Gülistan (kitap)

Gülistan ( ‎Golestȃn "Gül Bahçesi"), İran Edebiyatı'nın en önemli eserlerinden birisidir. 1258 yılında yazılmış olan bu kitap, en büyük Orta Çağ Fars şairlerinden biri olarak kabul edilen İranlı şair Sa'di'nin iki büyük eserinden biridir. Aynı zamanda en popüler kitaplarından biridir ve Doğu'da olduğu kadar Batı'da da etkili olmuştur. Sa'di, bu eseri 1258 tarihinde Salgurlu hükümdarı Sa'd bin Ebubekir bin Sa'd Zengi adına kaleme almıştır. Hayali bir kahramanın başından geçen olayların anlatıldığı kısa hikâyeler serisinden oluşan edebi tür olan makame tarzında yazılmıştır. Sa'di, Gülistan kitabını "fikrimin gelini" diyerek niteler. Sa'di'nin diğer eserlerinden de izler taşıması ve onun birçok alandaki yeteneklerini özgürce denediği bir eser olması nedeniyle Gülistan, Sa'di'yi en iyi temsil eden sentez mahiyetinde bir kitaptır.

Gülistan rengârenk güllerden oluşan bir bahçe gibi, şiir ve öykülerden oluşan bir derlemedir. Genellikle bir bilgelik kaynağı olarak alıntılanmaktadır. "Ayakkabım yok diye üzülüyordum, ayakları olmayan bir çocuk görene değin." şeklindeki ünlü sözü, bütün dünyada kullanılmaktadır.[Durant, The Age of Faith, 326]

Gülistan'ın öykülerinin minimalist temaları, tam bir dil ve psikolojik anlayış ile ifade edilir ve matematiksel formüllerin özüyle bir "fikir şiiri" yaratır. Kitap insanlığın karşılaştığı neredeyse her büyük sorunu iyimser ve hafifçe hüzünlü bir tonla irdeler. Kitapta ayrıca hükümdarlar için çok fazla öneri var, bu haliyle prensler için de bir başucu kitap işlevi görmüştür.

 Eserin Bölümleri 
Eser, telif sebebinin anlatıldığı Dibace (giriş) kısmından sonra sekiz bölüme ayrılır.

 bölüm: Hükümdarların hal ve hareketleri (41 hikâye)
 bölüm: Dervişlerin ahlakı (48 hikâye)
 bölüm; Kanaatin faziletleri (29 hikâye)
 bölüm: Suskunluğun faydaları (14 hikâye)
 bölüm: Aşk ve gençlik (21 hikâye)
 bölüm: Takatsizlik ve ihtiyarlık (9 hikâye)
 bölüm: Terbiyenin önemi (20 hikâye)
 bölüm: Sohbet ve bir arada yaşama adabı

 Eserin Önemi 
Gülistan, sadece Fars edebiyatında değil, dünya edebiyatlarının hemen hemen tamamında etkisini hissettirmiştir. Sa'di, bu eseriyle, sadece bir şair değil aynı zamanda bir eğitimci olarak da tanınmıştır. Gülistan, zamanla birçok dile çevrilmiş ve dünya çapında etkili bir eser haline gelmiştir. Eserdeki öğütler, sadece Orta Çağ İslam dünyasında değil, tüm insanlık için evrensel bir değer taşır.

Dünya kütüphanelerinde binlerce yazma nüshası bulunan Gülistan'ın ilk olarak Latince tercümesiyle birlikte Georgius Gentius tarafından 1651 tarihinde Amsterdam'da yayımlanmıştır. André du Rayer 1636 yılında Gülistan'dan bir seçkiyi Fransızcaya Stephen Sullivan ise İngilizceye çevirmiştir. Gülistan'ın Kıpçak Türkçesine çevrilmesi ise 1391'e yani yazıldığı tarihten yaklaşık 130 yıl sonrasına rastlar.

Gülistan, aynı zamanda tasavvufi öğretiler ve halk hikâyeleri ile harmanlanmış, insanî değerler ve evrensel hakikatlere dair derinlemesine analizler sunar. Şairin insan ruhuna hitap etmesi, eseri her dönemde güncel kılar.

 Kaynakça 

Kategori:İran edebiyatı
Kategori:Fars edebiyatı