Tiyatro Direktörü

Tiyatro Direktörü (Orijinal Almanca adı Der Schauspieldirektör), (Köchel Dizini: K.486), bestesi Wolfgang Amadeus Mozart tarafından, Almanca olan librettosu bir Avusturyalı tiyatro direktörü olan "Gottlieb Stephanie" tarafından hazırlanmış, uvertür ve 1 perdeden oluşan bir singspiel janrında komik opera eseri.

Hazırlanma ve Temsilleri

küçükresim|sağ|upright=0.91|Eserin ilk temsilinin yapıldığı Schönbrunn Sarayı'nda "Kış Bahçesi Orangerie Pavyonu"

Bu eser Avusturya ve Kutsal Roma İmparatoru II. Joseph'in bir "imparatorluk emiri" üzerine sipariş verilip hazırlanmıştır. Bu opera siparişi  İmparatorun kızkardeşi olan  ve kocası Prens Albert Saksonyalı ile Habsburg Hollanda'nın ortak olarak genel valisi olan Prenses Maria Christina'nın Viyana'yı ziyaretinde Schönbrunn Sarayı'nda " Kış Bahçesi Orangerie Pavyonu"'nda kışın Şubat ayında yapılan "Bir Kış Günü İlkbahar Festivali (Fruhlingfest an einem Wintertage)" eğlenceleri için verilmiştir. Bu eğlenceler imparatorun Almanca liberettolu Alman singspiel janrında operaların hazırlanmasını destekleme ana fikirden gelmiştir ve imparator bu eğlenceler için sipariş ettiği eserlerin tiyatro oyuncularının kaprislerini ele alan komedi olmasını istemiştir. Bu eğlenceler için en önemli etkenlik imparatorun sipariş ettiği iki opera eseri arasında bir yarışma şeklini almıştır. Mozart'ın hazırladığı "Der Schauspieldirektör (Tiyatro Direktörü)" eseri ile İtalyan asıllı saray müzik direktörü olarak  görevli olan Antonio Salieri tarafından hazırlanan Prima la musica e poi le parole (Önce Müzik ve Sonra Söz) adını taşıyan benzer konulu opera eseri arasında yapılmıştır. 7 Şubat 1786 günü imparatorun davet ettiği özel misafirler dahil 80 kadar seyirci için  Mozart'ın eseri "Orangerie" pavyonunun bir tarafında ve Salierinin eseri öbür tarafında temsil edilmiştir. Özel davetli seyircilerin Salieri'nin eserini tercih ettikleri bildirilmektedir.Smith, Erik (2001), "Der Schauspieldirektor", in Amanda Holden (Ed.), The New Penguin Opera Guide, Harmondworth: Penguin  say. 608. ISBN 0-14-029312-4 

Eserin halka açık ilk prömiyer yapımı ve temsili imparator için özel temsilden dört gün sonra 11  Şubat 1786'de Kärntnertor  Tiyatrosu, Viyana'da yapılmıştır, Bu yapım için eser ancak 4 gün arka arkaya temsil edilmiştir.

Bu 1 perdelik operanın müziksel olan kısmı hayli kısadır ve müziksel katkı 20 dakikayı geçmemektedir. Toplam 10 rolden 6 tanesi konuşma rolü olup müziksel katkı için bir bas, bir tenor ve iki soprano şarkı söylemektedirler. Bu müziksel kısımda 1 arietta, 1 rondo, 1 üçlü trio ve 1 kuartet finale şarkısı bulunmaktadır ve konuşma rollerinin konuşma diyalogları müziksel parçalardan çok daha fazla  yer almaktadır.

Bu eserin orijinal konuşma dilli diyaloglarında ve hatta müziksel parçalarının libretto metinlerinde bestelenme zamanında moda olmuş ama günümüzde hemen hemen unutulmuş oyunlar ve librettolar kısımlarına imalar bulunmaktadır. Bunun için 20. yüzyıl başından beri Mozart eserlerinin yeniden popüler olduğu dönemde bu eserin yapımlanıp temsil edilmesi sırasında çok kere libretto metninde  büyük revizyonlar ve hatta tümüyle yeni değiştirmeler yapılmaktadır.

