Volkanik patlayıcılık indeksi

Volkanik patlayıcılık indeksi (VPİ), volkanik patlamaların patlayıcı özelliğinin göreli bir ölçüsüdür. 1982'de Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu'ndan Chris Newhall ve Hawaii Üniversitesinden Stephen Self tarafından tasarlandı.

Patlayıcılık değerini belirlemek için patlamanın ortaya çıkardığı maddenin hacmi, bulut yüksekliği ve "yumuşak"tan "mega-devasa"ya kadar değişen terimlerle nitel gözlemler kullanılır. Ölçek, 8 büyüklüğüne kadar yani tarihin en büyük volkanik patlamalara kadardır. Patlamadan kaynaklanmayan patlamalar için 0 değeri kullanılır ve 10.000m³'den daha az tefranın açığa çıkması olarak tanımlanır. olarak tanımlanır.  tefra çıkarıp 20 km'den yüksek bulut sütun yüksekliğine sahip olan patlamalar, mega-devasa patlamayı temsil etmektedir. Ölçekte VPİ 2 ve üstü logaritmiktir ve 1 endeksin artması 10 kat daha güçlü bir patlamayı temsil eder.

 Sınıflandırma 
İndeksler 0 ila 8 arasında değişirken, patlama ile ilişkili VPİ, volkanik maddenin ne kadar yüksekliğe, ne kadar uzun süre patlamasına bağlıdır. VPİ 2 ve üstü logaritmiktir; 1 endeksin artması 10 kat daha güçlü bir patlamaya işaret etmektedir. 1 ve 2 arasındaki VPİ tanımında bir süreksizlik vardır. Ejekta hacminin alt sınırı 10.000'den 1.000.000 m³'e 100 kat yükselirken, diğer tüm yüksek indeksler arasındaki faktör 10'dur. Aşağıdaki tabloda, her bir VPİ'nin sıklığı, o VPİ veya daha yüksek yeni patlamaların yaklaşık sıklığını göstermektedir.
 VPİ Ejekta hacmi Sınıflandırma Açıklama Bulut Sıklık Troposferik enjeksiyon Stratosferik enjeksiyon Örnekler 0 < 104 m3  Hawaii Coşkulu  < 100 m  sürekli  önemsiz  yok Kīlauea (aktif), Mawson Peak (aktif), Dallol (2011), Holuhraun (2014-2015), Fagradalsfjall (2021-2023), Piton de la Fournaise (2022), Mauna Loa (1975, 1984, 2022)  1 > 104 m3  Hawaii / Stromboliyen Yumuşak    günlük  küçük  yok Yakedake (1995), Raoul Adası (2006), Havre Deniz Dağı (2012), Dieng Yanardağ Kompleksi (1964, 1979, 2017), Nyiragongo (1977, 2002, 2021) 2 > 106 m3  Stromboliyen / Vulkaniyen Patlayıcı  1–5 km  2 hafta  ılımlı  yok Stromboli (1934'ten beri), Etna (aktif), Unzen (1792), Ruang (1871), Ritter Adası (1888), Galeras (1993), El Hierro (2011-2012), Whakaari / White Island (2019) 3 > 107 m3  Stromboliyen / Vulkaniyen / Pelé / Alt-Plinien  Sert  3–15 km  3 ay  büyük  olası Surtsey (1963-1967), Nevado del Ruiz (1985), Redoubt Dağı (1989-1990), Soufrière Tepeleri (1997), Ontake (2014), Fuego (2018), Cumbre Vieja (2021) 4 > 0.1 km3  Pelé / Plinien / Alt-Plinien Felaket  > 10 km  18 ay  büyük  kesin Laki (1783), Bandai Dağı (1888), Pelée Dağı (1902), Lamington Dağı (1951), Eyjafjallajökull (2010), Merapi Dağı (2010), Taal (2020), Semeru (2021) 5 > 1 km3  Pelé / Plinien  Felaket  > 10 km  12 yıl  büyük  büyük Vezüv (79), Fuji Dağı (1707), Tarawera Dağı (1886), Agung Dağı (1963), St. Helens (1980), El Chichón (1982), Puyehue (2011), Hunga Tonga–Hunga Haʻapai (2022) 6 > 10 km3  Plinien / Ultra-Plinien Devasa  > 20 km  50–100 yıl  büyük  büyük Santorini (MÖ 1620), Ilopango Gölü (450), Huaynaputina (1600), Krakatoa (1883), Santa Maria (1902), Novarupta (1912), Pinatubo Yanardağı (1991) 7 > 100 km3  Ultra-Plinien  Süper devasa  > 20 km  500–1,000 yıl  büyük  büyük Long Valley (760 kyr), Campi Flegrei (37 kyr), Aira (22 kyr), Mazama (MÖ 5700), Kikai (MÖ 4300), Samalas (1257), Tambora (1815) 8 > 1,000 km3  Ultra-Plinien  Mega devasa  > 20 km  > 50,000 yıl  çok büyük  çok büyük Flat Landing Brook (Ordovician), Wah Wah Springs (30 Mya), La Garita (26.3 Mya), Yellowstone (2.1 Mya, 640 kyr), Toba (74 kyr), Taupō (26.5 kyr)
 Ayrıca bakınız 
 Süpervolkan
 Ölü sayısına göre doğal afetler listesi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 VEI glossary entry  from a USGS website
 How to measure the size of a volcanic eruption, from The Guardian
 The size and frequency of the largest explosive eruptions on Earth, a 2004 article from the Bulletin of Volcanology
 List of Large Holocene Eruptions (VEI > 4) from the Smithsonian Global Volcanism Program

Kategori:Volkanoloji