İran Hava Kuvvetleri

İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (), bilinen adıyla İran Hava Kuvvetleri ya da kısaca IRIAF, İran Silahlı Kuvvetleri'nin hava kuvvetleri unsurudur. Mevcut yapı, 1979'daki İran Devrimi'nin ardından İran Şahlık Hava Kuvvetleri'nin adının değiştirilmesiyle oluşturuldu. IRIAF, İran-Irak Savaşı sırasında yoğun şekilde görev aldı ve Kaman 99 Operasyonu, Sultan 10 Operasyonu, H-3 Hava Saldırısı ile tarihte bir nükleer reaktöre yönelik ilk saldırı olarak kabul edilen Yakıcı Kılıç Operasyonu gibi önemli harekâtlar icra etti.

Bu çatışmada sekiz yıl süren hava muharebelerinin ardından IRIAF, İsrail Hava Kuvvetleri'nden sonra bölgede en fazla muharip pilota sahip ikinci hava kuvveti konumuna ulaştı. Yedi IRIAF pilotu, çoğu F-14 Tomcat ile olmak üzere altıdan fazla düşman uçağını düşürdüklerini iddia etti. İran-Irak Savaşı gazileri, IRIAF komuta kademesinin çekirdeğini oluşturdu. Ancak yaşlanan hava araçları ve uluslararası yaptırımlar nedeniyle yedek parça temininde yaşanan ciddi sıkıntılar, kuvvetin operasyonel kapasitesini önemli ölçüde sınırladı. Bu nedenle IRIAF, İran-İsrail Savaşı sırasında İsrail hava saldırılarına etkin biçimde karşı koyamadı. Savaş uçaklarının aktif olarak konuşlandırıldığına dair güvenilir bir rapor bulunmaması, İsrail’in İran hava sahasında fiilî hava üstünlüğü sağlamasına yol açtı.

 Tarihi 

 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali 
Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana İran ve Rusya daha yakın ilişkiler kurdu ve İran, Rusya'ya HESA Şahid-136 gibi gezici mühimmat tedarik etti. Ardından Rusya, İran'a daha gelişmiş silah sistemleri, yani Yakovlev Yak-130 jet eğitim uçağı tedarik etmeye başladı ve ilk ikisi 2023 Eylül ayında teslim edildi.

 İran-İsrail Savaşı 
Eskimiş ve teknolojik olarak geri kalmış envanteri nedeniyle IRIAF, Haziran 2025'teki İran-İsrail Savaşı sırasında İsrail Hava Kuvvetleri'ne karşı etkili bir direnç gösteremedi ve bu durum İsrail'in İran üzerinde hava üstünlüğü sağlamasına imkân tanıdı. Çatışmalar süresince IRIAF'a ait savaş uçaklarının havalandığına dair herhangi bir bulguya rastlanmadı. İsrail kaynaklarına göre, İsrail Hava Kuvvetleri'nin ilk hava saldırılarında park hâlindeki iki F-14 Tomcat imha edilirken, takip eden hafta düzenlenen bir başka saldırıda park hâlindeki üç F-14 daha vuruldu. İsrail Savunma Kuvvetleri, İran'ın tek faal havada yakıt ikmal uçağı olduğu ileri sürülen bir KC-707'nin, İsrail'den yaklaşık 2.250 kilometre uzaklıktaki Meşhed Havalimanı'nda park hâlindeyken imha edildiğine ilişkin kanıtlar sundu. Bu saldırının, IDF tarafından gerçekleştirilen en uzun menzilli harekât olabileceği değerlendirildi. The New York Times'a konuşan bir uzman ise IRIAF'ın son dönemde hava yakıt ikmali faaliyeti yürütmediğini belirterek, söz konusu tankerin imhasının kısa vadede doğrudan bir etkisinin olmayacağını ifade etti.

Envanter
 Güncel Envanter 
küçükresim|İran Hava Kuvvetlerine ait bit F-14A Tomcat
 küçükresim|Dezful Havalimanı'nda pistte duran bir MiG-29
küçükresim|Bir İran CH-47 Chinook'u
küçükresim|Bir Iran C-130E uçağı
UçakMenşeiTürModelKullanımdaNotlar Saldırı Uçağı MiG-29 Rusyaçok rollü   19 Suhoy Su-24 Rusya saldırı 23 Chengdu J-7 Çinavcı   17 MiG-21'in lisans altında üretilmişi Northrop F-5 ABDavcıF-5E/Saeqeh 24HESA Saike uçağı tersine mühendislikle bundan türetildi F-4 Phantom IIABDavcı-bombardıman D/E/RF 4716 uçak keşif için yapılandırıldı Grumman F-14ABDavcı/ Önleme  F-14A/AM 26 Mirage F1Fransaavcı F1EQ 9Körfez Savaşında IHK'den ele geçirildi Deniz Devriye Uçağı P-3 OrionABDdeniz devriye  P-3F5 Tanker Uçağı Boeing 707ABD havadan yakıt ikmali / nakliye 3 Boeing 747ABDhavadan yakıt ikmali / nakliye 3 Kargo Uçağı Boeing 707ABD VIP 2 bir tanesi elektronik savaş için kullanılıyor Boeing 747ABD VIP taşıma 6 C-130 HerculesABD kargoC-130E/H27 İlyuşin İl-76 Rusya ağır kargo 5 Fokker F-27 Hollanda kargo5 Pilatus PC-6 İsviçreçok maksatlı 13STOL yetenekl uçak Helikopterler Agusta Bell 206 İtalyaçok maksatlı  3biri rotorcraft eğitimi için olarak kullanılıyorAgusta-Bell 212İtalyaçok maksatlı2CH-47 ChinookABDkargoC2 Eğitim Uçağı Northrop F-5ABD eğitim/saldırıF-5B/F 14 Chengdu F-7Çineğitim/saldırı FT-7 2 Mirage F1 Fransaeğitim/saldırı F1BQ 4Körfez Savaşında IHK'den ele geçirildi Pilatus PC-7İsviçreeğitim  34Yakovlev Yak-130RusyaEğitim/saldırı152023 yılıda satın aldı

Son yıllarda Northrop F-5 gövdesi üzerinde yapılan değişikliklerle geliştirilmiş HESA Saike savaş uçağı üzerinde çalışılmaktadır. Bu uçağın seri üretimine geçilip geçilmediği kaç adet üretildiği ve hizmete girip girmediği bilinmemektedir.

 Kaynakça 

Hava kuvvetleri
Kategori:Ülkelerine göre hava kuvvetleri