Şeytan Kalesi

Şeytan Kalesi (Gürcüce: ქაჯისციხე; okunuşu: “kacistsih’e"), tarihsel Palakatsio bölgesinde, günümüzde Ardahan iline bağlı Çıldır ilçesinin Yıldırımtepe köyünde, Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Bazı kaynaklarda Çıldır Kalesi olarak da anılmıştır.

Tarihçe
küçükresim|upright=1.36|sağ|Eski adı Kacistsihe olan Şeytan Kalesi'nin uzaktan görünümü.
Tarihsel Palakatsio bölgesindeki bu kale Gürcüce kaynaklarda “Kacistsihe” (Şeytan Kalesi) olarak geçer ve Osmanlıların bölgeyi ele geçirmesinden sonra kalenin adı Gürcüceden çevrilmiştir. Ünlü Gürcü şair Şota Rustaveli'nin 12. yüzyılda kaleme aldığı Kaplan Postlu Adam adlı destanda sözü edilen “Kacta Tsihe”nin Alamut Kalesi değil de Şeytan  Kalesi olduğuna dair görüşler vardır.

Şeytan Kalesi'nin Urartular zamanında inşa edildiğine dair ileri sürülen görüşler vardır. Ancak bu görüşler herhangi bir tarihsel kaynağa dayanmamaktadır. Daha geç tarihli kaynakların verdiği bilgiye göre kalenin erken Orta Çağ kalesi olması gerektiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte konumu itibarıyla böyle bir yerin daha eski tarihlerde de kale olması ihtimali çok yüksektir. Ne var ki bunu kanıtlayacak kaynaklar henüz mevcut değildir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 395, ISBN 9789941478178.

Gürcü prensliği Samtshe-Saatabago ile komşu devletlerin 1561-1587 arasındaki tarihini anlatan Meshuri Matiane adlı vakayinameye göre Şeytan Kalesi Samtshe-Saatabago'nun yönetimindeyken, bu prensliğin hükümdarı II. Manuçar Lala Mustafa Paşa'yla anlaşmış ve içinde Şeytan Kalesi'nin de yer aldığı altı kaleyi Osmanlılara vermiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde kale, Gürcüce adına uygun biçimde Kacisiha (كاجسخە) olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Tetra Tsihe'nin adı Ağca Kala (sonra Akçakale), Okros Tsihe'ninki Altun Kala'ya (sonra Altunkale) Türkçeye çevrilmiş olduğu halde, Kacistsihe adının henüz değiştirilmediği görülmektedir. Kalenin adı daha sonra Şeytan Kala olarak çevrilmiştir. Şeytan Kalesi Gürcistan Krallığı ve Samtshe-Saatabago dönemlerinde olduğu gibi, 16. yüzyıldan itibaren Osmanlılar zamanında da kullanılmıştır. Kalenin yakınında bir ticaret alanı olduğu bilinmektedir. Rabat olarak bilinen bu yer daha sonra sıradan yerleşmeye dönüşmüştür.

Mimari

Şeytan Kalesi, eski adı Rabat olan ve günümüzde Çıldır kasabasının mahallesi sayılan Yıldırımtepe'nin 1,3 km kuzeyinde, bir derenin sağ kıyısında kayalık bir tepede yer alır. Üç tarafı uçurum olan bu tepeye sadece bir yönden ulaşmak mümkündür. Kaleye bu konumundan dolayı ulaşımının ve ele geçirilmesinin zor olması nedeniyle Şeytan Kalesi dendiği sanılır. Ancak kalenin ele geçirilememesinden dolayı kaledekilerin yenilmezliği kötü ruhlarla, şeytanla bağlantılı olduğu gibi halk arasında bir efsane de mevcuttur.

Deniz seviyesinden 1910 metre yükseklikteki kale günümüze hayli sağlam biçimde ulaşmıştır. Simetrik olmayan bir plana sahip olan kalenin ebatları 161 × 93 metredir ve kalenin üç kulesi vardır. Bunlardan biri günümüze sağlam ulaşmıştır.

Günümüzde gece aydınlatılmakta olan Şeytan Kalesi'ne hemen yakınındaki seyir tepesine kadar döşeli bir araç yoluyla, bu noktadan sonra da bir patikayla ulaşılmaktadır.
Şeytan Kalesi'nde 14. yüzyılda inşa edilmiş tek nefli bir kilise vardır. Kalenin alt kısmında kalan ve Aziz Stefan'a adanmış olan bu kiliseden geriye sadece dört duvar kalmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 216, ISBN 9789941478178.  Kalede ayrıca sarnıç ve dereye inen merdiven basamakları kalıntıları günümüze ulaşmıştır.

Galeri

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır
Kategori:Ardahan ilindeki kaleler
Kategori:Tao-Klarceti