Yana Nehri

Yana Nehri (;  Caanı), Rusya'nın Saha Cumhuriyeti'nde bulunan bir nehirdir. Nehir, 872 km uzunluğunda olup batıda Lena ve doğuda İndigirka nehirleri arasında yer alır ve Laptev Denizi'ne dökülür.

küçükresim|upright=1.82|sağ|Yana nehir haritası. Rus Uzak Doğusu'ndaki iki Yana nehrini gösteren harita. Bu makalenin nehri, Laptev denizi'ne akan kuzeydekidir.

Nehir rotası
 uzunluğunda ve boşalma alanı  kapsar.255830(Река ЯНА) En uzun kaynak nehri olan Sartang da dahil olmak üzere  uzunluğundadır.255868(Река Сартанг)

Yıllık deşarjının toplamı yaklaşık 35 kilometreküptür (28.000.000 dönüm⋅fit). Bu boşalmanın çoğu, nehirdeki buz parçalanıp eridikçe mayıs ve haziran aylarında olur.

Yana, ekim ayında yüzeyde donar ve mayıs sonlarına veya haziran başlarına kadar buzun altında kalır. Verhoyansk alanında 70 ila 110 gün arası dibe kadar donmuş halde kalır ve yılın 220 günü ise kısmen donar. Nehir, Sartang ve Dulgalah nehirlerinin birleşmesi ile başlar. Doğudan İndigirka ile paylaşılan büyük Doğu Sibirya Ovası'nın parçası olan geniş Yana-İndigirka Ovası boyunca kuzeye akar. Nehir Laptev Denizi'nin Yana körfezinin içine akarken, ' yı kapsayan dev bir nehir deltası oluşturur.Яна , Great Soviet Encyclopedia Yarok Yana'nın ana ağızlarının doğusunda yer alan büyük bir yassı adadır.

Yana havzasında Verhoyansk Dağları'nda buzullar'dan oluşan alpin gölleri de dahil olmak üzere yaklaşık 40.000 göl vardır ve kuzeybatıdaki bataklık ovalarda taşma gölleri vardır. Bütün Yana havzası sürekli donmuş toprak altındadır ve çoğu karaçam yaklaşık 70°N kuzeydeki tundra'ya kadar ağaçlıktır ancak ağaçlar deltaya kadar uygun mikrohabitatlarda uzanır.

 Kollar
Yana'nın ana nehir kolları sağdan Adycha, Oldzho ve Abyrabyt ve sağdan Dulgalah, Bytantay ve soldan Baky'dir. Bu kolların çoğu Verkhoyansk Dağları'ndan veya Doğu Sibirya Dağları'nın parçası Çerski Dağları' ndan akan kısa nehirlerdir.

Verkhoyansk, Batagay, Ust-Kuyga ve Nijneyansk Yana'nın ana limanlarıdır.

Yana havzası, Kuzey Yarımkürede en düşük sıcaklıkların kaydedildiği Rusya'nın Soğuk kutup adı verilen alandır. Kışın havza merkezindeki sıcaklıklar  kadar düşük ve dağlarda  kadar düşer. Sıcaklıkların  ye kadar düştüğüne inanılmaktadır.
Yakut folklorunda, böyle sıcaklıklarda bir arkadaşınıza bağırırsanız ve sizi duyamıyorlarsa bunun nedeni kelimelerin havada donmasıdır. Ancak, bahar geldiğinde "çözülme" kelimeleri gelir ve aylar önce söylenen her şeyi duyabilirsiniz.

Tarihçe
Yana RHS'deki (Gergedan Boynuzu Bölgesi) deltada, 32.000 yıl kadar erken bir tarihte, modern insan yerleşiminin kanıtı bulundu. "Eski Kuzey Sibiryalılar" olarak adlandırılan bu insanlar, Batı Avrasyalıların Doğu Asyalılardan ayrılmasından kısa bir süre sonra, 38.000 yıl önce Batı Avrasyalılardan genetik olarak ayrılmışlardı.

Yana, Arktika'da bilinen ilk insan yerleşimine ev sahipliği yapmaktadır; deltada 32.000 yıl öncesine ait Büyük Buzul Çağı'ndan yaklaşık 3.500 yıl öncesine ait yerleşim kanıtı bulunmuştur.

1633-38'de İlya Perfilyev ve İvan Rebrov, Kuzey Kutbu kıyısı boyunca Lena ve doğuya, Yana'nın ağzına doğru yola çıktı ve İndigirka halicine ulaştı.

1636-42'de Elisei Buza esasen aynı rotayı izledi.

1638-40'ta Poznik Ivanov, alt Lena'nın bir koluna çıktı, Verkhoyansk bölgesinden üst Yana'ya geçti ve sonra Çerski Dağları'ndan indigirka'ya geçti.

1892-1894'te Baron Eduard Von Toll, keşif lideri Alexander von Bunge ile birlikte, Rus İmparatorluğu Bilimler Akademisi adına Yana havzasında (diğer Uzak Doğu Sibirya nehirleri arasında) jeolojik araştırmalar gerçekleştirdi. Bir yıl iki gün  süren keşif gezisinin  lik rotasının  lik kısmı jeodezik etütleri yaparak yukarıya doğru çıkan nehirlerin keşfini kapsıyordu.

Ayrıca bakınız
 Rusya nehir listesi

 Kaynakça 

Kaynakça2
 William Barr, Baron Eduard Von Toll's Last Expedition. Arctic, Sept 1980.
 Alexander von Bunge & Baron Eduard Von Toll, The Expedition to the New Siberian Islands and the Jana country, equipped by the Imperial Academy of Sciences. 1887.

Kategori:Yakutistan'daki nehirler
Kategori:Lena Havzası