Genografik Projesi

Genografik Projesi (), National Geographic Society ve IBM tarafından 13 Nisan 2005'te başlatılan, dünya çapında yüz binlerce insandan alınan DNA örneklerini toplayıp analiz ederek tarihsel insan göç modellerini haritalamayı amaçlayan çok yıllı bir genetik antropoloji çalışması.

 Genel bakış 
Spencer Wells tarafından 2005 ve 2015 yılları arasında düzenlenen ve yönetilen proje kapsamında, dünyadaki 11 bölgesel merkezdeki saha araştırmacıları, yerli halklardan DNA örnekleri toplamıştır. Projede ayrıca, projenin web sitesinden test kitleri halka satılmıştır. Proje, National Geographic Topluluğu, IBM ve Waitt Vakfı arasında özel olarak finanse edilen, kâr amacı gütmeyen bir iş birliğidir.

2012 Sonbaharında Genografik Projesi genetik antropolojiye adanmış, GenoChip adında yeni bir genotiplendirme dizisinin tamamlandığını açıkladı. GenoChip antropolojik testler için özel olarak tasarlanmıştır ve otozomal DNA, X-kromozom DNA, Y-kromozom DNA ve mitokondrial DNA'dan (mtDNA) SNP'ler içerir. Yeni çip tasarımı, National Geographic'in Spencer Wells, Johns Hopkins'ten Dr. Eran Elhaik, Family Tree DNA ve Illumina'nın ortak çalışmasıydı.

 Geno 2.0 testi 
Wells ve Elhaik tarafından geliştirilen Karma Testi, dokuz atasal bölgedeki genomik soylarının oranlarını değerlendirerek kişileri Kuzeydoğu Asya, Akdeniz, Güney Afrika, Güneybatı Asya, Okyanusya, Güneydoğu Asya, Kuzey Avrupa, Sahra Afri Afrika ve Yerli Amerikalı şeklinde sınıflandırmıştır.

 NüfusAkdenizKuzey AvrupaGüneybatı AsyaSahra altı AfrikasıGüney AfrikaKuzeydoğu AsyaGüneydoğu AsyaAmerika YerlisiOkyanusyaToplam Afroamerikan6104734299 Altaylar2172253498 Kızılderililer45348399 Bermudalı1520748374100 Britanyalılar335017100 Bulgarlar4731202100 Çinliler7228100 Danimarkalılar30531699 Dominikliler2911147111495 Doğu Hint224350299 Mısırlılar65181497 Finler175717798 Gürcüler6173199 Almanlar36461799 Yunanlar54281799 İspanyollar48371398 İranlılar42842597 Japonlar7525100 Khoisan 475299 Vietnamlılar 5743100 Kuveytliler574278298 Lübnanlılar66526299 Luhya 289899 Madagaskar 2574152098 Meksikalılar28208423698 Moğollar612679498 Kafkasya halkları461633499 Kuzey Hint6534262798 Okyanusya1288100 Papualılar 5491100 Dağlık Perulular229599 Perulular1510326898 Porto Rikolular312192521199 Rumenler4336192100 Ruslar255118498 Sardunyalılar6724899 Güney Hint42583599 Tacikler2222441098 Tatarlar 2140211698 Tunuslular6261019299 Toskana54281799 Vanuatulular4157897 Batı Hint96582699 Yorubalar 973100

 Halkın katılımı 
Çalışmada 2005 yılından bu yana Genografik gönüllüleri (saha çalışması ve DNA örneklerinin sağlanması) ve halk temelli bilim projeleri kullanıldı. Araştırmaya halkın katılımı için yapılan bu yardım, bilimsel araştırmalardan yararlanmayı amaçlayan International Society of Genetic Genealogy (ISOGG) gibi kuruluşlar tarafından teşvik edilmiştir.Bonney, R. and LaBranche, M. (2004). "Citizen Science: Involving the Public in Research," ASTC Dimensions, Mayıs/Temmuz 2004, s. 13.Baretto, C., Fastovsky, D. and Sheehan, P. (2003). "A Model for Integrating the Public into Scientific Research," Journal of Geoscience Education, 50 (1). s. 71–75.McCaffrey, R.E. (2005). "Using Citizen Science in Urban Bird Studies," Urban Habitats, 3 (1). s. 70–86. Bu teşviklerin amacı, kişisel DNA (genetik) testinin desteklenmesi, organizasyonu ve yaygınlaştırılmasını içermektedir.

