Çin-Rusya ilişkileri

küçükresim|Rusya-Moskova'daki Çin Halk Cumhuriyeti Büyükelçiliği.
küçükresim|Şanghay İşbirliği Örgütü (haritada "SCO") ve Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü ("CSTO") üyeleri.
Çin ile Rusya arasındaki diplomatik ilişkiler, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından ve 1991'de Rusya Federasyonu'nun kurulmasından sonra oldukça düzelmiş hale gelmiştir. Amerikalı uluslararası ilişkiler araştırmacısı Joseph Nye şu argümanı ileri sürmektedir:

Sovyetler Birliği'nin çökmesiyle birlikte, fiili ABD-Çin ittifakı sona erdi ve bir Çin-Rusya yakınlaşması başladı. 1992'de iki ülke bir "yapıcı ortaklık" peşinde olduklarını ilan ettiler; 1996'ta "stratejik ortaklık"a doğru ilerlediler; 2001'de ise bir "dostluk ve işbirliği" antlaşması imzaladılar."With the collapse of the Soviet Union, that de facto US-China alliance ended, and a China-Russia rapprochement began. In 1992, the two countries declared that they were pursuing a “constructive partnership”; in 1996, they progressed toward a “strategic partnership”; and in 2001, they signed a treaty of “friendship and cooperation.”" -- Nye, Joseph. "A New Sino-Russian Alliance?" Project Syndicate 12 January 2015 

1991'de imzalanan Çin-Sovyet Sınır Anlaşması ile iki ülke arasındaki oldukça uzun toprak sınırına ilişkin anlaşmazlıklara son verildi. 2001'de ise her iki ülke Çin-Rus Dostluk Antlaşması'nı imzaladı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından Moskova'ya 2013 yılında yapılan devlet ziyareti öncesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, iki ülkenin bir "özel ilişki" kurduğunu söyledi.

 Ülke karşılaştırması 
 Çin Rusya Federasyonu Arma 130px 130px Bayrak   Yüzölçümü 9.640.011 km² (3.717.813 sq mi) 17.125.242 km² (6.612.093 sq mi) Nüfus 1.365.700.000 146.068.400 (2014) Nüfus Yoğunluğu 140/km² (363/sq mi) 8,3/km² (21,5/sq mi) Başkent Pekin Moskova En Büyük Şehir Şanghay (23.019.148) Moskova (14.837.510) Hükûmet türü Üniter sosyalist tek partili devlet Federal yarı başkanlık cumhuriyeti İktidardaki siyasi parti Çin Komünist Partisi Birleşik Rusya Meclis Çin Ulusal Halk Kongresi Devlet Duması Resmi diller Mandarin Çincesi Rusça GSYİH (nominal) $9,181 trilyon $2,118 trilyon (2013) GSYİH (SAGP) $17.632 trilyon $3.558 trilyon Kişi başına GSYİH (nominal) $7.589 (2014 IMF hesaplamaları) $12.926 (2014 IMF hesaplamaları) Kişi başına GSYİH (SAGP) $11.907 $24.114 İnsani Gelişme Endeksi 0,719 (yüksek) 0,788 (yüksek)Uluslararası rezervler 3.990.000 (ABD doları, milyonlar) 467.200 (ABD doları, milyonlar) Savunma harcamaları $131,57 milyar  $90,7 milyar (2013)

1991'den beri Çin Halk Cumhuriyeti'nin ve Rusya Federasyonu'nun liderleri.

 Askerî ilişkiler 

 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali 

Rusya, kuvvetlerini Ukrayna sınırında kitlesel oranda toplamakta olduğu sırada Şi Cinping ile Vladimir Putin, 4 Şubat 2022 tarihinde, yani 2022 Pekin Olimpiyatları öncesinde, buluştu. İkisi, iki ülkenin ABD karşıtlığı konusunda neredeyse hemfikir olduklarını, her iki milletin de taahhütlerine "sınırsızca" uyduklarını ifade ettiler. Batılı casuslar tarafından paylaşılan raporlara göre, Çin, Rusya'dan Ukrayna'ya yapılacak istilayı Pekin Olimpiyatları'nın 20 Şubat'ta sona ermesi sonrasına kadar ertelemesini rica etti. İstiladan kısa süre önce Çin medyası, Rusya'nın Ukrayna sınırından kuvvetlerini geri çekmesine dair paylaştığı ifadeleri tekrarladı.

22 Şubat'ta, yani Ukrayna'ya istilanın başlamasından iki gün önce,  haber kuruluşuna ait "" Weibo hesabında Ukrayna'da yer alacak bir kriz hakkındaki raporların nasıl yazılması gerektiğine dair talimatlar sızdırıldı; bu paylaşım, Horizon News editörlerinin olumsuz yorumlar silmek ve yalnızca Çin devlet medyasının paylaştığı etiketler kullanmak zorunda olduklarını ve "Rusya için elverişli olmayan veya Batı yanlısı olan hiçbir şey paylaşmayın. Bir paylaşım yapmadan önce paylaşımı ben gözden geçireyim" diye yazdı. Çin Dışişleri Bakanlığı'na göre, 25 Şubat 2022 tarihinde, yani Rusya'nın Ukrayna'ya istilasını başlatmasından bir gün sonra, Putin, Şi ile yaptığı telefon görüşmesinde Rusya'nın Ukrayna ile üst düzey müzakerelere girmekte istekli olduğunu belirtti.

Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında  uygulanmasının ardından Çin, Rusya'ya ekonomik yardım sağladı. Çin, Rusya'nın Ukrayna'ya istilasını kınamayı reddetti, savaş hakkındaki Rus propagandasını tekrarladı, Rusya'ya yaptırımların uygulanmasına karşı çıktı ve Ukrayna'daki savaş hakkındaki BM oylamalarında ya çekimser kaldı ya da Rusya ile taraf oldu. Ekonomist George Magnus, Mart 2022'de Bloomberg ile yaptığı görüşmede Çin-Rusya ilişkilerinin mevcut durumu hakkında sorulan soruya "Rusya esas olarak Çin'in bir vasal devletidir" diye cevap verdi.

ABD yetkililerine göre, daha Şubat 2022'de Rusya, Çin'den başta Ukrayna'ya yapacakları istila sırasında kullanabilecekleri silahlı insansız hava araçları olmak üzere ileri düzey askerî silahlar istedi.Alberto Nardelli and Jennifer Jacobs. (14 March 2022). "U.S. Warns Europe That Russia Wants Armed Drones From China". Bloomberg News website  Retrieved 18 March 2022. Hem Çin hem de Rusya bu iddiaları inkâr etti.

Çin'de birçok sosyal medya kullanıcısı, kısmen  hakkında duydukları kuşkular nedeniyle Rus anlatılarına sempati gösterdi.

 Kültür ve eğitim 

1990'larda Sovyetler Birliği'nin dağılmasının Rus ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilere rağmen, bu dönemde Çin-Rus sınır ticaretinde büyük bir patlama yaşandı. Çin'de başta turizm ve mütercim-tercümanlık olmak üzere çeşitli dallarda Rusça bilen insanlar için büyük bir talep ortaya çıktı, akademik alanda da Rusça eğitimi yaygınlaştı. 2005 yılı itibarıyla Çin çapında Rusçanın lisans dalı olarak mevcut olduğu 65 yükseköğretim kuruluşu bulunmaktadır. Çin'de Rus dili ve edebiyatı doktorasının da okunabildiği kuruluşlar şunlardır: Pekin Yabancı Diller Üniversitesi, , , Pekin Üniversitesi, Pekin Pedagoji Üniversitesi ve . Mayıs 2001'de, Çin ile Rus eğitim bakanlıklarının anlaşmasına göre, Pekin Yabancı Diller Üniversites, Şanghay Yabancı Diller Üniversitesi ve Heilongjiang Üniversitesi'nde Rus dili merkezleri kuruldu. Şubat 2002'de Şanghay Yabancı Diller Üniversitesi ve Heilongjiang Üniversitesi'ndeki Rusça bölümleri, Çin Eğitim Bakanlığı tarafından "ulusal anahtar bölümler" () olarak nitelendirildi.

"Bir Kuşak, Bir Yol" inisyatifinin başlangıcından beri Çin ile Rusya gün geçtikçe yakınlaşmaktadır ve Rusya'da gittikçe daha fazla insan Çin kültürü ve Çin diline ilgi göstermeye başlamıştır. 2018 yılı itibarıyla Rusya'da Çince derslerinin verildiği 179 üniversite ve 90'dan fazla ilk ve ortaokul bulunmaktadır. İngilizce, Fransızca ve Almancadan sonra Rusya'da en çok öğrenen yabancı dil Çincedir. Rusya'da mevcut durumda Konfüçyüs Enstitüsü'nün 18 farklı şubesi de bulunmaktadır. 2007'de kapılarını açmış Moskova Devlet Üniversitesi Konfüçyüs Enstitüsü, Moskova Devlet Üniversitesi ile Pekin Üniversitesi arasında bir işbirliğı olarak işletilmekte ve Çince, kaligrafi, geleneksel Çin tıbbı ve wushu derslerini vermektedir; Mayıs 2014 itibarıyla 2 binden fazla öğrenci bu enstitüden mezun olmuştur.

+ Rusya'daki Konfüçyüs enstitüleri Şehir  Şube  Ortak  Açılış tarihi  Web sitesi Blagoveşçensk        15 Mayıs 2007   Elista      22 Kasım 2007   İrkutsk      22 Aralık 2006   Kazan  Kazan Devlet Üniversitesi    24 Nisan 2007   Komsomolsk-na-Amure      Ekim 2010   Moskova  Moskova Devlet Üniversitesi  Pekin Üniversitesi  6 Eylül 2007   Moskova    Pekin Yabancı Diller Üniversitesi  23 Mart 2010   Moskova      26 Aralık 2006   Nijni Novgorod       5 Mayıs 2010   Novosibirsk      8 Nisan 2007   Ryazan      23 Mart 2010   Sankt-Peterburg  Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi    10 Kasım 2006    Tomsk       Mayıs 2008   Ulan-Ude      6 Temmuz 2007  Vladivostok      21 Aralık 2006   Volgograd      22 Haziran 2010   Yekaterinburg      28 Aralık 2007 

2014'te Çin ile Rus eğitim bakanlıkları arasında üniversite ittifaklarının oluşturulmasına ilişkin bir anlaşma imzalandı. Çin ve Rus üniversiteleri şu ana dek yaklaşık 1000 işbirliği anlaşması imzalamış ve 100'den fazla kooperatif eğitim kurumu projesi oluşturmuştur. 2019 yılında iki ülke arasında öğrenci değişiminde bulunan öğrencilerin sayısı 90 bini aştı.

+ Çin-Rus ortak okulları Okul  Kuruluş yılı  Çin ortağı  Rus ortağı   2017    Moskova Devlet Üniversitesi Harbin Pedagoji Üniversitesi Uluslararası Güzel Sanatlar Bölümü   2018  Harbin Pedagoji Üniversitesi     henüz açılmamıştır    Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi

 Ayrıca bakınız 

 Çin'in dış ilişkileri
 Rusya'nın dış ilişkileri
 Şanghay İşbirliği Örgütü

 Dipnot 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

  (Çince ve Rusça)
  (Çince, İngilizce ve Rusça)

*