Herakleia Pontiki

Herakleia Pontiki (, ), Bizans ve sonraki dönemlerde Pontoheraclea () olarak da bilinen, Küçük Asya'da Bitinya sahilinde antik bir kent olup, Likus nehrinin ağzında yer alır. Yunan şehir-devleti Megara tarafından kurulmuştur, kuruluş tarihi yaklaşık MÖ 560-558'dir ve Yunanların Archerusian çıkıntısına (Bababurnu) bitişik mağaradan yeraltı dünyasına girdiğine inandıkları Herakles'in ismi verilmiştir.

Antik şehrin yerinde günümüzde Türkiye'de Zonguldak iline bağlı Karadeniz Ereğlisi ilçesi vardır.

 Tarihi 
Herakleia Pontiki, yaklaşık MÖ 560-558 yıllarında Yunan şehir devleti Megara tarafından kurulmuştur. Kent, adını Yunanların bitişiğindeki Acherusian Burnu'ndaki bir mağaradan yeraltı dünyasına girdiğine inandıkları Herakles'ten almıştır.

Kolonistler, kısa sürede yerli Mariandynleri boyunduruk altına aldı.David George Hogarth, 1911 Ancak, helot benzeri serfler haline gelen Mariandynlerin kendi toprakları dışında köle olarak satılmaması konusunda anlaştılar.

Zengin ve verimli komşu topraklardan ve doğal limanının deniz balıkçılığından yararlanarak hızla zenginleşen Heraclea, kısa süre sonra kontrolünü doğuda Cytoros'a (Cide yakınlarındaki Gideros) kadar sahil boyunca genişletti. Hatta Karadeniz'de kendi kolonilerini (Cytorus, Callatis ve Chersonesus) kurdu. Kent, filozof Heraklides Pontikus'un doğduğu yerdir.

Galatlar ve Bitinyalılar tarafından sert bir şekilde sarsılan kentin refahı, Mithridates Savaşları'nda tamamen yok oldu.

Herakleia Pontikili Memnon (MS 1. yüzyılda yaşamış), kendi memleketi olan Herakleia Pontiki'nin yerel tarihini anlatan, en az on altı kitaptan oluşan bir eser yazmıştır. Bu eser günümüze ulaşamamıştır; ancak I. Fotios'un Bibliotheca adlı çalışması, eserin günümüze ulaşan tek kısmı olduğu anlaşılan 9-16. kitaplarının yoğunlaştırılmış bir özetini korumuştur.

Bu kitaplar, tiran Klearkhos'un yönetimiyle (MÖ yaklaşık 364-353) başlar ve Julius Caesar'ın sonraki yıllarına (MÖ yaklaşık 40) kadar uzanır. İçerisinde, Bitinyalıların Asya'ya barbar Galyalıları getirmesi gibi birçok ilgi çekici olayı barındırır. Galyalılar başlangıçta Heraclealılarla ittifak kurmuş, ancak daha sonra onlara karşı şiddetle dönmüşlerdir.

Ardından, Herakleia Pontiki 1000 yıldan fazla bir süre Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir parçası oldu. Türkler, 1071'deki Malazgirt Savaşı'ndan sonra bölgeyi yağmaladı. Trabzon hükümdarı I. Alexios Komnenos'un kardeşi David Komnenos, 1205'te Herakleia Pontiki'yi ele geçirdi ve burayı Paflagonya adını verdiği egemenliğinin başkenti yaptı; ancak 1214'te şehri I. Theodoros Laskaris'e kaybetti. Theodoros, burayı önemli bir sınır kalesi haline getirdi.

1261'den sonra Cenevizliler burada bir koloniye sahipti. Türkler 1360'ta Paflagonya'yı fethettiğinde, Cenevizliler şehri zayıflayan Bizans İmparatorluğu'ndan satın aldı. Heraclea, buraya çok sayıda yerleşen Cenevizlilerin önemli bir ticaret merkezi olarak gelişti. Kasabaya bakan bir tepedeki harabe halindeki kale, bu dönemin bir kalıntısıdır. Şehrin İtalyanca adı Pontarachia idi. Cenevizliler, 1453'ten sonra Osmanlılar tarafından ele geçirilene kadar şehri ellerinde tuttular.Kazhdan, Alexander P. - The Oxford Dictionary of Byzantium - Volume 2 (1991, Oxford University Press), entry "Herakleia Pontike"

 Önemli insanlar 
 Herodorus, mitograf, Heraklea'da doğdu.
 Heraklides Pontikus, filozof ve astronom, Heraklea'da doğdu
 Pontuslu Evagrius, filozof, keşiş ve münzevi
 Ksenagoras (tarihçi), tarihçi
 Herakleialı Memnon, tarihçi
 Herakleialı Bryson, matematikçi ve sofist
 Herakleialı Klearkhos, Onun tiranı aclea
 Herakleialı Timotheus, Clearchus'un oğlu ve ölümünden sonra onun yerini aldı
 Herakleialı Khion, Platon'un öğrencisi, Heraklea'nın tiranı
 Herakleialı Oxyathres, filozof
 Khamaeleon, filozof
 Herakleialı Promathidas, tarihçi7gr.htm#295a Athenaeus, Deipnosophistae, §7.2957
 Herakleialı Marcian, coğrafyacı
 Heraklea'dan Nicetas, Metropolitan Heraklea
 Herakleialı Dionysius, Heraklea'nın tiranı
 Amastris, Herakleia'nın tiranı, Pers Kralı III. Darius'un yeğeni
 Diogenianus, Yunan dilbilgisi uzmanı
 Theaitetos (filozof), filozof, Platon'un öğrencisi
 Theodor Stratelates, Yüce şehit olarak kutsanmış şehit ve asker aziz

 Kaynakça 

 Literatür 

"Outpost of Hellenism: The Emergence of Heraclea on the Black Sea", Stanley Mayer Burstein, University of California Publications: Classical Studies, 14 (Berkeley, 1976).

 Dış bağlantılar 
 Coin minted in Heraclea Pontica 3rd–2nd century BC.
 Photius's Bibliotheca 224, Memnon of Heraclea, History of Heraclea

Kategori:Pontus Rumları
Kategori:Zonguldak ili tarihi
Kategori:Megara kolonileri
Kategori:Karadeniz Ereğli
Kategori:Bitinya'daki Yunan kolonileri
Kategori:Attika-Delos Deniz Birliği
Kategori:MÖ 6. yüzyılda kurulan yerleşim birimleri
Kategori:Türkiye'deki antik kentler