Kompozit düzen

Kompozit düzen, Roma mimarisinin en geç gelişmiş sütun düzenidir. Adını, İyon düzeninin volüt biçimli başlıklarıyla Korint düzeninin akantus yapraklarını birleştirmesinden alır. Bu nedenle "karma" ya da "birleşik" düzen olarak da bilinir.Henig, Martin (ed). A Handbook of Roman Art. Phaidon Press, 1983, s.50. Bizans ve Rönesans dönemlerinde de Kompozit düzen, özellikle kilise cephelerinde ve saraylarda dekoratif bir unsur olarak kullanılmaya devam etmiştir.Summerson, John. The Classical Language of Architecture. Thames & Hudson, 1980.

 Tarihçe 
Kompozit düzen ilk kez Roma İmparatorluğu’nun olgunluk döneminde, geç 1. yüzyılda ortaya çıkmıştır. En erken örnekleri İmparator Titus onuruna inşa edilen Titus Kemeri (MS 81) gibi geç Roma zafer anıtlarında görülür.Claridge, Amanda. Rome: An Oxford Archaeological Guide. Oxford University Press, 2010, s. 80–81.  Kompozit başlıklar, klasik düzenlerin süsleme anlayışının en karmaşık aşamasını temsil eder; genellikle imparatorluk gücünü ve zenginliği simgeleyen yapılarda tercih edilmiştir. Kompozit düzen, mimari terminolojide bazen “Roma düzeni” olarak da adlandırılır, çünkü tamamen Roma'nın kendi yarattığı tek klasik düzendir. Yunan mimari düzenleri olan Dor, İyon ve Korint'in aksine Roma kökenlidir.

 Özellikler 
Kompozit sütun başlıkları, İyon düzenine özgü volütlerle Korint düzeninin akantus süslemelerini bir araya getirir.  Başlıklar genellikle zengin süslemelidir; sütun gövdesi Korint düzeninde olduğu gibi yivlidir ve çoğu zaman entablatur (üst silme) bölümü karmaşık profillerle bezenmiştir.  Bu düzen, Roma mimarisinde imparatorluk gücü, ihtişam ve zenginliği vurgulamak amacıyla tercih edilmiştir. Kompozit başlıklar genellikle zafer takları, tapınak cepheleri, saray portikleri ve büyük hamam komplekslerinde görülür.
küçükresim|Titus Kemeri, Roma 

 Yayılım ve Etkiler 
Kompozit düzen, Bizans mimarisinde kısmen sadeleştirilmiş biçimlerde kullanılmaya devam etmiş; Rönesans döneminde ise yeniden canlanarak özellikle kilise ve saray cephelerinde dekoratif bir unsur hâline gelmiştir.Fletcher, Banister. A History of Architecture on the Comparative Method. Athlone Press, 1961.  Michelangelo'nun Roma'daki Capitol Tepesi'nde yer alan Campidoglio Meydanı'nın tasarımı ve Barok mimarisinde görülen sütun başlıkları da Kompozit düzenden etkilenmiştir.

 Kaynakça 

Kategori:Sütunlar
Kategori:Antik Roma mimarisi