Azerbaycan'da bilim ve teknoloji

Bilim ve Teknoloji, Azerbaycan'ı bütün yönleriyle etkileyen devlet politikasının ana alanlarından biridir. Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi (ANAS), devlet politikasını bu alanda uygulamak için bilim ve teknolojinin merkez ajansı olarak kabul edilir.

 Bilim politikası 
Bilimsel politikaların temel öncelikleri, bilim ve teknolojide sürdürülebilir iyileştirme eylemlerinin sağlanması, bilimsel ve teknolojik potansiyelin sürdürülmesi, bilim ve teknolojide yüksek nitelikli insan kaynaklarının hazırlanması ve bilim işçilerinin emek değerinin arttırılmasıdır. ANAS'ın bilimsel faaliyetlerini artırmak, üniversiteler ve bilimsel kurumlar arasında belirli ilişkiler kurmak, bilimsel araştırmaların sonuçlarının ülkedeki sosyo-ekonomik ve diğer alanlarda uygun şekilde kullanılmasını sağlamak için bir dizi önlem alınmıştır. Bilim ekibi ANAS Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır. Strateji, sosyo-ekonomik sorunların çözümünde bilim ve teknolojinin genişleyen rolüne, inovasyon süreçlerini güçlendirmeye ve devletin bilgi kaynaklarını arttırmaya ilişkin konuları kapsamaktadır.

 Bilimsel stratejinin ana hedefleri 
 Azerbaycan'da bilimin yapısını ve içeriğini ülkenin mevcut ve öncelikli talepleri doğrultusunda belirleme
 Dünya bilim ve teknolojisinin gelişmesinin sağlanması
 Ülkenin ekonomisinin gelişiminde bilimin rolünün arttırılması
 Bilim alanındaki insan kaynaklarının potansiyelini artırmak için bilimsel çalışanlara yönelik eğitimler verilmesi ve uzmanların bilimsel problemlerle uğraşması
 Bilimsel araştırmaların önceliklerini belirleyen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel konularla ilgili olmak
 Temel bilimlerde araştırmaları genişletmek
 Bilim ve teknoloji alanında yönetim sisteminin iyileştirilmesi
 Bilimsel araştırma kurumlarında finansman yönetiminin iyileştirilmesi
 Bilim ve teknolojide altyapının modernize edilmesi ve yasal-bilimsel temelin oluşturulması
 Bilimsel kurum ve okulların korunması
 Bilim eğitimi ve üretim entegrasyonunu sağlamak
 Bilim kurumlarında çalışan işçilerin sosyal durumunun iyileştirilmesi
 Bilimsel bilgi edinilmesinin kolaylaştırılması
 Uluslararası bilimsel ilişkilerin genişletilmesi ve Azerbaycan biliminin uluslararası bilime entegrasyonunun hızlandırılması

 Bilimsel kurum ve kuruluşlar 

Azerbaycan, sosyal bilimler, insani bilimler, tıbbi-biyolojik bilimler, kimyasal bilimler, yer bilimleri ve teknik bilimler gibi Aaanlarda bilimsel araştırmalar yapan 35'ten fazla bilimsel kuruma sahiptir. Bilgi Teknolojileri Kurumu, Radyasyon Sorunları Enstitüsü, Nasreddin Tusi adlı Astrofizik Gözlemevi, Kontrol Sistemleri Enstitüsü, fizik alanında araştırmalar yapan Matematik, Mekanik ve Fizik Enstitüsü, Matematik ve Teknik Bilimler. Kataliz ve İnorganik Kimya Enstitüsü, Polimer malzemeler Enstitüsü, Kimyasal Bilimler Anabilim Dalı kapsamında faaliyet gösteren Petrokimyasal İşlemler Enstitüsü ve Kimyasal Katkı Maddeleri Enstitüsü. Diğer bilimsel kurumlar Coğrafya Enstitüsü, Jeoloji ve Jeofizik Enstitüsü, Petrol ve Gaz Enstitüsü. Ayrıca, Biyoloji ve Tıp Bilimleri adına 10 kurum görev yapmaktadır, Genetik Kaynaklar Enstitüsü, Dendroloji Enstitüsü, Erozyon ve Sulama Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Tarım Kimyası Enstitüsü, Mikrobiyoloji Enstitüsü, Fizyoloji Enstitüsü, Botanik Enstitüsü, Merkez Botanik Bahçesi, Zooloji Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Biyoteknoloji Enstitüsü. Toplam 15 kurum, Sosyal ve İnsani Bilimler Bölümü altında faaliyet göstermektedir. Folklor Enstitüsü, Mimarlık ve Sanat Enstitüsü, Nizami Ganjavi adlı Edebiyat Enstitüsü, Nasimi adlı Dilbilimi Enstitüsü, Muhammed Fuzuli adlı El Yazmaları Enstitüsü, Felsefe Enstitüsü, Ekonomi Enstitüsü, Bilim Tarihi Enstitüsü ve Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü.

