Elektrik ölçü aletleri duyarlılık sınıfı

Ölçü aletlerinin duyarlılık sınıfı elektrik mühendisliğinde aletin yapısı dolayısıyla okunan değerde oluşabilecek hata oranıdır. Bu oran ölçü aletlerinin etiketinde belirtilir.

İdeal ölçü aleti
İdeal elektrik ölçü aleti ölçü yaparken devre parametrelerini hiç değiştirmeyen ölçü aletidir. Mesela Wheatstone köprüsü devre parametrelerini değiştirmeden ölçü yapar. Ancak özellikle analog ölçü aletlerinin büyük bölümü ölçü sırasında devre parametrelerinde küçük te olsa bir değişikliğe yol açar. Şayet ölçü aleti akım ölçüyorsa ölçü aleti devreye seridir. Bu durumda ölçü aletinin iç direnci devrenin toplam direncini artırarak akımın olduğundan az görünmesine yol açar. Şayet ölçü aleti gerilim ölçüyorsa, ölçü aleti devreye paraleldir. İç iletkenliği devrenin paralel direncini düşüreceği için bu durum gerilimin olduğundan az görünmesi sonucunu doğurur. Bu sebeple ideal olarak, akım ölçen ölçü aletinin (ampermetre)  direncinin  sıfır, gerilim ölçen ölçü aletinin (voltmetre) iç direncinin sonsuz olması istenir. Ama bu mümkün değildir. Çünkü her ölçü aleti ölçü yapmak için devreden  küçük ölçüde de olsa akım çekmek zorundadır. Ölçü aletini yol açtığı bu hata % olarak gösterilir. Mesela duyarlılık sınıfı 1 olan bir voltmetrede 100 voltluk ölçümde %1 lik bir hata öngörülür.Pocket Handbook on Electrical Measurements, Siemens, AG, 1966, p.29

 Örnek
Şayet V kaynak gerilimi, R devre direnci, r de ölçü aleti iç direnci ve I da devreden geçen akım ise;

Ampermetre

Ampermetre devreye seri olarak bağlandığında  I2

Bu durumda ölçü sırasında azalan akım;

Azalan akımın gerçek akıma oranı;Georg Rose: Elektroteknik ve Elektronik Formüller (çeviri: Haluk Erna), İnkılap and Aka Bookhouses, İstanbul, 1975, p.175

Voltmetre

Voltmetre devreye paralel olarak bağlandığında V2

Bu durumda ölçü sırasında azalan gerilim;

Kaynakça

Dış başlantılar
H.Yıldız Aka-İhsan Akyüz:Metroloji okulu ders notu 

Kategori:Ölçü aletleri