Uluslararası Genetik Şecerat Topluluğu (ISOGG) halkın genetik araştırmaya katılımını desteklemektedir  ve bu gönüllülerin bilim camiasına değerli bilgi ve araştırma sağladığına inanmaktadır.

Genografik Projenin Direktörü Spencer Wells, Southern California Genealogical Society için 2013 yılında yaptığı konuşmada:
2005 yılından bu yana, Genografik Projede insanlık öyküsü hakkındaki bilgimizi genişletmek için en son genetik teknoloji kullanılmış ve kamuoyunu araştırma çabasına dahil ederek bu araştırmanın DNA testinin öncülüğünü kullanan yeni bir "vatandaş bilim insanı" yaratmasına yardımcı olmuştur."dedi. Geno 2.0 projesi de aynı şekilde, insan nüfusu tarihinin yeni ayrıntılarını keşfetmek için topluluğun gücünden yararlanarak vatandaş bilimi için kapsamı daha fazla genişletme çabasındadır.

 İnsan hakları eleştirisi 

Projenin Nisan 2005'te ilan edilmesinden kısa bir süre sonra, Nevada'da bulunan Bio Sömürgecilik Konusunda Yerli Halk Konseyi (IPCB), projeyi eleştiren bir bildiri yayınladı. Sözcüler, bu özel projenin tersine, hükûmete genel bakışa sahip olan İnsan Genom Çeşitlilik Projesi tarafından gündeme getirilen tartışmalı konulardaki bağlantılarını belirttiler. IPCB, yerli halka katılmayı önerdi.Harry, Debra and Le'a Malia Kanehe. "Genetic Research: Collecting Blood to Preserve Culture?"  Cultural Survival, 29.4 (Kış 2005). Erişim tarihi: 4 Şubat 2014. Ayrıca yerli halkların Genografik Projede işbirliği yapan IBM, Gateway Computers ve National Geographic'i boykot etmelerini önerdi.

Mayıs 2006'da, bazı yerli temsilciler Birleşmiş Milletler Yerli Sorunlar Daimi Forumu'na (UNPFII) genetik test katılımına itiraz ettiler. Bir sözcü;
"Genografik Projeler, yerli halkları, yerli halka hiçbir fayda sağlamayan, ancak onları önemli risklere tabi tutan araştırmalarda bilimsel merak konusu olarak kullanacakları için sömürücü ve ahlak dışıdır. Araştırmacılar, kendi spekülatif insanlık teorilerini ilerletmek için kan veya diğer vücut dokusu örneklerini alacaklardır".

UNPFII, Genografik Projenin amaçları ile ilgili soruşturma başlatmış ve projenin "yerli halklar için, konuyla ilgili istişarelerde bulunulmadan veya bunlarla ilgili risk almayacağını düşünülerek başlatılmış olduğundan, sorumlu Genetik Konseyi Yerli halkların temsilcilerinin düşüncelerinin doğru olduğunu ve projenin derhal askıya alınması gerektiği sonucuna varmıştır".

Mayıs 2006'da UNPFII, National Geographic ve diğer sponsorların projeyi askıya almasını önerdi. Araştırmadan elde edilen bilgilerin, yerli halkların uzun zamandır devam eden inançlarıyla çatışabileceği ve kültürlerini tehdit edebileceği endişeleri vardı. Ayrıca toprak haklarına ve diğer kaynaklara yönelik yerel iddiaların halkı tehdit edilebileceğine dair endişeler vardı.

Aralık 2006 itibarıyla, federal olarak tanınan bazı kabileler Amerika Birleşik Devletleri'nde çalışmaya katılmayı reddetti.

 Ayrıca bakınız 
Genetik çeşitlilik
İnsan genetiği
Y kromozom Âdem'i

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Resmî siteler
Genographic Project , National Geographic'in resmî sitesi
IBM Genographic Project , IBM'in resmî sitesi
Destekleyici katılımcılar
Waitt Family Foundation 
Arizona Research Laboratories (ARL) 
Family Tree DNA (FTDNA)
Konu ile ilgili haberler

"Indigenous Peoples Oppose National Geographic" , Biyo Sömürgecilik Konusunda Yerli Halklar Konseyi, 13 Nisan 2005.
"Tracking the Truth" , DB2 Magazine (IBM), IBM'in projedeki rolü hakkında bilgi. Aralık 2006.
Genographic Success Stories 

Videolar
 TED , 29 Ağustos 2008.

Kategori:İnsan genom projeleri
Genografik
Genografik
Kategori:Halk temelli bilim
Kategori:Kitle kaynak
Kategori:2005'te Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar