M1 (İzmir Metrosu)

M1 (Narlıdere Kaymakamlık – Evka 3) Metro Hattı, İzmir Metrosu'nun batıda Narlıdere Kaymakamlık ile doğuda Evka 3 arasında hizmet veren 27 km uzunluğundaki metro hattıdır. Yirmi dört istasyonu bulunan hat, İzmir Metrosu'nun işletmede olan tek hattıdır. 22 Mayıs 2000'de hizmete giren hattaki son genişletme 4 Mart 2024'te tamamlandı.

 Tarihçe 
İzmir Metrosu'nun ilk hattı olan M1 hattının inşaatı Eylül 1992'de sondaj çalışmalarıyla başladı. 15 Ocak 1993'te yüklenici ile belediye arasında sözleşme imzalandı ve hattın temeli Aralık 1994'te atıldı. Mart 1995'te varılan anlaşma ile hattın Üçyol – Fahrettin Altay kesimi projeden çıkarıldı. Çalışmalar kapsamında Nenehatun ve Ümmühan Ana tünelleri inşa edildi. Ağustos 1996'da ilk tren setleri teslim edildi. Nisan 2000'de tamamlanan Üçyol – Bornova arasındaki 12 km uzunluğundaki on istasyonluk ilk aşama 22 Mayıs 2000'de hizmete girdi.

M1 hattının batı aksında yer alan 5,2 km uzunluğundaki altı istasyonlu Üçyol – Fahrettin Altay genişletmesi için ilk ihale Mart 2005'te yapıldı ve üç ay sonra hattın temeli atıldı. İki yılda tamamlanması planlanan genişletmenin kazıları 5 Temmuz 2005'te başladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi, 14 Şubat 2006'da yüklenici firmaya ihtarname gönderdikten sonra aynı yılın Kasım ayında ihaleyi iptal etti. İkinci ihale 23 Ocak 2007'de yapıldı ve hattın 31 Ekim 2008'de tamamlanacağı duyuruldu. Yüklenici firmanın 15 aylık ek süre talep etmesinin ardından 13 Ağustos 2009'da ihale iptal edildi. Yaşanan bu gelişme üzerine Büyükşehir Belediyesi, hattaki kalan çalışmaları kendi olanakları ile tamamlamaya başladı. 18 Haziran 2012'de İzmirspor ve Hatay istasyonlarında deneme seferleri başlatıldı ve istasyonlar 29 Aralık 2012'de hizmete girdi. Göztepe istasyonu 25 Mart 2014'te, hattaki son iki istasyon olan Poligon ve Fahrettin Altay ise 27 Temmuz 2014'te hizmete girdi. Bu iki istasyon arasında yer alan Güzelyalı istasyonu ise bölgeden geçen yer altı deresi nedeniyle projeden çıkarıldı.

M1 hattının doğu aksındaki üç istasyonlu Bornova – Bornova Merkez genişletmesi için çalışmalar 2007'de başladı ancak bir yıl sonra durdu. Yeniden ihaleye çıkıldıktan sonra hattın Evka 3 istasyonuna kadarki 2,6 km uzunluğundaki kısmında deneme seferleri 20 Mart 2012'de başladı ve 30 Mart 2012'de hattaki Ege Üniversitesi ve Evka 3 istasyonları hizmete girdi.

M1 hattının batı aksındaki 7,2 km uzunluğundaki, derin tünel ile yer altında inşa edilen yedi istasyonlu Fahrettin Altay – Narlıdere Kaymakamlık genişletmesi için çalışmalar 9 Haziran 2018'de başladı. Başlangıçta yapılması öngörülen iki istasyon yolcu sayısının yetersiz kalacağı öngörülerek projeden çıkarıldı. Yaklaşık 287 milyon euroya mal olan genişletmenin Fahrettin Altay – 100. Yıl Cumhuriyet Şehitlik arasındaki istasyonları 24 Şubat 2024'te tamamlanırken son istasyon Narlıdere Kaymakamlık istasyonu ise 4 Mart 2024'te açıldı.

Gelecekte yapılacak genişletmelerle hattın doğuda Bornova'nın merkezine ve batıda Güzelbahçe'ye uzatılması planlanmaktadır.