 Bilim Geliştirme Vakfı 

Bilimsel Gelişim Vakfı, 2009 tarihli cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuştur. Amacı devletin bilimsel stratejisinin uygulanması için finansal destek sağlamaktadır.

 ANAS'ın Yüksek Teknolojiler Parkı 
Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Yüksek Teknoloji Parkı, 8 Kasım 2016 tarihli cumhurbaşkanlığı kararnamesi uyarınca kurulmuştur. Yüksek Teknoloji Parkı'nın temel amacı, endüstri odaklı projelerin uygulama mekanizmalarının kurulması, seri üretime yönelik teknik yeniliklerin sağlanması ve bilim ve teknoloji alanındaki pratik çalışmaların sağlanmasıdır.

Önemli bilim insanları

Bulanık küme teorisiyle Lotfi A. Zadeh de dahil olmak üzere Azerbaycan'dan pek çok bilim insanı, hem yerel hem de uluslararası bilim camiasına önemli katkılarda bulundu. Diğer önemli Azerbaycanlı bilim insanları Nazim Muradov, Azad Mirzajanzade, Yusif Mammadaliyev, Lev Landau, Garib Murshudov, Kalil Kalantar, Alikram Aliyev, Masud Afandiyev vb.

Bilimsel yayınlar
Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi'nin çeşitli bilim dallarındaki çalışmaları ve "Bilgi Teknolojileri Sorunları", "Bilgi Toplumunun Sorunları" bilimsel-pratik dergileri ve işlemleri de dahil olmak üzere, periyodik olarak yayınlanan 20'den fazla bilimsel dergi bulunmaktadır.

YayınYıldaki sayıYıllık baskının kopyalarıDillerAzerbaycan ve AzerbaycanlılarAyda 1 sayı280İngilizce, RusçaUygulamalı ve Hesaplamalı MatematikYılda 2 sayı300Fizyoloji Enstitüsü İşlemleriYılda 2 sayı500Azerice, RusçaMikrobiyoloji Enstitüsü İşlemleriYılda 1 sayı100Azerice, RusçaToprak Araştırmaları ve Tarım Kimyası Enstitüsü İşlemleriYılda 1 sayı150Azerice, RusçaGenetik Enstitüsü ve Seçimi İşlemleriPeriyodik değil200Azerice, RusçaZooloji Enstitüsü İşlemleriPeriyodik değil200Azerice, RusçaElturanYılda 2 sayı1000AzericeDoğu Felsefesi Sorunları DergisiYılda 2 sayı250Azerice, Almanca, İngilizce, Fransızca, Türkçe, Farsça, ArapçaQendershunasligYılda 1 sayı500Azerice, İngilizceAzerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Türkoloji DergisiYılda 1 sayı250Azerice, RusçaPetrokimya ve Yağ Arıtma İşlemleriYılda 6 sayıİngilizce, RusçaAzerbaycan Kimya DergisiYılda 4 sayı250Azerice, RusçaAzerbaycan Astronomi DergisiYılda 4 sayı250Azerice, İngilizce, RusçaAzerbaycan Fizik DergisiYılda 4 sayı250Azerice, İngilizce, Rusça

Ayrıca, Azerbaycan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 2 uluslararası dergi de dahil olmak üzere çok sayıda bilimsel dergi bulunmaktadır. Bu dergilerin çoğu üniversiteler tarafından yayınlanmaktadır.

 AMEA 

Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi, ülkenin ana bilim akademisidir. 1945 yılında SSCB Bilimler Akademisi'nin bir kolu olarak kuruldu.

1945'ten önce, Azerbaycan SSCB Bilimler Akademisi Azerbaycan'ın SSCB Bilimler Akademisi'nin araştırma ve inceleme bölümü olarak seçildi. O zamanlar, tam jeolojik haritaya sahip olan bir Azerbaycan atlası üç ciltte yayınlandı.

1995 yılında, Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi, Azerbaycan'daki temel bilimsel kurum ve kuruluşları ve devlet yapısını kapsayan bir üniversite ağı kurdu.

2001 yılında, başkanlık kararnamesi ile "Ulusal Bilim Akademisi" statüsünü aldı.

 Kaynakça