 Roller 

RolSes tipiPrömiyerde roller, & Subat 1786 (Orkestra şefi:-)Frank, bir tiyatro direktörükonuşma rolüGottlieb StephanieEiler, bir bankacıkonuşma rolüJohann Franz Hieronymus BrockmannBuff, bir buffo şarkıcıbasJoseph WeidmannMonsieur Vogelsang, bir şarkıcıtenorValentin AdambergerMadame Herz, bir şarkıcısopranoAloysia WeberMademoiselle Silberklang,soprano Caterina CavalieriHerz, bir aktörkonuşma rolüJoseph LangeMadame Pfeil, bir aktriskonuşma rolüAnna Maria StephanieMadame Krone, bir aktriskonuşma rolüJohanna SaccoMadame Vogelsang, bir aktriskonuşma rolüMaria Anna Adamberger

 Konu Özeti 

Zaman: 1786Mekan: Viyana

 Müziksel parçalarOpera.Stanford.ed websitesinde "Schauspieldirektor/libretto" kısmı  Online:http://opera.stanford.edu/Mozart/Schauspieldirektor/libretto.html 

Bu 1 perdelik kısa operanın müziksel olan kısmı hayli kısadır ve müziksel katkı 20 dakikayı geçmemektedir. Toplam 10 rolden 6 tanesi konuşma rolü olup müziksel katkı için bir bas, bir tenor ve iki soprano şarkı söylemektedirler. Eserin müziksel kısmında 4 müziksel parça bulunmaktadır:
 "Da schlägt die Abschiedsstunde", arietta, Madam Herz
 "Bester Jüngling", rondo, Matmazel Silberklang
 "Ich bin die erste Sängerin", üçlü, Matmazel Silberklang, Madam Herz, Mösyö Vogelsang
 "Jeder Künstler strebt nach Ehre", kuartet finale şarkısı, Matmazel Silberklang, Madam Herz, Mösyö Vogelsang, Buff

Seçilmiş audio ve video disk kayıtları 

YılRollerMadame Herz,Matmazel Silberklang,Vogelsang,BuffOrkestra Şefi ve OrkestraKayıt tipi ve marka1968Sylvia Geszty,Rosemarie Rönisch,Peter Schreier,Hermann Christian Polster Helmut Koch,Berlin Kammerorchester CD: Berlin Classics Cat: 9136.1986 Magda Nador,Krisztina Laki,Thomas Hampson,Harry van der Kamp Nikolaus Harnoncourt,Royal Concertgebouw Orkestrası CD: Teldec Cat: 8 43336 (+ Ek: Önce müzik sonra söz (Prima la musica, poi la parole)1990Edita Gruberová,Kiri Te Kanawa,Uwe Heilmann,Manfred JungwirthJohn Pritchard Viyana Filarmonik Orkestrası CD: Decca, Cat: 475 7049 (+Ek: konser aryaları)2001Cyndia Sieden,Sharon Baker,John Aler,Kevin DeasMartin Pearlman,Boston Baroque OrkestrasıCD: Telarc. Cat: 80573 2006Aleksandra Zamoiska,Evmorfia Metaxaki,Bernhard Berchtold,Radu CojocariuElizabeth Fuchs,Junge Philharmonie Salzburg(Salzburger Marionetten kuklalar tiyatrosu temsilinin video kaydı)DVD: Deutsche Grammophon Cat: 073 4244 (+Ek: Bastien ve Bastienne)

Ayrıca bakınız

 Wolfgang Amadeus Mozart

 Kaynakça

 Dış kaynaklar 

 Anderson, James, (1993)  The Complete Dictionary of Opera and Operetta, Wings Books, ISBN 0-517-09156-9
 Rushton, Julian (1998), "Der Schauspieldirektor" Kaynak: Stanley Sadie (Ed.), [[The New Grove Dictionary of Opera Cilt:4  sayfa: 213–214. Londra: MacMillan, ISBN 0-333-73432-7, ISBN 1-56159-228-5 
 Smith, Erik (2001), "Der Schauspieldirektor", Kaynak: Holden, Amanda (Ed.), The New Penguin Opera Guide, Harmandsworth: Penguin. say.608. ISBN 0-14-029312-4  

 Dış bağlantılar 

 IMSLP Petrucci Music Library websitesi "Der_Schauspieldirektor, K.486 (Mozart, Wolfgang Amadeus)" maddesinde partisyon notaları ve libretto     
 Opera.stanford.edu  websitesinde eserdeki müziksel parçalar librettosu: Online:   
 YouTube websitesinde "Mozart - Der Schauspieldirektor" maddesinde orkestra şefi Peter Hirsch idaresindeki "Sinfonieorchester des Südwestfunks" orkestrasının Almanca 1983 yapımı ve temsilinin tümümün video kaydı.   
 YouTube websitesinde "The Impresario (Mozart)" maddesinde orkestra şefi John Burrows idaresindeki "The Lyric Opera of Dallas" orkestrasının İngilizce yapımı ve temsilinin tümümün video kaydı.  

Kategori:1786 operaları
Kategori:Almanca operalar
Kategori:Wolfgang Amadeus Mozart operaları