Söğütlü, Şavşat

Söğütlü (Gürcüce: სათლელი; okunuşu.: "satleli"), tarihsel Şavşeti bölgesindeki yerleşmelerden biridir. Bugün Artvin iline bağlı Şavşat ilçesinde yer alır ve adı Söğütlü olarak değiştirilmiştir. Satleli, Satle olarak da bilinir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 163, ISBN 9789941478178. Köyün adı Türkçeye Satlel olarak yerleşmiştir.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye, 2010, s. 188, ISBN 9789944197526.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, 2013, s. 233, ISBN 9786055708856.

Bu köyün de bulunduğu vadi ve dere de Satleli adını taşıyordu. Dört ana koldan oluşan Satleli Deresi'nin bu kolları Shlobani, Dabetzvrili, Şavketi ve Kuçeni adlarını taşıyordu.Giorgi Kazbegi, Bir Rus Generalinin Günlükleri - Türkiye Gürcistanı'nda Üç Ay, 2019, s. 86, ISBN 9789755537207 

Tarihçe

Gürcüce bir kelime olan "satleli" (სათლელი), yontulacak nesne ve yontma aracını karşılar. Bir yer adı olarak “satleli”, taş ocağının bulunduğu ve taş kesme işinin yapıldığını yeri ifade eder. Köyün adı Türkçeye Satlel şeklinde girmiştir. Nitekim Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Cebe defterinde Satlel (صاتلیل) olarak geçer.

Satleli eski bir yerleşim yeriydi. Köyde 9-10. yüzyıllardan kalan kale ve kilise kalıntıları da bunu göstermektedir. Tao-Klarceti'nin bir parçası olan Satleli, 1080'de bütün bölge gibi Büyük Selçuklular tarafından istila edildi. Satleli'nin de içinde yer aldığı bölge 16. yüzyılda Osmanlılar tarafından fethedildi ve yöre Çıldır Eyaleti içinde yer aldı. 16-17. yüzyıllarda Satleli bu eyaletin Şavşat livasına bağlı bir köydü.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır (Gürcüce ve Osmanlıca), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis 1979, s. 107-108.

Satleli köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Şavşat livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Hicri 1115 (1703/1704) tarihinde hasılası 5.999 akçe olan köy İslam adında birine tahsis edilmişti.

Satleli, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusya'nın eline geçti. 1878-1917 arasında bölgeyi elinde tutan Rus kayıtlarına göre Satleli Artvin Okrugu'nun Şavşet-İmerhevi kazası (uçastka) sınırları içinde yer alıyordu. Satleli ile Rabat adlı yerleşim yerleri, Satlel-Rabat Artvin Okrugu'na bağlı bu kazanın nahiyelerinden biriydi. Rabat, Satleli Kalesi ile hemen etrafındaki yerleşmeye deniyordu. Bu iki yerleşme ayrıca Satlel-Rabat adıyla tek bir köy olarak kaydedilmişti ve buranın nüfusu 384 kişiden oluşuyordu. 1907 tarihli Rus kayıtlarına göre köyün nüfusu, dili Gürcüce olan 294 Ermeniden oluşuyordu. Köyün başlıca mahalleleri Cerati ve Zogreti'ydi.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları, 2019, Tiflis, s. 44, ISBN 9789941485244.  1918-1921 arasında bağımsız Gürcistan sınırları içinde kalan Satleli, 1921'de yeniden Türkiye'ye katıldı.

1922 tarihli nüfus cetveline göre Satleli köyünde 64 hanede 334 kişi yaşıyordu. 1927 nüfus sayımına göre ise köyün nüfusu, 186'sı kadın ve 170'i erkek olmak üzere 356 kişiden oluşuyordu.

Satleli'nin adı 1925'te Söğütlü olarak değiştirildi. Daha sonra köy statüsünden çıkarılıp Şavşat kasabasının bir mahallesi haline getirildi.

Satleli'de 9-10. yüzyıllara tarihlenen iki kilise ve kale kalıntıları vardır. Satleli Kalesi adını taşıyan kale günümüzde daha çok Şavşat Kalesi olarak bilinir. Bu kiliselerden biri kalenin içinde yer alır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 163, 311, ISBN 9789941478178. Cephe duvarları dolgu duvar tekniğinde örülmüş Satle Kilisesi'nin doğu cephesinde haç motiflerinden oluşan süslemeler yer alır.

Kaynakça

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Şavşat
Kategori:Tao-Klarceti