yuvarlak yapıp bazı sade ve bazı köfteli çorba ve ekşili yahni gibi yemek içinde pişirip yerler."

15. yüzyıl Osmanlı mutfağında yapılan yemeklere dair başka bir kaynak ise saray hekimlerinden Mahmud Şirvanî'nin yazma eseri. Şirvanî, 13. yüzyıla ait Arapça bir yemek kitabının Osmanlı Türkçesine tercümesine ilaveten kendi dönemine ait Osmanlı yemeklerinden bazılarının tariflerini de ekleyerek hazırlamış bu eseri. Eserde verilen tarifler arasında farklı türde ve farklı pişirme teknikleriyle yapılmış çok sayıda köfte de var.

Köfteyi 16. yüzyılda da Osmanlı saray yemekleri arasında görmek mümkün. Kanunî Sultan Süleyman'ın oğulları Şehzade Bayezid ve Şehzade Cihangir için 1539 yılı Kasım ayında yapılan sünnet düğününde verilen ziyafetlerde "köfte ve has ekmek" de davetlilere ikram edilen yemeklerdendi. Ayrıca, yine 16. yüzyılda Topkapı Sarayı mutfaklarında pişen yemekler arasında "köfteli pirinç çorbası", "köfte kebap" ve "aya köftesi" bulunduğunu yine saray belgelerinden öğreniyoruz.

Osmanlı mutfağında
Basılı ilk yemek kitabı Melceü’t-Tabbâhîn'de çeşitli köfte tarifleri vardır. Bunlar:

 Kebap Köfte 
 Susuz Köfte 
 Maydanozlu Köfte 
 Terbiyeli Köfte
 Kimyonlu Köfte 
 Maydanozlu Sıkma Köfte
 Kadın Budu

 Köfte çeşitleri 

 Yemek TanımlamaKele de kofta Köri sosunda pişirilmiş muz kızartması ile yapılır.Malai koftaPatates, un, kişniş, lor peyniri ile hazırlanan köfte "hamuru" içli köfte yapar gibi kuru üzüm, kaşu ve şekerden hazırlanmış iç harcı ile dolduruluyor ve kızartıyor. Kremalı kori sosu ile birlikte servis edilir.Matar koftaBezelye, patates, haşhaş tohumu, besan unu ve toz kırmızı biber ile hazırlanan kızarmış toplarNargisi koftaİngiliz-Pakistan mutfağından köri sosunda pişmiş kıymalı İskoç yumurtasıdır.

 Kaynakça 

Ayrıca bakınız
Türk mutfağındaki köfteler


Kategori:Ulusal yemekler
Kategori:yiyecek türleri
Kategori:Et yemekleri
Kategori:Dünya mutfakları