Türkiye'deki herbaryumlar listesi

Herbaryumlar, genellikle üniversitelere bağlı fakülte ve enstitüler bünyesinde kurulurlar. Botanik, ekoloji, biyocoğrafya ve iklim bilimi gibi doğa bilimlerinin bir parçası olan bölümlerde oluşturulanlar, daha çok bitkinin genetiğini araştırma, belirli bir coğrafya üzerindeki dağılış ve yayılışını inceleme ve gelecek nesiller adına koruma altına alma amacıyla kullanılırken eczacılık gibi daha çok uygulamaya dayalı bölümlerde ilaç üretim teknikleri ve aşamaları konusunda kaynaklık etmesi için yararlanılır.

Türkiye'deki ilk herbaryum; Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi bünyesinde 1933 yılında açılmıştır. Kuruculuğunu Kurt Krause ve Hikmet Birand'ın üstlendiği bu herbaryum, ülkedeki muadilleri arasında en eskisi ve 200 bin parçalık koleksiyonuyla en çok örneğe sahip olanıdır. Bu yüzden Herbarium Turcicum (Türk Herbaryumu) olarak da anılır. Şeker Enstitüsü Herbaryumu, Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu ve Ege Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu fiili olarak ziyarete ve bilimsel araştırmalarda kullanmaya kapalıdır. Fakat özel olarak oluşturulan internet sitesi sayesinde EÜEF bünyesindeki herbaryuma ait tüm verilere interaktif olarak erişim sağlamak mümkündür. 2018 yılında açılan Altınbaş Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu ise bir vakıf üniversitesi tarafından kurulan ilk herbaryum olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca; Anadolu, Ankara, Ege, Marmara, Onsekiz Mart ve Siirt Üniversiteleri ikişer herbaryuma sahipken Hacettepe, İstanbul ve Yüzüncü Yıl Üniversiteleri bünyesinde üçer adet herbaryum bulunmaktadır. 2020 yılı itibarıyla ülkenin 34 farklı ilinde, toplamda 55 adet herbaryum bulunmaktadır.

 İsimlendirme ve kısaltma 
Bir herbaryum oluşturmak için; ciddi bir araştırma, arşivleme ve muhafaza tekniğine sahip olunması gerekir. Herbaryumlar genellikle üniversitelerin fen ve eczacılık fakülteleri bünyesinde kurulsalar da botanik bahçeleri ya da doğa tarihi müzeleri gibi kurumlar da kendi koleksiyonlarını oluşturabilirler. Fakat yapılan bilimsel çalışmaların ve tutulan kayıtların korunması kadar bunların evrensel bilim camiasıyla paylaşılması da önem arz etmektedir. Bu yüzden; kayıt altına alınan bir bitki örneğinin bilgi etiketi oluşturulur ve saklandığı herbaryumun kısaltması not edilir. Resmi herbaryumların isimleri ve kısaltmaları, 1935 yılından beri faaliyette olan Index Herbariorum adındaki uluslararası bir veri sisteminde kayıt altına alınır. Uluslararası kodlar tayin edilirken genellikle herbaryumun bulunduğu şehrin adı baz alınsa da bağlı olduğu kurumdan gelen teklifler de göz önünde bulundurulur. Herbaryum kısaltmaları daima büyük harfle yazılır, en az bir en çok sekiz harften oluşur ve sonuna nokta konmaz.

Bu sistem sayesinde, dünya üzerinde etkin olan bütün herbaryumlar sadece kendilerine ait olan bir tanımlayıcı koda sahip olurlar ve barındırdıkları koleksiyonlar da ortak bir bilgi havuzuna aktarılır. 1952-1974 yılları arasında Uluslararası Bitki Taksonomisi Derneği tarafından idare edilen sistem, bu yıldan beri New York Botanik Bahçesi tarafından işletilmektedir. 2020 yılı itibarıyla dünyanın çeşitli ülkelerinden 3 bin 100 kadar herbaryum ve bunların barındırdıkları toplamda 390 milyondan fazla örnek bu sistemde kayıt altına alınmıştır.

