Çarpıştırıcı

Çarpıştırıcı, yönlendirilmiş parçacık ışınlarını içeren bir tür parçacık hızlandırıcıdır. Çarpıştırıcılar, halka hızlandırıcı veya doğrusal hızlandırıcı olabilir ve tek bir parçacık ışınını durağan bir hedefe veya başka bir ışına çarpıştırabilirler.

Çarpıştırıcılar parçacık fiziği araştırmalarında, parçacıkları çok yüksek kinetik enerji seviyesine hızlandırarak  ve bu hızlanmış parçacıkların diğer parçacıklar ile çarpışmasına izin vererek kullanılır. Bu çarpışmaların yan ürünlerinin analizi, bilim insanlarına, atom altı dünyanın yapısı ve onu yöneten doğa yasaları hakkında veri ve kanıtlar verir. Bu veriler sadece yüksek enerjilerde ve küçük zaman aralıklarında belirgin hale geldiğinden ötürü çarpıştırıcı kullanmadan araştırma yapmak zor veya imkânsız olabilir.

 Tarihçe 
Çarpıştırıcı inşası için ilk ciddi teklif, Orta Batı Üniversiteleri Araştırma Derneği'ndeki (MURA) bir gruptan gelmiştir. Bu grup iki teğet radyal sektör FFAG hızlandırıcı halkası oluşturmayı önerdi. İlk çalışmaları yürüten gruptan olan Tihiro Ohkawa, tek bir mıknatıs halkası içinde iki tane birbirinden farklı parçacık ışınını hızlandırabilecek radyal sektör FFAG hızlandırıcı tasarımı geliştirmeye devam etmiştir.Bilim: Fizik ve Fantezi, Zaman , Pazartesi, 11 Şubat 1957.  MURA grubu tarafından yapılan üçüncü FFAG prototipi 50 MeV elektron makinesi 1961 yılında, bu konseptin uygulanabilirliğini göstermek için, inşa edilmiştir.

Gerard K. O'Neill, parçacıkların bir çift teğet depolama halkasına enjekte edilmesi için tek bir hızlandırıcı kullanılmasını önerdi. Orijinal MURA önerisinde olduğu gibi, teğet kısımda çarpışmalar meydana gelmesi planlandı.

 Çalışan çarpıştırıcılar 
Kaynaklar: Particle Data Group  web sitesinden ve hızlandırıcı fizik ve mühendislik el kitabından bilgi alındı.Hızlandırıcı fiziği ve mühendisliği El Kitabı,  A. Chao, M. Tigner, 1999, s. 11. 
 Hızlandırıcı  Merkez, şehir, ülke  İlk işlem  Hızlandırılmış parçacıklar  Işın başına maksimum enerji, GeV  Parlaklık, 10 30 cm −2 s −1  Çevre (uzunluk), km  VEPP-2000  INP, Novosibirsk, Rusya  2006  е + e -  1.0  100  0.024  VEPP-4М  INP, Novosibirsk, Rusya  1994  е + e -  6  20  0.366  BEPC II  IHEP, Pekin, Çin  2008  е + e -  3.7  700  0.240  DAFNE  Frascati, İtalya  1999  е + e -  0.7  436   0.098  KEKB / SuperKEKB  KEK, Tsukuba, Japonya  1999  е + e -  8,5 (e-), 4 (e +)  21100  3,016  RHIC  BNL, Amerika Birleşik Devletleri  2000  pp, Au-Au, Cu-Cu, d -Au  100 / n  10, 0.005, 0.02, 0.07  3,834  LHC  CERN  2008  pp, Pb -Pb, p-Pb, Xe-Xe  6500 (planlanan 7000), 2560 / n (planlanan 2760 / n)  20000   0.003, 0.9, ~ 0.0002  26,659 

 Ayrıca bakınız 

 Büyük Elektron - Pozitron Çarpıştırıcısı 
 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı 
 Göreceli Ağır İyon Çarpıştırıcısı

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 LHC - İnternetteki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı 
 Göreli Ağır İyon Çarpıştırıcısı (RHIC)

Kategori:Hızlandırıcı fiziği
Kategori:Parçacık hızlandırıcılar