 İstasyonlar 

27 kilometrelik M1 hattı üzerinde tamamı engelli erişimine sahip yirmi dört istasyon bulunmaktadır. Bölge, Halkapınar ve Sanayi istasyonları hemzemin, Hilal ve Stadyum istasyonları viyadük üzerinde, Bornova istasyonu yarma tünelde, diğer istasyonlar ise yer altındadır. İstasyonların on dördünde ada peronu ve onunda kenar peronu bulunmaktadır. İstasyonların peron uzunluğu 125 metredir.

Basmane istasyonundan TCDD Taşımacılık tarafından işletilen anahat ve bölgesel trenlere; Halkapınar ve Hilal istasyonlarından İZBAN'a; Bornova, Evka 3, Fahrettin Altay, Halkapınar, Konak ve Üçyol istasyonlarından ESHOT ve İZULAŞ otobüslerine; Konak istasyonundan İZDENİZ vapurlarına; Çankaya, Fahrettin Altay, Halkapınar ve Konak istasyonlarından ise T2 tramvay hattına aktarma yapılabilmektedir.

Hat üzerinde on iki istasyonun daha yapımı planlanmaktadır.
 Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar 1 Zeytinalanı Urla  Yer altı 2 Çamlıçay  3 Siteler Güzelbahçe  4 Seferihisar Kavşağı  5 Yalı  6 Güzelbahçe İskele ・ (Güzelbahçe) 7 Anıt  8 Maltepe  9 Limanreis Narlıdere  10 Lojmanlar  11 Pertev Bey  ↑↑ Proje aşamasında ↑↑ 12 Narlıdere Kaymakamlık Narlıdere  Yer altı Narlıdere Kaymakamlığı, Narlıdere Huzurevi 13 100. Yıl Cumhuriyet Şehitlik  Narlıdere Şehitliği, Şehitlik Camii, Narlıdere AKM, Narlıdere Belediyesi 14 Narlıdere İtfaiye  Mehmet Seyfi Eraltay Anadolu Lisesi 15 Güzel Sanatlar  Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi eski yerleşkesi 16 Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Balçova  Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi 17 Çağdaş  Balçova Kipa AVM, Ege Park AVM, Ramada Encore İzmir, Asmaçatı AVM---Balçova Teleferiği'ne yaklaşık 800 metre, İzmir Ekonomi Üniversitesi'ne yaklaşık 500 metre yürüme mesafesi bulunmaktadır. 18 Balçova  Agora AVM, Ata Caddesi, Media Markt, Flo ve Ekol Tıp Merkezine yürüme mesafesi bulunmaktadır. 19 Fahrettin Altay Konak, Karabağlar & Balçova   (Fahrettin Altay)・・ İstinyePark İzmir・Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi・Gürsel Aksel Stadyumu・İzmir Demokrasi Üniversitesi 20 Poligon Konak & Karabağlar ・ Güzelyalı 21 Göztepe ・ Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 22 Hatay ・ İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne yaklaşık 650 metre yürüme mesafesi bulunmaktadır. 23 İzmirspor ・ İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hatay Ek Hizmet Binası 24 Üçyol   (Üçyol)・・ İzmirspor Tesisleri 25 Konak Konak   (Konak)・  (Konak İskele)・ (Konak)・・ Konak Meydanı, İzmir Saat Kulesi, Konak Camii, İzmir Hükûmet Konağı (İzmir Valiliği), Kemeraltı 26 Çankaya  (Gazi Bulvarı)・・ Kemeraltı, Hisar Camii, Kızlarağası Hanı, Yeni Kavaflar Çarşısı, İzmir Agorası 27 Basmane ・ (Basmane Garı)・・ Basmane Garı, Kültürpark 28 Hilal  (Hilal) Viyadük Medicana International İzmir Hastanesi 29 Halkapınar ・ ・・ (Halkapınar)・  (Halkapınar) Hemzemin Halkapınar Bakım Tesisi---İzmir Atatürk Stadyumu, Halkapınar Spor Salonu 30 Stadyum Bornova ・ Viyadük İzmir Atatürk Stadyumu 31 Sanayi ・ Hemzemin 1. ve 2. Sanayi bölgeleri 32 Bölge ・ Yaşar Üniversitesi 33 Bornova ・ Yarma tünel Ege Üniversitesi Bornova Yerleşkesi, Ege Üniversitesi Hastanesi, Küçükpark, Forum Bornova 34 Ege Üniversitesi Yer altı Ege Üniversitesi Bornova Yerleşkesi 35 Evka 3 ・ Ali Rıza Güven Camii ↓↓ Proje aşamasında ↓↓ 36 Bornova Merkez Bornova   (Bornova Merkez)・・ Yer altı Bornova Cumhuriyet Meydanı