 Liste 
AdıÖrnek sayısıKoduBağlı olduğu kurumBulunduğu ilAçılışıDurumuKırıkkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Herbaryumu10.000ADOKırıkkale ÜniversitesiKırıkkale2000Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu25.000AEFAnkara ÜniversitesiAnkara1978Abant İzzet Baysal Üniversitesi Herbaryumu14.300AIBUAbant İzzet Baysal ÜniversitesiBolu1994Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Herbaryumu2.218AKDEAkdeniz ÜniversitesiAntalya2019Akdeniz Üniversitesi Herbaryumu5.400AKDUAkdeniz ÜniversitesiAntalya2011Aksaray Üniversitesi Herbaryumu5.000AKSUAksaray ÜniversitesiAksaray2006Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu19.525ANESAnadolu ÜniversitesiEskişehir1994Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu200.000ANKAnkara Üniversitesi Ankara1933İç Anadolu Ormancılık Araştırma Enstitüsü Herbaryumu5.830ANKOOrman Genel MüdürlüğüAnkara1959Artvin Çoruh Üniversitesi Herbaryumu30.000ARTHÇoruh ÜniversitesiArtvin2013Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu3.000ATAAtatürk ÜniversitesiErzurum1969Adnan Menderes Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi10.120AYDNAdnan Menderes ÜniversitesiAydın1998Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü Herbaryumu6.000BIAAnkara İngiliz Arkeoloji EnstitüsüAnkara1970Bingöl Üniversitesi Herbaryumu11.597BINBingöl ÜniversitesiBingöl2022Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Herbaryumu55.000BULUUludağ ÜniversitesiBursa1984Çanakkale Botanik Bahçesi Herbaryumu25.000CBBOnsekiz Mart ÜniversitesiÇanakkale2015Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Herbaryumu5.468CNHOnsekiz Mart ÜniversitesiÇanakkale1999Çukurova Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu2.000CUEFÇukurova Üniversitesi Adana2015Çukurova Üniversitesi Doğu Akdeniz Bölgesi Herbaryumu7.500CUFEFBÇukurova ÜniversitesiAdana1983Cumhuriyet Üniversitesi Herbaryumu25.000CUFHCumhuriyet Üniversitesi Sivas1983Dicle Üniversitesi Herbaryumu4.804DUFDicle ÜniversitesiDiyarbakır1974Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Herbaryumu10000DUOFDüzce ÜniversitesiDüzce2009Dumlupınar Üniversitesi Herbaryumu11.000DUPDumlupınar ÜniversitesiKütahya1992Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Herbaryumu13.628EBYUErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiErzincan2006Trakya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Herbaryumu5.790EDTUTrakya ÜniversitesiEdirne1983Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu35.000EGEEge Üniversitesi İzmir1964Erciyes Üniversitesi Herbaryumu7.308ERCHErciyes Üniversitesi Kayseri1996Şeker Enstitüsü Herbaryumu725ESKAnkara Şeker FabrikasıAnkara1956Anadolu Üniversitesi Herbaryumu13.983ESSEAnadolu ÜniversitesiEskişehir1979Fırat Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu6.750FUHFırat ÜniversitesiElazığ1987Gazi Üniversitesi Herbaryumu30.929GAZIGazi ÜniversitesiAnkara1985Gaziosmanpaşa Üniversitesi Herbaryumu8.300GOPUGaziosmanpaşa Üniversitesi TokatGül Herbaryumu25.000GULSüleyman Demirel ÜniversitesiIsparta2009Harran Üniversitesi Herbaryumu7.000HARRANHarran ÜniversitesiŞanlıurfa2017Hacettepe Üniversitesi Biyolojik ÇeşitlilikAraştırma ve Uygulama Merkezi Herbaryumu5.000HBHHacettepe Üniversitesi BIOMAnkara2008Altınbaş Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu500HERAAltınbaş Üniversitesiİstanbul2018Hacettepe Üniversitesi Herbaryumu42.000HUBHacettepe ÜniversitesiAnkara1977Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu6.000HUEFHacettepe ÜniversitesiAnkara1975İnönü Üniversitesi Herbaryumu8.000INUİnönü ÜniversitesiMalatya2008İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu90.000ISTEİstanbul Üniversitesiİstanbul1956İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu40.000ISTFİstanbul Üniversitesiİstanbul1956İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Herbaryumu41.500ISTOİstanbul Üniversitesiİstanbul1956Aegean Agricultural Research Institute Herbaryumu21.500IZEge Tarımsal Araştırmalar Enstitüsüİzmir1964Ege Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu6.051IZEFEge Üniversitesiİzmir1990Kahramanmaraş Sütçü İmam Herbaryumu2.500KASOFKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiKahramanmaraş2011Karadeniz Teknik Üniversitesi Herbaryumu23.240KATOKaradeniz Teknik Üniversitesi Trabzon1973Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu24.000KNYASelçuk ÜniversitesiKonya1975Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu16.575MAREMarmara Üniversitesiİstanbul1985Mersin Üniversitesi Herbaryumu7.810MERAMersin ÜniversitesiMersin1996Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi Herbaryumu250MKUBKHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiHatay2020Marmara Üniversitesi Herbaryumu19.984MUFEMarmara Üniversitesiİstanbul1984Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Herbaryumu6.000NAKUNamık Kemal ÜniversitesiTekirdağ2012Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Herbaryumu8.500NGBBAli Nihat Gökyiğit Vakfıİstanbul2010Ondokuz Mayıs Üniversitesi Herbaryumu7.500OMUBOndokuz Mayıs ÜniversitesiSamsun1985Pamukkale Üniversitesi Herbaryumu5.000PAMUHPamukkale ÜniversitesiDenizli2008Sakarya Üniversitesi Herbaryumu11.200SAKUSakarya ÜniversitesiSakarya2007Siirt Üniversitesi Herbaryumu2.000SIIRTSiirt ÜniversitesiSiirt2015Siirt Üniversitesi Flora ve Fauna Merkezi Herbaryumu2.000SUFAFSiirt ÜniversitesiSiirt2015Türkiye Milli Botanik Bahçesi Herbaryumu1.350TCTC Tarım ve Orman BakanlığıAnkara2020Gaziantep Üniversitesi Herbaryumu1TRGFGAGaziantep ÜniversitesiGaziantep2022Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Herbaryumu1TRZYNTTC Tarım ve Orman Bakanlığıİzmir2022Yüzüncü Yıl Üniversitesi Herbaryumu23.500VANFYüzüncü Yıl ÜniversitesiVan1982Van Gölü Havzası Sanal Herbaryumu22.996VHLVYüzüncü Yıl ÜniversitesiVan1982Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu1.200VPHYüzüncü Yıl ÜniversitesiVan2015Bülent Ecevit Üniversitesi Bryofit Herbaryumu10.500ZNGBülent Ecevit ÜniversitesiZonguldak2009

 Notlar 

 Harita 
alt=|orta|çerçevesiz|1000x1000pik

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Uluslararası Herbaryum İndeksi - Index Herbarium  

Kategori:Biyoloji listeleri
Kategori:Doğa listeleri
Herbaryum