Pamir dilleri

Pamir dilleri, Pamir Dağları'nda, özellikle Panç Nehri ve kolları boyunca konuşulan bir Doğu İran dilleri bölgesel grubudur.

19. ve 20. yüzyılların başlarında, Pamir dil ailesi bazen Batılı dilbilimciler tarafından Galçah dilleri olarak anılıyordu.In his 1892 work on the Avestan language Abraham Valentine Williams Jackson, The later Iranian languages, New Persian, Kurdish, Afghan, Ossetish, Baluchi, Ghalach and some minor modern dialects." Galçah terimi, artık Pamir dillerini veya bu dillerin konuşurlarını tanımlamak için kullanılmamaktadır.

Pamir dilleri araştırmalarına en çok katkı sağlamış araştırmacılarından biri Sovyet dilbilimci İvan İvanoviç Zarubin'di.

 Coğrafi dağılım 
Pamir dilleri en çok Kuzeydoğu Afganistan'ın Badahşan Eyaleti ve Doğu Tacikistan'ın Dağlık Badahşan Özerk Bölgesi'nde konuşulmaktadır.

Pamir dilleri Sincan'da da konuşulur ve bir Pamir dili olan Sarıkol dili, Afganistan-Çin sınırındaki Sarıkol Dağları'nın ötesinde konuşulması nedeniyle mevcut İran dilleri içinde en doğuda kalan dil olarak nitelendirilir.

Vahanca konuşan topluluklar, Çitral, Hayber-Pahtunhva ve Pakistan'daki Gojal ve Gilgit-Baltistan'da da bulunur.

Güneydoğu İran dilleri grubunun Pamir dilleri dışında tek yaşayan üyesi Peştucadır.

 Sınıflandırma 
Pamir dillerini İran dillerinin tek bir alt grubu olarak birleştiren hiçbir özellik bulunmamıştır.Antje Wendtland (2009), Pamir dillerinin Doğu İran’daki konumu, Orientalia Suecana LVIII  "Pamir dilleri, dilsel olarak oldukça çeşitli ve ortak bir ataya kadar geri izlenemeyen bir grup Doğu İran dilidir. Pamir dilleri Coğrafi konumlarına göre genetik yakınlıklarından ziyade. Pamir dillerinin diğer tüm Doğu İran dillerinden ayırt edilebileceği özel özellikler de bulunamıyor. ” Ethnologue, Pamir dillerini Peştuca ile birlikte bir Güneydoğu İran dili olarak listeler,Güneydoğu İran Soy Ağacı . SIL Uluslararası. Etnoloji: Dünyanın Dilleri. ancak Encyclopædia Iranica'ya göre Pamir dilleri ve Peştuca Kuzeydoğu İran dilleri dalına aittir.Nicholas Sims-Williams, Doğu İran dilleri , Ansiklopedi İran'da , Online Edition, 2010. "Modern Doğu İran dilleri daha sayısız ve çeşitlidir. Çoğu Kuzey-Doğu: Ossetic; Yaghnobi (bir lehçeden türemiştir). Sogdian ile yakından ilişkili, Yazghulyami (Sokolova 1967) ve şimdi soyu tükenmiş Wanji'nin (Schmitt, J. 420'deki J. Payne) bağlandığı Shughni grubu (Shughni, Roshani, Khufi, Bartangi, Roshorvi, Sarıkoli); Ishkashmi, Sanglichi ve Zebaki, Wakhi, Munji ve Yidgha ve Pashto. "

Pamir dilleri dört alt gruba bölünür: Şugnan, Sarıkol ve Yazgulyam dillerini kapsayan Şugni-Yazgulyam grubu; Munci-Yidga grubu; İşkaşim grubu ve Vahan grubudur. Diller, özne-nesne-fiil sözdizimsel tipolojisine sahiptir.

 Durum 
Tacikistan ve Afganistan'daki Pamir dilleri konuşurlarının büyük çoğunluğu Tacikçe'yi (Farsça) yazılı dil olarak kullamaktadır ve bu dil Pamir grubu dillerinin aksine bir Güneybatı İran dilidir. Dil grubu tehlike altındadır ve 1990 yılındaki bilgilere göre toplam konuşmacı sayısı yaklaşık 100.000 civarındadır.

 Ayrıca bakınız 
 Pamir Dağları
 Kaynakça 

 Kitap kaynağı 
 Payne, John, "Pamir languages" in Compendium Linguarum Iranicarum, ed. Schmitt (1989), 417–444.

 Dış bağlantılar 
 Etnik ve dilsel Tacikistan haritası 
 İngilizce çevirisi ile İşkaşim dilinde yazılmış bir hikâye  
 İşkaşim dili-İngilizce kelime listesi  
 İngilizce-İşkaşim dili- Zebaki-Vahanca-Yazgulami kelime bilgisi  
 Yazgulami kelimelerin kısa listesi  
 Grierson G. A. Ishkashmi, Zebaki, and Yazghulami, an account of three Eranian dialects. (1920)

Kategori:Doğu İran dilleri