 İstasyon uzaklıkları 
Narlıdere Kaymakamlık – F. Altay arası uzaklıkları için hattın ÇED verisi; F. Altay – Evka 3 istasyonları arası için İBB Açık Veri Portalı'ndaki bilgiler esas alınmıştır.
 Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık İlk istasyona olan uzaklık 1 Narlıdere Kaymakamlık 0+00 km Başlangıç 2 100. Yıl Cumhuriyet Şehitlik 0+73 km 0+73 km 3 Narlıdere İtfaiye 1+14 km 1+87 km 4 Güzel Sanatlar 0+63 km 2+5 km 5 DEÜ Hastanesi 1+17 km 3+67 km 6 Çağdaş 0+53 km 4+20 km 7 Balçova 0+90 km 5+10 km 8 Fahrettin Altay 1+14 km 6+24 km 9 Poligon 1+39 km 7+63 km 10 Göztepe 0+89 km 8+52 km 11 Hatay 1+09 km 9+61 km 12 İzmirspor 0+68 km 10+29 km 13 Üçyol 0+64 km 10+93 km 14 Konak 1+54 km 12+47 km 15 Çankaya 1+04 km 13+51 km 16 Basmane 0+77 km 14+28 km 17 Hilal 1+03 km 15+31 km 18 Halkapınar 1+63 km 16+94 km 19 Stadyum 1+36 km 18+3 km 20 Sanayi 1+07 km 19+37 km 21 Bölge 1+20 km 20+57 km 22 Bornova 1+05 km 21+62 km 23 Ege Üniversitesi 1+40 km 23+02 km 24 Evka 3 0+92 km 23+94 km

 Gelecekteki genişletmeler 
M1 hattının doğudaki son istasyonu olan Evka 3 ile Bornova Cumhuriyet Meydanı'nda yapılacak olan Bornova Merkez istasyonu arasındaki 0,9 km'lik kısımdır. Proje kapsamında yapılması planlanan tünelde değişikliğe gidildi ve yeni ihale süreci 2014'te başladı.

M1 hattının batıda Narlıdere Kaymakamlık istasyonundan Güzelbahçe ve Urla yönüne uzatılacağı duyuruldu. Bu hattın uzunluğunun 13,6 km olması ve on bir istasyon bulundurması planlanmaktadır. İstasyonlar sırasıyla Pertev Bey, Lojmanlar, Limanreis, Maltepe, Anıt, Güzelbahçe İskele, Yalı, Seferihisar Kavşağı, Siteler, Çamlıçay ve Zeytinalanı olacaktır.

 Trenler 
küçükresim|upright=0.75|İzmir Metrosu ABB Seti MD501 numaralı vagon Stadyum istasyonunda.
2000'de açılan M1 hattında, başlangıçta İsveç ve İsviçre merkezli ABB firmasından alınmış 1996 model 45 vagonla hizmet veriliyordu. İlki 2011'de Çinli CSR firmasından gelen 32 vagondan oluşan 8 tren seti ile vagon sayısı 77'ye çıktı. 2015'te teslim alınan 10 vagon ile birlikte hizmet veren vagon sayısı 87'ye yükseldi. İlki Kasım 2016'da sefere başlayan Çin'den gelen CRRC marka 95 vagondan oluşan 19 tren seti 2017'de teslim edildi ve vagon sayısı 182'ye ulaştı. M1 hattının tren setleri başlangıçta üç vagondan oluşurken bu sayı önce dörde sonra beşe çıkarıldı. Trenler ortalama 40 km/sa hızla çalışmaktadır ve Halkapınar Bakım Tesisi'nde depolanmaktadır. Narlıdere'de 140, Halkapınar'da 115 vagon kapasiteli depo inşa edilmesi planlanmaktadır. Günümüzde hatta ABB, CSR ve CRRC markalı vagonlar ortak olarak hizmet vermektedir.

 Güzergâh şeması 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 





M1
M1
M1
M1
M1
Kategori:2000'de hizmete giren demiryolu hatları
Kategori:2012'de hizmete giren demiryolu hatları
Kategori:2014'te hizmete giren demiryolu hatları
Kategori:2024'te hizmete giren demiryolu hatları