Hayvanların Tarihi Üzerine

Hayvanların Tarihi Üzerine veya Hayvanlara Dair Araştırmalar (, Ton peri ta zoia historion; ), MÖ 4. yüzyılda antik Yunan filozofu Aristoteles'in Batı bilim ve felsefesinin temel metinlerinden biri olup, biyoloji konusundaki en önemli metinlerinden biridir. Atina'daki Platon Akademisi'nde okundu.

Metnin başlığında geçen Yunanca ῐ̔στορῐ́ᾱ (hĭstorĭ́ā) kelimesi İngilizceye genelde history, Türkçeye ise bazen yanlış olarak tarih diye çevrilir fakat İngilizcede history kelimesi "araştırma, soruşturma" anlamını barındırsa da Türkçede tarih kelimesi "araştırma, soruşturma" anlamı taşımaz. Yunanca hĭstorĭ́ā ismi hĭstoréō (ῐ̔στορέω) fiilinden gelir ve bu fiil "araştırmak, soruşturmak" anlamındadır.

küçükresim|upright=0.95|sağ|Platon Akademisi. Pompei'den 1. yüzyıl mozaikleri. ()

 Özellikler 
küçükresim|upright=0.77|sol|Aristoteles, ahtapotun rahatsız edildiğinde renk değiştirerek deimatik davranış gösterebileceğini gözlemledi.

MÖ 4. yüzyılda (muhtemelen MÖ 350 civarında) yazılmış olan eserin yazarı Aristoteles, MÖ 322 yılında ölmüştür.

Aristoteles gözlem ve akıl yürütme yoluyla birçok biyolojik gerçeği algılayıp eserine aktarmıştır. Örneğin, güçlü savunması olmayan bir hayvanın yaptığı blöf olan deimatik davranış gösterilerinden biri olan ahtapotun rahatsız edildiğinde düşmanını şaşırtmak veya gizlenmek için renk değiştirebildiğini yazmıştır.Aristotle, Book IV.I (D'Arcy Thompson, s. 524)

küçükresim|sağ|upright=0.95|Arap zoolog El-Cahiz tarafından  adıyla Orta Çağ Arapçasına çevrilip genişletilen kitaptan bir sayfa.
küçükresim|upright=0.95|sağ|Aristo, bir köpek balığının embriyosunun bir kordon ile bir tür plasentaya (yumurta kesesi) tutturulduğunu kaydetmiştir.
küçükresim|upright=0.95|sağ|Aristo'nun yazdığı gibi, Mayıs sineği dört ayak üzerinde yürüyen bir böcektir.

Hayvanların Tarihi Üzerine eserinde, Platon'un "sembolik zoolojisi"ne tam bir zıtlıkta, özellikle deniz biyolojisi üzerine olmak üzere çok sayıda gözlem ve inceleme yapılmaktadır. Aristoteles'in tarzı ve hassasiyeti, kafadan bacaklıların (sefalopodların) davranışını ve anatomisini incelediği bölümlerde görülmektedir, yırtıcılara karşı mürekkep kullanımı, kamuflaj ve sinyal verme gibi oyalama ve dikkat dağıtma tekniklerinden söz etmiştir.

 Önem 
16. yüzyıla kadar zooloji ile ilgili neredeyse hiçbir ayrıntılı çalışma yapılmamıştır, Bu açıdan Aristoteles, yaklaşık iki bin yıl boyunca bu alanda oldukça etkili bir isim oldu. Zooloji üzerine yazdıkları, hayatında yaptığı tüm çalışmalarının dörtte birini oluşturur.

Aristoteles'in halefi görülen öğrencisi olan ve ondan sonra Akademinin başına geçen Theophrastos, botanik üzerine 9 ciltlik  (Bitkiler Üzerinde İncelemeler) eserini kaleme almıştır.

Bağdatlı Arap bilim insanı El-Cahiz de Aristoteles'ten yararlanarak 9. yüzyılda  (Hayvanlar Kitabı) adlı bir ansiklopedi hazırlamış ve doğal seçilim dahil bazı biyoloji kavramlarını ilk kez incelemiştir.

 Hatalar 
Eser, hatalı iddialar da içermektedir. Örneğin Aristoteles, herhangi bir türün dişisinin erkeklerden daha az diş sayısına sahip olduğunu iddia ediyordu. Bu açıkça yanlışlanabilir bir iddia idi. Robert Mayhew tarafından o zamanki kadınların erkeklerden daha zayıf beslendiğinin iddia edilmesi gibi bir gözlem yanılgısıydı. Kendi gözlemi gerçek olsa da, bu iddiayı diğer türler için de geçerli tutması yanlıştı. Bu nedenle, Philippa Lang, Aristoteles'in ampirik olmakla birlikte, doğanın yanıltıcı olabileceğini beklememesinin onu şaşırtıp yanılgılara düşürebildiğini belirtmiştir.

 Dış bağlantılar 





 Kaynakça 

Kategori:Zooloji tarihi
Kategori:Doğa tarihi
Kategori:Doğa felsefesi
Kategori:Aristoteles eserleri
Kategori:Zooloji kitapları
Kategori:Felsefe kitapları