Mozdok

Mozdok (; ), Rusya'nın Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti'ne bağlı Mozdok rayonunun merkezi olan şehirdir. Terek Nehri'nin sol kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 17,5 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 38.768'dir.

 Etimoloji 
Mozdok'un kökeni, Kabardeyce'de 'derin orman' anlamına gelen Mezdegu (Мэздэгу) kelimesinden gelmektedir. 'Orman' (мэз) ve 'sağır' (дэгу) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

 Tarih 
II. Katerina döneminde Rus ordusu Çerkes topraklarına girmeye başladı ve Çerkesya'yı hızla ele geçirmek için kaleler inşa etti. 1763'te Rusya, Doğu Çerkesya'nın Mezdegu köyünü ilhak etti ve kale olarak kullandı. Kozak aileleri Mozdok çevresine yerleştirildi. Mozdok'un kuruluşu, Rus-Çerkes Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilir.

1764'te Kabardey liderlerin kalenin yıkılması talepleri Rus hükümetince cevapsız bırakıldı. Takip eden yıllarda, Kabardeyler kasabayı kuşatmaya çalışsalar da geri çekilmek zorunda kaldılar. Mozdok'un kurulmasıyla Rus yetkilileri Oset, Gürcü, Ermeni ve diğer Hristiyan grupların kasabaya yerleşmesi için teşviklerde bulundular. Kısa sürede Mozdok, Kizlyar'a bir tahkimat hattıyla bağlı olan önemli bir Rus karakolu oldu ve yerel ticaretin, etnik çeşitliliğin ve Rus-Kafkas etkileşiminin merkezi haline geldi. 1789'da nüfusun %55,6'sı Ermeni ve Gürcüydü. Özellikle 1820'lerde Rus komutan Yermolov, Gürcü askerî yolu bölgesinden Kabardeyleri çıkarıp oraya Osetleri yerleştirmeye başladığında Oset yerleşimi arttı.

Mozdok'tan güneye doğru ilerleyen Rusya, Daryal Boğazı sayesinde Doğu Gürcistan ile kara bağlantısı kurdu. Mozdok, 1784 yılında kurulan Vladikavkaz'ın yerini almasına kadar Gürcü askerî yolu'nun kuzey terminali olarak kaldı. Rus İmparatorluğu döneminde, kasaba Terek Oblastı'nın 'in idari başkentiydi. 19. yüzyılın başlarında, 'daki Müslüman Oset aileleri Mozdok'a yerleşerek bugün hala var olan bir Müslüman Digor topluluğu kurdu.

, 1823 yılında Mozdok'ta dünyanın ilk petrol rafineri cihazını icat ettiler.

23 Ağustos 1942'de, Mavi Durum harekâtı sırasında Alman birlikleri tarafından ele geçirildi. 3 Ocak 1943'te Kızıl Ordu tarafından geri alındı.

Haziran 2003'te, bir intihar bombacısı, Rus hava kuvvetleri personeliyle dolu bir otobüse aracıyla çarptı. 1 Ağustos 2003'te, şehirdeki bir askeri hastane, kamyon bombası kullanan bir intihar bombacısı tarafından hedef alındı. Bina büyük ölçüde hasar gördü ve patlamada elliden fazla kişi hayatını kaybetti. Bu saldırılar, İkinci Çeçen Savaşı'nın başlangıcından bu yana Mozdok'taki Rus tesislerine yönelik bir dizi saldırıdan ikisidir.

 İdari ve belediye durumu 
 Mozdok, Mozdoksky İlçesi'nin idari merkezidir. Mozdok Şehri, Mozdoksky Belediye Bölgesi'ne bağlı Mozdokskoye Kentsel Yerleşimi olarak dâhil edilmiştir.

 Kültür 
Mozdok'taki Bölgesel Araştırmalar Müzesi'nde Mozdok'un tarihiyle ilgili çeşitli sergiler ve eserler bulunmaktadır.

 Demografi 
2002 yılı itibarıyla Mozdok'un etnik yapısı şöyledir:

 Ruslar 62.7%
 Osetler: 7.7%
 Ermeniler: 6.1%
 Kumuklar: 4.6%
 Çeçenler: 4.3%
 Kabardeyler: 3.2%
 Koreliler: 2.4%
 Diğer: 9.0%

 Askerî 
Şehrin yakınında bir hava üssü bulunuyor. 1961'den 1998'e kadar, Tupolev Tu-95 tipi uçakları kullanan 'ın 182. Ağır Bombardıman Havacılık Alayı burada konuşlanmıştı. Hava üssü, Birinci Çeçen Savaşı, İkinci Çeçen Savaşı ve Rus-Gürcü Savaşı sırasında askeri operasyonlara destek sağlamak için kullanılmıştır. Haziran 2003'te, Mozdok-Prokhladnoye otoyolunda kadın bir intihar bombacısı, hava üssünde çalışan pilotları ve diğer personelleri taşıyan bir otobüse saldırmış, yaklaşık 15 kişiyi öldürmüş ve 12 kişiyi yaralamıştır.

 Kaynakça 

Kategori:Kuzey Osetya-Alanya'daki şehirler