Esad Erbilî

Muhammed Esad Erbilî veya Şeyh Esad Erbilî (d. 1847, Erbil - ö. Mart 1931, Menemen), Nakşibendi şeyhi. Menemen Olayı sorumlusu olmasıyla tanınır.

 Hayatı 
1847 yılında Erbil'de Halidî şeyhi Muhammed Said'in oğlu olarak doğdu. Medrese eğitimini Erbil'de tamamladıktan sonra Halidî şeyhi Taha el-Harirî'ye bağlanarak 28 yaşında tarikat eğitimini bitirdi. Hacca gittikten sonra dönüşünde İstanbul'a gitti. Fatih Camisi'nde Hâfız-ı Şirâzî'nin divanını okuttu. Meclis-i Meşâyih üyeliğine getirildi. 1883 yılında şeyhlik için tekke talep edince Kadirî icazetnamesi alarak Kelamî Dergahı'nın şeyhi oldu. Şeyh olduktan sonra çevresinin genişlemesi üzerine II. Abdülhamid tarafından 1900 yılında Erbil'e sürgün edildi.TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 11, sayfa: 348

Erbil'de kendisini takip eden bir kadının inşa ettirdiği tekkede faaliyetlerine devam etti. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra İstanbul'a dönerek terk ettiği dergahta tekrar çalışmaya başladı. Cemiyyet-i Sufiyye'nin ikinci reisi oldu. Cemiyetin açılış konuşmasında meşrutiyet idaresini övdü, II. Abdülhamid dönemini eleştirdi.Tasavvuf, sy. 8 (12 Cemaziyelevvel 1319/ 28 Nisan 1327) 1914 yılında tekrar Meclis-i Meşayih üyeliğine getirildi ve reisi oldu. Üsküdar'daki Selimiye Dergahı'nın şeyhliğini de üzerine alarak Kelamî Dergahı ile birlikte tekkelerin kapatıldığı 1925 yılına kadar faaliyetlerini devam ettirdi. Tekkelerin kapatılmasından sonra Erenköy'deki evinde inzivaya çekildi. Evinde devamlı polis gözetiminde tutuldu. Tekkelerin kapatılmasından kısa süre önce tekkesinde kalan psikolog Carl Vett gözlemlerini, "Dervişler Arasında İki Hafta" kitabında anlatmıştır.

Menemen Olayı üzerine aldığı tepkiler

Menemen Olayı üzerine oğlu Mehmed Ali Efendi ile beraber Menemen'e götürülüp idam talebiyle yargılandı ve idama mahkûm edildi ancak yaşı dolayısıyla idam cezası müebbet hapse çevrildi, oğlu idam edildi. Esad Erbilî Menemen’de askerî hastahanede tedavi görürken 3-4 Mart 1931 gecesi öldü. Zehirletildiğine dair bir iddia vardır.

Kabrinin yerinin tam belli olmamasına rağmen 1950'de gömüldüğü iddia edilen yerin satın alınmasıyla üzerine bir cami inşa edilmiştir. 2017 yılında ise türbe inşaasına başlanarak 2018'de türbe tamamlanmıştır. Türbe inşaası ve ziyaretleri pek çok kişi tarafından tepkiyle karşılanmıştır.

 Eserleri 
 Kenzü'l İrfan
 Mektubat
 Risale-i Esadiyye
 Tevhid Risalesi Tercümesi
 Fatiha-i Şerife Tercümesi
 Divan

 Kaynakça 

Kategori:Türk din âlimleri
Kategori:1847 doğumlular
Kategori:1931'de ölenler
Kategori:Erbil doğumlular
Kategori:Nakşibendilik
Kategori:Şeyhler
Kategori:Menemen'de ölenler
Kategori:Osmanlı mutasavvıfları